မြန်မာစစ်တပ် ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ပါတီညီလာခံကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့စဉ်က အာရုံစိုက်မှုအများစုမှာ ဦးခင်ရီအနေဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်ပါ့မလား ဆိုသည့်အချက်ပေါ်၌ ရှိခဲ့သည်။ သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်သည် ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပြီး မိမိယုံကြည်စိတ်ချရသူများကို ထိပ်ပိုင်းရာထူးများသို့ ရွှေ့လိုနေသည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးခင်ရီ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခံရခြင်းကို အချို့သော လေ့လာသူများက သမ္မတအား ခုခံတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ပြီး သီးခြားနိုင်ငံရေးအင်အားစုတခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည့် သက်သေအဖြစ် လျင်မြန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသည်။

တင်းမာမှုမှာ အမှန်တကယ် ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ကောက်ချက်ချမှုမှာ လွန်ကဲလွန်းသည်။

ရွေးကောက်ပွဲလွန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စနစ်သည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ခွဲခြား လုပ်ဆောင်မှု ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့သည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် ယခုအခါ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မဟုတ်တော့ဘဲ သမ္မတ ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးက တပ်မတော်ကို တရားဝင် ကွပ်ကဲသည်။ ဦးခင်ရီက USDP ကို ဦးဆောင်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။ တဦးစီသည် နိုင်ငံရေးစနစ်၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတခုစီကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး မိမိတို့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်အတွင်း အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများကို ဖော်ဆောင်ရန် အခွင့်အလမ်းများ ရှိကြသည်။

သို့သော်လည်း ဤလူသုံးဦးသည် အဆင့်အတန်း တန်းတူညီမျှသည့် ရာထူးများ၌ ရှိမနေကြပေ။ မင်းအောင်လှိုင်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာသည် သမ္မတရာထူး၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များထက် များစွာကျော်လွန်နေသည်၊ အကြောင်းမှာ စစ်တပ်၏ ထိပ်ပိုင်း၌ ၁၅ နှစ်ကြာ ရပ်တည်ခဲ့မှု၊ ၎င်း၏ သက်တမ်းအတွင်း ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည့် အရာရှိကြီးများ၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းတည်ဆောက်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် စစ်တပ်နှင့် ရေနံဓာတ်ငွေ့အပါအဝင် ရေရှည်တည်ဆောက်ထားသည့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား၏ ဩဇာအာဏာတို့အပေါ် အခြေခံထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ရဲဝင်းဦးသည် စစ်မှန်သော ကွပ်ကဲမှုအာဏာကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော်လည်း မင်းအောင်လှိုင်လက်ထက်တွင် အများအားဖြင့် ပုံဖော်ခဲ့သည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှုကို အမွေဆက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးခင်ရီသည် USDP နှင့် လွှတ်တော်အတွင်း ထိရောက်သော ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းနိုင်သည့် အာဏာရှိသော်လည်း ၎င်း၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အခြေခံမှာ ပါတီနိုင်ငံရေးအတွင်း၌သာ ဆက်လက်စုစည်းနေသည်၊၊

ထို့ကြောင့် ထွက်ပေါ်လာသော အစဉ်အလာသစ်ကို အာဏာများ သာတူညီမျှ ခွဲဝေမှု မရှိဘဲ ပိုမို အထူးပြု ခွဲဝေလိုက်သည့် အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှု စနစ်တခုအဖြစ် နားလည်ရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။

မင်းအောင်လှိုင် – ရာထူးထက် ကျော်လွန်သော အာဏာ

မင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို သမ္မတရာထူး၏ တရားဝင် လုပ်ပိုင်ခွင့်များဖြင့် သာမန်အားဖြင့် တိုင်းတာ၍ မရနိုင်ပါ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ထိုရာထူးကို မယူမီကပင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ၁၅ နှစ်နှင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အစိုးရ၏ ဗဟိုနိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖြစ် ၅ နှစ်ကြာ ကုန်လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

