ငြိမ်းငြိမ်း – ဧရာဝတီ https://burma.irrawaddy.com Covering Burma and Southeast Asia Fri, 22 Jan 2021 16:14:14 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.7.2 https://burma.irrawaddy.com/wp-content/uploads/2021/05/cropped-irr_fav-32x32.png ငြိမ်းငြိမ်း – ဧရာဝတီ https://burma.irrawaddy.com 32 32 NLD နဲ့ တိုင်းရင်းသားပါတီများကြားက ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး ဆက်ဆံရေး https://burma.irrawaddy.com/article/2021/01/23/236920.html Sat, 23 Jan 2021 01:30:28 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=236920 အပေးအယူ အလျှော့အတင်း မရှိခြင်းအတွက် NLD နှင့် တိုင်းရင်းသာပါတီ နှစ်ခုစလုံး ဝေဖန်ပြစ်တင်ခံကြရသည်။

The post NLD နဲ့ တိုင်းရင်းသားပါတီများကြားက ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး ဆက်ဆံရေး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အတွင်း မြန်မာအစိုးရ၊ တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ရွှေ့ဆိုင်းရတိုင်း ထိုညှိနှိုင်းမှုအတွက် ကြန့်ကြာစေသောအချက်တခုတွင် နေရာရွေးချယ်မှု သို့မဟုတ် အစည်းအဝေးကျင်းပမည့်နေရာအတွက် အငြင်းပွားမှုသည် အတားအဆီးတခု ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများမှ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူများက ကြားခံ တတိယ နေရာတွင် ဆွေးနွေးရန် ပို လိုလားကြသည်။ ဥပမာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်က အစိုးရနှင့် မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့အကြား ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများသည် နေရာရွေးချယ်မှုအပေါ် အငြင်းပွားပြီး နှောင့်နှေးခဲ့ရဖူးသည်။

ထိုအငြင်းပွားမှုသည် အရှိန်ရနေဆဲ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများအပေါ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သာမက ဆယ်စုနှစ် ၇ ခုကြာ ပြည်တွင်းစစ် အဆုံးသတ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအဖြေရှာနေရန် ကြိုးစားနေသည့် တိုင်းပြည်၏ နောက်ဆက်တွဲ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများပါ တုံ့ဆိုင်းစေခဲ့သည်။

ဆွေးနွေးပွဲနေရာရွေးချယ်ခြင်းသည် ယနေ့တိုင် အတားအဆီး ဖြစ်နေသေးသည်။ သို့သော် ယခုတကြိမ် အငြင်းပွားမှုမှာ နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား အတိအကျဆိုရပါက အာဏာရ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီ နှင့် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုအမျိုးမျိုးကို ကိုယ်စားပြုသော နိုင်ငံရေးပါတီများအကြားတွင် ဖြစ်သည်။

NLD သည် တိုင်းရင်းပါတီများနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပရန် ပါတီထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များမှ သုံးဦးဖြစ်သည့် မကွေးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ အောင်မိုးညို၊ ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပါတီ၏ တိုင်းရင်းသားရေးရာ ကော်မတီဝင် ဒေါ်နန်းခင်ထွေးမြင့်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ကော်မတီ ဥက္ကဌ ဦးအင်ထုံးခါးနော်ဆမ် တို့ပါဝင်သော အဖွဲတဖွဲ့ကို ဒီဇင်ဘာလက ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

နိုဝင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ်အကြာ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် တိုင်းရင်းသားအရေးနှင့် ပြည်တွင်းစစ်ချုပ်ငြိမ်းရေးကို ပိုမို ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် အာဏာရပါတီနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ပါရန် တိုင်းရင်းသားပါတီ ၄၈ ခုသို့ NLD က အဆိုပြု ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်မှု ရရှိရေးသည် NLD ၏ ဒုတိယသက်တမ်းအတွင်း အရေးပါသော ရည်မှန်းချက်များ ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့အထိ တိုင်းရင်းသားပါတီ ၂၂ ခုက ထိုကမ်းလှမ်းမှုကို တုံ့ပြန်ထားသည်။

NLD သည် တိုင်းရင်းပါတီများနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပရန် ပါတီထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များမှ သုံးဦးဖြစ်သည့် မကွေးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ အောင်မိုးညို၊ ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပါတီ၏ တိုင်းရင်းသားရေးရာ ကော်မတီဝင် ဒေါ်နန်းခင်ထွေးမြင့်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ကော်မတီ ဥက္ကဌ ဦးအင်ထုံးခါးနော်ဆမ် တို့ပါဝင်သော အဖွဲတဖွဲ့ကို ဒီဇင်ဘာလက ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

အာဏာရပါတီ၏ ဆက်သားများ

၎င်းတို့၏ တခုတည်းသောတာဝန်မှာ တိုင်းရင်းသားပါတီများ၏ အမြင်သဘောထားကို နားထောင်ရန်နှင့် ဆွေးနွေးချက်များကို NLD ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ (CEC) သို့ တင်ပြရန်သာဖြစ်ပြီး ထို CEC ကော်မတီကသာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပါတီများ၏ အသံများ နားထောင်ခြင်းသည်ပင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရတရပ်ဖွဲ့စည်းရေးတွင် အရေးပါသော ခြေလှမ်းတခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရဟူသော အယူအဆကို လက်ရှိအစိုးရ၏ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီက စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက် တောင်ကြီးရှိ NLD ရုံးတွင် မကွေးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာအောင်မိုးညို၏ NLD အဖွဲ့နှင့် ဦးစိုင်းလိတ် ဦးဆောင်သော SNLD အဖွဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်/ National League for Democracy-Shan / Facebook

NLD ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုသစ် တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် တိုင်းရင်းသားပါတီများ၏ အမြင်များကို စုဆောင်းပြီး လာမည့်အစိုးရနှင့် လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းမှုတွင် ၎င်းတို့ထံမှ အကြံပြုချက်များကို နားထောင်မည်ဟု NLD ပါတီ ပြောခွင့်ရ ဒေါက်တာမျိုးညွန့်က ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားထားသည်။

ဒေါက်တာမျိုးညွန့်က ရေရှည်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ပြည်ထောင်စုသစ်တည်ဆောက်ရေးတွင် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးပါတီများ၏အမြင်ကို ထင်ဟပ်သင့်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သဘောထားရယူခြင်းသည် တွေ့ဆုံရခြင်း၏ အရေးကြီးဆုံးအချက် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဒီမိုကရေစီမူများနှင့် ဖက်ဒရယ်အခြေခံ မူများကို အခြေခံသော အနာဂတ်ပြည်ထောင်စု ထူထောင်ခြင်းသည် NLD အစိုးရ၏ နိုင်ငံရေးညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ဒေါက်တာမျိုးညွန့်က ပါတီများနှင့်တွေ့ဆုံရသည့် အချက်တွင် “တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးပါတီတချို့က မကြာခင် ဖွဲ့စည်းတော့မယ့် လွှတ်တော်နဲ့ အစိုးရအဖွဲ့မှာ သူတို့ ပါဝင်ချင်တဲ့ ဆန္ဒလည်း ရှိကောင်း ရှိမှာပေါ့။ အဲ့လို ရှိတယ်ဆိုလည်း သူတို့ရဲ့ တင်ပြချက်ကို ကျနော်တို့က လက်ခံရယူပြီးတော့ လွှတ်တော်နဲ့ အစိုးရဖွဲ့တဲ့အခါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာ တခုအဖြစ် ကျနော်တို့ ရယူသွားမှာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောဆိုထားသည်။

၂၀၁၅ မှ သင်ခန်းစာများယူခြင်း

၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရခဲ့သော NLD သည် ထိုနှစ်က ယခုကဲ့သို့ နိုင်ငံရေးကမ်းလှမ်းမှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ထိုသို့မလုပ်သောကြောင့် NLD နှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား အကွဲအပြဲ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုသင်ခန်းစာအရ ယခုအကြိမ်တွင် NLD သည် ဧပြီလ အစိုးရသစ် မစတင်မီ တိုင်းရင်းသားပါတီများ ပါဝင်နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်နေသည်။

NLD ၏ အမြင်အရ ဖိတ်ကြားခံဧည့်သည်ဖြစ်သော ဒေသခံပါတီများကို NLD က အိမ်ရှင်အဖြစ် ပါတီရုံးခန်းကို လာရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဒေါက်တာမျိုးညွန့်က ရှင်းပြသည်။

တွေ့ဆုံပြောဆိုမှုလုပ်ရန် စိတ်ထက်သန်မှုရှိသော်လည်း NLD က ထိုတွေ့ဆုံမှုများကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အခြေစိုက် ပါတီရုံးခွဲများတွင်သာ ပြုလုပ်ရန် တင်းခံနေဆဲ ဖြစ်သည်။

NLD ၏ အမြင်အရ ဖိတ်ကြားခံဧည့်သည်ဖြစ်သော ဒေသခံပါတီများကို NLD က အိမ်ရှင်အဖြစ် ပါတီရုံးခန်းကို လာရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဒေါက်တာမျိုးညွန့်က ရှင်းပြသည်။

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒေသခံပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံရန် ကချင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်များသို့ ယခုလအစောပိုင်းကတည်းက စတင် သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုပါတီများအားလုံးသည် သက်ဆိုင်ရာ လူမျိုးစု အသိုင်းအဝန်းတွင် ခိုင်မာသော ထောက်ခံမှုရရှိထားသည့် ပါတီများ ဖြစ်သည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက် တောင်ကြီးရှိ NLD ရုံးတွင် မကွေးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာအောင်မိုးညို၏ NLD အဖွဲ့နှင့် ဝ၊ လားဟူနှင့် ရှမ်း ၃ ပါတီကိုယ်စားလှယ်များ တွေ့ဆုံစဉ်/ National League for Democracy-Shan / Facebook

ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့အထိ NLD ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ကချင်၊ လီဆူး၊ ရှမ်း၊ လားဟူ၊ ဝ၊ ပအိုဝ်း၊ တအန်းနှင့် ကယန်းတိုင်းရင်းသားများကို ကိုယ်စားပြုသည့် ပါတီ ၁၀ ခုနှင့် သီးခြားစီတွေ့ဆုံပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုတွေ့ဆုံမှုတိုင်းကို NLD ၏ ပြည်နယ်အခြေစိုက်ရုံးများတွင် ပြုလုပ်သည်။

မအောင်မြင်သော တွေ့ဆုံမှုများ

သို့သော် NLD ရုံးများတွင်သာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည့် မူဝါဒသည် အချို့ တိုင်းရင်သားပါတီများကို စိတ်ပျက်စေသည်။

NLD က ရွေးချယ်သောနေရာကို လက်မခံနိုင်သောကြောင့် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စီစဉ်ထားသည့် NLD နှင့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ (MUP) တို့အကြား တွေ့ဆုံမှုနှင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စီစဉ်ထားသည့် NLD နှင့် ကယားပြည်နယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (KySDP) တို့အကြား တွေ့ဆုံပွဲများကို မကျင်းပဖြစ်ပေ။

၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် လူထုထောက်ခံမှု အခိုင်အမာရရှိကြသော MUP နှင့် KySDP တို့က ကြားနေရာတခုခုတွင် ဆွေးနွေးခြင်းသည် ပိုမိုလွတ်လပ်မည်ဟု ပြောသည်။ ထို့အပြင် ပါတီတခုချင်းဆီမှ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရသည့် ကိုယ်စားလှယ်များကိုသာ NLD က တွေ့ဆုံမည်ဆိုသော အချက်ကိုလည်း ထိုပါတီ နှစ်ခုက လက်မခံပေ။

ထိုသို့ အပေးအယူ အလျှော့အတင်း မရှိခြင်းအတွက် NLD နှင့် တိုင်းရင်းသာပါတီ နှစ်ခုစလုံး ဝေဖန်ပြစ်တင်ခံကြရသည်။

ထိုသို့သော ဝေဖန်မှုများအကြားတွင် MUP အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး နိုင်စံတင်က ၎င်းတို့ပါတီသည် ကြားနေရာတခုတွင် နှစ်ပါတီတွေ့ဆုံရေးမူကို ဆုပ်ကိုင်ထားကြောင်းနှင့် ပါတီတခုခု၏ ရုံးတွင် တွေ့ဆုံခြင်းသည် မသင့်တော်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

အကြောင်းပြချက်တွင် NLD သည် တိုင်းရင်းသားပါတီများကို လက်အောက်ခံဖြစ်စေလိုပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည့်အစား တောင်းဆိုမှုများသာ လုပ်နေသည်ဟု ဆိုကာ အနိုင်ရပါတီအနေဖြင့် အသာစီးရရန် ကြိုးစားနေသည်ဟု စွပ်စွဲသည်။

MUP နှင့် မပြေလည်သကဲ့သို့ပင် နောက် ရက်သတ္တပတ် တပတ်ကျော်အကြာတွင် KySDP အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ခူးသဲရယ်ကလည်း ၎င်းတို့ပါတီသည် NLD နှင့် တတိယနေရာတခုတွင်သာ တွေ့မည်ဟု ဆိုသည်။

အကြောင်းပြချက်တွင် NLD သည် တိုင်းရင်းသားပါတီများကို လက်အောက်ခံဖြစ်စေလိုပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည့်အစား တောင်းဆိုမှုများသာ လုပ်နေသည်ဟု ဆိုကာ အနိုင်ရပါတီအနေဖြင့် အသာစီးရရန် ကြိုးစားနေသည်ဟု စွပ်စွဲသည်။

ထိုသို့သော ပြောဆိုချက်ကို ဒေါက်တာအောင်မိုးညိုက ပယ်ချပြီး NLD ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ လွှမ်းမိုးရန် မဟုတ်ဘဲ ဒေသခံပါတီများ ပြောကြားလိုသည်များကို ဂရုတစိုက် နားထောင်လိုသဖြင့် ပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံလိုခြင်းဟု တုံ့ပြန်သည်။ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့နောက်ပိုင်း စတင်မည့် လွှတ်တော်သစ်မခေါ်မီ မွန်ပြည်နယ်သို့ ပြန်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း သူက ပြောသည်။

အက်ရာများနှင့် ဆက်ဆံရေး

ထိုသို့ နှစ်ဖက် မလိုက်လျောနိုင်မှုသည် မကြာသေးခင်နှစ်များက ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များမှ အရင်းခံလာခြင်း ဖြစ်ပုံရသည်။

NLD ၊ မွန်နှင့် ကရင်နီ တိုင်းရင်းသားလူများစုများအကြား ဆက်ဆံရေးသည် NLD ဥက္ကဌနှင့် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အမွေအနှစ်ကို မြှင့်တင်ရေး NLD ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် လွန်စွာ ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။

ဇန်နဝါရီ ၁ ရက် မြစ်ကြီးနားရှိ NLD ရုံးတွင် ကချင်နှင့် လီဆူ ပါတီကိုယ်စားလှယ်များနှင့် NLD ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်/ National League for Democracy-Kachin / Facebook

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံ မွန်တိုင်းရင်းသားများက ကန့်ကွက်နေသည့်ကြားမှ မော်လမြိုင်နှင့် ချောင်းဆုံကို ဆက်သွယ်သည့် ၁.၅ ကီလိုမီတာရှည်သော သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကို NLD က ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား ဟု အမည်ပေးသည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ရိုးသားတည်ကြည်မှုကို ဂုဏ်ပြုရန်၊ သူ၏ အမွေအနှစ်ကို သတိရစေရန်နှင့် သူစတင်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓါတ်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြုရန် ဟု NLD က ရည်ရွယ်သည်။

တိုင်းရင်းသား လူနည်းစု ဒေသတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ဂုဏ်ပြုမှုသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အာဏာရ NLD သည် သင်ခန်းစာယူခြင်း မရှိပေ။ ကယားပြည်နယ်အစိုးရက ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံများ၏ ဆန္ဒကို ဆန့်ကျင်ကာ လွိုင်ကော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်တုကို စိုက်ထူပြန်သည်။

ထိုလုပ်ရပ်က ကယားပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ဒေသခံလူငယ်များအကြားတွင် နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများကို ဖြစ်စေသည်။ ထိုရုပ်တု စိုက်ထူခြင်းကို ဆန့်ကျင်သူများအား ပြည်နယ်အစိုးရက ဖြိုခွင်းမှုဖြင့် တုံ့ပြန်ကာ ဖမ်းဆီးထောင်ချသည်။ ထိုသို့ နိုင်ငံရေးတွက်ချက်မှု အမှားအယွင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က NLD ကို ထောက်ခံသည့် လူငယ်အများအပြားကို စိတ်ပျက်စေပြီး၊ ၂၀၂၀ တွင် ၎င်းတို့ ရပ်တည်ချက်ပြောင်းကာ ဒေသခံ KySDP ပါတီကို ထောက်ခံကြသည်။

သို့သော် ၎င်းက KySDP သည် နိုင်ငံရေး ပါးနပ်မှု ကင်းမဲ့သည်ဟု ရှုမြင်ကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တွေ့ဆုံမှုမရှိခြင်းက NLD က အဆိုပြုသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအတွက် ၎င်းတို့ ရပ်တည်ချက်ကို ပြောရန်နှင့် အဓိက တိုင်းရင်းသားရေးရာ ပြဿနာများကို ပြောဆိုခွင့် ဆုံးရှုံးသည်ဟု ဆိုသည်။

လတ်တလော တွေ့ဆုံမှုပျက်ခဲ့ရသည့်အပေါ် NLD တွင် ရည်ရွယ်ချက်ကောင်း စိတ်စေတနာကောင်း ရှိသော်လည်း တိုင်းရင်းသားများ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိအောင်ကြိုးစားရာတွင် အားနည်းချက်များရှိသည်ဟု ကယားပြည်နယ်မှ ပါတီများနှင့်နီးစပ်သည့် အမည်မဖေါ်လိုသော သတင်းရင်းမြစ်တခုက ဆိုသည်။

သို့သော် ၎င်းက KySDP သည် နိုင်ငံရေး ပါးနပ်မှု ကင်းမဲ့သည်ဟု ရှုမြင်ကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တွေ့ဆုံမှုမရှိခြင်းက NLD က အဆိုပြုသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအတွက် ၎င်းတို့ ရပ်တည်ချက်ကို ပြောရန်နှင့် အဓိက တိုင်းရင်းသားရေးရာ ပြဿနာများကို ပြောဆိုခွင့် ဆုံးရှုံးသည်ဟု ဆိုသည်။

နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား တွေ့ဆုံပြောဆိုရေးအတွက် စိန်ခေါ်ချက်သည် ဆွေးနွေးမည့်နေရာ မသတ်မှတ်နိုင်ဘဲ ပျက်ခဲ့ရသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးပွဲတချို့နှင့် ပုံစံတူလာကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

NLD ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီနှင့် ဒေသခံပါတီများအကြား ဆက်သွယ်ပေးရသည့် ဒေါက်တာ အောင်မိုးညို ဦးဆောင်သောအဖွဲ့ကို ဒေသခံပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံရေးရည်မှန်းချက် အောင်မြင်ရေးအတွက် လုပ်သာကိုင်သာ လုပ်ပိုင်ခွင့် အခွင့်အာဏာပေးအပ်ခဲ့သင့်ကြောင်း လေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။

လတ်တလော မပြေလည်မှုများက NLD သည် ၎င်းတို့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား အဓိကနှင့် သာမည အချက်များ ခွဲခြား သတ်မှတ်ပေးကာ တွေ့ဆုံမည့်နေရာကဲ့သို့ သာမည အချက်များကို ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်ခွင့်ရှိသည့် မူဝါဒ ချမှတ်ထားခြင်း မရှိကြောင်းကို ပြသနေသည်ဟု နိုင်ငံရေးသုတေသီ ဦရဲထွန်းက သုံးသပ်သည်။ ထိုအစား NLD သည် ဆွေးနွေးရန် သတ်မှတ်ထားသည့် နေရာကိုသာ အသေဆုပ်ကိုင်နေသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုများတွင် ၉ နှစ်ကြာ အတွေ့အကြုံရှိသော ဦးမျိုးဝင်းက ဆွေးနွေးမည့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတိုင်းတွင် ပြောဆိုညှိနှိုင်းမည့် အကြောင်းအရာသည် ဆွေးနွေးမည့်နေရာထက် ပိုမိုအရေးကြီးပြီး၊ ယခု NLD အနေဖြင့်လည်း သတ်မှတ်နေရာတွင်သာ တွေ့ဆုံလိုခြင်းနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူများကိုသာ တွေ့ဆုံမည်ဆိုသော ကြိုတင်သတ်မှတ်ချက်များ မရှိသင့်ဟု ဆိုသည်။

သူတို့ ဘာကြောင့် တွေ့ကြသလဲ

ကချင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ပါတီ (KSPP) ဥက္ကဌ ဒေါက်တာတူးဂျာက “နိုင်ငံရေးမှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးက နေရာထက်ပို အရေးကြီးတယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။

အစည်းအဝေးကျင်းပမည့်နေရာ သတ်မှတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်သည့် NLD ၏ တင်းမာသော သဘောထားကို မနှစ်မြို့ကြသော်လည်း ထိုသို့တွေ့ဆုံခြင်းသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်နှင့် တိုင်းရင်းသားအရေးကို ဆွေးနွေးရန် တိုင်းရင်းသားပါတီများအတွက် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးသောကြောင့် တွေ့ဆုံရေးသည် အရေးကြီးသည်ဟု နိုင်ငံရေးသမား အများစုက ယူဆသည်။

ကချင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ပါတီ (KSPP) ဥက္ကဌ ဒေါက်တာတူးဂျာက “နိုင်ငံရေးမှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးက နေရာထက်ပို အရေးကြီးတယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။

ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွင် KSPP က ငြိမ်းချမ်းရေး၊ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် NLD ၏ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သည့် ၎င်းတို့၏ သဘောထားများကို ပြောခဲ့သည်။ KSPP ပါတီသည် မြစ်ကြီးနားတွင် NLD နှင့် ပထမဆုံးတွေ့ဆုံသည့် ပါတီ ၃ ခုအနက်တခု ဖြစ်သည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်က ရှမ်းပြည်နယ်တွင် NLD နှင့် တွေ့ဆုံသည့် တအန်းနှင့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားပါတီ ကိုယ်စားလှယ်များက ပြည်ထောင်စုရေးရာများကို ဦးစားပေးသည့်အတွက် NLD ရုံးသို့ သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။

ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက် တောင်ကြီးရှိ NLD ရုံးတွင် ကယန်းအမျိုးသားပါတီ ကိုယ်စားလှယ်များ လာရောက်တွေ့ဆုံအပြီး/ National League for Democracy-Shan / Facebook

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ၎င်းတို့သည် NLD နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ပြောခွင့်ရသူနှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး စိုင်းကျော်ညွန့်က ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်က NLD နှင့် တွေ့ဆုံမှု အပြီးတွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။ SNLD သည် နိုဝင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး တနိုင်ငံလုံးတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၄၂ နေရာနိုင်ပြီး တနိုင်ငံလုံးတွင် တတိယအများဆုံး အနိုင်ရပါတီ ဖြစ်သည်။ သောကြာနေ့ တွေ့ဆုံမှုမတိုင်မီကလည်း NLD နှင့် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင်တကြိမ်၊ ၁၄ ရက်နေ့တွင်တကြိမ် စုစုပေါင်း ၂ ကြိမ် အလွတ်သဘော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။

မွန်နှင့် ကယားပြည်နယ်တွင် တွေ့ဆုံမှု မဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် ထိုသို့မဖြစ်လိုကြောင်းနှင့် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ၎င်းတို့ပါတီ၏သဘောထားကို ပြောကြားခဲ့ကြောင်း SNLD ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောဆိုသည်။ ထို့အပြင် SNLD က မွန်နှင့် ကယားပါတီများနှင့် NLD အကြား တွေ့ဆုံနိုင်ရေး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးရန်လည်း ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း NLD ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပါတီများအကြား တွေ့ဆုံမှုများ အောင်အောင်မြင်မြင် ဖြစ်ခဲ့ခြင်းသည် NLD ၏ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရသစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ ပါတီများမှ တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးသမားများ ပိုမိုပါဝင်လာမည့် လက္ခဏာဖြစ်နိုင်သည်။

သို့သော် NLD သည် မွန်နှင့်ကယားပါတီများကဲ့သို့သော လူမျိုးစု အခြေပြု နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မရှိဘဲ ကိုယ်စားပြုမှု စုံလင်အောင် ဆောင်ယူနိုင်မည်လားဆိုသည့် မေးခွန်းမှာ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

(Nyein Nyein ၏ Venue Squabbles Complicate NLD’s Outreach Efforts to Myanmar’s Ethnic Parties ကို ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)

You may also like these stories:

ဝန်ကြီးချုပ်များကို NLD ပါတီတွင်းမှ ခန့်အပ်ဖို့ များဟု ဒေါက်တာ ဇော်မြင့်မောင်ပြော

ပြည်နယ်နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်တွင် နေရာပေးရန် PNO နှင့် TNP တို့တောင်းဆို

ကျနော်တို့ကို တန်ဖိုးထားမှု အရမ်းနည်းတယ်လို့ ခံစားရပါတယ်

အစိုးရသစ်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရေး SNLD ဆွေးနွေး

‘ဝ’ ဒေသကို ပြည်နယ် အဆင့် သတ်မှတ်ပေးရန် WNP တောင်းဆို

The post NLD နဲ့ တိုင်းရင်းသားပါတီများကြားက ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး ဆက်ဆံရေး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ထိုင်းနိုင်ငံ ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေရသည့် မြန်မာလုပ်သားများ https://burma.irrawaddy.com/article/2021/01/13/236383.html Wed, 13 Jan 2021 06:57:45 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=236383 စမွတ်ဆခွန်ခရိုင်၊ မဟာချိုင်မြို့နယ်ရှိ တလာကု ခေါ် ပုစွန်ဈေး၌ ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့က အသက် ၆၇ နှစ် အရွယ် ထိုင်းဈေးသည် တဦးထံတွင် COVID-19 ရောဂါပိုး စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့ရပြီးနောက် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား များစွာ အလုပ်လုပ်နေသော ထိုဈေးကို ယာယီပိတ်ထားလိုက်သည်။

The post ထိုင်းနိုင်ငံ ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေရသည့် မြန်မာလုပ်သားများ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ထိုင်းနိုင်ငံ စမွတ်စခွန်ခရိုင်ရှိ ပင်လယ်စာ လက်ကား ဈေးကြီးတခုတွင် COVID-19 ရောဂါပိုး တွေ့ရှိမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ထိုင်းခေါင်းဆောင်အချို့က မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများကို အပြစ်တင်ပြောဆိုခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားများ ခွဲခြား ဆက်ဆံခံရမှုသည် နေ့စဉ်ဘဝ အစိတ် အပိုင်းတခုကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှသည် ဘဏ်အသုံးပြုမှု အထိ ကြုံနေကြရသည်။

စမွတ်ဆခွန်ခရိုင်၊ မဟာချိုင်မြို့နယ်ရှိ တလာကု ခေါ် ပုစွန်ဈေး၌ ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့က အသက် ၆၇ နှစ် အရွယ် ထိုင်းဈေးသည် တဦးထံတွင် COVID-19 ရောဂါပိုး စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့ရပြီးနောက် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား များစွာ အလုပ်လုပ်နေသော ထိုဈေးကို ယာယီပိတ်ထားလိုက်သည်။

ယင်းနေ့နောက်ပိုင်း ထိုင်းသတင်းဖော်ပြမှုများတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်တို့က ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အတွက် တရားမဝင်မြန်မာရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများကို စွပ်စွဲ အပြစ်တင်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်စာ ဈေးများနှင့် ပင်လယ်စာ ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများတွင် မြန်မာရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ၃ သိန်း မှ ၄ သိန်းခန့် အထိ အလုပ်လုပ် နေကြသည်။

ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ရောဂါအပေါ် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် အမှားများကြောင့် မြန်မာရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားများကို ဆန့်ကျင်သည့် အမုန်းစကားများ အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ရုံသာမက အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်များ အသုံးပြုရာတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ကြုံရသည်ဟူသော သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

အဖြစ်အပျက် တခုတွင် ခရစ်စမတ် အကြိုနေ့က မြန်မာစုံတွဲ တတွဲမှာ ဘန်ကောက်ရှိ မော်ချစ် ဘတ်စ်ကားဂိတ်တွင် Koh Chang (Trat) သို့ ထွက်ခွာမည့် Green Bus ကုမ္ပဏီက ပြေးဆွဲသော ဘတ်စ်ကားပေါ်မှ အတင်းအကျပ်မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ကြုံခဲ့ရသူ ကိုစောထူးထူးက သူ၏ Facebook စာမျက်နှာတွင် “ငါတို့က မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ဖြစ်လို့ ဘတ်စ်ကားပေါ် ကနေ မောင်းထုတ်ခံရတယ်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

အဆိုပါ ပို့စ်က အွန်လိုင်း ပေါ်တွင် ပျံ့နှံ့သွားသည့် အခါ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက် နေ့တွင် လူသိရှင်ကြားတောင်းပန်ခဲ့ပြီး “ဒါက ကျနော်တို့ရဲ့ မူဝါဒ မဟုတ်ပါဘူး။ ဖြစ်သွားခဲ့ ရတဲ့အတွက် ကျနော်တို့ ဝမ်းနည်းပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး နောက်ထပ်မဖြစ်ဘူး လို့မျှော်လင့်ပါတယ်” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

မြန်မာရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများကွန်ရက် ်(ဘန်ကောက်) မှ မဦး က ဘန်ကောက်ရှိ အခြားခရိုင်များမှ မြန်မာ ရွှေ့ ပြောင်း အလုပ်သမားများသည် စမွတ်စခွန်သို့ သွားရောက်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိသည့် တိုင်အောင် ဘဏ်အချို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသား များအား ငွေလွှဲ ဝန်ဆောင်မှုများ အသုံးပြုခြင်းကို ငြင်းပယ် ခံခဲ့ရကြောင်း ယခင်လက ဧရာဝတီ သို့ ပြောဆိုခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် သူတို့က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး သယ်ဆောင်သူများဖြစ်နိုင်သည်ဟု ထိုင်းဘဏ်ဝန်ထမ်းအချို့က ယုံကြည်နေကြ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

တလာကု ခေါ် ပုဇွန်ဈေးမှ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားမိခင်များကို ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ဘောလုံးကွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးနေမှု (ဓာတ်ပုံ – မြန်မာအလုပ်သမားသံအရာရှိရုံး)

ထိုနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု မလုပ်ရန် ပြောဆိုမှုများ ထွက်လာပြီးနောက် ထိုင်းနိုင်ငံသား အများအပြားက COVID-19 ကူးစက်ရောဂါသည် ကမ္ဘာလုံး ဆိုင်ရာ ပြဿနာတရပ်ဖြစ်သည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသား များအပေါ် ဆန့်ကျင်သည့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ အမုန်းစကား နှင့် စွပ်စွဲချက် များကို ပြစ်တင် ရှုတ်ချ ခဲ့ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ စိတ်ကျန်းမာရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Panpimol Wipulakorn က ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများ အပေါ် စိတ်ဓာတ် ရေးရာ ပံ့ပိုးမှုများပေးရန်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ကူးစက်မှု အသစ်များ အတွက် ၎င်းတို့ကို အပြစ်တင် ခြင်းမပြုရန် ထိုင်းနိုင်ငံသားများကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံး အပတ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက လေသံ ပြောင်းလဲ လာခဲ့ပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ရောဂါ ကူးစက်မှုဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် များတွင် “မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ” ဆိုသည့် စကားလုံးကို သုံးစွဲခြင်း မှ ရှောင်ရှားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများနှင့် ပတ်သက် နေသည့် ကူးစက်မှု အရေအတွက် ကိုလည်း လူသိရှင်ကြားထုတ်ပြန် ပေးခြင်း မရှိတော့ပေ။

သို့သော်လည်း ပြဿနာများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက် နေ့တွင် မြန်မာအလုပ်သမား ၂  ဦး မှာ ဘန်ကောက်ရှိ Krungsri Ayudhya ဘဏ်ခွဲ တခု အတွင်း သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသည်။

လစာငွေ စစ်ကြည့်စဉ် ATM စက်ထဲ ATM ကဒ် ဝင်သွားပြီး ပြန်ထွက်မလာသည့်အတွက် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား ကိုဟိန်းထက်က ATM ကဒ်အသစ်ထုတ်ယူရန် အတွက် ဘဏ်ခွဲကို အကြောင်းကြားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူသည် မြန်မာ လူမျိုးဖြစ်ကြောင်း သိသွားပြီးနောက် ဘဏ်အတွင်း ဝင်ခွင့်မပြုဟု ဆိုသည်။

“သူတို့က ကျမတို့ကို မြန်မာပြည်သားတွေမို့ဆိုပြီး Krungsri Ayudhya ဘဏ်ထဲ ကို ဝင်ခွင့်မပေးဘူး၊ အေတီအမ် (ငွေထုတ်ကဒ်) အသစ်ထုတ်ပေးဖို့ ပြန်လျှောက်ဖို့အတွက် သွားတာပါ” ဟု ကိုဟိန်းထက်ကို ကူညီပေးခဲ့သည့် ထိုင်းစကား ကျွမ်းကျင်သော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား မစန်းက ဧရာဝတီသို့ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပြောသည်။

“မြန်မာတွေကို သူတို့ဘဏ်ထဲကို ဝင်ခွင့်မပြုဖို့ ထိုင်းဥပဒေ တခု ရှိတယ်လို့ မန်နေဂျာက ကျမကို ပြောတယ်။ တကယ်လို့ သူက ATM ကဒ် အသစ်ကိုလိုချင်ရင် တနင်္လာနေ့ ကျရင် လက်မှတ်ထိုးပေးဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံသား တယောက် ခေါ်လာရမယ်၊ အဲဒီ တော့မှ ရလိမ့်မယ်လို့ ဆိုတယ်” ဟု မစန်းက ပြောသည်။

ထိုင်းတွင် COVID-19 ရောဂါဖြစ်ပွားမှု တိုးမလာမီ ဒီဇင်ဘာလအထိ စမွတ်ပရာကန် ခရိုင်ရှိ စက်ရုံတခုတွင် ၃ နှစ်ကြာ အလုပ်လုပ်နေသော ကိုဟိန်းထက် အနေဖြင့် ဘဏ်၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို အခက်အခဲမရှိ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ သည်။

၎င်းတို့ လစာ ကို အီလက်ထရောနစ်နည်းဖြင့် ပေးချေသည့် အတွက် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားအများစုက ဘဏ် ဝန် ဆောင်မှု များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို့အပြင် အချို့က လစာငွေထဲမှ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မိသားစုများထံသို့ ငွေပြန်လွှဲ ပို့ပေးကြရာတွင်လည်း ဘဏ်ဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးပြုကြရသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ အလုပ်အကိုင် ဦးစီးဌာန၏ အဆိုအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ မှတ်ပုံတင်ထားသော မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်သား ၁.၈ သန်းရှိသည်။ သို့သော် အထောက်အထား စာရွက်စာတမ်း မရှိသော အလုပ်သမား အရေအတွက်ကိုမူ မသိရပါ။

ခွဲခြားဆက်ဆံမှုက ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ၏ နေ့စဉ် အသုံးစရိတ်အတွက်နှင့် မိသားစုထံ ငွေပြန်လွှဲခြင်း အတွက် အတား အဆီးဖြစ်စေသည်ဟု မစန်း က ဆိုသည်။

၎င်းတို့ ကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့ရခြင်း မရှိမီက ထိုင်းဘဏ် အချို့၏ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို မယုံကြည်ခဲ့ကြောင်း ၂ ဦးလုံးက ပြော သည်။ သို့သော်လည်း လူမှုကွန်ရက် ဝက်ဘ်ဆိုက်များ (Facebook နှင့် tiktok) တို့တွင် ထိုင်းဘဏ်များက မြန်မာနိုင်ငံ သား များအား သူတို့၏ ဝန်ဆောင်မှုများ အသုံးပြုခွင့် မပေးခြင်း နှင့် ပတ်သက်၍ စောဒက တက်မှုများရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများကြုံနေရခြင်းအတွက် “ဒီရောဂါ (COVID-19) က မြန်မာပြည်သားတွေကိုပဲ ကူးစက်တာလား လို့ ကျမ မေးချင်တယ်” ဟု မစန်း က ပြောသည်။

ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းက ဘန်ကောက်တွင်သာ ရှိနေခြင်း မဟုတ်ပါ။

ထိုနေ့ မတိုင်မီ တရက်က ထိုင်းမြောက်ပိုင်း ချင်းမိုင်မြို့မှ မြန်မာဆရာတဦး ဖြစ်သူ စာရေးသူ၏ သူငယ်ချင်း တဦးသည် လည်း Siam Commercial ဘဏ်ခွဲ တခုတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းခံခဲ့ရသည်။

“ခွဲခြားဆက်ဆံတာက ထင်ရှားလွန်းပါတယ်” ဟု သူက ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။

တလာကု ခေါ် ပုဇွန်ဈေးမှ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားမိခင်များကို ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ဘောလုံးကွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးနေမှု (ဓာတ်ပုံ – မြန်မာအလုပ်သမားသံအရာရှိရုံး)

ကောင်တာရှိ ဘဏ် ဝန်ထမ်းက သူ၏မှတ်ပုံတင်ကိုမြင်သောအခါ “ဒါက ခွန်ဖမာ့ (ထိုင်းစကားဖြင့် မြန်မာလူမျိုး ဟု သုံးနှုန်းသည်)” ဟု  အော်ဟစ် ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ “ COVID” ဆို သော စကားလုံးကို ကြားလိုက်ရ ပြီး နောက် အကြီးတန်း ဝန်ထမ်း တဦး ထိုနေရာ သို့ အလျင်အမြန်ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။

“သူတို့က ထိုင်းလို ပြောတော့ ကျမ အပြည့်အစုံ နားမလည်ဘူး၊ ပြီးတော့သူတို့က ကျမကိုတောင် ဘာမှမပြောဘဲ ကျမရဲ့ မှတ်ပုံတင် ID၊ ဘဏ်စာအုပ်နဲ့ ငွေထုတ်စလစ်ကို ကျမမျက်နှာ နောက်ခံထားပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်တယ်။ ကျမ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နေ တာ ၆ နှစ်ရှိနေပြီ၊ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ကတည်းက တိုင်းပြည် အပြင်ဘက်ကိုလည်း ခရီး မသွားခဲ့ဘူးလို့ သူတို့ကို ပြောပြရတယ်။ ထိုင်း မိတ်ဆွေတဦး က အကူအညီပေးတာကြောင့် မကြာမီ မှာပဲ မန်နေဂျာ က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျမ အ တွက်ကတော့ တကယ်ကို စိတ်မသက်သာစရာပါ” ဟု သူကဆို သည်။

ဧရာဝတီ က ဘဏ် ၂ ခု လုံး ထံမှ မှတ်ချက်တောင်းခံရန် ကြိုးစား ခဲ့သော်လည်း ယခု သတင်းဖော်ပြသည့် အချိန်အထိ မရရှိ ခဲ့ပါ။

မှတ်ချက်တောင်းခံရန်အတွက် ဧရာဝတီ က မြန်မာသံရုံးသို့ ဆက်သွယ် မေးမြန်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင် ခဲ့ပါ။ သို့သော်လည်း တိုင်ကြားမှု များလက်ခံရရှိသည့် အခါ သံရုံးက သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များနှင့် ကုမ္ပဏီများ သို့ ပြဿနာ ကို ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းသွားမည်ဟု သံရုံးမှ သတင်းရင်းမြစ် တဦးက ပြောသည်။

စမွတ်စခွန် နှင့် ဆက်နွယ်သော COVID-19 ရောဂါကူးစက်မှု ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီး နောက် COVID-19  ကူးစက်ခံထားရကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ ရှိရသည့် မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများကို အစိုးရဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင် ပေးခြင်း မရှိဘဲ သူတို့၏ အိမ်များတွင် အသွားအလာကန့်သတ် (quarantine) ထားရှိခဲ့သည်။ ယာယီ ဆေးရုံများ မတည်ဆောက်မီ အထိ အသွားအလာ ပိတ်ပင် ကန့်သတ် ထားသည့် ၎င်းတို့ ရပ်ကွက်များ အတွင်းရှိ နေအိမ်များတွင်သာ နေထိုင်စေခဲ့သည်။

ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများကို ကုသပေးရေး အတွက် ယာယီ ဆေးရုံ ၂ ခုကို ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် မဟာချိုင်၌ တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်။ တတိယ တခုမှာ တည်ဆောက်နေဆဲဖြစ်ပြီး စတုတ္ထမြောက် ဆေးရုံတခု ကိုလည်း ဆောက် လုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေ ကြောင်း ထိုင်းမီဒီယာများ၏ အဆိုအရသိရသည်။

ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်ရှိ မြန်မာသံရုံးမှ သံမှူးကြီး ဦးမော်ဗလ က မဟာချိုင် ပုစွန်ဈေး မှ မြန်မာရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ကိုဗစ်ရောဂါပိုး စစ်ဆေးတွေ့ရှိသူများအား ယာယီကုသရေးဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ကျန်နေသူများကို လာရောက်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။

၎င်းက “ရောဂါပိုး ရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ ရှိရသူ တွေကို နောက်ထပ် ၁၀ ရက် ဆေးရုံမှာ အသွားအလာကန့်သတ် (quarantine) ထားရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါကင်းစင် သွားပြီး ရင်တော့ လက်ရှိနေရာ ကို ပြန်သွားနိုင်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ပင်လယ်စာလက်ကားဈေး မှ အသွားအလာပိတ်ဆို့ထားသော ဧရိယာများရှိ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားများအား COVID-19 ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထား ရသူများ အတွက် အနီရောင် လက်ပတ်ကြိုး၊ COVID-19 ရောဂါ မှ ပြန်လည်သက်သာလာ သူများ အတွက် အစိမ်းရောင် လက်ပတ်ကြိုး နှင့် ရောဂါကင်းသော သူများ အတွက် အဖြူ ရောင် လက်ပတ်ကြိုး များ ပေးထားသည်။

ကိုဗစ်စစ်ဆေးမှု မခံယူရသေးသူများကိုလည်း လာရောက်စစ်ဆေးခံရန်နှင့်၊ စာရွက်စာတမ်း အထောက် အထားများ မရှိသော သို့မဟုတ် ဗီဇာကျော်လွန်ပြီးသော အလုပ်သမားများအား ဖမ်းဆီးမည် မဟုတ်ကြောင်း ထိုင်းအာဏာပိုင်များက အာမခံထားပြီး ဖြစ်သည်ဟု ဦးမော်ဗလ က အလုပ်သမားများအား ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများ အနေဖြင့် အိမ်ရှင်နိုင်ငံ၏ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရန် နှင့် COVID-19 စစ်ဆေးမှုတွင် ပါဝင်ကြရန် သူက တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“ဒါပေမယ့် ကလေးရှိတဲ့ သူတွေ အနေနဲ့ တကယ်လို့ သူတို့မှာ ရောဂါပိုး ရှိကြောင်း စစ်ဆေး တွေ့ရှိခဲ့မယ် ဆိုရင်တောင် အိမ်မှာပဲ နေချင်ကြတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ သူတို့ကလေးတွေကို အိမ်မှာထားခဲ့ ရမှာကို စိုးရိမ်ကြတယ်” ဟု မဟာချိုင် အခြေစိုက် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားအခွင့်အရေးကွန်ရက် (MWRN) ၏ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကျော်က ပြောသည်။

တလာကု ခေါ် ပုဇွန်ဈေးမှ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားမိခင်များကို ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ဘောလုံးကွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးနေမှု (ဓာတ်ပုံ – မြန်မာအလုပ်သမားသံအရာရှိရုံး)

ဇန်နဝါရီလ ၇ရက်နေ့က မြန်မာသံတမန်များ နှင့်တွေ့ဆုံမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများကလည်း ထိုကိစ္စကို ထုတ်ဖော် ပြောဆို ခဲ့ကြသည်။ “အမေက ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရတယ်ဆိုရင် ကျမတို့ ကလေးကိုရော စစ်ပေးသလား၊ ဘယ်လို ဖြစ်လာမလဲ” ကလေး မိခင် အမျိုးသမီးတဦး က ပြောသည်။

ကလေးရှိသည့် အမျိုးသမီးများ အပါအဝင် COVID-19 လူနာများ ကို  မဟာချိုင်ရှိ ယာယီ ဆေးရုံများ သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် သံတမန်များက ကူညီပေးခဲ့သည်ဟု မြန်မာအလုပ်သမားသံအရာရှိရုံးက ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ် ကူးစက်မှု  ၂၀၅ ခုနှင့် အတူ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကူးစက်မှု စုစုပေါင်း ၉၈၄၁ ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ ပြီး ဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူ ၆၇ ဦး ရှိခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်း မှစ၍ ရောဂါကူးစက်မှုအများစုမှာ စမွတ်စခွန်၊ ရယောင်ရှိ လောင်းကစား ရုံများ၊ Ang Thong ရှိ ကြက်တိုက်ကွင်းများ နှင့် ဘန်ကောက်ရှိ Pin Klao ဒေသမှ ဖျော်ဖြေရေးနေရာ အများ အပြားနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

ထို့ပြင် နောက် လာမည့် ၂ ပတ်အတွင်း ကူးစက်မှု အသစ်များတိုးလာမည် ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း ဘန်ကောက်ပို့စ် (Bangkok Post) သတင်းစာက ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဌာန လက်အောက်ရှိ ကူးစက်ရောဂါများဌာနခွဲ ဒါရိုက်တာ ကို ကိုးကား၍ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က ရေးသားခဲ့သည်။

COVID-19 ရောဂါကူးစက်မှု အသစ်များအတွက် အပြစ်တင်ခံရသည့် တရားဝင် လောင်းကစား ရုံများကို လုပ်ကိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သော သို့မဟုတ် ဥပက္ခာပြုခဲ့သည့် အစိုးရအရာရှိများကို သာမက တရားမဝင် အလုပ်သမား မှောင်ခိုမှုများတွင် ပါဝင်သူ မှန်သမျှနှင့် အစိုးရ အရာရှိများကို ပြတ်ပြတ်သားသား အရေးယူရန် ထိုင်းအစိုးရက ကတိပြု ခဲ့သည်ဟုလည်း  Bangkok Post သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

You may also like these stories:

မြဝတီ ကာစီနို၌ အလုပ်လုပ်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံသားများထံမှ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့

တရုတ်က ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ၃ သိန်းနှင့် ယွမ် ၃ သန်းတန် ဆေးပစ္စည်းများ ကူညီမည်

The post ထိုင်းနိုင်ငံ ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေရသည့် မြန်မာလုပ်သားများ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာပြည်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဧပြီလတွင် စ ထိုးနိုင် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/12/15/234952.html Tue, 15 Dec 2020 12:57:34 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=234952 ဒေါက်တာမြင့်ထွေး၏ အဆိုအရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီမှ ၂၀၂၂ ဇွန်လအထိ ကာလကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေးကာလအဖြစ် လျာထားကြောင်း သိရသည်။

The post မြန်မာပြည်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဧပြီလတွင် စ ထိုးနိုင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကမာ္ဘတဝန်း တန်ဖိုးသင့်ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေး လက်လှမ်းမှီရေး COVAX အစီအစဉ်မှ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၅၄.၄ သန်း၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အတွက် Covid-19 ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်ကို ဧပြီလတွင် စတင်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ မြင့်ထွေးက ပြောဆိုထားသည်။

ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမာ္ဘ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့(WHO) နှင့် ကာကွယ်ဆေးနှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်း ကမာ္ဘလုံးဆိုင်ရာမဟာမိတ်အဖွဲ့ (GAVI) သို့ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးရရှိရန် အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ GAVI သည် ကမာ္ဘပေါ်ရှိ ဝင်ငွေနည်းပါးသောနိုင်ငံများအတွက် Covid-19 ကာကွယ်ရေး ရရှိရန် ကူညီပေးနေသော နိုင်ငံပေါင်းစုံ မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။

၎င်းအဆိုပြုလွှာတွင် ကာကွယ်ဆေးရရှိပါက သိုလှောင် သယ်ဆောင် ထိုးနှံမည့်အစီအစဉ်၊ ဦးစားပေး ထိုးနှံမည့်အုပ်စုများ၊ ကုန်ကျငွေကို ခွဲဝေကျခံမည့်ပုံစံနှင့် သုံးစွဲလိုသည့် ဦးစားပေး အလိုက် ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားများကို ဖောင်ပုံစံတွင် ဖြည့်စွက်ကာ ပေးပို့ထားသည်။

ဒေါက်တာမြင့်ထွေး၏ အဆိုအရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီမှ ၂၀၂၂ ဇွန်လအထိ ကာလကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေးကာလအဖြစ် လျာထားကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် မည်သည့် ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစား ရရှိမည်ကို မသိရသေးပေ။

ဒေါက်တာမြင့်ထွေး၏ အဆိုအရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီမှ ၂၀၂၂ ဇွန်လအထိ ကာလကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေးကာလအဖြစ် လျာထားကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် မတ်လနှောင်းပိုင်း Covid-19 စတင် ကူးစက်ခံရပြီးနောက် တနင်္လာနေ့အထိ Covid-19 အတည်ပြုလူနာစုစုပေါင်း ၁၀၉၅၂၁ ဦးနှင့် သေဆုံးမှု ၂၂၉၂ ဦးရှိပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူ စုစုပေါင်း ၈၈၁၃၁ ဦးရှိသည်။

“Gavi အဖွဲ့ ကို ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က တင်တာသည် WHO က ကူညီမယ့် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းရမယ့် ကာကွယ်ဆေးကို ရဖို့ တင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝယ်မယ့်ဆေးကို တင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ WHO က အသိအမှတ်ပြုတဲ့ဆေး ရှိလာမှ ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်ဆေးအမျိုးအစားဆိုတာ ကျမတို့လည်း မသိသေးပါဘူး။ ဘယ်နိုင်ငံမှလည်း မသိသေးပါဘူး။ အဲဒီတော့ WHO က အသိအမှတ်ပြု ကာကွယ်ဆေးကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ၊ ဖွံ့ဖြိုးဖို့ လိုအပ်တဲ့ တိုင်းပြည် ၉၂ နိုင်ငံ အတွက် စီစဉ်တဲ့ COVAX အစီအစဉ် ကနေ ၂၀ % ရမယ်။ ရတဲ့အခါ ကျမတို့က co-financing (ကုန်ကျငွေ ခွဲဝေကျခံတဲ့စနစ်) နဲ့ရမလား။ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ရမလဲ ဆိုတာတော့ နောက်မှ သိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ ဘာကာကွယ်ဆေးပေးမလဲ ကျမတို့ မသိဘူး” ဟု ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်ခင်ကြီးက ဧရာဝတီသတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ကနဦးအနေဖြင့် လာမည့်နှစ် ဒုတိယ ၃ လပတ် (ဧပြီ) တွင် ကာကွယ်ဆေး ၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ရရှိရန်နှင့် ကျန် ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် နှစ်လယ်တွင် ရရှိမည်ဟု ဝန်ကြီးက ခန့်မှန်းထားကြောင်း ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်ခင်ကြီးက ဆက်လက်ပြောဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် WHO က အတည်ပြုသည့် ကာကွယ်ဆေး သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီသည် နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ၏ ဆေးဝါးထောက်ခံချက် အတည်ပြုချက်ရရှိခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပေါ် အသုံးပြုရန် အတည်ပြုချက်ရရှိသော ကာကွယ်ဆေး တို့ကို ဝယ်ယူမည် ဖြစ်သည်။

အတည်ပြုထားသည့် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးများ ရှိလာပါက ဆေးထုတ်လုပ်သူများထံမှ တိုက်ရိုက် ဝယ်ယူရန် ဆွေးနွေးနေကြောင်းလည်း ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်ခင်ကြီးပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် WHO က အတည်ပြုသည့် ကာကွယ်ဆေး သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီသည် နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ၏ ဆေးဝါးထောက်ခံချက် အတည်ပြုချက်ရရှိခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပေါ် အသုံးပြုရန် အတည်ပြုချက်ရရှိသော ကာကွယ်ဆေး တို့ကို ဝယ်ယူမည် ဖြစ်သည်။

ကာကွယ်ဆေးအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရန်ပုံငွေနှင့် ကမာ္ဘ့ဘဏ်ငွေကြေးစိုက်ထုတ်မှုမှ သုံးစွဲမည် ဖြစ်သည်။

Pfizer နှင့် BioNTech တို့ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်သည့် ဖိုင်ဇာ ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေးကို ဗြိတိန်၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံများတွင် အတည်ပြုထားပြီး ထိုနိုင်ငံများသည် ယခုလအတွင်း ကာကွယ်ဆေး စတင်ထိုးနှံနေပြီ ဖြစ်သည်။ တနင်္လာနေ့တွင် စင်္ကာပူသည် ကာကွယ်ဆေးကို အတည်ပြုသည့် ပထမဆုံး အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်းဝင် နိုင်ငံဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး ကာကွယ်ဆေးကို ယခုလကုန်တွင် စတင်ရရှိမည်ဟု ယမန်နေ့က စင်္ကာပူအစိုးရက ကြေငြာထားသည်။

အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (UAE) သည် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး Sinopham ကို ရှေ့တန်းကျန်းမာရေးလုပ်သားများအတွက် အရေးပေါ်အသုံးပြုရန် စက်တင်ဘာလတွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ Moderna နှင့် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၏ AstraZeneca အစီအစဉ်အပါအဝင် အခြားကာကွယ်ဆေးများမှာ စမ်းသပ်မှု အဆင့် ၃ တွင် ရောက်နေပြီဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ပြင်ပ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံများကိုလည်း ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူထိုးနှံခွင့် ပေးမည် ဖြစ်သည့်အတွက် လာမည့်နှစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံနိုင်မှုကို အတော်များများ ခြုံငုံမိနိုင်မည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သည့် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သိုလှောင်နိုင်သည့် ကာကွယ်ဆေးဝယ်ယူရန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါသည့် အမျိုးသားအဆင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်ခင်ကြီးက ရှင်းပြသည်။

ထို့အပြင် ပြင်ပ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံများကိုလည်း ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူထိုးနှံခွင့် ပေးမည် ဖြစ်သည့်အတွက် လာမည့်နှစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံနိုင်မှုကို အတော်များများ ခြုံငုံမိနိုင်မည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

ကာကွယ်ဆေးဝယ်ယူရေး အစီအစဉ်ကို ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာနသို့ တင်ပြထားပြီး နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သည့် Covid-19 ကာကွယ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ကုသရေး အမျိုးသားအဆင့် ဗဟိုကော်မတီက မကြာမီ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

“ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ အစီရင်ခံစာကို ကိုဗစ် ကာကွယ် ထိန်းချုပ်ရေး ကော်မတီကို
ကျမတို့တင်ထားပါတယ်။ ထွက်ရင်တော့ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံကနေ ပြောမှာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်ခင်ကြီး ပြောသည်။

အစိုးရ၏ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းအစီအစဉ်အရ ဦးစားပေးအုပ်စုများတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းများ၊ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့် အထက်လူကြီးများနှင့် ရောဂါအခံရှိသူများ ပါဝင်ကြောင်းလည်း သူမက ရှင်းပြသည်။

ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ လူထုသို့ပြောကြားသည့်မိန့်ခွန်းတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က “ကာကွယ်ဆေးကို ကျမတို့ တတိုင်းပြည်လုံးကို ထိုးပေးရမှာပါ။ ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ဘယ်သူမှ မကျန်ဖို့ပေါ့” ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။

သို့သော် အစိုးရအနေဖြင့် “စီးပွားရေးယန္တရား ပြန်ပြီးတော့ လည်ပတ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိတဲ့ဒေသတွေ၊ ပြောချင်တာကတော့ ကိုဗစ်ရောဂါနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ထိန်းချုပ် ထားနိုင်တဲ့ဒေသတွေမှာဆိုရင် ပိုပြီးတော့ စောစောစီးစီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်မယ့် အခြေအနေမျိုးလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်” ဟု နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်က ဆိုသည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က “ကျမတို့က အားလုံးအတွက် မျှတအောင်လုပ်မယ်။ အားလုံးကနေလည်း ကာကွယ်ဆေးတော့ရမှာပဲ။ ဒါပေမယ့် ဘယ်တော့၊ ဘယ်သူတွေကို ဦးစားပေးရမလဲဆိုတာကတော့ နိုင်ငံရဲ့လိုအပ်ချက်အရ၊ နောက်ပြီးတော့ ကျမတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အင်အားအရပေါ့။ အဲဒါကို ကျမတို့ ဆုံးဖြတ်ရမှာပါ” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

သို့သော် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးသည် အသက် ၁၈ နှစ်အောက်လူငယ်များနှင့် တည့်မတည့် စမ်းသပ်ခြင်းမပြုရသေးသောကြောင့် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၃၃ ရာခိုင်နှုန်းရှိသော ၁၈ နှစ်အောက် လူငယ်များကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမည် မဟုတ်ကြောင်း ဒေါက်တာဒေါ်ခင်ခင်ကြီးက ပြောသည်။

(Nyein Nyein ၏ Myanmar COVID-19 Vaccination Expected from April ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)

You may also like these stories:

“ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ အာနိသင်ကောင်းတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးပေးချင်ပါတယ်”

အောက်စဖို့ဒ် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးက ဘာ့ကြောင့် ကမ္ဘာကို ပိုအကျိုးများစေနိုင်သလဲ

မြန်မာ့ ကိုဗစ်ကျရှုံးမှုက ထိုင်း အောင်ပွဲကို ခြိမ်းခြောက်နေ

The post မြန်မာပြည်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဧပြီလတွင် စ ထိုးနိုင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကိုဗစ် ၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူ ထိုးနှံပေးနိုင်ရေး မြန်မာပြင်ဆင်နေ https://burma.irrawaddy.com/news/2020/12/07/234444.html Mon, 07 Dec 2020 05:14:35 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=234444 မည်သူကို အရင်ကာကွယ်ဆေးပေးမည်နှင့် မည်သို့ခွဲဝေမည်ကမူ ကာကွယ်ဆေးဝယ်ယူပြီးနောက် အသုတ်လိုက် ရောက်ရှိမှုပေါ် မူတည်သည်။

The post ကိုဗစ် ၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူ ထိုးနှံပေးနိုင်ရေး မြန်မာပြင်ဆင်နေ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကမာ္ဘ့ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီကြီးများဖြစ်သည့် Pfizer နှင့် BioNTech တို့က ၎င်းတို့၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုခွင့် ခွင့်ပြုချက်ရရေး လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူရန်၊ ဖြန့်ချိရန်နှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရန် အစီအစဉ်များ ပြင်ဆင် နေသည်။

စမ်းသပ်ဆဲကာကွယ်ဆေး အတည်ပြုရန်အတွက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့(WHO) အသိအမှတ်ပြု ဆေးဝါးမှတ်ပုံတင် ဌာနသုံးခု၏ အတည်ပြုမှုရရှိပါက မြန်မာအစိုးရသည်လည်း တခြားနိုင်ငံများနည်းတူ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် ဖြန့်ချိထိုးနှံပေးခြင်းစီမံချက်များကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်နေပြီး၊ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သည့် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ကုသရေး အမျိုးသားအဆင့် ဗဟိုကော်မတီက ချမှတ်မည်ဟု ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေးက ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့က ပြောထားသည်။

ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုဗစ်-၁၉ လူနာ ၉၉၁၅၅ ဦး၊ သေဆုံးသူ ၂၁၁၀ ဦးနှင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူ ၇၄၆၃၆ ဦးရှိသည်။

အမေရိကန် ဆေးဝါးလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော Pfizer နှင့် ဂျာမဏီမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် BioNTech SE ကုမ္ပဏီတို့က ဖေါ်ထုတ်သည့် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးကို ပထမဆုံးအနေဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံက ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်တွင် အတည်ပြုထားသည်။ ကမ္ဘာတဝန်း နိုင်ငံအလိုက်စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်သော အခြားကာကွယ်ဆေးများတွင် Moderna၊ အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၏ AstraZeneca နှင့် ရုရှားနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများမှ ကာကွယ်ဆေးများ ပါဝင်သည်။

မည်သည့်ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားကို အသုံးပြုမည်ကို မြန်မာနိုင်ငံက ရွေးချယ်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။

မည်သည့်ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားကို အသုံးပြုမည်ကို မြန်မာနိုင်ငံက ရွေးချယ်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။

ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေ ၅၄.၄ သန်းမှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံပေးရေးအတွက် WHO ၏ COVAX အစီအစဉ်နှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရေး ကမ္ဘာ့မဟာမိတ် – Global Alliance for Vaccines and Immunisation (Gavi) တို့၏ အကူအညီဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးကို နိုင်ငံတိုင်း ညီမျှ မျှတစွာ ရရှိနိုင်ရေးအတွက် ဦးတည်ကာ WHO ကဖွဲ့စည်းထားသည့် COVAX အဖွဲ့ဝင် ၉၂ နိုင်ငံအနက် တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ COVAX အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးပေါ်ပေါက်လာပါက ကာကွယ်ဆေးကို အချိုးကျ သက်သာသောနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်ရေး အကျုံးဝင်သဖြင့် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွက် ကာကွယ်ဆေးများကို အခမဲ့ သို့မဟုတ် လျှော့ဈေးဖြင့် ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀ ရာနှုန်းသော လူဦးရေ ၁၀.၈ သန်းအတွက် ခန့်မှန်းခြေ ကာကွယ်ဆေး ၂၂ သန်း လိုအပ်သည်ဟု ဗဟို ကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာခင်ခင်ကြီး၏ အဆိုအရ သိရသည်။ ကာကွယ်ဆေးကို လူတဦးလျှင် သုံးပတ်ခြားပြီး နှစ်ကြိမ် ထိုးရမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းပေါင်း တသိန်းတသောင်း (၁၁၀၀၀၀) ကျော်ရှိသည့်အနက် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတာဝန်ကျ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများကို ပထမဆုံး ဦးစားပေးအဖြစ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ ကျန်းမာမှသာ ကိုဗစ်-၁၉ လူနာများ အပါအဝင် ပြည်သူများအား စောင့်ရှောက်မှု ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်ဟု ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းက ဒေါက်တာခင်ခင်ကြီးက ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောဆိုထားသည်။

သို့သော် မည်သူကို အရင်ကာကွယ်ဆေးပေးမည်နှင့် မည်သို့ခွဲဝေမည်ကမူ ကာကွယ်ဆေးဝယ်ယူပြီးနောက် အသုတ်လိုက် ရောက်ရှိမှုပေါ် မူတည်သည်ဟု ဆိုသည်။

သို့သော် မည်သူကို အရင်ကာကွယ်ဆေးပေးမည်နှင့် မည်သို့ခွဲဝေမည်ကမူ ကာကွယ်ဆေးဝယ်ယူပြီးနောက် အသုတ်လိုက် ရောက်ရှိမှုပေါ် မူတည်သည်ဟု ဆိုသည်။

နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကလည်း သူ၏ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ မိန့်ခွန်းတွင် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီများ၏ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး စမ်းသပ်မှုဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးအခြေအနေတွင် စမ်းသပ်မှု ၉၇ ရာနှုန်းပြီးစီးနေသည်ဟု သိထားကြောင်းနှင့် ဆေးဝါးရရှိနိုင်မည့် ကာလတို့အား ပြောကြားရာတွင် “ကျမတို့အနေနဲ့လည်း စောစောစီးစီး ကာကွယ်ဆေးပေါ်ရင် ကမာ္ဘလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအထောက်အကူပြုအဖွဲ့တွေရဲ့ အကူအညီနဲ့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ကျမတို့ ပြည်သူတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးရအောင် လုပ်ဖို့ အစီအစဉ်တွေ လုပ်ထားပါတယ်” ဟု ပြောဆိုထားသည်။

တနိုင်ငံလုံး ရာနှုန်းပြည့် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးနိုင်မှာ မဟုတ်သော်လည်း အစိုးရသည် လာမည့်နှစ်အတွင်း ကျန်လူဦးရေ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွက် ကာကွယ်ဆေးများကို ဝယ်ယူရန် ရည်မှန်းထားကြောင်း ဒေါက်တာခင်ခင်ကြီးက ဆိုသည်။ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွက် ကာကွယ်ဆေးဝယ်ယူနိုင်ပါက ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က သတ်မှတ်သည့် နိုင်ငံတိုင်းလူဦးရေ၏ ၅၀ ရာနှုန်းထံ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရေးလမ်းညွှန်ချက်နှင့် ကိုက်ညီကြောင်းလည်း သူပြောသည်။

ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်တွင်လည်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရံပုံငွေအဖွဲ့ (IDA19) မှ နောက်ထပ် ရန်ပုံငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၆၀ (ကျပ် ၇၉ ဘီလျံ) ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူ၊ ပို့ဆောင် ၊ ဖြန့်ချိရာတွင် သုံးစွဲနိုင်ရန် လျာထားကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အွန်လိုင်းတွေ့ဆုံပွဲတွင် ပြောဆိုသည်။

လူဦးရေ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အတွက် ကာကွယ်ဆေး ဝယ်မည်ဆိုပါက မြန်မာနိုင်ငံသည် COVAX အစီအစဉ်မှ တဆင့် ရံပုံငွေမျှဝေထည့်ဝင် ဝယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ ချေးငွေလျှောက်ထားကာ ဝယ်ယူနိုင်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ ကျန်းမာရေး ပါရဂူ ပေါလ် ဂျက်ကော့ ရော်ဘင် က ဆိုသည်။

လူဦးရေ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အတွက် ကာကွယ်ဆေး ဝယ်မည်ဆိုပါက မြန်မာနိုင်ငံသည် COVAX အစီအစဉ်မှ တဆင့် ရံပုံငွေမျှဝေထည့်ဝင် ဝယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ ချေးငွေလျှောက်ထားကာ ဝယ်ယူနိုင်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ ကျန်းမာရေး ပါရဂူ ပေါလ် ဂျက်ကော့ ရော်ဘင် က ဆိုသည်။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ချေးငွေရယူခြင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြား စီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ဒေါက်တာ မြင့်ထွေးက ပြောသည်။

တချိန်တည်းတွင် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံကလည်း ပြည်သူများအနေဖြင့် နေအိမ်ပြင်ပထွက်စဉ် နှာခေါင်းစည်း၊ မျက်နှာကာများ ဝတ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ရေး အစီအမံများကို လိုက်နာရန်၊ လူစုလူဝေးရှောင်ရန်နှင့် လာမည့် ခရစ်စမတ်နှင့် နှစ်သစ်ကူးကာလတွင် လူစုလူဝေးမလုပ်ရန်လည်း ဆက်လက် တိုက်တွန်းလျက်ရှိသည်။

ဇော်ဇော်ထွေး ပူးပေါင်းရေးသားသည်။

(Nyein Nyein ၏ Myanmar Moves Ahead with COVID-19 Vaccine Plans ကိုဘာသာပြန်ဆိုပြီး ကိုဗစ်လူနာ နောက်ဆုံးအရေအတွက် ဖြည့်စွက်ထားသည်။)

You may also like these stories:

အောက်စဖို့ဒ် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးက ဘာ့ကြောင့် ကမ္ဘာကို ပိုအကျိုးများစေနိုင်သလဲ

ယူကေရဲ့ ကာကွယ်ဆေး ခွင့်ပြုချက်ဟာ အလျင်စလိုနိုင်တယ်လို့ ဝေဖန်ခံရ

ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ခွင့်ပြုလိုက်တဲ့ ဒုတိယမြောက်နိုင်ငံ ဘာရိန်း

The post ကိုဗစ် ၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ယူ ထိုးနှံပေးနိုင်ရေး မြန်မာပြင်ဆင်နေ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
သံလွင်မြစ်ဘေးက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သူရဲကောင်း https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2020/12/05/234368.html Sat, 05 Dec 2020 03:10:32 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=234368 ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွက် ဂိုးလ်မင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆုရှင် ကရင်တိုင်းရင်းသား စောပေါစိန်ထွားနှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားသည်။

The post သံလွင်မြစ်ဘေးက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သူရဲကောင်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလှုပ်ရှားသူ ကရင်တိုင်းရင်းသား စောပေါလ်စိန်ထွားသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွက် Goldman (ရွှေလူသား) သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထိုဆုသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်းကို စဉ်ဆက်မပြတ် အရေးထား ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သူများအား အသိအမှတ်ပြုသော ဆုတခုဖြစ်သည်။

စောပေါလ်စိန်ထွားသည် အမေရိကန်အခြေစိုက် ကမ္ဘာ့သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဖေါင်ဒေးရှင်း ၏ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွက် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သူရဲကောင်း ၆ ဦးအနက် တဦးဖြစ်သည်။ ထိုဖေါင်းဒေးရှင်းသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သူရဲကောင်းဆုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကရင်ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးစားရင်း အသက် ၄၇ နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သော စောပေါလ်စိန်ထွားသည် မြေဧက သန်းပေါင်း ၁.၃၅ ဧက (၅၄၆၃၂၅ ဟက်တာ) ကျယ်သော ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၏ သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေး ဥယျာဉ်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ တွင် ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုဥယျာဉ်သည် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းသဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးတွင် ထူးခြားသော ရပ်ရွာအသိုင်းအဝန်းအခြေပြု စုပေါင်းထိန်းသိမ်းသည့် နည်းကို အခြေခံထားသည်။

သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အဓိကကျသော ဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲများရှိရာဇုန်ဖြစ်ပြီး ကရင်ဌာနေ တိုင်းရင်းသားများ၏ ဇာတိမြေဖြစ်သည်။ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့သည် ၎င်းမြေတွင် ၎င်းတို့ စီမံပိုင်ခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ကို တောင်းဆိုနေခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကရင်ပြည်နယ် ဖာပွန်ခရိုင်ရှိ ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး ထိန်းချုပ်ဒေသ မူတြော် (ဖာပွန်) ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေး ဥယျာဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အရေးပါသော အောင်ပွဲတခုဟု တင်စားသည်။

သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်အတွင်း ကျေးရွာအုပ်စု ၂၆ ခုမှ ရွာပေါင်း ၃၈၀ ရှိပြီး လူဦးရေ ၆၀၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ဒေသခံများသည် ၎င်းတို့ဒေသ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အရာမယွင်း ဆက်လက်တည်ရှိရေးအတွက် အကျိုးပြုနေကြသည်။

စောပေါလ်စိန်ထွားကိုယ်တိုင်သည် သံလွင် ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်ဒေသအတွင်းမှ ဒေသခံတဦး ဖြစ်ပြီး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို မနားမနေ လှုပ်ရှား ဆော်သြနေသူဖြစ်သည်။ ဒေသခံများသည်သာ ၎င်းတို့၏ ရပ်ရွာလူမှုအသိုင်းအဝန်းအတွက် အမှန်တကယ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းနိုင်သူများဖြစ်သည် ဟုလည်း ၎င်းက ယုံကြည်သည်။

သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်အတွင်း ကျေးရွာအုပ်စု ၂၆ ခုမှ ရွာပေါင်း ၃၈၀ ရှိပြီး လူဦးရေ ၆၀၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ဒေသခံများသည် ၎င်းတို့ဒေသ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အရာမယွင်း ဆက်လက်တည်ရှိရေးအတွက် အကျိုးပြုနေကြသည်။

သူသည် ကရင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်လူမှုရေးဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှု ကွန်ရက် (KESAN) ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကတည်းက ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာ စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆိုးကျိုးပြဿနာများကို ကုစားရန် ကြိုးစားသူ ဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်ပေါ်ရှိ ဟက်ကြီး မဟာရေလှောင်တမံ စီမံကိန်း ကဲ့သို့သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖျက်ဆီးသည့် စက်မှု စီမံကိန်းများကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။

“ကျနော်တို့ရဲ့ ရုန်းကန်မှုတိုက်ပွဲ ပြီးဆုံးဖို့ဆိုတာ အဝေးကြီးလိုသေးတယ်။ ကျနော်တို့အနေနဲ့ သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေး ဥယျာဉ်ကို ကျနော်တို့ ကရင်တွေရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု တည်တံ့ရေးနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတဖြစ်စွာ ပူးတွဲနေထိုင်ရေး ရည်မှန်းချက်တွေကို ပြသနေတဲ့ နေရာတခုအဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရမယ်” ဟု အင်္ဂါနေ့ နံနက်က ဗီဒီယို ကွန်ဖရင့်မှ ကျင်းပသည့် ဆုပေးပွဲအတွင်း စောပေါလ်စိန်တွားက ပြောခဲ့သည်။ “ ဒီဆုဟာ နိုင်ငံတကာနဲ့ ပြည်တွင်းထောက်ခံမှု ဆက်လက်ရဖို့နဲ့ သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယာဉ်ကို တည်တံ့စေဖို့ အထောက်အကူပြုတဲ့ ခြေလှမ်းတခုဖြစ်ပါတယ်“ ဟုလည်း ဆိုသည်။

ဆုပေးပွဲအခမ်းအနားအပြီးတွင် သူ၏အောင်မြင်မှုနှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များကို သိရှိရန် ဧရာဝတီ သတင်းဌာနက စောပေါလ်စိန်ထွားကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့သည်။

မေး။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်က သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယာဉ်ကို စခဲ့ကတည်းက ဘယ်လိုစိန်ခေါ်မှုတွေ ကြုံရလဲ။ ဘယ်လိုကျော်ဖြတ်ခဲ့လဲ။

ဖြေ။ ဒီစိန်ခေါ်မှုတွေက အမြဲတမ်းရှိနေတယ်။ ကျနော်တို့ ကရင်နယ်မြေဒေသတော်တော်များများက အထူးသဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကို ကျနော်တို့ ခံရတယ်။ အခြားအကြီးစားဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်း (mega-development project) တွေဖြစ်တဲ့ သံလွင်မြစ်ပေါ်က ရေကာတာ တည်ဆောက်ရေးတို့၊ အခြား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိတယ်။ အကျိုးဆက်က ဒီ ဌာနေကရင် တိုင်းရင်းသားတွေ နေထိုင်တဲ့နေရာမှာ တော်တော်များများက ဒီသဘာဝသယံဇာတကြွယ်ဝတဲ့ နေရာ။ နောက် ကရင်တိုင်းရင်းသား ဓလေ့ထုံးထမ်းအတိုင်း နေတဲ့နေရာက သိပ်မရှိတော့ဘူး။

အဲဒါ သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်ဒေသမှာ ရှိတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးထမ်းတွေ ကောင်းကောင်း ရှိတဲ့နေရာမို့ ဒီလိုမျိုး ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ဖို့ ဒီ လူနဲ့သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဘယ်လို သဟဇာတ ရှိအောင်နေထိုင်နိုင်ဖို့ လုပ်မလဲဆိုတာ အဓိကထားပြီးတော့ ဒီသံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်ကို တည်ထောင်တာ။ တည်ဆောက်တာပေါ့။

အဲဒါ သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်ဒေသမှာ ရှိတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးထမ်းတွေ ကောင်းကောင်း ရှိတဲ့နေရာမို့ ဒီလိုမျိုး ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ဖို့ ဒီ လူနဲ့သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဘယ်လို သဟဇာတ ရှိအောင်နေထိုင်နိုင်ဖို့ လုပ်မလဲဆိုတာ အဓိကထားပြီးတော့ ဒီသံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်ကို တည်ထောင်တာ။ တည်ဆောက်တာပေါ့။

မေး။ သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်တည်ဆောက်ဖို့ ဘယ်လို စတင်ဖြစ်ခဲ့တာလဲ။

ဖြေ။ ကျနော်တို့ရဲ့သံလွင်မြစ်ဒေသဟာ ကရင်ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ ဒေသဖြစ်တယ်။ ကျနော်တို့မှာ များပြားတဲ့ သားရိုင်းတိရစာ္ဆန်နဲ့ ဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲစုံလင်တဲ့ ကြွယ်ဝတဲ့ သဘာ၀ ပတ်ဝန်းကျင် ရှိတယ်။ ဒီဒေသကို ကျနော်တို့ရဲ့ ကရင်တိုင်းရင်းသားတွေ နှစ်ထောင်ချီနေလာပြီး ထိန်းသိမ်းခဲ့တယ်။ ဒီနယ်မြေကို ကျနော်တို့ ကရင်တမျိုးတည်းအတွက်လည်း မဟုတ်ဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံ တနိုင်ငံလုံးအတွက် ဖြစ်စေ၊ တကမာ္ဘလုံးအတွက်ဖြစ်စေ အရေးကြီးတဲ့နေရာလို့ မှတ်ယူတယ်။ အခုကျနော်တို့တတွေဟာ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုတဲ့ ကမ္ဘာတဝှမ်း ခြိမ်းခြောက်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရပြီ။ ဒီဒေသကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဒေသကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းမလဲ ဆိုတာကို ကျနော်တို့ စဉ်းစားခဲ့ကြတယ်။

ဒီ အစိုးရလုပ်တဲ့ protected areas (ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ) ကို ပြန်လေ့လာတော့ ကျနော်တို့ဒေသကို အဲလိုအတိုင်း လိုက်လုပ်လို့လည်း မဖြစ်ဘူး။ အစိုးရလုပ်တဲ့နည်းက လူနဲ့ သဘာ၀ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သီးခြားခွဲနေရတာ။ ဘာပြဿနာတွေ့လဲဆိုတော့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ အများကြီးတွေ့တယ်။ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေကလည်း တောထဲကို ထွက်ပြေးရတယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ကျနော်တို့ မလိုချင်ဘူး။

သံလွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဥယျာဉ်အတွင်းရှိ သာသွီးဒါရွာတွင် ကရင်နှစ်သစ်ကူး ကျင်းပရာ ရိုးရာတူရိယာတခုအား စောပေါစိန်ထွား စမ်းတီးကြည့်နေစဉ်/ Brennan O’Connor / The Goldman Environmental Prize

ကျနော်တို့ ဘယ်လိုနည်းနဲ့လုပ်သလဲဆိုတော့ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ လူနေမှုပုံစံ နဲ့ သူတို့ရဲ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းကိုယူပြီး ထိန်းသိမ်းမှုတွေ လုပ်တာ။ ကျနော်တို့ ချဉ်းကပ်မှုက မတူဘူး။ လူနဲ့ သဘာဝက သဟဇာတ ဖြစ်စွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်နိုင်တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ရဲ့ အယူအဆ ပေါ့။ ထိန်းသိမ်းမှု လုပ်တဲ့အထဲမှာ ကရင်နဲ့ သဘာ၀ ပတ်ဝန်းကျင် ဆက်နွယ်မှု ကို အဓိက ထားတယ်။ အဲဒီလို ခိုင်မာတဲ့ ဆက်စပ်မှု မထားဘူး မလုပ်ဘူးဆိုရင် ကျနော်တို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှာပဲ။ အဲဒါကြောင့် အဲဒီ ချဉ်းကပ်မှုကနေ ကျနော်တို့ စတင်ခဲ့တာ။

ဒေသခံတွေက ဒီ ဥယျာဉ်ထဲမှာပဲ ရှိနေပြီး ဒီနယ်မြေကို ပြန်ပြီး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြတယ်။ ပြီးတော့ သံလွင်ဥယျာဉ်ထဲမှာရှိတဲ့မြေကို အမျိုးအစားတွေ ပြန်ခွဲတယ်။ ဇုန်တွေ (zoning) ပြန်လုပ်တယ်။ ဘယ်နေရာမှာက ရေဝေရေလဲနယ်မြေ၊ ဘယ်နေရာက တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်နေတဲ့နယ်မြေ၊ ဘယ်နေရာမှာ တောင်ယာလုပ်ရသလဲ၊ ဘယ်နေရာမှာဘာတွေမလုပ်ရ ဆိုပြီး အဲဒီလိုမျိုး ကျနော်တို့ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မြေပုံဆွဲပြီး နယ်မြေသတ်မှတ်တယ်။ အဲဒီလို စနစ်တကျ ပြန်ပြီးတော့ စီမံခန့်ခွဲတယ်။

မေး။ ဒီ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ဖို့ ဘယ်အရာက စေ့ဆော်ခဲ့တာလဲ။

ဖြေ။ ကျနော် ငယ်ငယ်က ကြီးပြင်းတဲ့ရွာက တောထဲမှာ။ ဒီ သံလွင်မြစ်နားမှာပါပဲ။ ကျနော်တို့က အမြဲတမ်း သစ်တောနဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိတယ်။ ဒီသံလွင်မြစ်ထဲမှာပဲ ကျနော်တို့ ရေချိုးတယ်။ ရေသောက်တယ်။ ကစားတယ်။ လှေစီးတယ်။ ၁၉၈၈-၈၉ မှာသစ်ထုတ်ရေးလုပ်ငန်း အတွက် အစိုးရက ထိုင်းကုမဏီကို ပေးလုပ်တယ်။ အဲဒီမှာ ကျနော်တို့ သစ်တောတွေ အများကြီး ပြုန်းတီးတယ်။ နောက် တနှစ် နှစ်နှစ်ကြာတော့ သံလွင်မြစ်မှာ ရေကြီးတယ်။ မြေပါပြိုလာတယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုကို အဲဒီအချိန်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတယ်။

အရင်တုန်းကတော့ ကျနော်တို့က ဒီလိုတွေ မကြုံဖူးတော့ မဖြစ်သေးတော့ သစ်တောကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းရမလဲဆိုတာ နားမလည်ခဲ့ဘူး။ သစ်တောတွေ ခုတ်တာတွေ မဖြစ်သင့်ဘူး။ သစ်ခုတ်တာက ကျနော်တို့ ဓလေ့ထုံးတမ်းနဲ့လည်း မကိုက်ညီဘူး။

အရင်တုန်းကတော့ ကျနော်တို့က ဒီလိုတွေ မကြုံဖူးတော့ မဖြစ်သေးတော့ သစ်တောကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းရမလဲဆိုတာ နားမလည်ခဲ့ဘူး။ သစ်တောတွေ ခုတ်တာတွေ မဖြစ်သင့်ဘူး။ သစ်ခုတ်တာက ကျနော်တို့ ဓလေ့ထုံးတမ်းနဲ့လည်း မကိုက်ညီဘူး။

နောက် ၁၉၉၅-၉၆ မှာ သံလွင်မြစ် ရေကာတာ စီမံကိန်း ပေါ်လာရော။ ဒီရေကာတာ မလာခင်ကလည်း ကျနော်တို့ နေတဲ့ဒေသမှာ အစိုးရတပ်နဲ့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU/KNLA) တပ်နဲ့ စစ်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ကျနော်တို့ ထွက်ပြေးရတယ်။ နောက်တော့ ရေကာတာက လာတော့မယ်။ ဆိုတော့ ကျနော်တို့ နေစရာ မရှိတော့ဘူးလေ။

အဲဒီအပေါ်စိုးရိမ်မှု ရှိတော့ ဒီအတွက် တခုခုလုပ်ဖို့ ကျနော်နဲ့သူငယ်ချင်းတွေ တိုင်ပင်တယ်။ ပေါင်းပြီး အသိပညာပေးတွေ သင်တန်းတွေလုပ်တယ်။ နောက် သုတေသနတွေလုပ်တယ်။ သုတေသနလုပ်တဲ့အခါ ကျနော်တို့ တွေ့ရှိရချက်က ကျနော်တို့ကရင်လူမျိုးက ဒီသဘာ၀ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သိပ်ချစ်တယ်။ ပြီးတော့ ထိန်းသိမ်းတယ်။ ဂရုစိုက်တယ်ပေါ့။ ပြီးတော့ ကျနော်တို့ ကြုံတွေ့ရတဲ့ပြဿနာက အများကြီးရှိတယ်။ သူတို့က အရှုံးမပေးဘူး။ သူတို့မှာလည်း ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ အဖြေရှာကြတယ်။ ဆက်လုပ်မယ်။ ဘယ်လိုအခက်အခဲတွေပဲ ကြုံကြုံ လုပ်မယ်ပေါ့။

အဲဒီကနေ ကျနော်တို့ စိတ်ခွန်အား ရလာတယ်။ ကျနော်တို့ကလည်း ဒေသခံ ပြည်သူလူထုနဲ့ပေါင်းလုပ်ရင် ရမယ်ဆိုတာ ယုံကြည်လို့ ၂၀၀၁ ကတည်းက KESAN ကို တည်ထောင်တယ်။ ပြီးတော့ ပရိုဂရမ်တွေ စရေးဆွဲပြီး လုပ်တော့တာ။

မေး။ ဒီမြေဧက သန်းပေါင်း ၁.၃၅ သန်း (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၅၄၀၀ ကျော်) ကို ထိန်သိမ်းဖို့ ဒေသခံတွေက ဘယ်လိုပူးပေါင်းပါဝင်လဲ။

ဖြေ။ ဒေသခံပြည်သူတွေက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနဲ့ ကျနော်တို့ရဲ့လှုပ်ရှားမှုတွေကို အဓိက အကျိုးပြုသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့မှာ ဒေသခံပြည်သူတွေနဲ့စုဖွဲ့ထားတဲ့ ကွန်ရက်တွေ၊ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီတွေ ရှိတယ်။ ဒီငွေရေးကြေးရေးကိစ္စ သူတို့မလုပ်နိုင်တဲ့ အရာတွေမှာပဲ ကျနော်တို့က ရံပုံငွေ ကိုရှာတာ။ မြေနယ်နိမိတ် သတ်မှတ်တာတို့ အစည်းအဝေးကျင်းပတာတို့လို နည်းပညာပိုင်းကိစ္စတွေအတွက် ကျနော်တို့ ရန်ပုံငွေရှာတယ်။ အခုသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆုက ဂုဏ်ပြုတာပါသလို ဘဏ္ဍာရေးအထောက်အကူလည်း ပါတယ်။ ဒီဟာက ကျနော်တို့အတွက် အများကြီး အထောက်အကူဖြစ်တာပေါ့။

အခု ကျနော်တို့ ကြုံနေရတဲ့ ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ (ကိုဗစ်-၁၉) ကာလမှာ အခက်အခဲတွေ အများကြီး ကြုံရတယ်။ နောင် အနာဂတ်မှာလည်း ဘာတွေ ဆက်ဖြစ်မယ်ဆိုတာ မသိသေးဘူး။ အလှူရှင်တွေက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းအတွက် သူတို့ ဘယ်လောက် ကူညီထောက်ပံ့နိုင်မလဲဆိုတာ (မသေချာဘူး)။ အဲဒါကြောင့် ဒါ ရတဲ့ ဒီငွေရေးကြေးရေးက အထောက်အကူ အများကြီး ပြုနိုင်မယ်။

မေး။ ဂုဏ်သိက္ခာမြင့်မားတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သူရဲကောင်းဆုကို လက်ခံရရှိသူ တဦးအနေနဲ့ လူငယ်တွေ အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံက အခြားသူတွေကို ဘယ်လိုသတင်းစကားများ ပါးလိုပါသလဲ။

ဖြေ။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးက အားလုံးရဲ့ တာဝန်ပဲ။ ကျနော်တို့ အလုပ်က ကြီးမားတဲ့အလုပ်ဖြစ်ဖြစ် သေးငယ်အလုပ်ဖြစ်ဖြစ် ဖြစ်ဖြစ် ကျနော်တို့တတ်နိုင်သမျှ လုပ်ဖို့လိုတယ်။ ကျနော်တို့ ဘယ်နေရာမှာပဲ နေနေပေါ့။ အဲဒါကို လုပ်ရမှာ။

ကျနော်တို့ကမာ္ဘကလည်း တခုပဲ ဖြစ်တယ်။ အခု ကမာ္ဘတဝှမ်း ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းကြောင့် ကျနော်တို့အားလုံး ဒုက္ခရောက်ရတယ်။ ကျနော်တို့တွေဟာ လူသားထုအတွက် ကြီးမားတဲ့ အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ အဖြေကို ရှာရမယ်။

ကျနော်တို့ကမာ္ဘကလည်း တခုပဲ ဖြစ်တယ်။ အခု ကမာ္ဘတဝှမ်း ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းကြောင့် ကျနော်တို့အားလုံး ဒုက္ခရောက်ရတယ်။ ကျနော်တို့တွေဟာ လူသားထုအတွက် ကြီးမားတဲ့ အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ အဖြေကို ရှာရမယ်။

အဲဒီအခါ အဖြေတွေရလိမ့်မယ်။ ပြီးတော့ သံလွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဥယျာဉ် ကလည်း ကျနော်တို့ရဲ့ အဖြေတခုပေါ့။ ကျနော်တို့အားလုံး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတရှိရှိ နေနိုင်ဖို့ အတွက် အတူတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မယ့် နည်းလမ်းသစ် ရှာလိုသူတွေ မြန်မာနိုင်ငံက တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေအပါအဝင် အခြားသူတွေကို ကျနော်အနေနဲ့ ဒီ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးမှာ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ အားပေးလိုပါတယ်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေတဲ့ မူဝါဒတွေကို ပြောင်းလဲအောင် ကျနော်တို့ အတူတကွ လုပ်ဆောင်ရမယ်။

အထူးသဖြင့်တော့ အစိုးရအနေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အားထုတ်မှုတွေကို လက်ခံအသိအမှတ်ပြုရမယ်။ အဲဒီလိုမှ မဟုတ်ရင်တော့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကောင်းမှာမဟုတ်ဘူး။

You may also like these stories:

မြန်မာ့သစ်တောအားလုံးကို ကုလသမဂ္ဂနှင့် ပူးပေါင်း မှတ်တမ်းတင်မည်

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုများလေ လူတွေ ဘေးဒုက္ခများလေ

မိန်းမလှကျွန်းက မိကျောင်းနဲ့ လူ ပဋိပက္ခ

တနင်္သာရီမှာ သင်းခွေချပ် ရောင်းရန်ရှိသည်

ချီဖွေမြို့က မုတ်သုန်တော ပျောက်ဆုံးခြင်း

The post သံလွင်မြစ်ဘေးက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သူရဲကောင်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဖက်ဒရယ်စနစ် ဖြစ်ဖို့ ဝေါဟာရ အကျပ်အတည်းက ကန့်လန့်ခံနေ https://burma.irrawaddy.com/article/2020/10/20/232013.html Tue, 20 Oct 2020 08:18:00 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=232013 ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေက ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းများ၏ သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲခွင့်ကို ဖေါ်ပြထားခြင်း မရှိပါ။

The post ဖက်ဒရယ်စနစ် ဖြစ်ဖို့ ဝေါဟာရ အကျပ်အတည်းက ကန့်လန့်ခံနေ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေ အဆုံးသတ်ပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုထူထောင်ကြမယ် ဆိုကာ ညှိနှိုင်းနေကြတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေအတွင်းမှာ ဝေါဟာရအပေါ် အငြင်းပွားမှုက မကြာခဏ ကြားရတဲ့ ကိစ္စရပ်တခု ဖြစ်ပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့လအနည်းငယ်အထိ ငြင်းနေခဲ့ကြတဲ့ စကားရပ်က အင်္ဂလိပ်စာလုံး စတိတ်ကွန်စတီကျူးရှင်း State constitution ကို မြန်မာမှုပြုရာမှ “ပြည်နယ်အခြေခံဥပဒေ” ဟု ခေါ်ဝေါ်မည်လား နှင့် “ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ” ဟု သုံးမည်လားအပေါ် ညှိနှိုင်းရင်း ငြင်းခုံကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားရပ်အပေါ် ငြင်းခုံမှုက အခု လတ်တလော ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလနဲ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုတွေ ရပ်ဆိုင်းထားချိန်မို့ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်တော့ ဆက် မကြားရသေးပါဘူး။

သို့ပေမယ့် ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို အာမခံတဲ့ ပြည်နယ်အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲခွင့် လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ အစိုးရ၊ တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများကိုယ်စားပြု ညှိနှိုင်းသူများက မူအားဖြင့် သဘောတူထားကြပါတယ်။

ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတရပ် ရေးဆွဲပြီးပါက ထိုဥပဒေက ပြည်နယ် (သို့မဟုတ်) တိုင်းတခု၏ သဘာဝသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဆိုင်ရာ အဆုံးအဖြတ်၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး စနစ်များကို အာမခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါက အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုမှာ ပြည်နယ် (သို့မဟုတ်) တိုင်းတခုစီက ယင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်တခုစီတွင်းနေထိုင်သူများ လက်ခံနိုင်တဲ့ သီးခြား ဥပဒေ ရေးဆွဲဖို့ ရည်ရွယ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်နယ်/တိုင်းတခုစီဟာ ၎င်းတို့ ဒေသတွင်း လိုအပ်ချက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ယင်းအခြေခံဥပဒေတွေကလည်း ပြည်နယ်တခုနှင့်တခု ကွဲပြားနေနိုင်ပါတယ်။