၂၀၁၁ မှ ၂၀၂၆ အတွင်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိများ၊ စစ်ဘက်လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အရာရှိများနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆက်ဆက်တို့သည် မင်းအောင်လှိုင် ပြတ်သားစွာ ဩဇာလွှမ်းမိုးထားသည့် ဝန်ထမ်းရေးရာစနစ်မှတဆင့် တိုးတက်လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းသည် ခန့်အပ်မှုများ၊ ပြောင်းရွှေ့မှုများ၊ ကွပ်ကဲမှု အတွေ့အကြုံ၊ ဝါရင့်မှုနှင့် အထက်ဗဟိုခေါင်းဆောင်ပိုင်းထံ ချဉ်းကပ်နိုင်မှုတို့အပေါ် များစွာမူတည်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုစနစ်၏ ထိပ်ဆုံး၌ ၁၅ နှစ်ကြာ ရပ်တည်ခဲ့သည့် ကွပ်ကဲရေးမှူးတဦးသည် တရားဝင် ရာထူးလွှဲပြောင်းပြီးသည့်တိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သော ဆက်ဆံရေးများကို စုဆောင်းရရှိထားပြီးဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကာလသည် ထိုအာဏာကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်အစိုးရ၏ အဓိက ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သူ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတော်တလွှား ခန့်အပ်မှုများကို ကြီးကြပ်ခဲ့ကာ၊ တပ်မတော်နှင့် အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအကြား ဆက်ဆံရေးကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့ပြီး လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အစီအစဉ်ကို ထွက်ပေါ်စေခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အကူးအပြောင်းကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် တည်ရှိပြီးသား နိုင်ငံရေးအာဏာကို နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး အရပ်ဘက်ရာထူးအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားဝင်ရာထူးနှင့် နိုင်ငံရေးရပ်တည်မှုအကြား အဓိကကွဲပြားမှုဆိုင်ရာ သမိုင်းဝင် ပုံစံတခု ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ဦးနေဝင်းသည် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားစဉ် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ အခြားသူများက သမ္မတရာထူးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းရာထူးများကို ရယူခဲ့ကြသော်လည်း ဦးနေဝင်း၏ အာဏာသည် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်မှု၊ ဝန်ထမ်းရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ထိန်းချုပ်မှုတို့မှတဆင့် စုဆောင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် အုပ်ချုပ်သူအစဉ်အလာတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဗဟိုပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ဖူးသည်။

ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံသည် ကွဲပြားသော အခြေအနေများအောက်တွင် လည်ပတ်နေသော်လည်း အခြေခံကျသော နိုင်ငံရေးတွေးခေါ်မှုမှာ ဆက်လက်သက်ရောက်နေဆဲဖြစ်သည်။ ရာထူးတိုးမြှင့်မှုများ၊ ခန့်အပ်မှုများနှင့် ထိပ်တန်းအထွေထွေ ဆက်ဆံရေးများကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည့် ခေါင်းဆောင်တဦးသည် တရားဝင် ရာထူးတခုမှ အခြားတခုသို့ ပြောင်းရွှေ့သည့်အခါ အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှုစနစ်အတွင်းရှိ ၎င်း၏နေရာကို လုံးဝလက်လွှတ်ဆုံးရှုံးသွားခြင်း မရှိပေ။

ထို့ကြောင့် မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ သမ္မတအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းသည် ၎င်း၏ အလုံးစုံနိုင်ငံရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်ထက် အာဏာကျင့်သုံးသည့် နည်းလမ်းယန္တရားကိုသာ ပိုမိုပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စစ်တပ်၏ နေ့စဉ်အမိန့်များကို ပေးပို့ခြင်း မရှိတော့ပေ။ USDP ၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ မစီမံ မခန့်ခွဲတော့ပေ။ ဝန်ကြီးများ၊ လွှတ်တော်ခေါင်းဆောင်များနှင့် တပ်မှူးများသည် ယခုအခါ အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း ပိုမိုကြီးမားသော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ ၎င်း၏ ရပ်တည်မှုမှာ ထိုအဖွဲ့အစည်းများကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးရန်၊ ထိပ်တန်းခန့်အပ်မှုများကို ဆုံးဖြတ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့အကြား ပဋိပက္ခများကို ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် စွမ်းရည်ပေါ်တွင် ပိုမိုအခြေခံလာသည်။

ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စနစ်သစ်ကို ထူးခြားသော တည်ဆောက်ပုံတခု ဖြစ်စေသည်။ အရာရှိများ ပိုမိုများပြားစွာဖြင့် အဓိက အာဏာများကို ကျင့်သုံးနေကြသော်လည်း နိုင်ငံရေးအဆင့်ဆင့် ကွပ်ကဲမှုမှာ ထိပ်ပိုင်း၌ ဆက်လက် ပေါင်းစည်းနေဆဲဖြစ်သည်။

ရဲဝင်းဦး – ဒုတိယမြောက် နိုင်ငံရေးဗဟိုချက်မ မရှိသော ကွပ်ကဲမှု

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းသည် ဤလုပ်ငန်းတာဝန်များ ခွဲဝေမှုအသစ်၏ အထင်ရှားဆုံး ဥပမာဖြစ်သည်။

ထိုရာထူးကိုယ်တိုင်က ကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အာဏာကို ဆောင်ယူထားသည်။ ရဲဝင်းဦးသည် တပ်မတော်ကို ကွပ်ကဲသည်၊ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများနှင့် တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်သည်၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမိန့်ပေးကွပ်ကဲမှု အဆင့်ဆင့်၏ ထိပ်ဆုံး၌ ထိုင်သည်၊ ရာထူးတိုးမြှင့်ရေးနှင့် တာဝန်ပေးအပ်မှုများအပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်သည်။ စစ်ဆင်ရေးများ၊ တပ်ဖွဲ့စနစ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တပ်မတော်၏ ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများသည် ယခုအခါ ၎င်း၏ တိုက်ရိုက်အာဏာအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်သည်။

ဤသည်မှာ စစ်မှန်သော အာဏာဖြစ်ပြီး ရိုးရာအခမ်းအနားအဖြစ် လွှဲပြောင်းပေးခြင်းမျှသာဟု လျှော့တွက်၍ မရပါ။ ထိရောက်သော စစ်ဘက်ကွပ်ကဲမှုသည် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် လိုအပ်သည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် သမ္မတရာထူးမှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ဆက်လက်စီမံနေပါက ထိုရာထူးကို လွှဲပြောင်းပေးနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

တချိန်တည်းမှာပင် ရဲဝင်းဦးသည် မင်းအောင်လှိုင်လက်ထက်၌ အများအားဖြင့် ဖန်တီးခဲ့သော အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှုစနစ်အတွင်း၌ ကွပ်ကဲမှုကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိပ်တန်းအရာရှိ အများစုသည် ယခင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ၁၅ နှစ်တာ တာဝန်ယူစဉ်အတွင်း လက်ရှိရာထူးများသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရဲဝင်းဦးကိုယ်တိုင်လည်း ဆက်ခံသူအဖြစ် မရွေးချယ်မီ စစ်ဘက်လုံခြုံရေးနှင့် ထိုဝန်ထမ်းရေးရာစနစ်အတွင်းရှိ အခြားထိပ်တန်းရာထူးများမှတဆင့် တက်လာခဲ့သူဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ လွှဲပြောင်းမှုသည် ယှဉ်ပြိုင်နေသော ဗဟိုချက်မနှစ်ခုကို ချက်ချင်းမဖန်တီးဘဲ တရားဝင် စစ်ဘက်ကွပ်ကဲမှုကို အလုံးစုံနိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်မှုမှ ခွဲထုတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