ပြည်နယ်/တိုင်းတခုစီဟာ ၎င်းတို့ ဒေသတွင်း လိုအပ်ချက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ယင်းအခြေခံဥပဒေတွေကလည်း ပြည်နယ်တခုနှင့်တခု ကွဲပြားနေနိုင်ပါတယ်။

လက်ရှိပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံက အဓိက တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများကို အစွဲပြုခေါ်ဝေါ်တဲ့ ပြည်နယ် ၇ ခုနဲ့ တိုင်း ၇ ခု၊ နောက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၆ ခုနှင့် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ စသဖြင့် သတ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်နယ်၊ တိုင်းနဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသအစိုးရတွေက ၎င်းတို့ဒေသကို အုပ်ချုပ်ကြပေမယ့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရမှာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုအာဏာ ရှိပါတယ်။

ထိုဥပဒေရေးဆွဲရေးကိစ္စရပ်ကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးဖို့ ပြင်ဆင်ထားကြပေမယ့်လည်း တကယ့်တကယ်က စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်မှသာ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲခွင့် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

သြဂုတ်လအစောပိုင်း ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ အကြိတ်အနယ်ညှိနှိုင်းကြပေမယ့် ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ဆိုတဲ့ မြန်မာစကားရပ်အပေါ် ညှိနှိုင်းသူများ သဘောတူညီမှုမရတာမို့ ယင်းဆွေးနွေးမှုကို နောက်ဆုတ်ထားခဲ့ကာ ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန်ဟု သတ်မှတ်ထားလိုက်ကြတာပါ။ ဒါကြောင့် သြဂုတ်လက တပ်မတော်၊ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စု သဘောတူစာချုပ် အစိတ်အပိုင်း ၃ မှာ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲရေးကို မူတရပ်အဖြစ် ထည့်သွင်းနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။

သို့သော် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူများ သဘောတူညီမှု တခု ရှိထားသည်မှာ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲသောအခါ ဖက်ဒရယ်စနစ်နှင့် ဒီမိုကရေစီ စံ တန်ဖိုးများကို အာမခံသည့် ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များနဲ့ မဆန့်ကျင်ဘဲ သို့မဟုတ် ကျော်လွန်ခြင်းမရှိဘဲ ရေးဆွဲရမယ်ဆိုတဲ့အချက် ဖြစ်ပါတယ်။

အာဏာရ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ဥက္ကဌဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကလည်း သြဂုတ်လက မိန့်ခွန်းမှာ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေများ ရေးှဆွဲရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စရပ်အားလုံးကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် ပင်လုံစာချုပ်မှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အတိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များနဲ့ မဆန့်ကျင်သမျှ ဥပဒေနှင့်အညီ သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ရမည် ဟု ဆိုထားပါတယ်။

၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေက ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းများ၏ သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲခွင့်ကို ဖေါ်ပြထားခြင်း မရှိပါ။

၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေက ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းများ၏ သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲခွင့်ကို ဖေါ်ပြထားခြင်း မရှိပါ။

NLD နှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများ၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရန် ကြိုးပမ်းချက်များလည်း မအောင်မြင်သေးပါ။ မတ်လအတွင်း လွှတ်တော်မှာ ဆုံးဖြတ်ကြတဲ့အခါ ၂၀၀၈ ခြေဥ ပြင်ဆင်ချက်တွေကို တပ်မတော်က ခန့်အပ်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပါတယ်။

နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ လက်ရှိအချိန်အထိ ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ဖို့ ချဉ်းကပ်တဲ့နည်းလမ်းက ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရဲ့ ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ဖို့ ကြိုးပမ်းတာသာ ဖြစ်ပြီး၊ ဖက်ဒရယ်မူများရရှိဖို့ ဘယ်လိုလုပ်ဆောင်မလဲ ဆိုသည်ကို ဆွေးနွေးနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ စကားလုံးများ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုရာမှာ အငြင်းပွားခြင်းဖြင့််သာ အကျပ်အတည်းဖြစ်နေကြောင်း ငြိမ်းချမ်းရေး စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူ တဦးဖြစ်တဲ့ ဦးခွန်ဥက္ကာ ရှင်းပြပါတယ်။ ဦးခွန်ဥက္ကာက NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် နာယက ဖြစ်ပါတယ်။

ယခုအခါ ဝေါဟာရ အကျပ်အတည်းဟု ပြောဆိုနေကြစေကာမူ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဟူသောစကားရပ်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ ခန့်လောက်ကတည်းက ပြည်သူလူထုအများစုနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များမှ စတင်ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်များနှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးသမားများ အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပေါ်ပေါက်ရေးနဲ့ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲနိုင်ရေး ရည်မှန်းပြီး ဆွေးနွေးမှုတွေ စတင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ယခင်နှစ်အနည်းငယ်ကစပြီး ထိုကိစ္စကို အစိုးရ၊ တပ်မတော်တို့နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲစကားဝိုင်းဆီ ယူဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားသူတွေသာမက လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းမရှိသေးတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း နှစ်ခုဖြစ်တဲ့ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) တို့ကလည်း ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေမှာ မည်သည့်အခြေခံမူများ ပါဝင်သင့်သည် ဟူသော စဉ်းစားချက်များ မျှဝေထားတာလည်း ရှိပါတယ်။

အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ပြည်ထောင်(ပြည်နယ်)အများစုစည်းမှု အပေါ် အခြေခံပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပေါင်းစုခဲ့တဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံက ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ဖြစ်လာတာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ခံသမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးစံနဲ့ ဘာသာစကား စတာတွေ မတူညီတဲ့ ပြည်ထောင်အများက လာရောက် ပေါင်းစုထားတာကြောင့် ယင်းပြည်ထောင်များရဲ့ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရှိရေးက အရေးပါတယ်လို့ ၎င်းတို့က ဆိုပါတယ်။

ယင်းအချက်ကြောင့်ပင် စကားရပ်အခေါ်အဝေါ်အပေါ် အငြင်းပွားနေစေကာမူ နေပြည်တော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်တို့က ပြည်နယ်ဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကိစ္စရပ်အား မူအားဖြင့် သဘောတူလာရခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဝါရင့်ရှမ်းနိုင်ငံရေး လေ့လာသူ ဦးခွန်ဆိုင်းက ပြောပါတယ်။

တပ်မတော်က ထိုစကားရပ်ကို ပြည်နယ်အခြေခံဥပဒေဟု ခေါ်ဝေါ်လိုပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက ထိုစကားရပ်ကို ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဟု သတ်မှတ်သည်။

တပ်မတော်က ထိုစကားရပ်ကို ပြည်နယ်အခြေခံဥပဒေဟု ခေါ်ဝေါ်လိုပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက ထိုစကားရပ်ကို ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဟု သတ်မှတ်သည်။

လက်ရှိအချိန်အထိ ယာယီပြဋ္ဌာန်းချက်များ သို့မဟုတ် လမ်းညွှန်မူများ မရှိသေးသော်လည်း ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မှာပါသင့်တဲ့ အခြေခံမူဝါဒ အချို့ကို ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှ တဆင့် ပြုစုသင့်တယ်လို့ အချို့က ယူဆကြပါတယ်။

အခြေခံမူများနှင့်ပတ်သက်ပြီး စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကို တည်ဆောက်ရာတွင် “ဖက်ဒရယ်စနစ်နှင့်အညီ အာဏာခွဲဝေမှု၊ သယံဇာတခွဲဝေမှုနှင့် အခွန်အကောက် ခွဲဝေမှုရှိရမယ်။ ဖက်ဒရယ် ယူနစ်တွေအားလုံး တန်းတူရည်တူရှိရမယ်။ ပြည်နယ်တွေ (ဖက်ဒရယ်ယူနစ်များ) မှာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံနိုင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်အခြေခံဥပဒေတွေ ရှိရမယ်။ ပြည်နယ်တွေရဲ့ အာဏာတွေကို ခွဲဝေကျင့်သုံးတဲ့အခါ ပြည်သူလူထုကို အခြေခံရမယ်” ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ယမန်နှစ် အောက်တိုဘာလက ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။

ထို့အတူ လေ့လာသူများကလည်း ဖက်ဒရယ်ယူနစ် (ပြည်နယ်တွေ) တွေမှာ နေထိုင်သူတိုင်း မည်သည့် တိုင်းရင်းသားဖြစ်စေ၊ တိုင်းရင်းသားအုပ်စု၏ အရေအတွက် မည်မျှရှိသည်ဖြစ်စေ မြေ၊ လူမှု ဝန်ဆောင်မှု၊ မိခင်ဘာသာစကား၊ စာပေ၊ အုပ်ချုပ်ရေးတို့မှာ တန်းတူအခွင့်အရေး ရရှိရေး ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများက အာမခံရမှာဖြစ်တယ်လို့ အလေးထားပြောကြပါတယ်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ တားဆီးကာကွယ်ရေး အစီအမံများ လိုက်နာရတာကြောင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား မူဝါဒများနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေး ဆွေးနွေးမှုတွေ မပြုလုပ်နိုင်သေးပါဘူး။ အစိုးရနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ တွေကလည်း ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းမယ့် ဧပြီလနောက်ပိုင်းအထိ ရွှေ့ဆိုင်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို လတ်တလောပြင်နိုင်မယ့် အခြေအနေမရှိတာကြောင့်လည်း အစိုးရသစ်အောက်မှာ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲနိုင်ရေး အကောင်အထည်ဖေါ် ဖို့က အချိန်ပိုကြာမယ့် အလားအလာ ရှိနေပါတယ်။

(Nyein Nyein ၏ Vocabulary Crisis’ Creates Yet Another Hurdle for Myanmar’s Federalism  ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)

You may also like these stories:

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲလည်း အနိုင်ရသူ အကုန်ယူကြေးပဲလား

အပေးအယူလုပ်မှ NLD ကိုယ်စားလှယ် ၃ ဦးကို ပြန်လွှတ်ပေးမည်ဟု AA ခြိမ်းခြောက်

ရသေ့တောင်မြို့နယ်တွင် ကျောင်းဆရာ ၁ ဦး လက်နက်ကြီး ထိမှန် သေဆုံး

The post ဖက်ဒရယ်စနစ် ဖြစ်ဖို့ ဝေါဟာရ အကျပ်အတည်းက ကန့်လန့်ခံနေ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု မြင့်မားရာနေ အသက် ၆၀ ကျော်သူများ ကြိုတင်မဲပေးနိုင် https://burma.irrawaddy.com/election-2020/2020/10/18/231868.html Sun, 18 Oct 2020 06:05:34 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=231868 ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ခွဲများသည် ကြိုတင်မဲပေးခြင်းကို အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အတွင်း ဆောင်ရွက်ပေးမည်ဖြစ်သည်။

The post ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု မြင့်မားရာနေ အသက် ၆၀ ကျော်သူများ ကြိုတင်မဲပေးနိုင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု ထိန်းချုပ်ရေးအတွက် အိမ်တွင်းတွင်သာ နေထိုင်ရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသော မြို့နယ်များ သို့မဟုတ် လူဦးရေများပြားသော မြို့နယ်များမှ အသက် ၆၀ နှင့်အထက် မဲဆန္ဒရှင်များသည် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်မည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြိုတင်မဲ ပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ခွဲများသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်ခြေ အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် ကြိုတင်မဲပေးခြင်းကို အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အတွင်း ဆောင်ရွက်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ကြေညာထားသည်။

ယခင်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် အသက်အရွယ်ကြီးသော မဲဆန္ဒရှင်များသည် မဲရုံတွင်မဲပေးခြင်းနှင့် ကော်မရှင်ခွဲရုံးများတွင် ကြိုတင်မဲပေးခြင်းကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ သွားလာခြင်း မပြုနိုင်သူများအတွက် ကော်မရှင်ခွဲများက ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များသို့ သွားရောက်ပြီး ဆန္ဒမဲများ ကောက်ခံသည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူဦးရေ ၅၄ သန်းအနက် အသက် ၆၀ နှင့်အထက် ရှိသူမှာ ၄ ဒဿမ ၅ သန်းခန့်ရှိပြီး လာမည့် နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲအတွက် အသက် ၁၈ နှစ်နှင့်အထက် မဲပေးနိုင်သူပေါင်း ၃၈ သန်းရှိသည်။

“ဒီအစီအစဉ်ရဲ့ ဒုတိယအကျိုးကျေးဇူးကတော့ ရွေးကောက်ပွဲနေ့ မဲရုံတွေမှာ မဲပေးသူအရေအတွက် လျှော့ချပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်”

အသက် ၆၀ နှင့်အထက်များသည် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်လျှင် အန္တရာယ် ပိုမိုများပြားသောကြောင့် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက် ပွဲ ကော်မရှင်က ၎င်းတို့အတွက် ကြိုတင်မဲပေးရန် စီစဉ်ပေးခြင်း ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစု ကြည်က လူထုသို့ ပြောကြားထားသည်။

ထိုမိန့်ခွန်းတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ အစီအစဉ်သည် မဲဆန္ဒရှင်များ အန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့် စိတ်ကျေနပ်မှုကို ဖြစ်စေမည်ဟု ပြောသည်။

၎င်းတို့သည် အခြားအသက်အပိုင်းအခြားများထက် ကိုဗစ်-၁၉ အန္တရာယ် ပိုမိုခံစားရနိုင်သောကြောင့် အသက် ၆၀ နှင့် အထက်များ အတွက် ကြိုတင်မဲပေးခြင်းသည် အကျိုးပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

“ဒီအစီအစဉ်ရဲ့ ဒုတိယအကျိုးကျေးဇူးကတော့ ရွေးကောက်ပွဲနေ့ မဲရုံတွေမှာ မဲပေးသူအရေအတွက် လျှော့ချပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်”

ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပြောပြီး နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ မဲရုံများတွင် မဲပေးသူ ပိုမိုနည်းပါးသောကြောင့် လူခြင်းခွဲခြားနေထိုင်မှု ပိုမိုပြုလုပ်နိုင်မည်ဟု ဆက်လက် ပြောပြသည်။

ထို့အပြင် “ဒါက အားလုံးအတွက် ဘေးကင်းတယ်” ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပြောကြားပြီး အစိုးရသည် မဲဆန္ဒရှင်များ အတွက် နှာခေါင်းစည်းနှင့် မျက်နှာအကာအကွယ်များ ဖြန့်ချိပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံသည်လည်း အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သောကြောင့် ကြိုတင်မဲပေးမည်ဖြစ်သည်။

စစ်တပ်လိုလားသော ပါတီများနှင့် အခြားပါတီများက ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုင်းငံ့ရန် တောင်းဆိုမှုများကို ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က လွန်ခဲ့သောလက ပယ်ချခဲ့သည်။ မဲရုံများတွင် ရောဂါကူးစက်မှု တားဆီးရေးအတွက် ကျယ်ပြန့်သော အစီအမံများ ချမှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထိုကော်မရှင်က ပြောထားသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းမှ မြို့နယ်ပေါင်း ၂၉ ခုနှင့် မန္တလေးတိုင်းမှ မြို့နယ် ၅ ခုသည် တကီလိုမီတာလျှင် လူဦးရေ ၅၀၀၀ ကျော်ပြီး လူဦးရေများပြားသော မြို့နယ်များဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ကြေညာထားသည်။

မဲဆန္ဒနယ်ပြင်ပရောက်နေသူများအနေဖြင့်လည်း ၎င်းတို့ရောက်ရှိနေသော နေရာများတွင် ကြိုတင်မဲပေးရန် လျှောက်ထား နိုင်ကြောင်း နှင့် ကော်မရှင်ခွဲများသည် မဲပေးရန်နှင့် မဲရေတွက်ရန် ညှိနှိုင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်။

အခြားနိုင်ငံများတွင် ရောက်ရှိနေသော မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံများရှိ သံရုံးနှင့်ကောင်စစ်ဝန်ရုံး ၄၅ ခုတွင် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ မဲပေးနေပြီဖြစ်သည်။

ကိုကိုးကျွန်းမှအပ ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်များအားလုံးနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တခုလုံးတွင် အိမ်တွင်းတွင်သာ နေထိုင်ရန် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသည်။ သြဂုတ်လအလယ်က ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု စတင်ပြီးနောက် ဒုတိယလှိုင်းကူးစက်မှုဖြစ်လာပြီး ကူးစက်မှု ဆက်လက်မြင့်မားနေဆဲဖြစ်သည်။

မန္တလေး၊ ပဲခူးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းနှင့် မွန်ပြည်နယ်များတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အိမ်တွင်းတွင်သာနေထိုင်ရန် အမိန့်များကို စက်တင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်နေ့ ည ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု ၃၃၄၈၈ ဦး၊ သေဆုံးသူ ၇၉၉ ဦး ရှိပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူပေါင်း ၁၅၄၇၇ ဦးရှိသည်။

(Nyein Nyein ၏ Over-60s in COVID-19 Hotspots to Vote in Advance in Myanmar’s Election ကို ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်သည်။)

You may also like these stories:

ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ် ၂၀၁၅ ထက် ပိုများလာ

တောင်ကုတ် NLD အမတ်လောင်း ၃ ဦးကို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တခု က ဖမ်းဆီးသွား

ဘတပြန်ကျားတပြန် ကယားပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲ

The post ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု မြင့်မားရာနေ အသက် ၆၀ ကျော်သူများ ကြိုတင်မဲပေးနိုင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှောင်လွှဲမရသော ပြဿနာ https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2020/09/30/230749.html Wed, 30 Sep 2020 05:33:47 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=230749 ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် မည်သည့်အသွင်ဆောင်မည်နည်း။

The post ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှောင်လွှဲမရသော ပြဿနာ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ယခုနှစ် အစောပိုင်း၌ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်အချို့ ပြင်ဆင်နိုင်ရေး လွှတ်တော်တွင်း အကြိတ်အနယ်ဆွေးနွေးပြီးကတည်းက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးအသံများ တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို နိုင်ငံရေးသမားများ အာရုံစိုက်နေရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုတိတ်ဆိတ်မှုသည် ခဏသာဖြစ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်ကာလအတွင်း တစတစ ပြန်ပေါ်လာသည်။

အာဏာရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အပါအဝင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေသော နိုင်ငံရေးပါတီကြီးများသည် ယခုလအစောပိုင်း မဲဆွယ်စည်းရုံးမှု စချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်ကို ၎င်းတို့၏ မူဝါဒများတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြလာကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးတွင် ဒီမိုကရေစီမဆန်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် အဓိကကျသောကြောင့် ထိုပြင်ဆင်ရေးအတွက် ဆက်လက် အားထုတ် ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။

သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် မည်သည့်အသွင်ဆောင်မည်နည်း ဆိုသည့် မေးခွန်းတော့ ရှိသည်။

စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်သည့် NLD ရွေးကောက်ပွဲကြေညာစာတမ်းတွင် တိုင်းရင်းသားအရေး၊ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် လုံခြုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အပြင် စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်ထွန်းစေမည့် ဖွဲ့စည်ပုံအခြေခံဥပဒေတခု ပေါ်ပေါက်ရေးကိုလည်း ရည်ရွယ်ကြောင်း ဖေါ်ပြထားသည်။

နှစ်ကာလကြာရှည် ကြိုးပမ်းနေသည့် NLD ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ပန်းတိုင်သည် မအောင်မြင်သေးပါ။

နှစ်ကာလကြာရှည် ကြိုးပမ်းနေသည့် NLD ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ပန်းတိုင်သည် မအောင်မြင်သေးပါ။

အကြောင်းရင်းတခုတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ မည်သည့်ပုဒ်မပြင်ဆင်ချက်ကိုမဆို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း၏ ထောက်ခံမှုလိုအပ်ပြီး လွှတ်တော်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုလည်း စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

မတ်လတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် NLD အဆိုပြုသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် ၁၁၄ ချက်အနက် ၄ ခုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ လွှတ်တော်တွင် ၉ ရက်ကြာ ဆွေးနွေးမဲခွဲပြီးနောက် ရလာသည်မှာ ပြဋ္ဌာန်းချက် ၃ ခုနှင့် ပုဒ်မတခုပါ စကားအသုံးအနှုန်းများကို ပြင်ဆင်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

အစိုးရ မဏ္ဍိုင်အားလုံးတွင် တပ်မတော်နှင့် စစ်ဖက်အကြီးအကဲကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက ပေးအပ်ထားသည့် အထူးလုပ်ပိုင်ခွင့်များနှင့် အခွင့်ထူးများကို လျှော့ချမည့် အဓိက ပြင်ဆင်ချက်များကို တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ပယ်ချခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အုပ်စုနှစ်စုက လွှတ်တော်နေရာအားလုံး၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို ကိုးကားဖော်ပြပြီး NLD ဥက္ကဌ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က မဲဆန္ဒရှင်များအနေဖြင့် NLD ကို မဲပေးရန် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက် မဲဆွယ် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလရွေးကောက်ပွဲတွင် အရပ်သားကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၇၀၀၀ ခန့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် လွှတ်တော်နေရာ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းအနက် ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သူမ၏ ပါတီက လိုအပ်ကြောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြောသည်။

စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်၌ USDP ပါတီကိုယ်စား ရုပ်မြင်သံကြားမှ ပြောကြားသည့် မဲဆွယ်မိန့်ခွန်းတွင် ဥက္ကဌ ဦးသန်းဌေးကလည်း အချို့သော ဥပဒေများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ ပုဒ်မအချို့ကို ပြင်ဆင်ရန် ကြိုးပမ်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးသည် ၎င်းတို့၏ ဦးစားပေးအဆင့်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် USDP ပါတီ၏ အားထုတ်မှုများသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်၊ ပြည်ထောင်စုနှင့် ဒီမိုကရေစီ အနှစ်သာရများကို ချက်ချင်း ထင်ဟပ်မည့် ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်မှုကို ဆောင်ရွက်မည်ဟု ကတိပြုသွားသည်။

USDP က ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မကို ပြင်ဆင်ရန် ထုတ်နှုတ်ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များကို ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းလွှတ်တော်နေရာ အများစုအနိုင်ရသည့်ပါတီက ခန့်အပ်ရနိုင်ရေး ၎င်းတို့၏ အဆိုပြုချက်သည် ယေဘူယျအားဖြင့် လူနည်းစု တိုင်းရင်းသားများနှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အခြေစိုက် နိုင်ငံရေးပါတီငယ်များ၏ အာရုံကို ဖမ်းစားနိုင်သည်။

တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်တွင်း နိုင်ငံရေးကို ထိန်းချုပ်ရန် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် USDP က ထိုအချက်ကို မောင်ပိုင်စီးခြင်းဖြစ်သည်။

တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်တွင်း နိုင်ငံရေးကို ထိန်းချုပ်ရန် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် USDP က ထိုအချက်ကို မောင်ပိုင်စီးခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ပြင်ဆင်ရေး ပြောဆိုချက်သည် အပေါ်ယံလား စေတနာအရိုးခံဖြင့် ဆောင်ရွက်လိုသည်လား ဆိုသည်ကို မသိနိုင်သော်လည်း မကြာသေးသောအတိတ်ကို လမ်းညွှန်အဖြစ် လေ့လာနိုင်သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် USDP သည် ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် နေရာအများစုရသော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်နယ်အစိုးရကို ဦးဆောင်ခွင့်မရ။ NLD သည် တနိုင်ငံလုံးတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် နေရာအများစုကို အနိုင်ရသောကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်များအားလုံးကို ခန့်အပ်ခွင့်ရသည်။ ၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ USDP အနိုင်ရခဲ့သည့် သမ္မတဦးသိန်းစိန်ခေတ် တွင်လည်း အလားတူပင် ထိုအခွင့်အရေးရခဲ့သည်။

လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄ ပုံ ၁ ပုံကို ရယူထားခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနများကို ချုပ်ကိုင်ထားခြင်း စသည့် စစ်ဖက်၏ နိုင်ငံရေးအခွင့်ထူးများကို လျှော့ချမည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်ကို ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းတပိုင်း USDP ခေါင်းဆောင်များ သဘောတူ လက်ခံခြင်း လိုလားခြင်း ရှိ မရှိ မေးခွန်း ရှိနေသည်။

ပါတီကြီးနှစ်ခုအကြား ကွဲလွဲချက်များကို ဖယ်ထားပြီး ရွေးကောက်ပွဲအလွန် မည်သည့်အစိုးရသစ်အောက်တွင်မဆို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး အောင်မြင်နိုင်ခြေ ရှိ မရှိကို မေးခွန်းထုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။

နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD က အများစုအနိုင်ရရှိမည် ဆိုစေကာမူ စစ်ဖက်၏ အာဏာကိုလျှော့ချမည့် အလားအလာမရှိလျှင် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံမှ လက်ရှိအဆိုပြုထားသည့် ပုဒ်မ ပြင်ဆင်ချက်များကို ထပ်မံတင်သွင်းပါကလည်း မတ်လက မိမိတို့တွေ့ရသည့် စိတ်ပျက်ဖွယ် ရလဒ်ဖြင့်သာ ထပ်မံအဆုံးသတ်ရနိုင်သည်။

ယင်းအကျပ်အတည်းကို ရှောင်ရှားရန် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နည်းလမ်းတခုမှာ တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်စာချုပ် (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် အစိုးရ၊ စစ်ဖက်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) က သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသော ပြည်ထောင်စု သဘောတူစာချုပ်ကို အကောင်အထည်ဖေါ်ခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးကို အာရုံစိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကလည်း သူ၏ သြဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံ အပိတ်မိန့်ခွန်းတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး အားထုတ်မှုများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားရန် အသားပေးပြောဆိုခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးညှိနှိုင်းသူများသည် ၂၀၂၀ အလွန် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေး အဆင့်လိုက်လုပ်ငန်းစဉ်များဆောင်ရွက်ရန် အုတ်မြစ်ချထားပြီ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေး၊ ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးနှင့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးစသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ၅ ရပ် ပါဝင်သည်ဟု သူက ဆိုထားသည်။

ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်သည် အနာဂတ် ဒီမိုကရက်တစ် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော သဘောတူစာချုပ်ဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်သည် အနာဂတ် ဒီမိုကရက်တစ် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော သဘောတူစာချုပ်ဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်တွင် ဖယ်ဒရယ်အခြေခံမူများကို အာမခံသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတရပ် ရှိလာရေးအတွက် EAOs အဖွဲ့များ၊ စစ်တပ်နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ အပါအဝင် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးညှိနှိုင်းသူများအားလုံး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။

NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် EAOs ၁၀ ဖွဲ့တွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS)၊ ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP)၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP)၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF)၊ ပအိုးဝ် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (PNLO) ၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး ( ABSDF)၊ ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြု ကရင်တပ်မတော် (DKBA)၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်-ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ (KNLA-PC) နှင့် လားဟူ ဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံး (LDU) တို့ပါဝင်သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးရယူပြီး အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး ညှိနှိုင်းမှုများပြုလုပ်နေသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးကို မတူညီသည့် နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြောဆိုထားသည်။ တနည်းမှာ လွှတ်တော်လမ်းကြောင်းမှဖြစ်ပြီး အခြားတနည်းမှာ လွှတ်တော်ပြင်ပ NCA လမ်းကြောင်းမှ ပြောင်းလဲရေး ဖြစ်သည်။

ဖြစ်ရပ်များ ပြန်လည်လေ့လာပါက NLD သည် ကနဦးတွင် NCA လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများမှတဆင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်နိုင်ရေး ကြိုးစားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။

သို့သော် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲလိုပါက ပြည်ထောင်စုမှ မခွဲထွက်ဟု EAOs များကတိပြုရမည်ဆိုသည့် တပ်မတော်၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လမ်းကြောင်းလွဲပြီး အကျပ်အတည်းဖြစ်ကာ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ငြိမ်းချမ်းရေး ညှိနှိုင်းမှုများ ရွှေ့ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် NLD သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို လွှတ်တော်တွင်းမှ ပြင်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုပြင်ဆင်ရေးကြိုးပမ်းမှုသည် တနှစ်ကျော်ကြာခဲ့သော်လည်း အတိုက်အခံ USDP ပါတီနှင့် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်များ၏ ဆန့်ကျင်မှုနှင့် ကြုံရသည်။

ဖက်ဒရယ်မူများကို ဆွေးနွေးရာတွင် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသူများ အဓိကရင်ဆိုင်ရသည့် စိန်ခေါ်မှုများ အနက်တခုမှာ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စဖြစ်ပြီး ယခုနှစ် ငြိမ်းချမ်ရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် သဘောတူနိုင်ခြင်း မရှိသေးဘဲ ဆက်လက် ဆွေးနွေးရန် လျာထားကြသည်။

“ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွေ ရေးဆွဲနိုင်ရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေက အခုမှ အစပဲရှိသေးတာ။ အများကြီးလုပ်စရာလိုသေးတယ်”

“ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွေ ရေးဆွဲနိုင်ရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေက အခုမှ အစပဲရှိသေးတာ။ အများကြီးလုပ်စရာလိုသေးတယ်”ဟု ငြိမ်းချမ်းရေး ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ပါဝင်သူ KNU အမြဲတမ်းကော်မတီဝင် ပဒို စောတောနီးက ဆိုသည်။

တန်းတူရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံသည့် ဖက်ဒရယ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ရရှိရေးကို ပြင်ဆင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ရန် လိုသည်မှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ တောင်းဆိုမှုလည်း ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများအား ၎င်းတို့၏ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံများကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲခွင့် ပြုခြင်းဖြင့် စတင်ရမည်ဟု ဆိုသည်။

ပြည်ထောင်စု သဘောတူစာချုပ်တွင် ဖေါ်ပြထားသည့် တန်းတူရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံသည့် ဘုံဖက်ဒရယ်မူများ ရရှိစေရန် ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလတွင် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်များသည် EAOs များနှင့် အစိုးရသစ်နှင့်လက်တွဲဆောင်ရွက်မှသာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် ပိုမိုမြန်ဆန်လာမည် ဖြစ်သည်။

You may also like these stories:

( ငြိမ်းငြိမ်းသည် ဧရာဝတီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း၏ တွဲဘက်အယ်ဒီတာဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ Amending Myanmar’s Constitution: an Issue That Will Not Go Away ကို ဘာသာပြန်သည်။)

ဂျုံမှုန့် ပြည်သူ၊ မရှိမဖြစ် တဆေးနဲ့ ဒီမိုကရေစီ ပေါင်မုန့်

မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခရီးရှည်တွင် ၈၈ စက်တင်ဘာ စွန့်လွတ်မှုများကို မမေ့နိုင်

ဒီမိုကရေစီခရီးရှည်ကို အတူလက်တွဲ လျှောက်လှမ်းကြပါစို့

The post ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှောင်လွှဲမရသော ပြဿနာ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
သံရုံးတွင်သာ မဲရုံဖွင့်မည့်အတွက် ထိုင်းရှိ မြန်မာလုပ်သားအများစု မဲပေးရန် မသေချာ https://burma.irrawaddy.com/news/2020/09/28/230609.html Mon, 28 Sep 2020 05:17:59 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=230609 ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မြန်မာသံရုံးနှင့် ချင်းမိုင်မြို့ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးတွင်သာ ကြိုတင်မဲပေးကြရမည် ဖြစ်သည်။

The post သံရုံးတွင်သာ မဲရုံဖွင့်မည့်အတွက် ထိုင်းရှိ မြန်မာလုပ်သားအများစု မဲပေးရန် မသေချာ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
အောက်တိုဘာလ ကြိုတင်မဲပေးရမည့်ကာလတွင် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအများအပြား ရှိသော နေရာများ၌ မဲရုံခွဲများဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလ ကျန်းမာရေးအရ စိုးရိမ်ပူပန်ရမှုများကြောင့် မဲရုံခွဲများ ဖွင့်နိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မြန်မာသံရုံးနှင့် ချင်းမိုင်မြို့ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးတွင်သာ ကြိုတင်မဲပေးကြရမည် ဖြစ်သည်။

နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲ ဆန္ဒနယ်ပြင်ပရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများ၏ ကြိုတင်မဲများကို ဘန်ကောက်ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့အတွင်း နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ မဲပေးနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက် (သောကြာနေ့)က ထုတ်ပြန်သည့် သံရုံး၏ ကြေညာချက်တွင် ဖေါ်ပြထားသည်။ ထိုထုတ်ပြန်ချက်မတိုင်မီ ကြာသပတေးနေ့က မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးမျိုးမြင့်သန်းသည် ကြိုတင်မဲကိစ္စအတွက် ဘန်ကောက်မြို့တွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းကူညီနေသူများနှင့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ ၁၇ ဦးတို့နှင့် တွေ့ဆုံပြီး အခြေအနေကို ရှင်းပြခဲ့သည်။

“ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လ ကြိုတင်မဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး သံအမတ်ကြီးနဲ့ဆွေးနွေးတဲ့ပွဲမှာ တောင်းထားတာက ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အင်မတန်နေရာ ကျယ်ပြန့်တယ်။ မြန်မာအလုပ်သမားတွေ ဘန်ကောက်သံရုံးကို သွားလာဖို့ မလွယ်ကူတော့ အလုပ်သမား အများဆုံး ရှိတဲ့နေရာ-ဥပမာ မဟာချိုင်လို ဒေသမျိုးလို မဲရုံခွဲ ဖွင့်ပေးပါလို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်။ အလုပ်သမားတော်တော်များများက တပါတ်ကို နားရက် ၁ ရက်ပဲရတာရယ် ဘန်ကောက်ကို သွားဖို့ ခက်တာရယ်မို့ တောင်းဆိုခဲ့တာ။ သံအမတ်ကြီးကလည်း သူတို့အနေနဲ့ အတတ်နိုင်ဆုံး ရအောင် ကြိုးစားပြီး ဖွင့်ပေးပါမယ်လို့ ပြောသော်ငြားလည်း ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ကိုဗစ် ၁၉ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး အက်ဥပဒေတွေကြောင့် အခြားဒေသတွေမှာ လုံခြုံရေး မပေးနိုင်လို့ မရဘူးဆိုပြီး မရခဲ့ဘူး” ဟု မဟာချိုင်အခြေစိုက် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအခွင့်အရေးကွန်ရက် (MWRN) မှ ဥက္ကဌ ဦးအောင်ကျော်က ဆိုသည်။

“သံအမတ်ကြီးက မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ အားလုံး တယောက်မကျန် မဲပေးလို့ရအောင် သူ့အနေနဲ့ တာဝန်ယူပါတယ်ဆိုတာ ပြောသလို စနစ်တကျ စီမံ မွမ်းမံမှုတွေလည်း လုပ်ထားတယ်။ အကယ်၍ ၁၃ ရက်နေ့ နဲ့ မလောက်ဖူးဆိုရင် နောက်ထပ် ရက်တွေ ထပ်မံ တိုးမြှင့်ပေးမယ်လို့ ပြောထားပါတယ်” ဟု ဦးအောင်ကျော်က ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ သောကြာနေ့တွင် ပြောသည်။

ရနောင်းရှိ မြန်မာအလုပ်သမားများ အလုပ်လုပ်ရာ ငါးဒိုင်တဒိုင်/ငြိမ်းငြိမ်း/ဧရာဝတီ

ဘန်ကောက်ရှိ မြန်မာသံရုံးပရဝဏ်အတွင်း သံရုံးဟောင်းနေရာနှင့် သံရုံးသစ်နေရာတို့တွင် မဲရုံ ၃ ရုံ ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း သံရုံး၏ ဖေ့ဘုတ်စာမျက်နှာတွင် ကြေငြာထား သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်ပေါင်း ၇၇ ခုနှစ်အနက် ပြည်နယ် ၆၈ ခုမှ လျှောက်ထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား မဲပေးခွင့်ရသူများစာရင်းကို သံရုံး၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာနှင့် ဖေ့ဘွတ်မှတဆင့် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင်ကြေညာမည်ဖြစ်ပြီး မဲပေးခြင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်သော သတင်းအချက်အလက်များကို မဲဆန္ဒရှင်များအား ဆက်လက် အသိပေးမည်ဟု သိရသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ကြိုတင်မဲပေးခွင့်လျှောက်ထားသူ ၃၉၀၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း မြန်မာသံရုံးမှ သိရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားသော မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၁.၁၅ သန်း ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းသားများ၊ ပညာရှင်များနှင့် သံတမန်များလည်း ရှိနေသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မှတ်ပုံတင်မထားသော မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများလည်း ရှိနေပြီး ၎င်းတို့သည် နိုဝင်ဘာလရွေးကောက်ပွဲတွင် ကြိုတင်မဲပေးခွင့် မရကြပေ။

၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြန်မာမဲဆန္ဒရှင် ၅၆၁ ဦးသာ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရပြီး ၎င်းတို့အနက် မဲပေးခဲ့သည့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားဦးရေ ၁၀၀ ခန့်သာ ရှိခဲ့သည်။ ယခုနှစ်တွင်မူ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများက ရွှေပြောင်းလုပ်သားများ မဲစာရင်းမှတ်ပုံတင်ရန် ကူညီမှုများ ရှိခဲ့သည်။ မဲပေးမည့်သူများအနက် အချို့မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးရမည့်သူများ ဖြစ်သည်။

သံအမတ်ကြီး ဦးမျိုးမြင့်သန်းကလည်း သံရုံးအနေဖြင့် လုံခြုံရေးနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ရေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသဖြင့် သံရုံးပရဝဏ်ပြင်ပတွင် မဲရုံခွဲ ဖွင့်ရန် မဖြစ်နိုင်သော်လည်း မဲပေးခွင့်ရှိသူ အရေအတွက်အပေါ် မူတည်ပြီး မဲပေးကာလကို အတိုးအလျော့ လုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဧရာဝတီသတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ကြိုတင်မဲစာရင်းလျှောက်လွှာများ စိစစ် အတည်ပြုပြီးနောက် ပြန်ပို့လာသည့် စာရင်းကို စောင့်ဆိုင်းဆဲဖြစ်ပြီး ထိုစာရင်းတွင် မပါဝင်သူများရှိပါက ပြန်လည် လျှောက်ထားနိုင်မည့် တိုင်ကြားရမည့် ဖောင်ပုံစံများကိုလည်း သံရုံးက ပြင်ဆင်ထားကြောင်းလည်း သူက ပြောသည်။

“သူဌေး (အလုပ်ရှင်)ဆီက ခွင့်ယူလို့ အဆင်ပြေပါ့မလား တွေးနေရတယ်။ ဘန်ကောက်ကို မဲ သွားပေးဖို့က အလုပ်နဲ့တော့ ချိန်တော့ ချိန်ကြည့်ရမယ်။ ၂-၃ ရက်တောင် အချိန်ယူရမယ်။ သွားရမယ်ဆိုလည်း အလုပ်ပျက်ဦးမယ်လေ။ သူဌေးခွင့်ပြုမှသာ သွားဖြစ်မယ်”

သို့သော် ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ရောဂါ ကာလလည်းဖြစ်နေသည့်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများက ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်းတို့ မဲပေးခွင့် မရနိုင်တော့သည့် အခြေအနေဟု ပြောကြသည်။

“သူဌေး (အလုပ်ရှင်)ဆီက ခွင့်ယူလို့ အဆင်ပြေပါ့မလား တွေးနေရတယ်။ ဘန်ကောက်ကို မဲ သွားပေးဖို့က အလုပ်နဲ့တော့ ချိန်တော့ ချိန်ကြည့်ရမယ်။ ၂-၃ ရက်တောင် အချိန်ယူရမယ်။ သွားရမယ်ဆိုလည်း အလုပ်ပျက်ဦးမယ်လေ။ သူဌေးခွင့်ပြုမှသာ သွားဖြစ်မယ်”ဟု ရနောင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ဦးသန်းစိုးက ပြောသည်။

ဦးသန်းစိုးသည် တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်မြို့မှ ရနောင်းသို့ လာရောက်အလုပ်လုပ်နေသူဖြစ်ပြီး။ သြဂုတ်လက ကြိုတင်မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက် အခြားရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း ကူညီပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ မဲပေးလိုသူအများအပြားရှိပါက ရနောင်းတွင် မဲရုံခွဲ လာဖွင့်မည်လားဟု မျှော်လင့်နေခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ရနောင်း၊ ဖန်င၊ ကရဘီနှင့် စူရတ်ဌာနီ ပြည်နယ်များရှိ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများထံမှ ကြိုတင်မဲလျှောက်လွှာပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့် ရှိသည်ဟု သိရသည်။

ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအချို့၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များကို အလုပ်ရှင်က သိမ်းထားလေ့ ရှိသည့်အတွက် ထိုသူများအနေဖြင့်လည်း ဘန်ကောက်သို့သွားရောက်နိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ မဲပေးခွင့် ဆုံးရှုံး နိုင်ကြောင်း သူကပြောသည်။

“အခု ကျနော်မဲပေးခွင့်ရဖို့ မသေချာဘူး။ မဲတော့ သွားပေးချင်တယ်။ ဘန်ကောက်ကို သွားဖို့ အခက်အခဲရှိမယ်” ဟု ရနောင်းတွင်နေထိုင်သည့် အခြားရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား တဦးဖြစ်သူ ဦးကျော်မိုးကလည်း ဆိုသည်။

“တောင်ပိုင်းက ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေ မဲပေးဖို့ နည်းလိမ့်မယ်။ ကျိန်းသေတယ်။ ဘန်ကောက်ကို သွားဖို့ဆိုတာ အနည်းဆုံး ခွင့်နှစ်ရက်လောက်လိုတယ်။ တချို့ဆိုရင် ဒီထက်မကတောင် လိုလိမ့်မယ်။ အလုပ်ရှင်တွေက ဒါကို နားလည်ပြီး လိုလိုလားလား ခွင့်ပြုဦးမှ။ နောက် ကိုဗစ်-၁၉ အခြေအနေကလည်း ရှိသေးတယ်”

ဘန်ကောက်သို့ သွားရန်အတွက် ခရီးစရိတ်နှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ အကန့်အသတ်များ အပါအဝင် အခြားအခက်အခဲများကြောင့် တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များမှ မြန်မာရွှေ့ပြောင်း လုပ်သား အနည်ငယ်သာ မဲပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြောင်း ဖန်င အခြေစိုက် ပညာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဖေါင်ဒေးရှင်း (FED) မှ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအရေး တာဝန်ခံ ဦးမင်းဦးကလည်း ဆိုသည်။

“တောင်ပိုင်းက ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေ မဲပေးဖို့ နည်းလိမ့်မယ်။ ကျိန်းသေတယ်။ ဘန်ကောက်ကို သွားဖို့ဆိုတာ အနည်းဆုံး ခွင့်နှစ်ရက်လောက်လိုတယ်။ တချို့ဆိုရင် ဒီထက်မကတောင် လိုလိမ့်မယ်။ အလုပ်ရှင်တွေက ဒါကို နားလည်ပြီး လိုလိုလားလား ခွင့်ပြုဦးမှ။ နောက် ကိုဗစ်-၁၉ အခြေအနေကလည်း ရှိသေးတယ်”ဟု ၎င်းက ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ချင်းမိုင်ရှိ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးတွင် ကြိုတင်မဲပေးမည့် မြန်မာနိုင်ငံသား တထောင်ကျော် အတွက် ကြိုတင်မဲပေးရမည့် ရက်ကို သတ်မှတ်ရခြင်းမရှိသေးကြောင်း ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးမှ သံမှူး ပထမ အတွင်းဝန် ဦးဇော်မျိုးထက်က ပြောသည်။

ချင်းမိုင်အပါအဝင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ပြည်နယ် ၉ ခုမှ ကြိုတင်မဲပေးခွင့် လျှောက်လွှာ ၁၀၅၄ ခု ရှိခဲ့ပြီး၊ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပေးပို့လာမည့် မဲပေးခွင့်ရသူစာရင်းနှင့် မဲလက်မှတ်များကို စောင့်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဦးဇော်မျိုးထက်က ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။

ချင်းမိုင်အပါအဝင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ ကြိုတင်မဲပေးရမည့်သူများအတွက် မဲထည့်ရမည့်ရက်ကို ပဏာမအားဖြင့် ၃ ရက် ခန့် သတ်မှတ်ထားကြောင်း ဦးဇော်မျိုးထက် က ဆိုသည်။ မဲပေးရမည့် ရက်များကို လာမည့် ရက်ပိုင်းအတွင်း (စက်တင်ဘာလမကုန်ခင်) ကြေညာမည်ဟု ဆိုသည်။

ဇူလိုင်နှင့်သြဂုတ်လအတွင်း ပြည်ပနိုင်ငံအသီးသီးတွင် နေထိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံသား ၄ သန်းအနက် လူ ၁ သိန်းခန့်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြိုတင်မဲလျှောက်လွှာများ တင်ခဲ့ကြသည်ဟု နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန အဆိုအရ သိရသည်။ ထိုအရေအတွက်သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲကထက် ပိုလာသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တကမာ္ဘလုံးရှိ ပြည်ပနိုင်ငံရောက် မဲဆန္ဒရှင်များမှမဲပေးသူ ၃၀၀၀၀ ခန့် သာ ရှိခဲ့သည်။

စက်တင်လာလ ၂၄ ရက်နေ့အထိ ဘန်ကောက်၊ စင်္ကာပူ၊ ကွာလာလမ်ပူနှင့် ဆိုးလ်မြို့တို့တွင် ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရသူ ၆၄၀၀၀ ကျော်ကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က အတည်ပြုပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

သို့သော် ထိုစာရင်းမှာ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ၈ ခုမှသာ ဖြစ်ပြီး မဲပေးခွင့်ရသူ စာရင်းအပြည့်အစုံကို စီစစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ကြိုတင်မဲပေးခွင့်လျှောက်ထားသူ ၃၇၀၀၀ ရှိသော စင်္ကာပူမှ မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ကြိုတင်မဲပေးရမည့်နေ့ကို အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ ၁၈ ရက်နေ့အထိ သတ်မှတ်ထားကြောင်း စင်္ကာပူရှိ မြန်မာသံရုံး၏ အင်တာနက် စာမျက်နှာအရ သိရသည်။

တောင်ကိုရီးယားရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများ ကြိုတင်မဲပေးရမည့် ရက်ကို အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့မှ ၅ ရက်အတွင်းနှင့် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်မှ ၁၂ ရက်အတွင်း သတ်မှတ်ထားပြီး မလေးရှားမှ မြန်မာနိုင်ငံသားများမှာမူ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်မှ ၁၁ ရက်အတွင်း ကြိုတင်မဲပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်း တောင်ကိုရီးယားနှင့်မလေးရှားရှိ မြန်မာသံရုံး ဖေ့ဘွတ် စာမျက်နှာများအရ သိရသည်။

(Nyein Nyein ၏ Many Myanmar Migrants in Thailand To Be Denied Vote as Extra Polling Stations Ruled Out ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)

You may also like these stories:

မဲရုံတာဝန်ကျ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ လက်ရှိ မိမိနေထိုင်ရာနေရာ၌ တာဝန်ထမ်းရမည်

ပါတီကို ဝန်းရံသူများကို တားမရဟု NLD ဆို

ကိုဗစ်ရောဂါနဲ့ လက်နက်ကိုင်တွေကြား မဲဆွယ်ရေး ခက်နေတဲ့ တအန်း (ပလောင်) အမျိုးသားပါတီ

The post သံရုံးတွင်သာ မဲရုံဖွင့်မည့်အတွက် ထိုင်းရှိ မြန်မာလုပ်သားအများစု မဲပေးရန် မသေချာ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရရေး အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီသူ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ https://burma.irrawaddy.com/article/2020/09/24/230457.html Thu, 24 Sep 2020 08:57:23 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=230457 နေရာအတော်များများတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရရေးအတွက် အဓိကအခန်းမှ ပါဝင်နေကြသည်။

The post ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရရေး အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီသူ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာရွှေ့ပြောင်း လုပ်သားများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရရေး လိုအပ်သော လျွှောက်လွှာပုံစံများ ဖြည့်စွက်မှုကို သတ်မှတ်ကာလမတိုင်ခင် ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းနှင့် သြဂုတ်လအစောပိုင်း အထိ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်းများက အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြို့တော် ဘန်ကောက်အနီးရှိ ဘန်ဘွန်ခရိုင်မှ မယမင်းလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

သူမ နေအိမ်တွင် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများကို ကြိုဆိုလက်ခံ၊ ပုံစံများကို အချက်အလက် မှန်ကန်စွာဖြည့်ပြီး နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များကို မိတ္တူကူးကာ လျှောက်လွှာများနှင့် ချိတ်တွဲပေးသည်။ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများသည် ပုံမှန် အလုပ်ဆင်းချိန်အတိုင်း လုပ်ရသူရှိသကဲ့သို အချိန်ပိုဆင်းရသူများလည်း ရှိသဖြင့် ညဦးပိုင်းမှ ည ၁၀ နာရီပတ်ဝန်ကျင်းအထိ သူမ နေအိမ်တွင် လူအများ စုရုံးနေလေ့ရှိသည်။

ဘန်ဘွန်ခရိုင်ရှိ နေအိမ်တွင် ကြိုတင်မဲထည့်ရန် လျှောက်လွှာ ပုံစံ-၁၅ ဖောင်ဖြည့်ခြင်းကို မယမင်းက ကူညီပေးသည်/ငြိမ်းငြိမ်း

စေတနာ့ဝန်ထမ်းအများအပြားအနက် သူမကဲ့သို့ ကူညီနေသူအချို့မှာ တသီးပုဂ္ဂလများ၊ အချို့မှာ စမွတ်စခွန်ခရိုင် မဟာချိုင်တွင် အခြေစိုက်သည့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား အခွင့်အရေး ကွန်ရက်ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပသည့်ရက်ဖြစ်သည့် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ကြေငြာထားသည်။ ယခင်နှင့်မတူသည့်အချက်မှာ ပြည်ပရောက် နိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ကြိုတင်မဲပေးရန် မှတ်ပုံတင်နိုင်သည်ဟု (UEC) က ကြေညာပြီးချိန် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာ သည် ကြိုတင်မဲစာရင်း မှတ်ပုံတင်ရန် စည်းရုံးလှုပ်ရှားလာခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသို့မှတ်ပုံတင်ရန်အတွက် မိမိတို့၏ မဲဆန္ဒနယ် ပြင်ပရောက်နေသော မဲပေးခွင့်ရှိသူများသည် ကနဦးတွင် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့မှ သြဂုတ်လ ၅ ရက်အတွင်း ကြိုတင်မဲဖောင် (ပုံစံ ၁၅) တင်သွင်းရန်လိုသည်။ (နောက်ပိုင်း ပုံစံ ၁၅ တင်လိုသူ များပြားသည့်အတွက် မဲပေးခွင့်မဆုံးရှုံးစေရန်ဟုဆိုကာ UEC က သြဂုတ်လလယ်အထိ ရက်တိုးပေးခဲ့သည်။)

“ထိုင်းနိုင်ငံက ကျမတို့ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအများအပြားက ကြိုတင်မဲပေးဖို့ စိတ်ဝင်စားကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘာလုပ်ရမယ်၊ ပုံစံတွေကို ဘယ်မှာယူရမယ်ဆိုတာကို သူတို့မသိကြဘူး။ သတင်းအချက်အလက်တွေကိုတော့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေကနေ ရနေကြတယ်။ ဒါကြောင့် လျှောက်လွှာတင်နိုင်ဖို့ ကျမ သူတို့ကို ကူညီနေတာ” ဟု သူကူညီနေရသောအကြောင်းကို မယမင်းက ရှင်းပြသည်။

“နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်မိသားစုအတွက် ကိုယ်ပဲလုပ်ရမှာမို့ ဘယ်သူတွေအာဏာရနေတယ်၊ ဘယ်လို အစိုးရမျိုးဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သူတို့စိတ်မဝင်စားဘူးလို့ ပြောကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ လွတ်လပ်စွာမဲပေးဖို့ ကျမတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးကို ရအောင်ယူရမယ်လို့ သူတို့ကိုပြောရတယ်”

သို့သော် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတိုင်း မဲပေးရန် စိတ်ဝင်စားကြသည် မဟုတ်ပေ။ “တချို့ကျတော့လည်း စိတ်မဝင်စားကြဘူး” ဟု သူပြောသည်။

“နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်မိသားစုအတွက် ကိုယ်ပဲလုပ်ရမှာမို့ ဘယ်သူတွေအာဏာရနေတယ်၊ ဘယ်လို အစိုးရမျိုးဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သူတို့စိတ်မဝင်စားဘူးလို့ ပြောကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ လွတ်လပ်စွာမဲပေးဖို့ ကျမတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးကို ရအောင်ယူရမယ်လို့ သူတို့ကိုပြောရတယ်”ဟု သူမက ပြောသည်။

မယမင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ကြိုတင်မဲပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကြိုတင်မဲ လျှောက်လွှာတင်စဉ်နှင့် ကြိုတင်မဲပေးသည့်နေ့တွင် အခက်အခဲများရှိခဲ့ကြောင်း သူမက ဆိုသည်။ ယခုအချိန်တွင် မြန်မာသံရုံးသည် လိုအပ်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ မျှဝေနေသောကြောင့် အခြေအနေမှာ ၂၀၂၀ တွင် လွန်စွာ ပြောင်းလဲသွားကြောင်း သူပြောသည်။

သံရုံး၏ အခန်းကဏ္ဍ

၂၀၁၅ ခုနှစ်က ထိုင်းနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသား ၅၆၁ ဦး ကြိုတင်မဲပေးခဲ့ကြပြီး ထိုသူများတွင် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား အနည်းငယ်သာပါကြောင်း UEC ၏ မှတ်တမ်းအရ သိရသည်။ ဘန်ကောက်ရှိ သံရုံးတွင် ကြိုတင်မဲပေးရန် အချိန်တရက်သာ ရသည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်က နိုင်ငံပေါင်း ၃၇ နိုင်ငံရောက်မြန်မာနိုင်ငံသား သုံးသောင်းခန့် ကြိုတင်မဲပေးရန် မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီး စင်္ကာပူတွင် ကြိုတင်မဲပေးသူ အများဆုံးဖြစ်သည်။ (ယခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ကြိုတင်မဲ လျှောက်လွှာ တသိန်းကျော် ရရှိထားကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက လွန်ခဲ့သော နှစ်ပတ်ခန့်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။) ၂၀၁၅ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အခြား နိုင်ငံအများအပြားတွင် မဲပေးလိုသူများသည် မဲမပေးနိုင်ဘဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ထိုစဉ်က ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအချို့က ကြိုတင်မဲပေးနိုင်ကြောင်းကို ထိုသို့ကြိုတင်မဲပေးရသည့်နေ့ ဖြစ်သည့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ ရောက်မှသာ သိရှိကြရပြီး ကြိုတင်မဲပေးရန် မည်သည့်နေရာတွင် မည်သို့ တောင်းဆိုရမည်ကို မသိကြဟု ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် သံရုံးသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသားများကို အသိပေးရန်၊ မဲပေးရမည့် ကြိုတင်မဲရုံနေရာများ သတ်မှတ်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီး၊ မဲပေးလိုသူများ ပါဝင်ခွင့် အတားအဆီးဖြစ်ခဲ့သည်။

လာမည့်နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲအတွက် မြန်မာသံရုံး၏ ဆောင်ရွက်ချက်များ ပြောင်းလဲလာသည်။ သာမန်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်ကိုင်ဆောင်သော နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (CI) ကဲ့သို့သော တရားဝင် စာရွက်စာတမ်းကိုင်ဆောင်သော မည်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသားမဆို ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြိုတင်မဲပေးနိုင်ကြောင်း ထိုင်းနိုင်ငံမှ မြန်မာမဲဆန္ဒရှင်များကို သံရုံးက ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။

မြန်မာသံရုံးသည် သတင်းအချက်အလက်များကို မျှဝေရန် မြန်မာပြည်သူများအကြား ရေပမ်းအစားဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး လူမှုကွန်ရက်ဖြစ်သည့် ဖေ့ဘွတ်ကို အသုံးပြုသည်။ ဖေ့ဘွတ်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မိုဘိုင်းဖုန်းဖြင့် အင်တာနက် 3G/4G ချိတ်ဆက်ကာ ဖေ့ဘွတ်အသုံးပြုသူ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအများအပြားသည် မဲပေးခြင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မိမိဒေသတွင် မဲစာရင်းစစ်ရန် လိုအပ်ခြင်းကို သိရှိလာကြသည်။

ဘန်ဘွန်ခရိုင်ရှိ နေအိမ်တွင် ကြိုတင်မဲထည့်ရန် လျှောက်လွှာ ပုံစံ-၁၅ ဖောင်ဖြည့်ခြင်းကို မယမင်းက ကူညီပေးသည်/ငြိမ်းငြိမ်း

ကြိုတင်မဲပေးရာတွင် ပါဝင်နိုင်ရန် ထိုင်းနိုင်ငံမှ မြန်မာပြည်သူများသည် ဘန်ကောက်ရှိ သံရုံး သို့မဟုတ် ချင်းမိုင်ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးသို့ အွန်လိုင်းမှဖြစ်စေ၊ စာတိုက်မှဖြစ်စေ၊ လူကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ သွားရောက်ပြီး မှတ်ပုံတင်နိုင်ခဲ့သည်။

မှတ်ပုံတင်မှုများအားလုံးကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က စစ်ဆေးအတည်ပြုပြီးသောအခါ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကြိုတင်မဲပေးရန် မှတ်ပုံတင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသား အရေအတွက်အပေါ် မူတည်ပြီး ကြိုတင်မဲပေးရက်များနှင့် နေရာများကို ကြေညာမည်ဖြစ်ကြောင်း ဘန်ကောက်ရှိ မြန်မာသံရုံးက ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ကြိုတင်မဲပေးနိုင်ရေး မှတ်ပုံတင်ရန် တိုက်တွန်းပြီး မဲပေးခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ တာဝန်နှင့် အခွင့်အရေးဖြစ်ကြောင်း သတိပေးသည်။ ကြိုတင်မဲပေးရန် တောင်းဆိုမှုကို မှန်ကန်စွာ လက်ခံရရှိကြောင်းနှင့် ထပ်မံ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက် ရမည်များရှိသည့် စာရင်းကိုလည်း သံရုံးက ထုတ်ပြန်ပြီး မှားယွင်းသောလျှောက်လွှာကို အချိန်မီ ပြန်လည်တင်သွင်းစေခဲ့သည်။

ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးမည့်သူများ စိတ်လှုပ်ရှားနေ

ဘန်ကောက်နှင့် အနီးတဝိုက် စမွတ်ပရာကန်၊ စမွတ်စခွန်တို့တွင် ၁၀ နှစ်ကျော် အလုပ်လုပ်နေသော အချို့ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများသည် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်မဲပေးမည့်သူများ ဖြစ်သည်။

၂၀၁၅ တွင် ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ကြိုတင်မသိရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့ မဲပေးခွင့်မရခဲ့ပေ။

အသက်အရွယ်အားဖြင့် ၂၀ မှ ၅၀ နှစ်အတွင်းရှိ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများထဲ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀ နှစ်မှ ၃၀ အထိ နေထိုင် အလုပ်လုပ်နေသူများ ပါဝင်ပြီး သူတို့အားလုံး ယခုရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင် ဆန္ဒပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အများစုမှာ စက်ရုံလုပ်သားများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့နားရက်သည်လည်း တနင်္ဂနွေနေ့ ဖြစ်သောကြောင့် လျှောက်လွှာများကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်တင်ရန် ခက်ခဲကြသည်။ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကျေးဇူးကြောင့် ကြိုတင်မဲပေးရန် ခွင့်ပြုချက်တောင်းခံသော ပုံစံများကို စေတနာ့ဝန်ထမ်းများထံမှ ရရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအလုပ်အကိုင်ဌာန၏ အဆိုအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၉ ခုနှစ်သြဂုတ်လအထိ မှတ်ပုံတင်ထားသော မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၁.၁၅ သန်းရှိသည်။ စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားမဲ့ လုပ်သား မည်မျှရှိကြောင်းကို မသိရပေ။ ကူးစက်မြန် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်ပိုး (COVID-19) ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေမှုကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ထိခိုက်ရပြီး ပိတ်သိမ်းမှုများရှိသဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား တသိန်း (၁၀၀၀၀၀) ကျော် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်သွားကြသည်။ အစောပိုင်းအုပ်စုသည် မတ်လတွင်ပြန်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး မေလ ၂၃ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး ဆက်တိုက်ပြန်နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။

“ဒီမဲပေးဖို့ အခွင့်အရေးကို ကျနော်တို့က ၅ နှစ် တကြိမ်ရတယ်။ ဒါက ကျနော့်အတွက် ပထမဆုံး မဲပေးရမယ့် အကြိမ်ဖြစ်လို့ စိတ်လှုပ်ရှားနေတယ်”

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ မြန်မာ၊ လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံများမှ မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား စုစုပေါင်း ၂.၇၉ သန်း ရှိခဲ့သည်။ (COVID-19) ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မြန် ကပ်ရောဂါကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ရသူ လူ သုံးသိန်းကျော် (၃၁၀၀၀၀ ကျော်) သည် ၎င်းတို့ နိုင်ငံအသီးသီးသို့ မတ်လမှ စတင်ကာ ပြန်သွားသဖြင့် ယခုနှစ် ဇွန်လအထိ ဆိုပါက ထိုင်းနိုင်ငံစီးပွားရေးကဏ္ဍ အမျိုးမျိုးတွင် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၂.၅၈၉ သန်း ကျန်နေသေးကြောင်း ထိုင်းအလုပ်အကိုင်ဌာနက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