ဤကွဲပြားမှုသည် စစ်တပ်အတွင်း၌ အထူးသဖြင့် အရေးပါသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်သည် သမိုင်းကြောင်းအရ စစ်ဘက်အဆင့်၊ ဝါရင့်မှု၊ စစ်ပညာ၊ ကွပ်ကဲမှုအတွေ့အကြုံနှင့် ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်ထားသော ခန့်အပ်မှုများအပေါ် အခြေခံသည့် ခိုင်မာသော အတွင်းပိုင်း အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှုကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ တိုင်းမှူးများသည် ကြီးမားသော စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျင့်သုံးနိုင်သော်လည်း ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းတို့မှာ ဗဟိုအပေါ်၌သာ ဆက်လက်မှီတည်နေသည်။ ထိပ်တန်းအရာရှိများသည် စစ်မြေပြင်ကွပ်ကဲမှုများ၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိ ရာထူးများ၊ လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးရာထူးများအကြား ကူးပြောင်းနေကြသဖြင့် ၎င်းတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုမှာ တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်ပိုင်း တခုလုံးနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။

ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်း၌ ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ရှိနေသည်။ အရာရှိများသည် ကွပ်ကဲမှုများ၊ ရာထူးတိုးမြှင့်မှုများ၊ အရင်းအမြစ်များနှင့် ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များထံ ချဉ်းကပ်ခွင့်တို့အတွက် ပြိုင်ဆိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသည်မှာ ထိုကွန်ရက်များသည် စစ်ဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးစနစ်တခုလုံး၌ လည်ပတ်နိုင်သည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော အာဏာကွန်ရက်တခုအဖြစ် ဖြစ်ထွန်းလာသလား ဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။

ရဲဝင်းဦးသည် ထိုအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထား နည်းပါးလှသည်။ ၎င်း၏ လက်ရှိအရေးပါမှုမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်အားအကောင်းဆုံး အဖွဲ့အစည်းတခုကို ထိန်းချုပ်ထားမှုမှ လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးအာဏာမှာမူ မင်းအောင်လှိုင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှုစနစ်အတွင်း၌သာ တည်ရှိနေသေးသည်။

အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤဆက်ဆံရေးသည် ပြောင်းလဲလာနိုင်သည်။ ခန့်အပ်မှုများကို ထိန်းချုပ်ပြီး ထိပ်တန်းအရာရှိများနှင့် နီးကပ်စွာ လုပ်ဆောင်သည့် မည်သည့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မဆို တဖြည်းဖြည်း ကိုယ်ပိုင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများကို တည်ဆောက်လာမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လောလောဆယ်တွင် ရဲဝင်းဦးသည် အခြားနိုင်ငံရေးထိပ်သီးအသစ် ပေါ်ထွက်လာခြင်းထက် တည်ရှိပြီးသား အစဉ်အလာအတွင်း စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ စစ်ဘက်အာဏာကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုသည်။

ဦးခင်ရီ – အဆင့်ဆင့်ကွပ်ကဲမှုစနစ်အတွင်း ပါတီ၏ လွတ်လပ်ခွင့်

ဦးခင်ရီသည် မတူညီသော ရပ်တည်မှုတခု၌ ရှိနေသည်။ ၎င်း၏ အာဏာသည် တပ်မတော်ထက်စာလျှင် USDP နှင့် လွှတ်တော်တို့မှ လာခြင်းဖြစ်သည်။

စက်တင်ဘာလတွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၎င်း ပြန်လည်ရွေးချယ်ခံရခြင်းသည် နိုင်ငံရေးအရ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ USDP သည် ယခုအခါ ရွေးကောက်ပွဲလွန် လွှတ်တော်ကို စိုးမိုးထားပြီး၊ ဥပဒေပြုအမတ်များနှင့် ပါတီတာဝန်ရှိသူများကို စီမံခန့်ခွဲကာ ကိုယ်ပိုင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများရှိသည်။ ဦးခင်ရီသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူထားသည်။ ဤရာထူးများသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌ စတင်ဖြစ်လာစဉ်ကထက် ပိုမိုကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အလေးသာမှုကို ရရှိစေသည်။