“ဒီမဲပေးဖို့ အခွင့်အရေးကို ကျနော်တို့က ၅ နှစ် တကြိမ်ရတယ်။ ဒါက ကျနော့်အတွက် ပထမဆုံး မဲပေးရမယ့် အကြိမ်ဖြစ်လို့ စိတ်လှုပ်ရှားနေတယ်”ဟု အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် ကိုဝင်းကိုဦးက ပြောသည်။

သူသည် အခြားသူများ၏ ကြိုတင်မဲ လျှောက်လွှာတင်နိုင်ရေး စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် ကူညီကာ သြဂုတ်လ ၄ ရက်တွင် စမွတ်စခွန် ပြည်နယ် မဟာချိုင်ရှိ ၎င်း၏အလုပ်မှ ခွင့်ယူခဲ့သည်။

မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား အများအပြား နေထိုင် မဟာချိုင်တွင် တနင်္ဂနွေ အားလပ်ရက်၌ အလုပ်နားကြရပြီး ဈေးဝယ်ထွက်လေ့ရှိသည်/ ငြိမ်းငြိမ်း

အလုပ်ပျက်မရသည့် သို့မဟုတ် ခွင့်မယူနိုင်သည့် အခြားသူများကို ကူညီရန် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ကူညီပေးနေသူ ကိုဝင်းကိုဦးသည် သံရုံးသို့ လျှောက်လွှာ တဒါဇင်ကျော်ကို ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး လျှောက်လွှာများ တင်ပေးနေသည်မှာ သုံးကြိမ်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ပဲခူးတိုင်း တောင်ငူမှ ဖြစ်သော ကိုဝင်းကိုဦးက ပြောသည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မှတ်ပုံတင်မရှိသောကြောင့် ကိုဝင်းကိုဦး မဲမပေးနိုင်ခဲ့ပေ။ သံရုံးက နိုင်ငံသားဖြစ်ကြောင်းအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (CI) ထုတ်ပေးပြီးသောအခါတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပြီး မှတ်ပုံတင်နှင့် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ပြုလုပ်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်း ပြန်လည် လာရောက်အလုပ်လုပ်နေသူ ဖြစ်သည်။

စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၏ အကူအညီမယူဘဲ သံရုံးသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ကာ ကြိုတင်မဲဖောင် တင်ခဲ့သူအနည်းငယ်ကိုလည်း ဧရာဝတီ သတင်းဌာနက တွေ့ခဲ့သည်။

အသက် ၄၆ နှစ်အရွယ် ကရင်တိုင်းရင်းသား ကိုအောင်နိုင်ဝင်းသည် ပုံစံ ၁၅ (နိုင်ငံပြင်ပရောက်နေသူများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့် လျှောက်လွှာ) တင်ရန်အတွက် သြဂုတ်လ ၄ ရက် (အင်္ဂါနေ့) က စမွတ်ပရာကန်ရှိ သူ၏ အလုပ်မှ ခွင့်တရက် ယူခဲ့သည်။

မွန်ပြည်နယ် သံဖြူဇရပ်ဇာတိဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်နေသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် ကိုအောင်နိုင်ဝင်းသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် တကြိမ်မျှ မဲပေးဖူးခြင်း မရှိပေ။ ကြိုတင်မဲ လျှောက်လွှာတင်အပြီး သံရုံးမှ ပြန်ထွက်လာချိန်တွင် ယခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ပါဝင်မဲပေးခွင့်ရရန် သူမျှော်လင့်နေကြောင်း ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

ကိုအောင်နိုင်ဝင်းက ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ခံရရန်နှင့် ပြည်သူ ကောင်းကျိုး ဆောင်ရွက်ပေးမည့် အစိုးရကို ရွေးချယ်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ဆိုသည်။

ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားအများစု၏ သဘောထားဖြစ်သည့် ၎င်းတို့ ဘဝ၊ ၎င်းတို့မျိုးဆက်များ၏ ဘဝကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်သော ခေါင်းဆောင်များကို ရွေးချယ်လိုသည့် အမြင်မျိုးကိုလည်း သူ့တွင် တွေ့ရသည်။

မဟာချိုင်ရှိ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအခွင့်အရေးကွန်ရက် ဝန်ထမ်းများနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများက ကြိုတင်မဲလျှောက်လွှာဖောင်များကို ပြန်လည်စိစစ်နေစဉ်/ ငြိမ်းငြိမ်း

သြဂုတ်လ ၃ ရက်အထိ လျှောက်လွှာပေါင်း တသောင်းကျော်ကို လက်ခံရရှိထားကြောင်း မြန်မာသံရုံး၏ အဆိုအရ သိရသည်။ မည်သူ၏လျှောက်လွှာများကို ရရှိထားပြီး အချက်အလက် ထပ်မံဖြည့်စွက်ရန် လိုသည့် လျှောက်လွှာများကို သံရုံးက ၎င်းတို့၏ ဖေ့ဘွတ်စာမျက်နှာတွင် ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းက စတင်ဖေါ်ပြထားသည်။

ဘန်ကောက်မြို့တောင်ပိုင်း ဘန်ခဲမှ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတဦးဖြစ်သူ မညိုညိုဝင်းသည်လည်း ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးမည့်သူတဦးဖြစ်သည်။

သြဂုတ်လ ၂ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဘန်ကောက်ရှိသံရုံးသို့ ကြိုတင်မဲလျှောက်လွှာများ ကူညီပေးပို့ပေးနေသော မဟာချိုင်အခြေစိုက် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအခွင့်အရေး ကွန်ရက်မှ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများထံ သူမ သွားရောက်ကာ လျှောက်လွှာတင်နိုင်ရေး အချက်အလက်ဖြည့်ခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲကို စိတ်မဝင်စား

ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ရန် အချို့က ၎င်းတို့၏ တနေ့တည်းသော အားလပ်ရက်ဖြစ်သည့် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စိတ်အားထက်သန်စွာ ပါဝင်ကြသော်လည်း အချို့သော ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်များမှ လူများက ၎င်းတို့သည် ရွေးကောက်ပွဲကို စိတ်မဝင်စားကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။

“နိုင်ငံရေးသမားတွေက မဲလိုချင်ရင် ရောက်လာပေမယ့် ပြီးရင် ကျနော်တို့ကို ဂရုစိုက်တာမဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေ ဘာတိုးတက်မှုမှ မရှိဘူး”

ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး မည်သည်ကိုမျှ မသိကြောင်းနှင့် မဲပေးရန် စိတ်မဝင်စားကြောင်း မွန်ပြည်နယ် သထုံမြို့နယ်မှ အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် စိုင်းချစ်ကိုကိုက ပြောသည်။

ပအို့ဝ် တိုင်းရင်းသား စိုင်းချစ်ကိုကို ရွေးကောက်ပွဲတွင် စိတ်မဝင်စားရခြင်း အကြောင်းရင်းများအနက် တခုက“နိုင်ငံရေးသမားတွေက မဲလိုချင်ရင် ရောက်လာပေမယ့် ပြီးရင် ကျနော်တို့ကို ဂရုစိုက်တာမဟုတ်ဘူး။ ကျနော်တို့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေ ဘာတိုးတက်မှုမှ မရှိဘူး”ဟု ခံစားရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၁၀ နှစ်ကျော် နေထိုင်အလုပ်လုပ်နေသည့် စိုင်းချစ်ကိုကိုသည် ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် ၃ လခန့် အလုပ်ပြုတ်ခဲ့ရသေးသည်။ ထိုင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းအချို့ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်သောအခါ အလုပ်သစ်ရခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း မရှိသောကြောင့် အခြားသူများကဲ့သို့ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်နေထိုင်မည်ဟုလည်း သူက ဆိုသည်။

မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်မရော မြို့နယ်မှ ကရင်တ်ိုင်းရင်းသား ကိုကျော်ဦးက “ကျနော်က မဲပေးချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော်နိုင်ငံရေး နားမလည်တော့ ခက်ခဲတယ်” ဟု ဆိုသည်။ အတန်းပညာကျောင်းမနေခဲ့ဖူးသလို နိုင်ငံရေးဆိုသည်မှာ သူ့အတွက် အလှမ်းဝေးပြီး မိသားစု ရှင်သန်ရပ်တည်နိုင်ရေးသည်သာ သူ့အတွက် ဦးစားပေးဖြစ်ကြောင်း ကိုကျော်ဦးက ဆိုသည်။

“ကျနော်က နိုင်ငံကို ကောင်းစေချင်တယ်။ အစိုးရက လျှပ်စစ်မီးပေးတာတို့ တခြားနိုင်ငံတွေလို လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းအောင်လုပ်တာတို့လို ကောင်းတာတွေလုပ်ရင် ကောင်းပါတယ်” ဟု သူ့အမြင်ကို ပြောဆိုသည်။

စမွတ်စခွန်ပြည်နယ်အစွန်ရှိ မဟာချိုင်မှ သူ၏ နေအိမ်တန်းလျားသို့ ရောက်ခဲ့စဉ် အချို့သောသူများသည် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် မဲပေးရန် စိတ်ဝင်စားသော်လည်း အချိန်နှင့် ဗဟုသုတ အကန့်အသတ်ရှိသောကြောင့် ကြိုတင်မဲလျှောက်လွှာ မည်သို့တင်ရမည်ကို မသိရှိကြကြောင်း ဧရာဝတီက ကြားသိရသည်။ ဖေ့ဘွတ်မှ သတင်းအချက်အလက်များကို ၎င်းတို့ သိရသော်လည်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရန် နည်းပညာ ဗဟုသုတမရှိ၊ ထိုလျှောက်လွှာများကို ပရင့်ထုတ် ကူးယူနိုင်မှုမရှိသလို အများအပြားမှာ ထိုပုံစံများကို မှန်ကန်စွာ ဖြည့်စွက်ပြီး သံရုံးသို့ပို့ရမည့် ဗဟုသုတမရှိ ဖြစ်နေသည်။

“ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေက သတင်းအချက်အလက် သိပ်မရကြဘူး။ သူတို့ရဲ့ အချိန်အများစုကို အလုပ်မှာနဲ့ အိမ်မှာပဲ ကုန်ကြရတာ များတယ်။ ကျမတို့ကလည်း ကျမတို့မှာရှိတဲ့ ဗဟုသုတ နည်းနည်းလေးနဲ့ဘဲ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်နေကြတာ။ မဲဆွယ်ကာလမှ သတင်းအချက်အလက်တွေ ပိုမို မျှဝေပေးရင် ပိုကောင်းတယ်”

ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများအကြားတွင် ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး စိတ်အားထက်သန်မှု ရှိသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များကို သိရှိမှု အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိနေသည်။ သို့သော် အနည်းငယ်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ အကြောင်း ကောင်းစွာသိပြီး စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နေကြသည်။

ကြိုတင်မဲပေးရန် လျှောက်လွှာတင်ပြီးသူအချို့က ထိုသို့ မဲပေးခွင့်မှတ်ပုံတင်သည်ကို ဆန္ဒမဲပေးပြီးသည်ဟု မှားယွင်းယူဆနေခြင်းများလည်း ရှိသည်။

“ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေက သတင်းအချက်အလက် သိပ်မရကြဘူး။ သူတို့ရဲ့ အချိန်အများစုကို အလုပ်မှာနဲ့ အိမ်မှာပဲ ကုန်ကြရတာ များတယ်။ ကျမတို့ကလည်း ကျမတို့မှာရှိတဲ့ ဗဟုသုတ နည်းနည်းလေးနဲ့ဘဲ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်နေကြတာ။ မဲဆွယ်ကာလမှ သတင်းအချက်အလက်တွေ ပိုမို မျှဝေပေးရင် ပိုကောင်းတယ်”ဟု မယမင်းက ပြောသည်။

ဘန်ကောက်တွင်သာမက မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ အလုပ်လုပ်ကိုင်သည့် ချင်းမိုင်၊ ရနောင်း၊ မဲဆောက်နှင့် စမွတ်စခွန် အပါအဝင် နေရာအတော်များများတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရရေးအတွက် အဓိကအခန်းမှ ပါဝင်နေကြသည်။

မဟာချိုင်ရှိ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအခွင့်အရေးကွန်ရက် ဝန်ထမ်းများနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများက ကြိုတင်မဲပေးလိုသူ မြန်မာအလုပ်သမားများကို ကူညီပေးသည်/ငြိမ်းငြိမ်း

မဟာချိုင်တွင် မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ခန့်မှန်းခြေ လေးသိန်း (၄၀၀၀၀၀) ခန့် စက်ရုံ အလုပ်ရုံများတွင် လုပ်ကိုင်နေပြီး အများအပြားမှာ ပင်လယ်စာ ထုတ်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် အလုပ်လုပ်ကြသည်။ သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကြိုတင်မဲပေးရန် စိတ်ဝင်စားသူ အရေအတွက်မှာ လူဦးရေနှင့်ယှဉ်လျှင် နည်းပါးကြောင်း ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအခွင့်အရေး ကွန်ရက် ဥက္ကဌ ဦးအောင်ကျော်က ဆိုသည်။

ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအခွင့်အရေးကွန်ရက် ဝန်ထမ်းများနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ကြိုတင်မဲလျှောက်လွှာဖောင်များကို ဖြန့်ချိပြီး မဲပေးရန် စိတ်ဝင်စားသောသူများအနေဖြင့် လျှောက်လွှာပုံစံကို မှန်ကန်စွာဖြည့်ရန်နှင့် ၎င်းတို့ကိုယ်စား ထိုလျှောက်လွှာများကို တင်ရန်ကူညီခဲ့သည်မှာ ကြိုတင်မဲ လျှောက်လွှာတင်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် ကာလ တလျှောက်လုံးတွင် ဖြစ်သည်။

မဟာချိုင်တွင် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများစွာရှိကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့မဲပေးခွင့်ရရန် လျှောက်လွှာ တထောင်ကျော်ကို သူ၏အဖွဲ့က တင်ပေးထားကြောင်း ဦးအောင်ကျော်က ဆိုသည်။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ပထမဆုံး မဲပေးရမည့်သူ ဖြစ်သည်။

လာမည့်ကြိုတင်မဲပေးကာလတွင် ကြိုတင်မဲရုံသည် ဘန်ကောက်သံရုံး တနေရာတည်း မဟုတ်ဘဲ မဟာချိုင်ရှိ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ အလွယ်တကူ မဲပေးနိုင်ရန် မဟာချိုင်တွင် ကြိုတင်မဲပေးရုံဖွင့်ပေးလျှင် ကောင်းမည် ဟု သူက ယူဆသည်။

သို့သော် သံရုံးနှင့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထိုကိစ္စကို မည်သို့ ဆုံးဖြတ်မည်ကို မသိရသေးပေ။ လျှောက်လွှာများ အတည်ပြုပြီးပါက ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရ မဲဆန္ဒရှင်များသည် သံရုံး သို့မဟုတ် ချင်းမိုင်ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးတွင်သာ မဲပေးရမည် (သို့မဟုတ်) သံရုံးအနေဖြင့် ရွေ့လျားမဲရုံများကို ကြိုတင်မဲပေးခွင့်စာရင်းဝင်သော ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားမဲပေးသူ များပြားသောနေရာများတွင် စီစဉ်ပေးမည် မပေးမည်ကို မသိရသေးပေ။

Nyein Nyein ၏ Volunteers Help Myanmar Migrant Workers Register to Vote in Thailand ကို ဘာသာပြန်ဆိုပြီး အချက်အလက်အချို့ ဖြည့်စွက်ထားပါသည်။

You may also like these stories:

ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလ အလုပ်သမားအခွင့်အရေး ပိုကာကွယ်ရန် လိုအပ်

ဖားကန့်မှာ မြေပြိုပြီး လူသေတာ ရေမဆေးသမားတွေက တရားခံတဲ့လား

မောင်ဝင်းဇော်ထွန်း၊ မောင်ဇော်လင်းနှင့် ထိုင်းထောင်ထဲက မြန်မာများ

The post ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ ကြိုတင်မဲပေးခွင့်ရရေး အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီသူ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာအကျဉ်းသား ၈၄ ဦးကို ထိုင်းကပြန်ပို့ https://burma.irrawaddy.com/news/2020/09/07/229429.html Mon, 07 Sep 2020 11:14:19 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=229429 အချုပ်ခံနေရသူ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၃၀၀ ခန့် အနက် ၈၄ ဦးကို ယနေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်း ကော့သောင်းသို့ လွှဲပေးလိုက်သည်။

The post မြန်မာအကျဉ်းသား ၈၄ ဦးကို ထိုင်းကပြန်ပို့ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တရားမဝင်လာရောက်နေထိုင်မှုအပါအဝင် ပြစ်မှုအမျိုးမျိုးဖြင့် ထိုင်းအကျဉ်းထောင်များတွင် အကျဉ်းကျခံပြီးနောက် နေရပ်ပြန်ရန်စောင့်ဆိုင်းရင်း ထိုင်းလဝက (ရနောင်း) တွင် အချုပ်ခံနေရသူ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၃၀၀ ခန့် အနက် ၈၄ ဦးကို ယနေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်း ကော့သောင်းသို့ လွှဲပေးလိုက်သည်။

ကူးစက်မြန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ် ရောဂါ ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ရနောင်း နယ်စပ်ဂိတ်ကို မတ်လနှောင်းပိုင်းကတည်းက တရားဝင်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ပိတ်ထားသဖြင့် ယခင်ကဲ့သို့ နှစ်နိုင်ငံ လူအဝင်အထွက် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။

နေရပ်ပြန်မြန်မာနိုင်ငံသားများကို ကော့သောင်းတွင် လက်ခံပြီး အသွားအလာကန့်သတ် (ကွာရင်တင်းစင်တာများတွင်) ထားကာ ကိုဗစ် ရောဂါပိုး စစ်ဆေးပြီးမှ ၎င်းတို့ သက်ဆိုင်ရာ နေရပ်သို့အသီးသီး ပြန်ရမည် ဖြစ်သည်။

ရနောင်ခရိုင် ထိုင်းလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုရဲချုပ် နေတီခန်ဘွန် (Neti Khanboon) က အချုပ်သားများအနေဖြင့် လဝက (တောမော) အချုပ်တွင် အများစုမှ တလမှ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ နေထိုင်ခဲ့သူများဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်သူများ ဖြစ်သဖြင့် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါအတွက် စိုးရိမ်စရာ မရှိကြောင်း ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောဆိုသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ် ရနောင်းမြို့မှ တဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကော့သောင်းမြို့သို့ ပြန်ပို့လိုက်သည့် အကျဉ်းသားများ / ငြိမ်းငြိမ်း / ဧရာဝတီ

ဖြစ်နိုင်ပါက အချုပ်သားများကို မြန်မာပြည်သို့ အမြန် ပြန်ပို့ချင်ကြောင်း ထိုကဲ့သို့ အချုပ်သားလွှဲပေးမှုကို ဧပြီလမှ စတင်ကာ သုံးကြိမ်အထိ ပြုလုပ်ပြီးပြီဖြစ်ပြီး တကြိမ်လျှင် လူဦးရေ ၈၀ ဝန်းကျင် ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။

ယခုလက်ရှိ ထိုင်းနိုင်ငံ ရနောင်းရှိ အချုပ်ထောင်ထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံသား ၂၀၀ နီးပါးခန့် ကျန်ရှိနေသေးပြီး၊ နေရာလွတ်ပါက ကျန်ထိုင်း တောင်ပိုင်းရှိ ဆူရတ်၊ ချွန်ဖွန်၊ ကရဘီ (Krabi) ရှိ အကျဉ်းသားများကိုလည်း ထပ်မံလွှဲပြောင်းသွားမည်ဟု ထိုင်းအရာရှိက ဆိုသည်။

ယခုလက်ရှိတွင် ရနောင်းနှင့် အနီးတဝိုက်မှ နေရပ်ပြန်ရန် စာရင်းရှိ အချုပ်သား ၆၅၀ ကျော်ရှိကြောင်း မြန်မာအလုပ်သမားသံအရာရှိ ဦးကျော်စိုးဝေကလည်း ဧရာဝတီသို့ ပြောဆိုသည်။

ဦးကျော်စိုးဝေက ယနေ့ အချုပ်ထောင်မှ လူ ၈၀ ကျော်သာပြန်ပို့ရခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကော့သောင်းဘက်ခြမ်း ကွာရင်တင်းစင်တာများတွင် နေရပ်ပြန်များ ထားရန် နေရာလွတ်ရှိသလောက်အပေါ် မူတည်ကာ ပြန်ပို့ရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

သံရုံးတွင် နေရပ်ပြန်လိုကြောင်း အကြောင်းကြားထားသည့် အခက်အခဲဖြစ်နေသော သာမာန် အလုပ်သမားများ ပြန်နိုင်ရေးနှင့် အကျဉ်းကျခံပြီးနောက် နေရပ်ပြန်ရမည်ဖြစ်သော်လည်း ထိုင်းတောမော (လဝက) ရုံးတွင် ဆက်လက်အချုပ်ခံနေရသူများ ပြန်ပို့ရေးတို့ကိုလည်း အလှည့်ဖြင့် စောင့်ဆိုင်းနေရသည်ဟု ဆိုသည်။

ဦးကျော်စိုးဝေ က“ကျနော်တို့ဆီကထက် ဒီ ကော့သောင်းဘက်ခြမ်းမှာ အခက်အခဲရှိနေတာ။ ကွာရင်တင်း နေရာမလွတ်တာလေ။ ကွာရင်တင်းနေရာ မလောက်တာပေါ့။ မလောက်ဘူးဆိုတာ ကျနော်တို့ ဒီဘက်က ပို့တာရှိတယ်။ နောက် နိုင်ငံခြား သင်္ဘောသားတွေ crew ချိန်းတဲ့ဟာ ရှိတယ်။ ပြီးတော့ မလေးဘက်က ခိုးဝင်တဲ့ အဖွဲ့တွေရှိတယ်။ အဲဒီတော့ သူတို့ဘက်က ကွာရင်တင်းနေရာတွေ မရှိတော့ဘူး” ဟု ဆိုသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ် ရနောင်းမြို့မှ တဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကော့သောင်းမြို့သို့ ပြန်ပို့လိုက်သည့် အကျဉ်းသားများ / ငြိမ်းငြိမ်း / ဧရာဝတီ

၎င်းက ဆက်၍ “အရင်ကတော့ တောက်လျှောက် ပြန်ပို့နိုင်တယ်။ ၃ ရက်တကြိမ်လောက်ကို ပို့နိုင်တယ်။ နောက်ပိုင်းကျတော့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းမှာ စာသင်ကျောင်းကလည်း ပြန်ဖွင့်လာတယ်။ အဲဒီ ကွာရင်တင်းနေရာတွေက မရှိတော့ဘူး။ အဲဒီ လက်ခံတဲ့ဟာကို သူတို့ဘက်က အဆင်မပြေတော့ဘူး။ ကျနော်တို့ဘက်ကလည်း ထိန်းပေးရတာပေါ့” ဟု ရှင်းပြသည်။

အချုပ်သားများအပြင် ရနောင်းနှင့် ရနောင်းအနီးတဝိုက်မြို့များမှ နေရပ်ပြန်လိုသူ မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ စာရင်းပေးထားသူ တထောင်နီးပါးသည်လည်း ကော့သောင်းဘက် ပြန်ခွင့်ရရန် စောင့်ဆိုင်းနေရဆဲ ဖြစ်သည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကြောင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်တလျှောက် မြဝတီအမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား နယ်စပ်ဂိတ်မှသာ တရားဝင်နေရပ်ပြန်နိုင်ပြီး၊ ကျန်နယ်စပ်ဂိတ်အားလုံးကို ပိတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ရနောင်းရှိ ထိုင်း-မြန်မာနယ်ခြားကော်မတီမှ တာဝန်ခံ မစ္စတာ ကန်တာပွန် (Kanta Pong) ကလည်း နယ်စပ်ဂိတ်များ ပိတ်ထားသဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး အလွန် လျော့ကျသွားပြီး ပြန်ဖွင့်စေချင်သော်လည်း မြန်မာဘက်ခြမ်းတွင် ကိုဗစ်ပိုးတွေ့ လူနာ တိုးလာနေသဖြင့် ထိုင်းဘက်ခြမ်းမှလည်း ကျန်းမာရေးအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်မှု ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။

ထိုအတွက် နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ဂိတ်ပြန်ဖွင့်မည့် ကာလ ကြာမြင့်နိုင်သည်ဟု ပြောဆိုသည်။

You may also like these stories:

ကိုဗစ်ကို အကြောင်းပြ၍ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို တင်းကြပ်ခြင်း မဟုတ်ဟု တရုတ်ပြော

ကော့ကရိတ်တွင် တပ်မတော် အရာရှိနှင့်စစ်သည်များ လုပ်ကြံခံရမှု လက်သည်မပေါ်သေး

ရန်ကုန်မှ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များသို့ ပြေးဆွဲနေသော ယာဉ်လိုင်းထက်ဝက်ကျော် ရပ်နား

The post မြန်မာအကျဉ်းသား ၈၄ ဦးကို ထိုင်းကပြန်ပို့ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကြောင့် ရခိုင်မှာ ဒုက္ခသည်များ စားနပ်ရိက္ခာ ပိုခက်မည်ကို စိုးရိမ်ရ https://burma.irrawaddy.com/news/2020/09/02/229132.html Wed, 02 Sep 2020 06:41:31 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=229132 ရခိုင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာနမှူး ဒေါက်တာစိုင်းဝင်းဇော်လှိုင်က ဒုက္ခသည်စခန်းများ၌ COVID-19 ရောဂါကူးစက်ခံရသူ မရှိသေးကြောင်း ပြောသည်။

The post ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကြောင့် ရခိုင်မှာ ဒုက္ခသည်များ စားနပ်ရိက္ခာ ပိုခက်မည်ကို စိုးရိမ်ရ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ကူးစက်မြန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ရောဂါ (COVID-19) က ဆက်လက်ပျံ့နှံ့နေသည့်အတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ပြည်နယ်တခုလုံးကို နေအိမ်တွင်သာ နေထိုင်ရန် အမိန့်ထုတ်ထားပြီး နိုင်ငံတကာနှင့် ဒေသတွင်း အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (INGOs/NGOs) ၏ ကူညီထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းအချို့ကို ဆိုင်းငံ့ထားရခြင်းကြောင့် လက်ရှိတွင် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ဘေးရှောင်နေရသည့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယခင် ပဋ္ဋိပက္ခများနောက်ပိုင်း ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်နေကြရသည့် မွတ်ဆလင်များ ဘဝရပ်တည်နိုင်ရေး စိုးရိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

သြဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့ အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် COVID-19 ဖြစ်ပွားမှု စုစုပေါင်း ၈၈၂ ဦး ရှိကာ ၎င်းတို့ထဲမှ တဝက်နီးပါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြစ်သည်။ သြဂုတ်လလယ်က စတင်သော ဒေသတွင်းကူးစက်မှုများ ရုတ်တရက် မြင့်တက်ကာ ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် စစ်တွေတွင် ကူးစက်မှု အများဆုံးဖြစ်သည်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးရန် အစိုးရက ပြီးခဲ့သည့် အပတ်ကစ၍ ပြည်နယ်တခုလုံးတွင် တစိတ်တပိုင်း ပိတ်ဆို့မှု ပြုလုပ်ထားခဲ့ပြီး ပြည်နယ်တွင်း နေထိုင်သူ ၃ သန်းကျော်ကို အိမ်တွင်သာ နေရန်နှင့် မရှိမဖြစ် ဖွင့်လှစ်ရန် လိုအပ်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပြုထားသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်စစ်တပ် (AA) တို့အကြား တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ဘေးရှောင်နေရသူ နှစ်သိန်း (၂၀၀,၀၀၀) နီးပါးလည်း ရှိနေကြောင်း နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေရသည့် ဒုက္ခသည်များကို ကူညီနေသည့် ဒေသခံ အဖွဲ့တခုဖြစ်သော ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများကွန်ဂရက်၏ အဆိုအရ သိရှိရသည်။ ၎င်းတို့အနက် ၆၂၀၀၀ ကျော်မှာ စစ်ရှောင်ဒုက္ခသည်စခန်း ၁၅၀ ခန့် တွင် ယာယီခိုလှုံနေကြရပြီး ကျန်သူများမှာ စစ်တွေ၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ကျောက်တော်၊ မင်း ပြား၊ မြောက်ဦး၊ မြေပုံ၊ ဘူးသီးတောင်၊ ရသေ့တောင်၊ မောင်တောနှင့် အမ်း မြို့နယ်များရှိ စစ်ပဋိပက္ခဒဏ်ခံနေရသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများ အဟန့်အတား ဖြစ်ရခြင်းနှင့်အတူ ဆက်လက် ရှင်သန်ရပ်တည်ရေး အကူအညီ လိုအပ်နေသူများ ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အိုးအိမ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် မွတ်ဆလင် ဒုက္ခသည် တသိန်း (၁၀၀၀၀၀) ကျော်တို့ သည်လည်း စစ်တွေရှိ ဒုက္ခသည်စခန်း ၁၀ ခုကျော်တွင် ခိုလှုံနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။

သြဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရုပ်မြင်သံကြားမှ တဆင့် ပြောကြားခဲ့သည့် မိန့်ခွန်းတွင် နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က အစိုးရ အနေဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ COVID-19 တိုက်ဖျက်ရေးတွင် ဘာသာရေးနှင့် လူမျိုးရေး အပေါ် အခြေခံ၍ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု မရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သြဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့က ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အွန်လိုင်းအစည်းအဝေး တခု ပြုလုပ်စဉ် အတွင်းတွင်လည်း လုံလောက်သော စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အထောက်အပံ့များ ပေးမည် ဖြစ်ကြောင်း သူက ကတိပေးခဲ့သည်။

ဒေသခံကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ စစ်တွေပြင်ပသို့ တပတ်ခန့် သွားလာနိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် အခြားမြို့နယ်များရှိ IDP စခန်းများမှ စစ်ရှောင်ဒုက္ခသည်များအတွက် အခြေခံ စားသောက်ကုန် အထောက်အပံ့များ လိုအပ်နေကြောင်း ရခိုင် IDP စခန်းများ အတွက် အထောက်အပံ့များ ပေးနေသည့် ဝံလက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဒါရိုက်တာ ခိုင်ကောင်းစံက ပြောသည်။

ထို့အပြင် မင်းပြားမြို့နယ် စင်းပြွန်းကိုင်း ရခိုင် IDP စခန်းတွင် လက်ရှိအချိန်၌ ရေလွှမ်းမိုးမှု ကြုံနေရပြီး ရသေ့တောင်မြို့နယ် စေတီပြင် IDP စခန်းတွင် လုံလောက်သော အမိုးအကာများ မရှိကြောင်း စစ်တွေ အခြေစိုက် ရခိုင်အမျိုးသမီး ကွန်ယက်၏ ဒါရိုက်တာ ဒေါ်ညိုအေးက ပြောသည်။

“မြောက်ဦး မြို့နယ်က ဝေးလံတဲ့ ဧရိယာမှာ ရှိတဲ့ ပုစွန်ဖေ စခန်းက IDP တွေဆီ အခြေခံ စားသောက်ကုန်တွေ ပို့ပေးဖို့ ကျမတို့က စီစဉ်ခဲ့ပေမယ့် COVID-19 ကန့်သတ်ချက်တွေကြောင့် သူတို့ဆီကို (ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေ) မပို့နိုင်ခဲ့ပါဘူး” ဟု သူကပြောသည်။

NGO ဝန်ထမ်းတဦးတွင် ရောဂါပိုးရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ ရှိခဲ့ရပြီးနောက် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က မြောက်ဦးရှိ ရခိုင် IDP စခန်း ၄ ခုမှ လူ ၃၀ ကျော်ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ကူးစက်ခံရရန် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသောသူများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန၏ အဆိုအရ NGO ဝန်ထမ်းနှင့် နီးကပ်စွာ ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သည့် ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် နေထိုင်သူများ အားလုံးတွင် ရောဂါပိုး မရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်ဟု သိရသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာနမှူး ဒေါက်တာစိုင်းဝင်းဇော်လှိုင်က ဒုက္ခသည်စခန်းများ (ရခိုင်နှင့် မွတ်ဆလင် စခန်း ၂ မျိုး လုံးကို ရည်ညွှန်း၍) ၌ COVID-19 ရောဂါကူးစက်ခံရသူ ယခုအချိန်အထိ မရှိသေးကြောင်း သြဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

မွတ်ဆလင် ဒုက္ခသည်စခန်းများအတွင်းမှ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရကြောင်း အတည်ပြုပြီးသော သူများနှင့် အနီးကပ် တွေ့ထိမှုရှိခဲ့သူ အားလုံးကို အသွားအလာ ကန့်သတ် ထိန်းချုပ်ထားကာ ဆေးစစ်ခဲ့ပြီး ယခုအချိန်အထိ ကူးစက်ခံရမှု မရှိသေးပါ။

သို့သော် သြဂုတ်လလယ်ပိုင်း ရောဂါကူးစက်မှု စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အချိန်မှ စ၍ စစ်တွေမြို့ရှိ မွတ်ဆလင် ဒုက္ခသည် စခန်းများတွင် နေထိုင်သူများမှာ စခန်းများပြင်ပသို့ ထွက်၍ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းတွင် နေ့စား အလုပ်သမားများ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခွင့် မရတော့သောကြောင့် ဘဝရပ်တည်ရေး ခက်ခဲလာခဲ့သည်။ ရလဒ် အနေဖြင့် အခြေခံ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် အစားအစာများ ရရှိရန် ခက်ခဲနေသည်ဟု နေရပ်စွန့်ခွာ မွတ်ဆလင်များ နေထိုင်သော အုန်းတောတောင် IDP စခန်းမှ ဦးအိုစမန် က ပြောသည်။

စခန်းတွင် အခြေခံ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်သော Mercy Malaysia မှ ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဆေးခန်းကို ပြီးခဲ့သည့် အပတ်က စ၍ ပိတ်ထားခဲ့သည်ဟု သူကပြောသည်။

ကိုဗစ်ကာလ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း အကန့်အသတ်ရှိခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်မှ သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဌာနများအနေဖြင့် အဆိုပါစခန်းများကို အလှည့်ကျ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးနေရကြောင်း ဒေါက်တာစိုင်းဝင်းဇော်လှိုင်က ပြောသည်။

IDP စခန်းများသို့ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသော NGO ဝန်ထမ်းများ အနေဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့မှု ဝန်ဆောင်မှုများ ဆက်မပေးခင် ကိုဗစ်ရောဂါ ကင်းရှင်းကြောင်း သေချာစေရန် COVID-19 ရောဂါပိုးစမ်းသပ် စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု သူကပြောသည်။ ကျန်းမာရေး ဌာနက ယခုအပတ်အတွင်း စစ်ဆေးပေးနေပြီး ရောဂါပိုး မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရမှသာ ၎င်းတို့လုပ်ငန်းများ ပြန်လည် စတင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်အပတ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရက စစ်တွေမြို့မှ ပုံမှန်ဝင်ငွေမရှိသည့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသောမိသားစု ၂၉၀၀၀ ကျော် အတွက် မိသားစုတစုလျှင် ကျပ် ၂၀၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅) ထောက်ပံ့ခဲ့ကြောင်း ပြည်နယ် အစိုးရ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူနှင့် စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီး ဦးဝင်းမြင့် ၏ အဆိုအရ သိရသည်။

သို့သော်လည်း စစ်တွေရှိ အုန်းတောမြောက် IDP စခန်းတွင် နေထိုင်သော မွတ်ဆလင်များ က ၎င်းတို့ ငွေကြေး အကူအညီ ယခုထိ မရရှိသေး ဟု ပြောကြသည်။

အုန်းတောမြောက် စခန်းမှ ဦးအောင်ကျော်ဦးက ကမာ္ဘ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ် (WFP) မှ ဆန်ထောက်ပံ့မှုများ ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း စခန်းတွင် နေထိုင်သူအချို့မှာ ထောက်ပံ့မှု ရခွင့်ရှိသူများ စာရင်းတွင် မပါဝင်ကြောင်း ပြောသည်။

“စစ်တွေမြို့ပေါ်က အိမ်ထောင်စုတွေက ကျပ် နှစ်သောင်း (၂၀၀၀၀) စီရတယ် ဆိုတာ ကျနော်တို့ ကြားရပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒီ အထောက်အပံ့ကို ကျနော်တို့ မရသေးဘူး”

ဟု အုန်းတောမြောက်စခန်းမှ ဦးအာရာဖတ်က ပြောသည်။

ဧရာဝတီနှင့် စကားပြောခဲ့သော အခြား မွတ်ဆလင်များက သြဂုတ်လ ၂၇ ရက် နေ့တွင် တာဝန်ရှိသူများ နှာခေါင်းစည်းနှင့် ဆပ်ပြာများ လာရောက်ဝေငှခဲ့ကြသည် ဟု ပြောသည်။

အရေးပေါ်ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုသည် COVID-19 ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် အလုပ်များ ရပ်တန့်ထားခဲ့ရပြီး ဝင်ငွေ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် မြို့နယ် ကျေးရွာများမှ လူမျိုး ဘာသာမရွေး ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော မိသားစုများအတွက် ဖြစ်သည်ဟု ပြည်နယ် စည်ပင် သာယာရေး ဝန်ကြီး ဦးဝင်းမြင့်က ဧရာဝတီသို့ သြဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ကျေးရွာနှင့် ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက စာရင်းပြုစုပေးထားသည့် စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ လက်လုပ်လက်စား စာရင်းဝင်သူ အားလုံးကို အစိုးရက ငွေကြေး ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ “IDP ဒုက္ခသည် စခန်းတွေ အတွက်ကတော့ သီးခြား INGO တွေနဲ့ ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီတွေက ကယ်ဆယ်ရေးနဲ့ အခြေခံ အစားအစာ အထောက်အပံ့တာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု IDP စခန်းများရှိ မွတ်ဆလင်များကို ရည်ညွန်းကာ သူက ပြောသည်။

IDP စခန်းမဟုတ်သော မွတ်ဆလင်ကျေးရွာများသည်လည်း ပြည်နယ်အတွင်းမှ အခြားသူများကဲ့သို့ အထောက်အပံ့များ ရရှိလိမ့်မည်ဟု သူက ဆက်ပြောသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်နေရာ အားလုံးတွင် နေအိမ်၌သာနေထိုင်ရန် အမိန့်ထုတ်ထားသည့် အတွက် ပြည်နယ်တလွှားမှ ပုံမှန် ဝင်ငွေမရှိသော ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည့် မိသားစုများကို အထောက်အပံ့ပေးရန် ပြည်နယ်အစိုးရက စီစဉ်နေသည် ဟု ဝန်ကြီးက ထပ် ပြောသည်။ ပြည်နယ်အစိုးရက ဗဟိုအစိုးရထံမှ အရေးပေါ်ရန်ပုံငွေ ကျပ်ငွေ ၁ ဘီလီယံတောင်းခံခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ရခိုင်ပြည်နယ်အတွက် ဘဏ္ဍာရေးအထောက်အပံ့နှင့် စားနပ်ရိက္ခာ အထောက်အပံ့များ ရရှိရန် ကတိပြုထားသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အနည်းဆုံး INGO ၅ ခု နှင့် ကုလသမဂ္ဂ အေဂျင်စီ ၂ ခု မှ လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်း ၁၀ ဦးကျော်တွင် COVID-19 ကူးစက်ခံရကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ ရှိခဲ့ရပြီးနောက် ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီများနှင့် INGO များက ဝန်ဆောင်မှုအချို့ကို ယာယီ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

သြဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့ အထိ IDP စခန်းများတွင် အခြေခံ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ ပေးနေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဝန်ထမ်းများထဲမှ တဦးတွင် COVID-19 ကူးစက်ခံရကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည့် Mercy Malaysia က ၎င်းတို့ ဝန်ဆောင်မှုများကို ခေတ္တဆိုင်းငံ့ထားသည်။

Mercy Malaysia အဖွဲ့၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လက်ထောက်မန်နေဂျာ Yao Rachel က ဧရာဝတီသို့ အီးမေးလ်ဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင်

“စခန်းတွင်းနေထိုင်သူများအနေနဲ့ ကျမတို့ရဲ့ ၂၄ နာရီ အချိန်ပြည့် တုတ်တုတ် (၃ ဘီးဆိုင်ကယ်) နဲ့ အရေးပေါ် လူနာလွှဲပြောင်း ဝန်ဆောင်မှုကနေတဆင့် အရေးပေါ် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဝန်ဆောင်မှုများကို ရယူနိုင်ဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဝန်ဆောင်မှုနဲ့ လူနာတွေက သက်ကယ်ပြင် ဆေးရုံကို သွားရောက်ကုသနိုင်တယ်” ဟု ဆိုသည်။

နေရပ် စွန့်ခွာ နေထိုင်နေရသည့် ရခိုင်လူမျိုးများသည်လည်း စစ်တွေမြို့ အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံတွင် အရေးပေါ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများ ရယူနိုင်သည်ဟု သူက ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း IDP များ၏ သက်သာချောင်ချိရေးနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများက ဆက်လက်ရှိနေသည်။

“ကျနော်တို့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေထဲမှာ လူအများစုပြုံပြီး နေကြရတယ်။ ပြည့်ကျပ်နေပါတယ်။ ဒီရောဂါအတွက် ကျနော်တို့လည်း စိုးရိမ်တယ်။ Mercy Malaysia ဆေးခန်းပိတ်သွားတာ တပတ်လောက် ရှိပြီ။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စစ်ဆေးတာ မရှိပါဘူး။ အဲဒါက တကယ်ကို စိုးရိမ်စရာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်က စခန်းတွေထဲမှာ ပျံ့နှံ့သွားရင် အခြေအနေကို ကျနော်တို့ ထိန်းနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု အုန်းတောမြောက် စခန်းမှ ဦးအောင်ကျော်ဦးက ပြောသည်။

မိသားစု တခုစီက ၁၀ ပေ ပတ်လည်သာ ရှိသော အခန်းတခန်းတွင် နေထိုင်ရပြီး အဆောက်အဦး တခုတွင် အခြား အခန်း ၇ ခန်းနှင့် တွဲထားသည့် အဆောင်ဟု ခေါ်သော အခန်းများတွင် ၎င်းတို့ နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အုန်းတောမြောက် စခန်းတွင် အဆောက်အဦး ၃၄၁ ခုဖြင့် အိမ်ထောင်စု ၂၅၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

အုန်းတောတောင်နှင့် အုန်းတောမြောက် IDP စခန်းများသည် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၃၀၀၀၀ နီးပါးရှိပြီး လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။ စခန်းတွင်းနေထိုင်သူများသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် စစ်တွေမြို့ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရခိုင်နှင့် မွတ်ဆလင် နှစ်ဘက်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပဋိပက္ခ၌ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်မှ အကူအညီ လိုအပ်နေသော ကလေး ၂၆၀၀၀၀ ကျော်ကို ကူညီပံ့ပိုးပေးနေသော ကုလသမဂ္ဂ ကလေးများ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (UNICEF) က COVID-19 သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ အတွက် အထူးအလေးထားစရာ အန္တရာယ်ဖြစ်နေပြီဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနသို့ ပြောဆိုသည်။

၎င်း၏ ဝန်ထမ်းများထဲမှ တဦးတွင် COVID-19 ကူးစက်ခံထားရကြောင်း စစ်ဆေး တွေ့ရှိခဲ့ရပြီးနောက် UNICEF ကိုယ်တိုင်လည်း ၎င်းတို့ ဆောင်ရွက်ပေးနေသည့် တကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှု၊ ရေနှင့် မိလ္လာရေးစနစ် ဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုများကို ယာယီ ရပ်ဆိုင်းထားရသည်။

“ကလေးတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစုတွေ အနေနဲ့ ပုံမှန် ဝန်ဆောင်မှုတွေနဲ့ COVID-19 အန္တရာယ် လျှော့ချရေး အစီအစဉ်တွေ၊ ဝန်ဆောင်မှုတွေ နှစ်မျိုးစလုံးကို ဆက်လက်ရရှိ ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်” ဟု UNICEF က ဆိုသည်။

(Nyein Nyein ၏ Fears Grow for IDPs in Myanmar’s Rakhine as COVID-19 Outbreak Disrupts Food, Health Services ကို ဘာသာပြန်သည်။)\

You may also like these stories:

ကျယ်ဂေါင်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားပိုင် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ဂိတ်များ တရုတ် ပိတ်သိမ်းရန် ပြင်

ကိုဗစ်လှိုင်းကြားမှာ ဈေးကွက်ပျက်နေတဲ့ သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်း

The post ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကြောင့် ရခိုင်မှာ ဒုက္ခသည်များ စားနပ်ရိက္ခာ ပိုခက်မည်ကို စိုးရိမ်ရ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
နာဂ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၃ ဦး တာဝန်မှ ထုတ်ပယ်ခံရ https://burma.irrawaddy.com/news/2020/07/30/227210.html Thu, 30 Jul 2020 13:08:13 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=227210 ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင် ၃ ဦးသည် ကောင်စီကို မထီမဲ့မြင်ပြုကာ အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်သည်ဟု ကြေငြာခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းတို့ ၃ ဦးကို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ပြောဆိုသည်။

The post နာဂ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၃ ဦး တာဝန်မှ ထုတ်ပယ်ခံရ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အခြေစိုက် နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ (ကပ်ပလန်-NSCN-K) အဖွဲ့က ၎င်း၏ ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင် ၃ ဦးသည် ကောင်စီကို မထီမဲ့မြင်ပြုကာ အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်သည်ဟု ကြေငြာခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းတို့ ၃ ဦးကို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ပြောဆိုသည်။

NSCN-K အဖွဲ့၏ ဇူလိုင် ၂၉ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ၎င်းတို့ နာဂ စစ်တပ်၏ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီဂေဆူမီ၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိ ပထမတန်း ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညမ်လန် နှင့် နာဂဝန်ကြီး စတားဆန် တို့ အား ထုတ်ပယ်လိုက်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

၎င်းတို့ ၃ ဦးသည် ပါတီခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခြင်း၊ ကောင်စီ ခေါင်းဆောင်များ၏ ဆက်သွယ်မှုအား အကြိမ်ကြိမ် ငြင်းပယ်ခြင်း၊ ပါတီရံပုံငွေများအား အလွဲသုံးစားပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ပါတီအတွင်း သွေးကွဲစေသော မူဝါဒနှင့် အယူဝါဒများ ဖြန့်ခြင်း စသည့်တို့ကြောင့် ထုတ်ပယ်ရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု NSCN ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူး ဂျူလိုင်ထောင်းက ထုတ်ပြန်ချက်အား ရှင်းပြသည်။

ဗိုလ်မှူး ဂျူလိုင်ထောင်း က “သူတို့ကျတော့ ချွန်ထွက်ပီးမှပေါ့ အခုလိုမျိုး နိုင်ငံရေးပိုင်းမှာ သော်လည်းကောင်း သွေးကွဲမှုတွေ လုပ်ဆောင်မှုတွေ လုပ်လာတဲ့အတွက် ထုတ်ပယ်ရခြင်း ဖြစ်တယ်” ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။

NSCN-K သတင်းပြန်ကြားရေးဌာန ထုတ်ပြန်ချက်ထဲတွင်လည်း “ဖော်ပြပါ အကြောင်းအချက်များကြောင့် ပါတီကယ်တင်ရန် နှင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှု ယခုထက် ပိုမဆိုးစေရန် ၎င်းတို့အား ယနေ့ (ဇူလိုင် ၂၉) တွင် ထုတ်ပယ်ရခြင်း ဖြစ်သည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထုတ်ပယ်ထားခြင်းခံရသူ ၃ ဦးနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်သူ ပါတီဝင် မည်သူကိုမဆို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးတိုင် ရုတ်သိမ်းသွားမည် ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

NSCN-K အဖွဲ့၏ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်အပါအဝင် ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင် ၃ ဦးအား ထုတ်ပယ်လိုက်ခြင်းသည် ထို ၃ ဦးက လက်ရှိ NSCN-K ဥက္ကဋ္ဌ အား ဖယ်ထုတ်ပီး အဖွဲ့သစ် ထောင်လိုက်ပီဟု အင်္ဂါနေ့က ထုတ်ပြန်ပြောခဲ့ပြီး နောက်တရက်တွင် ဖြစ်သည်။

လွတ်လပ်သော နာဂနိုင်ငံ တည်ထောင်ရေး ကြိုးပမ်းနေသည့် NSCN သည် နာဂလန်းပြည်သူ့အစိုးရ (NSCN/GPRN) ဟု ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့ကို မြန်မာပြည်သူများက NSCN-K အဖြစ်သာ သိရှိကြသည်။ ယခု လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဦးယုန်းအောင်က ဦးဆောင်ပြီး ၎င်းသည် NSCN-K တည်ထောင်သူ အက်စ်အက်စ် ကပ်ပလန် ၏ တူတော်စပ်သည်။

နာဂ စစ်တပ် မှ နီဂေဆူမီသည် အိန္ဒိယအစိုးရ အမျိုးသားစုံစမ်းရေးအေဂျင်စီ အလိုအရှိဆုံး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားခြင်း ခံရသူဖြစ်ပြီး ၎င်းမည်သည့်နေရာတွင် ရှိသူကို ဖော်ထုတ်နိုင်သူကို ရူပီးငွေ တသန်း ဆုကြေးငွေ ထုတ်ထားခြင်း ခံရသူ ဖြစ်သည်။

NSCN/GPRN ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူး ဂျူလိုင်ထောင်းက “ကျနော်တို့ အဖွဲ့အစည်း ကိုယ်စားပြုအနေနဲ့ ဒီငွေကြေးတွေ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ရံပုံငွေတွေကို သူတို့ကို ကောက်ခံခိုင်းထားတာ ရှိတယ်။ ဒီ အိန္ဒိယ ဘက်ခြမ်းမှာ။ အဲဒီငွေတွေလည်း ဗဟိုကို လုံးဝ မသွင်းဘူး။ ကိုယ့်ပိုက်ဆံလိုပဲ အသုံးပြုတယ်။ ရံပုံငွေက ရူပီးပေ့ါနော် အိန္ဒိယငွေ သိန်းရာနဲ့ချီတယ် အနည်းဆုံး သိန်း ၂၀၀-၃၀၀ လောက်တော့ ရှိမှာပေါ့” ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနသို့ ပြောဆိုသည်။

စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ အစိုးရအသိအမှတ်ပြု နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရေဒသတွင် အခြေစိုက်ထားသော NSCN-K ဗဟိုဌာနချုပ် တကားသို့ တပ်မတော်က ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ လ တွင် ဝင်သိမ်းခဲ့ပြီးကတည်းက NSCN-K အဖွဲ့ဝင်များ နယ်စပ်ဒေသသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြရသည်။

NSCN-K သည် အိန္ဒိယအစိုးရကို တော်လှန်နေသော ကသည်း နှင့် အာသံ သူပုန်များကို လက်ခံပြီး စစ်သင်တန်းပေးခြင်းများ ပြုလုပ်သည်ဟု ဆိုကာ တပ်မတော်က လုံခြုံရေးအရ ဝင်ရောက်စစ်ဆေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ကသည်းနှင့် အာသံ သူပုန်များကို လက်ခံ ကူညီသည့်အတွက် စစ်ကိုင်းတိုင်းအစိုးရနှင့် NSCN-K တို့အကြား ၂၀၁၂ ခုနှစ်က ချုပ်ဆိုထားသော ပဏာမ အပစ်ခတ်ရပ်ဆဲရေး စာချုပ်ကို ချိုးဖောက်သည်ဟု တပ်မတော်ဘက်က စွပ်စွဲကာ NSCN-K အဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

စစ်ရေးပြ အခမ်းအနားတခုတွင် တွေ့ရသည့် Naga Army

NSCN-K ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရပြီး၊ တရားစွဲခံရကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။

သို့သော် ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်များကို ၎င်းတို့သည် ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးမူများနှင့် ဆန့်ကျင်ကာ တနိုင်ငံလုံး အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) ရေးထိုးရန် လှုံ့ဆော်မှုများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု ဆိုကာ ယမန်နှစ် နိုဝင်ဘာလက NSCN-K က ထုတ်ပယ်ခဲ့သေးသည်။ NSCN-K က NCA လက်မှတ်မထိုးလိုဘဲ မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံကြားရှိ နာဂလူမျိုးများ စုစည်းကာ လွတ်လပ်သောနာဂနိုင်ငံ ထူထောင်မည်ဟု ပြောဆိုထားသည်။

တကားဒေသသို့ NSCN-K အဖွဲ့ဝင်များ ပြန်လည် နေထိုင်ခွင့်မရသေးဘဲ တပ်မတော်က ထိန်းချုပ်ထားဆဲ ဖြစ်သည်ဟု ဗိုလ်မှူး ဂျူလိုင်ထောင်းက ဆိုသည်။

NSCN-K အဖွဲ့သည် ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင် အက်စ်အက်စ် ကပ်ပလန် ကွယ်လွန်ပြီးသည့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ နောက်ပိုင်း နှစ်စဉ်လိုလို အကွဲအပြဲများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယခင်ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း အိန္ဒိယနာဂ (ခေါ် )အနောက်နာဂ သား ကန်ဂို ကွန်းညက် (Khango Konyak) ကို ဖြုတ်ချပြီး ဦးယုန်းအောင် က ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။

ဗိုလ်မှူး ဂျူလိုင်ထောင်း က “ပါတီကတော့ အရှေ့နာဂ၊ အနောက်နာဂလို့ ခွဲခြားဆက်ဆံတာမရှိဘူး။ အရှေ့အနောက် တောင်မြောက်မှာ ကျနော်တို့ လွတ်လပ်ရေးပန်းတိုင်ရောက်အောင် ကြိုးပမ်းနေတဲ့ အဖွဲ့တွေပဲပေါ့။ နာဂအားလုံးလည်း ကျနော်တို့နဲ့ အတူတကွရှိတယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။

NSCN-K သည် သမ္မတဦးသိန်းစိန်လက်ထက်က စတင်သည့် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုများတွင် ပါဝင်လာပြီးနောက်ပိုင်း NSCN-K အဖွဲ့နာမည်ကို မြန်မာအများစုက ကြားဖူးကြသော်လည်း ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင်အများစုကို မသိကြပေ။ ယခု ထုတ်ပယ်ခံရသူ ၃ ဦးသည်လည်း မြန်မာအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးသည့် အဖွဲ့တွင် မပါဝင်ပေ။

You may also like these stories:

အိန္ဒိယအစိုးရကို တော်လှန်နေသည့် မြန်မာပြည်ထဲက ကသည်းသူပုန်များ

နာဂ ခေါင်းဆောင်ဟောင်းများက ကိုဗစ်အရေး လိုအပ်လျှင် အစိုးရကို ကူညီမည်ဟု ဆို

နာဂအဖွဲ့ NSCN-K မှ ခေါင်းဆောင်ပိုင်း၅ဦး ထုတ်ပယ်ခံရ

The post နာဂ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၃ ဦး တာဝန်မှ ထုတ်ပယ်ခံရ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဒီမိုကရေစီ စစ်စစ်ကို သွားမယ်ဆိုရင် ပြည်သူ မဲပေးမှ ဖြစ်မယ် https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2020/07/30/227191.html Thu, 30 Jul 2020 09:10:17 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=227191 “ဘယ်လိုမျိုး အတားအဆီးကမှ ကျမရဲ့ နိုင်ငံရေး ခံယူချက်၊ ကျမရဲ့ နိုင်ငံရေးကြိုးပမ်းမှုကို ဖျောက်ဖျက်လို့ မရနိုင်ပါဘူး” ဟု သူမက ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောဆိုသည်။

The post ဒီမိုကရေစီ စစ်စစ်ကို သွားမယ်ဆိုရင် ပြည်သူ မဲပေးမှ ဖြစ်မယ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
၂၀၁၅ ခုနှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (ANP) ကိုယ်စားပြုကာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်အနိုင်ရခဲ့ဖူးပြီး ANP ထံ နှုတ်ထွက်စာတင်ထားသော်လည်း နှုတ်ထွက်ခွင့်မပြုမချင်း ယင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထပ်မံယှဉ်ပြိုင်လိုပါက တသီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်သာ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိတော့သည်။

ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ANP မှ ကျောက်ဖြူမဲဆန္ဒနယ်ဦးဘရှိန်က နိုင်ငံရေးပါတီတခုခုကို ကိုယ်စားပြုသည့် ပါတီဝင်တဦးဦးသည် အခြားပါတီဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်လ ျှင် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ဆန့်ကျင်ပါသလားဟု မေးမြန်းခဲ့ရာ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် ဦးသက်ထွန်းက ပါတီတစ်ခုမှ နှုတ်ထွက်ခွင့်မရသော ပုဂ္ဂိုလ်တဦးသည် အခြားပါတီကို ကိုယ်စားပြုဝင်ပြိုင်ပါက ဥပဒေနှင့် ငြိစွန်းသည့်အတွက် ပါတီတခုခုမှ နှုတ်ထွက်ခွင့်မရသေးသူများသည် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံပိုင်ခွင့် မဆုံးရှုံးစေရန် တသီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်ဟု ဖြေဆိုခဲ့သည်။

ထိုအတွက် ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁၁ (အမ်းနှင့် ရမ်းဗြဲ မြို့နယ်) ကိုယ်စားပြု အမတ် ဒေါ်ထုမေ အနေဖြင့် လက်ရှိ ANP ပါတီမှ နှုတ်ထွက်စာ တင်ထားသော်လည်း နှုတ်ထွက်ခွင့်မပေးသဖြင့် တသီးပုဂ္ဂလလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဟု ဆိုသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရခိုင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးချယ်ခံရန် မကြာမှီ စာရင်းတင်သွင်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ရခြင်းသည် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကြားထဲ ရွေးချယ်ရသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တခု ဖြစ်သည်ဟု သူမက ဆိုသည်။

ANP ပါတီသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (ALD) နှင့် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခဲ့သည့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (RNDP) ပါတီ တို့ ပေါင်းစည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ANP ပါတီက တနိုင်ငံလုံး အမတ်နေရာ ၄၇ နေရာ ရရှိပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် ကိုယ်စားလှယ်အများစုဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်။

ဒေါ်ထုမေသည် ANP မှ နှုတ်ထွက်စာတင်ကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လနောက်ပိုင်းကတည်းက တသီးပုဂ္ဂလအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ANP ပါတီ အရေးများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ သို့သော် ANP ပါတီက သူမကို တရားဝင် နှုတ်ထွက်ခွင့်လည်း မပေးထားသေးပေ။ သူမ၏ မိခင်ပါတီဖြစ်သည့် ALD ကို ကိုယ်စားပြု ရွေးချယ်ခံချင်သော်လည်း လက်ရှိ အကျပ်အတည်းကြောင့် သူမတွင် ပါတီ နောက်ခံမရှိတော့ခြင်း ဖြစ်သည်။

လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြည်သူကို ကိုယ်စားပြုရသည့်အတွက် နိုင်ငံရေးသမားဘဝကို နှစ်ခြိုက်သည့် သူမက ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရခိုင်ပြည်သူလူထုများအကျိုးအတွက် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။

”ဘယ်လိုမျိုး အတားအဆီးကမှ ကျမရဲ့ နိုင်ငံရေး ခံယူချက်၊ ကျမရဲ့ နိုင်ငံရေးကြိုးပမ်းမှုကို ဖျောက်ဖျက်လို့ မရနိုင်ပါဘူး” ဟု သူမက ဧရာဝတီ သတင်းဌာနသို့ ပြောဆိုသည်။

သူမ၏ ၅ နှစ်တာ နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံများကို မျှဝေရင်း လူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးငယ်များအား နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရန်နှင့် လက်ရှိဖြစ်ပျက်နေသည့် စိတ်ပျက်ဖွယ် အခြေအနေများအပေါ် စိတ်မကုန်သွားကြဘဲ ဆက်လက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

ရခိုင်အမျိုးသမီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်ထုမေနှင့် ဧရာဝတီသတင်းဌာန အင်္ဂလိပ်ပိုင်း တွဲဖက်အယ်ဒီတာ ငြိမ်းငြိမ်းနှင့် ဆွေးနွေးထားသည်များမှ ကောက်နှုတ်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။

မေး။ ။ လာမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ တသီးပုဂ္ဂလအဖြစ်နဲ့ ရွေးချယ်ခံမယ့် မဲဆန္ဒနယ်ကလည်း အခု လက်ရှိ ကိုယ်စားပြုနေတဲ့နေရာမဟုတ်ဘဲ အသစ်ဖြစ်နေတယ်။ တသီးပုဂ္ဂလ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ ဘာကြောင့် ဆုံးဖြတ်လိုက်ရတာလဲ။

ဖြေ ။ ။ တကယ်တမ်းက ကျမရဲ့ လက်ရှိ မဲဆန္ဒနယ်မှာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် ကျမ ရည်မှန်းထားတယ်။ ကျမ မဲဆန္ဒနယ်မှာ လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စတွေကို နောက် ၅ နှစ်အထိ ဆက်လက်လုပ်သွားဖို့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လိုဖြစ်သွားလဲဆိုရင် ကျမတို့ နှစ်ပါတီ ပူးပေါင်းရေးမှာ မကျေလည်ခဲ့တဲ့ ပြဿနာတွေက ကျမတို့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ နောက်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ဖို့အတွက်ထိ အခက်အခဲဖြစ်သွားပါတယ်။

ကျမသည် ပါတီနိုင်ငံရေးထဲ ရောက်လာသူ တယောက်အနေနဲ့ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားတဲ့ အမျိုးသမီးတယောက်အနေနဲ့ ပါတီတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ ကျမအနေနဲ့ အများကြီး စိတ်အားထက်သန်မှု ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခု လက်ရှိ ကျမရဲ့ မဲဆန္ဒနယ် ရမ်းဗြဲနဲ့ အမ်းကနေ ရန်ကုန်ကို ပြောင်းသွားတဲ့အရာသည် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကြားထဲမှာ ရွေးချယ်ရတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တခု ဖြစ်ပါတယ်။