ထို့ကြောင့် USDP ကို သမ္မတ၏ ရိုးရှင်းသော အုပ်ချုပ်ရေးလက်တံတခုအဖြစ် သတ်မှတ်၍ မရနိုင်ပါ။ ၎င်း၏ ထိပ်တန်းတာဝန်ရှိသူများသည် ကာကွယ်စရာ စည်းစနစ်များ၊ စီမံခန့်ခွဲစရာ ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ခန့်အပ် ခွဲဝေရေးဆိုင်ရာ မျှော်လင့်ချက်များ ရှိကြသည်။ ဝါရင့်ပါတီဝင်များသည် အနားယူလာသော စစ်အရာရှိများကို ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းတွင် အလျင်အမြန် ထည့်သွင်းခြင်းအား အထူးသဖြင့် ထိုသို့ ခန့်အပ်မှုများသည် တည်ရှိပြီးသား ရာထူးတိုး လမ်းကြောင်းများကို ခြိမ်းခြောက်ပါက သို့မဟုတ် ပါတီအဖွဲ့အစည်း၏ အာဏာကို လျှော့ချပါက တားဆီးရန် တွန်းအားများ ရှိကြသည်။

ဤသည်မှာ စက်တင်ဘာ ညီလာခံနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သော သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ရှင်းပြရန် ကူညီပေးသည်။ ဦးခင်ရီတွင် တည်ရှိပြီးသား ပါတီအစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းရန် အကြောင်းပြချက်များရှိခဲ့ပြီး မင်းအောင်လှိုင်တွင်မူ USDP သည် နိုင်ငံရေးအရ စိတ်ချရပြီး ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရန် သေချာစေလိုသည့် အကြောင်းပြချက်များ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အနားယူလာသော စစ်အရာရှိများနှင့် ထိပ်တန်းပါတီရာထူးများ၊ အစိုးရနှင့် လွှတ်တော် ရာထူးများ ခွဲဝေမှုအပေါ် အငြင်းပွားမှုများသည် အမြင့်ဆုံးအာဏာအတွက် တိုက်ပွဲတခု မဖြစ်ဘဲ အကြောင်းအရာအလိုက် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။

ဦးခင်ရီ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခံရခြင်းသည် USDP ၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အင်အားကို ပြသခဲ့သည်။ ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် တည်ရှိပြီးသား အကျိုးစီးပွားများကို ကာကွယ်နိုင်ကြောင်းနှင့် နိုင်ငံရေး ဝန်ထမ်းရေးရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ လိုအပ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းသည် ဦးခင်ရီအနေဖြင့် မင်းအောင်လှိုင် စုဆောင်းထားသော အရင်းအမြစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အရင်းအမြစ်များကို ကွပ်ကဲနေပြီဖြစ်ကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ခဲ့ပေ။

ခြားနားချက်မှာ ၎င်းတို့၏ အသီးသီးသော အာဏာအခြေခံ၏ သဘာဝ၌ ရှိသည်။ ဦးခင်ရီ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာသည် ပါတီ၊ လွှတ်တော်နှင့် နိုင်ငံရေးခန့်အပ်မှုများ၌သာ စုစည်းနေသည်။ ၎င်းသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုများ၊ စစ်ဘက်လုံခြုံရေးစနစ် သို့မဟုတ် တပ်မတော်၏ ရာထူးတိုးမြှင့်ရေး တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းချုပ်မထားပေ။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးစနစ်အတွင်း ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်သည့် ၎င်း၏ စွမ်းရည်မှာ ကြီးမားသော်လည်း အလုံးစုံ အဆင့်ဆင့် ကွပ်ကဲမှုစနစ်ကို ပြန်လည်ပုံဖော်နိုင်သည့် စွမ်းရည်မှာမူ အကန့်အသတ် ရှိနေသည်။

မင်းအောင်လှိုင် USDP အတွင်းသို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်လာခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည်။ သမ္မတသည် ယခုအခါ ဦးခင်ရီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည့် ပါတီအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ပင် ထိုင်နေသည်။ ဤသည်မှာ ခေါင်းဆောင်မှုရာထူးများနှင့် အစိုးရ-ပါတီ ဆက်ဆံရေးတို့အတွက် ထပ်မံညှိနှိုင်းရန် နေရာများ ဖန်တီးပေးလိုက်သလို မင်းအောင်လှိုင်၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တည်ရှိမှုကို အာဏာရပါတီအတွင်းသို့ပါ တိုးချဲ့လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

ထွက်ပေါ်လာသော ဆက်ဆံရေးသည် ထပ်ခါတလဲလဲ တင်းမာမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေဖွယ်ရှိသည်။ ဦးခင်ရီသည် ပါတီအဖွဲ့အစည်း၏ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် အကျိုးစီးပွားများကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် USDP ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေးတည်ဆောက်ပုံနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရန် ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲလွန်စနစ် ရင့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ အငြင်းပွားမှုများ ပိုမိုထင်ရှားလာနိုင်သည်။

ထိုသို့သောအငြင်းပွားမှုများသည် အာဏာရအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းရှိ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေး၏ သက်သေအထောက်အထားများဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးထိပ်သီးများ အာဏာပြိုင်ဆိုင် သဘောထား ကွဲပြားနေခြင်း မဟုတ်ပါ။

ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအစဉ်အလာသစ်ကို ဤခေါင်းဆောင် သုံးဦးမှတဆင့် နားလည်နိုင်သည်။ ရဲဝင်းဦးသည် စစ်တပ်ကို ကွပ်ကဲသည်။ ဦးခင်ရီသည် အာဏာရပါတီကို စီမံခန့်ခွဲပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ နှစ်ဦးစလုံးသည် ရှင်းလင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များအတွင်း သိသာထင်ရှားသော အာဏာကို ကျင့်သုံးကြသည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် လက်ရှိ ရာထူးများ ခွဲဝေမှုမတိုင်မီကပင် ဩဇာအာဏာ စုဆောင်းခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ သမ္မတရာထူး၊ ပါတီနှင့် နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတို့ကို ဆက်လက်ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရပ်တည်မှုတခု၌ ရှိနေသည်။

ထို့ကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အဓိကပြောင်းလဲမှုမှာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ခွဲဝေလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်တပ်၊ သမ္မတရာထူး၊ လွှတ်တော်နှင့် USDP တို့သည် မင်းအောင်လှိုင်က အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးများကို တိုက်ရိုက်ပူးတွဲရယူထားသည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ကာလထက် ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ကွဲပြားသော ခေါင်းဆောင်မှုကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြပြီဖြစ်သည်။

ထိုအစီအစဉ်သည် ထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်များအကြား ပိုမိုသော ညှိနှိုင်းမှုများ၊ ပိုမိုသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများနှင့် ပိုမိုမြင်သာသော သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော အာဏာပြန်လည်ခွဲဝေမှု၏ ပြတ်သားသော အညွှန်းကိန်းမှာ ထိပ်တန်းခန့်အပ်မှုများကို မည်သူထိန်းချုပ်သနည်း၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်၍ နိုင်ငံရေးနှင့် အကျပ်ကိုင်မှု ကွန်ရက်များကို မည်သူတည်ဆောက်နိုင်သနည်း၊ စစ်တပ်၊ ပါတီ၊ လွှတ်တော်နှင့် အစိုးရတို့အကြား ပဋိပက္ခများကို မည်သူက အဆုံးသတ် ဖြေရှင်းပေးသနည်း ဆိုသည့်အချက်ပင် ဖြစ်လိမ့်မည်။

လောလောဆယ်တွင် အထောက်အထားများက အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိမှု ဗဟိုချက်မ သုံးခုရှိသော်လည်း လွှမ်းမိုးထားသည့် နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင် တခုတည်းသာရှိသည့် စနစ်တခုကို ညွှန်ပြနေသည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် ထိပ်ဆုံး၌ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ရဲဝင်းဦးနှင့် ခင်ရီတို့သည် ၎င်း၏အောက်ရှိ စစ်ဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်များအတွင်း၌ သိသာထင်ရှားသော အာဏာကို ကျင့်သုံးနေကြသည်။

(ဧရာဝတီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းပါ How Power Really Works in Myanmar ကို ဘာသာပြန်သည်။)