ကျမ လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးထားတဲ့အတိုင်းပဲ ကျမ နိုင်ငံရေး အဆက်မပြတ်ချင်ဘူး။ ဒီ ငါးနှစ်တာကာလအတောအတွင်းမှာ ကျမသည် ANP က ထွက်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း နှစ်ပါတီ ကွဲပြီး မိမိပါတီ မိမိ ရပ်တည်တဲ့အချိန် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မတ်လက စပြီးတော့ ကျမ တသီးပုဂ္ဂလကဲ့သို့ ဖြစ်သွားပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကစပြီးတော့ ANP သည် ကျမကို အစည်းဝေးဖိတ်ခေါ်ခြင်း မရှိဘူး။ နောက် ပါတီတံဆိပ်ပြောင်းတပ်တဲ့အပေါ်မှာ ဘာမှ concern (စိုးရိမ်ချက်) မရှိခဲ့ပါဘူး။

အခုက ကျမ လက်ရှိမဲဆန္ဒနယ်က ထပ်ပြိုင်မှာစိုးလို့ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ စိုးရိမ်ချက်ကြောင့် ကန့်ကွက်တဲ့အပေါ်မှာ ကျမ မဲဆန္ဒနယ် အသစ်တခုကို ယူလိုက်တယ်။ ဒီနေရာကလည်း ရန်ကုန်တိုင်းက ကျမတို့ ရခိုင်ပြည်သူတွေ ဝန်ကြီးဌာန တနေရာ ရရှိတဲ့အထိ ရှိနေတယ်။ ဆိုတော့ ကျမရဲ့ နိုင်ငံရေးကို ဆက်ပြီးတော့ လုပ်ချင်တာရယ်။ ကျမကို ပါတီတွင်းမှာ နေလို့မရအောင် ကန့်ကွက်တာရယ်ကြောင့် ဒီမဲဆန္ဒနယ်ပြောင်းလဲရွေးချယ်ဖို့ ဖြစ်သွားခဲ့တယ်။

မေး ။ ။ အခု အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၅ နှစ်တာဝန်ထမ်းဆောင် နေတယ်။ နောက် ဝင်ပြိုင်မယ့်နေရာကျတော့ အလုပ်သဘောသဘာ၀ ပြောင်းသွားပြီ။ တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးနေရာ ပေါ့နော်။ အဲဒီအတွက် နယ်ပယ် မတူတဲ့အပေါ် ဘယ်လိုစိန်ခေါ်မှုမျိုး ရှိနိုင်မယ်လို့ ယူဆထားလဲ။ ဘယ်လိုပြင်ထားလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျမက တသီးပုဂ္ဂလ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ပါတီ နောက်ခံရှိတဲ့ ဝန်ကြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေနဲ့စာရင်တော့ ကျမမှာ စိန်ခေါ်ချက်ရှိနိုင်တယ်။ ကျမအတွက် မဲရုံစောင့်မယ့်လူငယ်တွေ အမျိုးသမီးတွေ။ ပြီးတော့ ကျမကို ထောက်ခံမယ့် တသီးပုဂ္ဂလကို ထောက်ခံမယ့် ပုဂ္ဂိုလ်တွေ။ နောက် ကျမအတွက် ဝိုင်းပြီး မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးလုပ်ကြမယ့် ပုဂ္ဂိုလ်တွေ (ရဖို့) ဒါက ကျမအတွက် အင်မတန် စိန်ခေါ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တစ်ချက်က အရှေ့က ဝန်ကြီးဆိုရင် ၁၀ နှစ်တာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ထားတယ်။ ဒီအပေါ်မှာလည်း သူ့ပရိတ်သတ်တွေ ရှိကောင်းရှိကြဦးမယ်။ ကျမအနေနဲ့ ပါတီ backup (နောက်ခံ) မရှိဘဲနဲ့ တသီးပုဂ္ဂလ ပုံစံက တယောက်တည်းပုံစံဖြစ်စေတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျမ ယုံကြည်ပါတယ်။ ကျမ ၅ နှစ်တာ ဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူကိုယ်စားပြုတဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေ ကြည့်ပြီး ဒီနေရာမှာလည်းပဲ ဒေါ်ထုမေ အနေနဲ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖို့ အပြည့်အ၀ အရည်အသွေးရှိတယ်ဆိုတာ ပြည်သူတွေ သိရှိကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့ ကျမ အနေနဲ့ကတော့ စိန်ခေါ်ချက်လို့ ပြောပြီဆိုရင် ပါတီနောက်ခံ မရှိတဲ့အတွက် ပါတီရှိတဲ့ ဝန်ကြီးကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေနဲ့စာလို့ရှိရင် ကျမ အလုပ်လုပ်ရတာ ပိုပြီးတော့ ကြိုးစားရမယ့် အခြေအနေမှာ ရှိတယ်။ သူများတွေ တကြိမ်ကြိုးစားရင် ကျမ ဆယ်ကြိမ်လောက် ကြိုးစားရမှာ ရှိတယ်။ သူများ တလှမ်းလှမ်းတဲ့အခါ ကျမ အနေနဲ့က အလှမ်းတရာ လှမ်းရမယ့် အခြေအနေ ရှိတယ်။ ဆိုလိုတာက ကျမပိုပြီး ကြိုးစားရမယ်။ အားထုတ်ရမယ်။ ပုံမှန်ထက်မတူတဲ့ အခြေအနေထက် ပိုပြီးတော့ ကြိုးစားရမယ့် စိန်ခေါ်ချက် ကျမမှာ ရှိမှာပါ။

မေး ။ ။ မထုမေက ၂၀၁၅ တုန်းက ကိုယ်စားပြု ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ ANP ပါတီက ထွက်ထားပေမယ့် ANP က ထွက်ခွင့်မပေးမချင်း နောက်ပါတီတခုက ပြိုင်လို့မရဘူးလို့ ထင်ဟပ်တဲ့ လွှတ်တော်မှာ ဖြေဆိုချက်က မှန်ကန် သင့်မြတ်ရဲ့လား။ ဘယ်လိုဖြစ်သင့်တာလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျမအနေနဲ့ကတော့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်သည် တရားမျှတမှု မရှိပါဘူး။ နိုင်ငံသားတယောက်အတွက် တရားမျှတမှု မရှိသလို ပါတီဝင်တယောက်အတွက်လည်း တရားမျှတမှု မရှိပါဘူး။ ကိုယ်စားလှယ်လုပ်မယ့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် နှစ်ပါတီ မဝင်ပါဘူး။ ကျမအနေနဲ့ကတော့ နိုင်ငံရေးကို ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ ပြည်သူတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ပါတီဝင်တဲ့အခါမှာလည်း ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ ပါတီရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်ခဲ့တာ တခုမှ မရှိဘူး။

ကျမတို့ သေသေချာချာ သိထားဖို့တခုက ကျမတို့ ANP က ALD နဲ့ RNDP ပူးပေါင်းထားတဲ့ပါတီ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါတီ ပူးပေါင်းစဉ်ကလည်း အခက်အခဲတွေ များစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျမတို့ ရခိုင်ပြည်သူရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေ အခက်အခဲတွေကို တပါတီတည်းနဲ့ စည်းစည်းရုံးရုံး ဖြေရှင်းကြမယ်ဆိုပြီး ပူးပေါင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ပူးပေါင်းခဲ့တဲ့အခါမှာလည်း ကျမတို့ မူအရ လက်ခံခဲ့ပါတယ်။ မူအရဆိုတာက ဒီပူးပေါင်းကြတဲ့လူကြီးတွေရဲ့ gentlemen agreement လို့ခေါ်တဲ့ လူကြီးလူကောင်း သဘောတူညီမှုပါ။

ဒီလူကြီးလူကောင်းသဘောတူညီမှုကို ညီလာခံမှာ ဆုံးဖြတ်ပြီးတော့မှ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့ကြတာပါ။ အခုက ဘယ်လိုဖြစ်နေလဲဆိုတော့ အုပ်စုတွေကြားမှာ နိုင်ငံရေးအုပ်စုတွေကြားထဲမှာ ကျမတို့ လူငယ်တွေ ညပ်နေသလို ဒီပါတီတွေ ပူးပေါင်းစဉ်ကလည်း တရားမျှတမှု အင်မတန် အားနည်းခဲ့တဲ့ အခြေအနေက အခုထိ ရိုက်ခတ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

RNDP ကနေပြီးတော့ အခု ANP ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အခါမှာ CEC အများဆုံးလည်း ရရှိတယ်။ ညီလာခံက သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းကိုလည်း သူတို့ စာတစ်စောင် ထုတ်ပြီးတော့ ဒါကို ဖောက်ဖျက်တယ်။ ပြီးလို့ရှိရင် ဒီ ALD ဘက်က ပုဂ္ဂိုလ်တွေ CEC တွေကိုလည်းပဲ ညီလာခံ မရှိဘဲနဲ့ သူတို့ သဘောထားနဲ့သူတို့ ထုတ်ပယ်တယ်။

ပါတီ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းကို ကျမ အနေနဲ့ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ကတည်းကနေ စပြီးတော့ ဘယ်တော့မှ ချိုးဖောက်ခဲ့တာ မရှိပါဘူး။ တကယ်တမ်း ဒါတွေကို ပြန်လည်သုံးသပ် စစ်ဆေးမယ်ဆိုရင် ညီလာခံရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ခဲ့တာ အခု ကျမကို (လာမယ့် ရွေးကောက်ပွဲမှာ) လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဝင်လို့မရအောင် ကန့်ကွက်ခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အခု ကျမတို့ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု အားနည်းတဲ့အခါမှာ ဒီမိုကရေစီ လေ့ကျင့်မှုအားနည်းတဲ့အခါမှာ ကိုယ်သာ အသာစီးရသွားပြီဆိုရင် ဒီလူတွေကို ဒီလိုလုပ်လိုက်မယ်ဆိုတဲ့ အတွေးတွေ အခုထိ ရှိနေကြလို့ ဒီလိုမျိုးကိစ္စတွေ ပေါ်ပေါက်လာတယ်လို့ပဲ ကျမ သုံးသပ်ပါတယ်။

ကျမတို့ ပါတီတွေပေါင်းစည်းရေးဆောင်ရွက်ခဲ့ကြတယ်။ ပါတီတွေ ပြန်ပြီးတော့ မိမိပါတီမိမိ ရပ်တည်ကြတယ်။ အနီးစပ်ဆုံး သာဓက တခုကို ပြမယ်ဆိုရင် ၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရသေ့တောင် မဲဆန္ဒနယ်က ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့အတွက် ALD ပါတီက ဦးသိန်းမောင်ကို ANP ဘက်က ကန့်ကွက်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတယောက်ရဲ့ အရည်အချင်းပြည့်မှီတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ကော်မရှင်က လက်ခံခဲ့တယ်။ ကျမ ဆိုရင်လည်း ဒီကဲ့သို့ပဲ ဖြစ်ရမယ်။ (နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ) ပုဒ်မ ၂၁ အရ ဆိုရင် ကျမ ပါတီဝင်အဖြစ် နှစ်ပါတီဝင်တာ မရှိပါဘူး။ ANP ကို ကျမရဲ့ မဲဆန္ဒနယ် ပြည်သူတွေကိုရော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ခဲ့ပြီးတော့ ဒီပါတီက ထွက်တယ်ဆိုတာ အတိအလင်း ကျမ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မှာ ဦးဘရှိန်မေးတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေသွားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ရှေ့နဲ့နောက် မညီပါဘူး။ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတယောက် အရည်အသွေး ပြည့်မှီတယ်ဆိုရင် သူ့မှာ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး အပြည့်အ၀ ရရှိရပါမယ်။ ပါတီဝင်တယောက်နဲ့ ပါတီကြားထဲက ပြဿနာကို ကော်မရှင်က ဖြေရှင်းစရာ မလိုပါဘူး။

တကယ်လို့သာ ကျမနဲ့ ပါတီကြား၊ သို့မဟုတ် ပါတီဝင်တယောက်နဲ့ ပါတီကြားထဲမှာ ပြဿနာဖြစ်တယ်ဆိုရင် တရားစွဲလို့ရပါတယ်။ အတိအလင်းပြဌာန်းထားတဲ့ဥပဒေတွေ ရှိပါတယ်။ တစုံတရာသာ လွဲမှားခဲ့တယ်ဆိုရင် ဒီအတွက် ဥပဒေတွေ ရှိကြမှာပါ။ ဒါကို ကော်မရှင်ကနေ နှစ်ပါတီ ဝင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားနဲ့ ဒီလိုမျိုး ဆုံးဖြတ်တာဟာ ကျမတို့တွေအတွက် တရားမ ျှတမှု မရှိပါဘူး။

မေး ။ ။ မထုမေလို လူငယ်တွေက နိုင်ငံရေးအားပြိုင်မှုတွေကြား ပိုပြီးတော့ ရိုက်ခတ်မှုခံရတယ်ဆိုတော့ ဒီလိုမျိုး လူငယ်တွေကို ထိုးနှက်တဲ့သဘောမျိုး လိုက်ပိတ်ပင်တားဆီးနေတာက လူငယ်တွေ နိုင်ငံရေးမှာ ဆက်ပါလာဖို့အတွက် အတားအဆီးဖြစ်နိုင်လား။

ဖြေ ။ ။ လူငယ်တွေအပါအဝင် ကျမတို့ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာဆိုရင် အမျိုးသမီးငယ်တွေ နိုင်ငံရေးလုပ်ဖို့ သိပ်ကို စိန်ခေါ်ချက်ရှိတယ်ရှင့်။ အဲဒါကဘာလဲဆိုရင် နိုင်ငံရေးထဲ ရောက်လာလို့ရှိရင် ဒီအမျိုးသမီးတွေ လူငယ်တွေကို ကျမတို့ကတော့ နေရာပေးဖို့ မတောင်းဆိုပါဘူး။ ဘယ်တုန်းကမှလည်း မတောင်းဆိုဘူးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သူတို့အတွက် ပါတီအနေနဲ့ မူဝါဒ ချမှတ်ပြီးလို့ရှိရင် ဒီ space တခု နေရာတခု ဖန်တီးပေးဖို့ မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။

လူငယ်တွေမှာ ငွေရေးကြေးရေးအားနည်းချက် ရှိနိုင်ပေမယ့် သူတို့မှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားသာချက်၊ လေ့လာမှု ဆိုင်ရာအားသာချက်တွေ ပါတီကို ကူညီဖို့ အားသာချက်တွေ အများကြီး ရှိနေပါတယ်။

နိုင်ငံရေးဆိုတာက တဦးတယောက်တည်း လုပ်လို့ရတဲ့ အရာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ လူငယ် လူကြီး ရှေ့မှီ နောက်မှီ အတွေ့အကြုံရှိပြီးသားလူကြီးတွေနဲ့ အတွေ့အကြုံ နည်းသေးတဲ့ လူငယ်တွေက သဟဇာတ ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီလို သဟဇာတဖြစ်ဖို့ ဆောင်ရွက်တဲ့အခါမှာလည်း အုပ်စုဖွဲ့တာတို့ ကိုယ်သာပြီဆိုလို့ရှိရင်လည်း အနိုင်ယူမှာတို့ ဆိုတဲ့ ကျမတို့ အာဏာရှင်စနစ်မှာ ဖြတ်သန်းခဲ့ကြရတဲ့ mindset (စဉ်းစားမှု) တွေကို ထားခဲ့ကြဖို့ လိုပါမယ်။ ရှေ့ဆက်ပြီးတော့ ဘာလုပ်ကြမှာလဲ။ ဒီအခြေအနေကိုလည်း သုံးသပ်ဖို့ လိုပါမယ်။

နောက်တခုက ANP သည် နဂိုမူလ စတည်းက ANP လို့စတည်တာ မဟုတ်ဘူး။ ANP ကနေပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးထဲမှာ ပါတီနိုင်ငံရေးထဲမှာ ပါတီတွေ ပူးပေါင်းရေးထဲမှာ အင်မတန် အတုယူဖွယ်ကောင်းတဲ့ နိုင်ငံရေး ပူးပေါင်းမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မူဝါဒ အပေါ်မှာ ရပ်တည်ပြီး နှစ်ပါတီ ပူးပေါင်းတဲ့အခါ gentle agreement ကနေ ပြီးတော့ RNDP ခေတ်တုန်းက ရှိခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေး မဟာမိတ်ဖြစ်တဲ့ NBF (ညီနောင်တိုင်းရင်းသား ပါတီများ ဖက်ဒရေးရှင်း)၊ ALD တုန်းက နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်ဖြစ်တဲ့ UNA (စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်) ဒီ နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့တွေနဲ့ဆက်သွားမယ် လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတယ်။

ကျမတို့ ရခိုင်လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၃ သန်းကျော်ပဲ ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ကျမတို့က majority (အများစု) မဟုတ်ဘူး။ ဒီ အများစု မဟုတ်တဲ့ လူမျိုးတမျိုးအနေနဲ့ ဖယ်ဒရယ်ကို သွားမယ်၊ နောက် ပြည်ထောင်စု စနစ်ထဲမှာ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးတဲ့ စနစ်ကို သွားမယ်ဆိုရင် ကျမတို့ ဒီပါတီနိုင်ငံရေးနဲ့ကင်းကွာလို့မရသလို ဒီမျိုးဆက်သစ်တွေကို တွဲခေါ်ဖို့ လိုပါမယ်။

အခုက နှစ်ပါတီ ပူးပေါင်းထားတာကို မေ့သွားပြီးတော့ ကိုယ်အာဏာရသွားတဲ့ အခါမှာတော့ ALD အထဲကလူတွေကို နိုင်ငံရေးမလုပ်ရအောင် နှိပ်ကွပ်မှာတို့ ဒီလူငယ်တွေ နိုင်ငံရေး ဆက်မလုပ်ရအောင် တားဆီးမှာတို့ ရှိတယ်။

ဒီကန့်ကွက်ချက်တွေတော့ ရှိနေတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျမတို့ ရပ်တည်ရမယ်။ လူငယ်တွေ ရပ်တည်ရမယ်။ ကျမတို့ အမျိုးသမီးတွေ ရပ်တည်ရမယ်။ နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း အထူးသဖြင့် ပါတီကြားထဲက အကျပ်အတည်းကို ကျမအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်ဖို့ ဆက်ပြီးတော့ ကိုယ်စားလှယ်လုပ်မယ်ဆိုရင် ဒီငါးနှစ်လိုပဲ လာမယ့် ၅ နှစ်မှာ ဒီ့ထက် အကျပ်အတည်းကို ကျမရင်ဆိုင်နိုင်ရဖွယ် ရှိပါတယ်။

နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကို နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းအရ မဖြေရှင်းဘဲ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုနဲ့မသွားဘဲနဲ့ နှစ်ပါတီ ပူးပေါင်းခဲ့တာကို အသိအမှတ်မပြုဘဲနဲ့ အခုလိုမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ သုံးသပ်ချက်တွေ ထွက်လာတဲ့အပေါ်မှာ ကျမတို့ ရခိုင်ပြည်သူ လူငယ်တွေဟာ အမှန်တရားကို သိဖို့ လိုပါမယ်။

မေး ။ ။ ရခိုင်ပါတီနိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကြားမှာ ဒီလို ညီညွတ်မှု ပျောက်ဆုံးနေတာရဲ့ အကြောင်းရင်းက ဘာလို့ သုံးသပ်မိလဲ။

ဖြေ ။ ။ ညီညွတ်မှုတွေ မရရှိခဲ့တာက မမျှတမှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြတဲ့အထဲမှာ မမျှတဘူး၊ နောက်တခုက တဦးနဲ့တဦး လေးစားတန်ဖိုးထားမှု အားနည်းတယ်ဆိုလို့ရှိရင် ဒီလိုမျိုး အခြေအနေတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ နောက်တခုက လူပေါ်မှာ တည်ဆောက်ကြတယ်။ ဒီ institution ပေါ့ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်း ခိုင်မာအောင် ကိုယ့်ပါတီ ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ဖို့ထက် ကိုယ့်ကို ပံ့ပိုးမယ့် သူ၊ ကိုယ့်နောက်က လိုက်မယ့်သူ ကိုယ်နဲ့အတူတူပဲ လုပ်မယ့်သူ မိမိအပေါ်မှာ ဗဟိုပြုပြီးတော့ ကြိုးပမ်းမှုတွေက ညီညွတ်ဖို့ရာ ခက်ပါတယ်။

ကျမတို့တွေက ဒီမိုကရေစီ စနစ်နဲ့လည်း အများကြီး ဝေးကွာခဲ့တယ်။ ပြီးတော့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာလည်း အများကြီးနေလာခဲ့တယ်။ ဒီလိုမျိုး အခြေအနေမှာ ကျမတို့က တရားမျှတမှုကို တောင်းဆိုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အခုက ဒီစနစ်နဲ့ ဝေးကွာသွားတဲ့အခါမှာ ကျမတို့တွေက ကိုယ့်ကိုယ်ကို တည်ဆောက်ရမယ်လို့ နားလည်လာကြတယ်။ ကိုယ့်အုပ်စု တည်ဆောက်ရမယ်လို့ နားလည်လာကြတယ်။ အမှန်တကယ်က ကျမတို့ သွားရမယ့်လမ်းက ကိုယ့်ရဲ့ institution ကိုယ့်ရဲ့အဖွဲ့အစည်းကို ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ရမယ်။ ဒါမှသာ မှန်ကန်တဲ့ တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြည်သူအတွက် အကျိုးရှိမယ့် တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တချက်က ပါတီက ခိုင်မာသွားပြီ။ ဒီ institution က ခိုင်မာသွားပြီဆိုရင် အရည်အသွေးရှိတဲ့ ပြည်သူပေါ်မှာ တာဝန်ကျေကျေ ထမ်းဆောင်ကြမယ့် သူတွေက ဘယ်သူပဲ ဒီပါတီထဲက ရွေးချယ်ခံခံ ဒီပါတီဟာ အနိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့ ကျမတို့က ပါတီကို တည်ဆောက်ဖို့ institution ကို တည်ဆောက်ဖို့ ပျက်ကွက်ကြတဲ့အတွက်မို့ အခုလို အခြေအနေကို ရောက်သွားခဲ့တာလို့ ကျမသုံးသပ်တယ်။

နောက်တချက်က ကျမတို့ ပြည်သူတွေဘက်က နိုင်ငံရေးသမားတွေကို မြင်တဲ့အမြင်တွေ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ဟာ အင်မတန် စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ် တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒါ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ဒီ နိုင်ငံရေးအာဏာကို အသုံးပြုပြီး မိမိကိုယ်ကျိုးရှာတဲ့အခါ ပြည်သူတွေဟာ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို စိတ်ပျက်ကြတယ်ရှင့်။

ကျမအနေနဲ့က နိုင်ငံရေးလောကထဲကို ရောက်ပြီဆိုရင် ဒီ နိုင်ငံရေး ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ နိုင်ငံရေး ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းဖို့။ ဒါကို ထိန်းမှသာလျှင် ကျမတို့ အချင်းချင်းကြားထဲမှာ ညီညွတ်ရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မယ်လို့ သုံးသပ်တယ်။ ဒီမိုကရေစီ သွားပြီဆိုရင် သေချာတယ်။ တသွေးတသံ တမိန့်တော့ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်မှာ ချမှတ်ထားတဲ့ မူဝါဒကို လူကြီးတွေ ကိုယ်၌က လိုက်နာ စောင့်ထိန်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ ANP ပါတီ ပူးပေါင်းခဲ့တုန်းက ညီလာခံမှာ ချမှတ်ခဲ့တဲ့ မူဝါဒကို CEC (ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီ) က ကြေငြာချက်တစောင်နဲ့ ဖောက်ဖျက်လိုက်တာမျိုး၊ ပြီးတော့ ညီလာခံက ရွေးချယ်ထားတဲ့ ALD ခြမ်းက CEC တွေကို စာတစောင်နဲ့ ထုတ်ပယ်တာမျိုးက institution အားကောင်းခိုင်မာအောင် လုပ်တာ မဟုတ်ဘဲနဲ့ အုပ်စုဖွဲ့ အနိုင်ကျင့်သလို ဖြစ်ပေါ်တဲ့အတွက် ဒီကိစ္စအပေါ်မှာ ကျမအနေနဲ့ စိတ်မကောင်းဖြစ်မိတယ်။

ဒါတွေ နောင်မှာ မရှိအောင်လို့ ကျမတို့ လူငယ်တွေ နောက်တက်လာမယ့် လူငယ်တွေ နိုင်ငံရေးသမားတွေ ကြိုးစားအားထုတ်ရမယ်။ ဒါ ကျမအနေနဲ့ တဖက်သားကို ဘယ်သူ့ကိုမှ တိုက်ခိုက်တာမဟုတ်ဘူး။ အခု ဆွေးနွေးတာတွေ အားလုံးက မှန်ကန်ခဲ့တဲ့ အရာတွေကို ပြည်သူကို သိဖို့ လိုအပ်လို့ဆွေးနွေးရခြင်း ဖြစ်တယ်။

မေး ။ ။ နောက် ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ အခြေအနေတွေဟာ ဗမာတွေကြောင့် ဗမာစစ်တပ်ကြောင့် ဗမာအစိုးရကြောင့် ဖြစ်ရတယ်ဆိုပြီး ပြောတာတွေ ကြားရတယ်။ အခု ရခိုင်ပြည်နယ်နိုင်ငံရေး ဒီလို ပြိုကွဲနေတယ်။ မညီညွတ်နေဘူးဆိုရင် ဒါက ဗမာတွေလုပ်လို့ ဖြစ်တာလားလို့ တချို့ မေးကောင်းမေးမယ်။ ရခိုင်နိုင်ငံရေးအခြေအနေ ခုလို ဖြစ်နေတာ ဘယ်သူ့တွေမှာ တာဝန်ရှိတာလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျမ အနေနဲ့ကတော့ လူမျိုးကို အခြေခံပြီးတော့မှ တယောက်နဲ့တယောက် အပြစ်တင်တာမျိုးက နောင်မှာလည်း ကောင်းမယ့် အယူအဆ မဟုတ်သလို ဒီပြဿနာတွေကို အဖြေရှာတဲ့ နည်းလမ်း မှန်ကန်တယ်လို့လည်း ကျမ မယူဆဘူးရှင့်။ အဓိက ကျမတို့ နိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေက ဘာကြောင့်ဖြစ်လဲဆိုတာကို တဖွဲ့နဲ့တဖွဲ့၊ တဦးနဲ့ တဦး၊ လူမျိုး တမျိုးနဲ့တမျိုး၊ အပြစ်ဖို့မယ့်အစား စနစ်ကြောင့်ပဲ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက ဖယ်ဒရယ် ကျင့်သုံးရမယ့် စနစ်ကို မကျင့်သုံးတဲ့ အတွက်ကြောင့် ဒီအခြေအနေတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ လူအများစုက လူနည်းစုကို ဖိနှိပ်တယ်။

ဒီလိုမျိုး အခြေအနေ ဖြစ်လာတဲ့ အကြောင်းရင်းသည် စနစ်ကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားများရဲ့ ရပိုင်ခွင့်တွေကို လျစ်လျူရှုခဲ့တာ ပြီးလို့ရှိရင် မှန်ကန်တဲ့စနစ်ကို မကျင့်သုံးဘဲနဲ့ လက်နက်အားကိုးနဲ့ အုပ်ချုပ်ခဲ့တာ။ နောက်တခုက နိုင်ငံစနစ်မမှန်လို့သာ အခု မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေ အရပ်ရပ်တွေသည် ကျမတို့ ရခိုင်မှာမှ ပြဿနာ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တခြားသော ကရင်၊ ကချင်၊ ရှမ်း အစရှိသဖြင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ အထူးသဖြင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တွေ ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ အကြောင်းရင်းသည် စနစ်ကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျမကတော့ ဒီအကြောင်းအရာကို ရှုမြင်တဲ့အခါမှာ ကျမ လူမျိုးအနေနဲ့ မရှုမြင်ပါဘူး။ တခုတော့ ရှိပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူမျိုးစု အများအပြားနေထိုင်တဲ့အတွက် လူနည်းစုလူမျိုးစု၊ လူများစုလူမျိုးစု ဒီလိုမျိုး ပြောဆိုတဲ့အပေါ်မှာတော့ လူများစုရှိတဲ့ နာမည်၊ လူနည်းစုရှိတဲ့နာမည်က ပြောကြမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျမအနေနဲ့ကတော့ ဘယ်သူလုပ်တယ်။ ဘယ်လူမျိုး လုပ်တာထက် စာလို့ရှိရင် စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့လူတွေက ဒီလိုမျိုး ပဋိပက္ခတွေဖြစ်အောင် ဒီလိုမျိုး စိတ်ဝမ်းကွဲမှုတွေ ဖြစ်အောင် ဒါ ဖန်တီးတဲ့ အခြေအနေတရပ်ပဲ ဖြစ်တယ်။

နောက်တချက်က ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဒီလိုမျိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့အရာကို သူများကို အပြစ်တင်မလားဆိုရင် ကျမ အနေနဲ့က အခု ကျမ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ကိစ္စဆိုရင် ကျမ သုံးသပ်တာပဲရှိတယ်။ ဝေဖန်တာပဲ ရှိတယ်။ ကျမ ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်မတင်ပါဘူး။ သူ့ကြောင့် ကျမ ဒီလိုဖြစ်သွားတယ်။ သူတို့ကြောင့် ကျမ ဒီလိုဖြစ်သွားတယ်ထက် စာလို့ရှိရင် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အခြေအနေကတော့ ဒီလို၊ ဒါကို အဖြေရှာဖို့ပဲ ကျမ သုံးသပ်တယ်။ သူတပါးကို အပြစ်ဖို့တာ သိပ်လွယ်ပါတယ်။ ပြဿနာကို ဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို သုံးသပ်ဖို့ လိုပါမယ်။ လေ့လာဖို့ လိုပါမယ်။

မေး ။ ။ လက်ရှိ ကိုယ်စားပြုနေတဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်အတွက် မထုမေ လွှတ်တော်ထဲမှာ အများကြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကိစ္စတွေ ပြောဆို ဆွေးနွေးတာ၊ အဆိုတင်တာတွေ တွေ့ရတယ်။ ရခိုင့်နိုင်ငံရေးနဲ့ မြန်မာတပြည်လုံးအရေးမှာ ဒေသခံတွေရဲ့ သိမြင်မှုကို ဘယ်လို တွေ့ခဲ့ရလဲ။ မဲ ဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ နိုင်ငံရေးရေချိန်ကို ဘယ်လို သုံးသပ်မိလဲ။

ဖြေ ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေ အများကြီးလိုအပ်မယ် ဆိုတာတော့ များသောအားဖြင့် သူတို့ လက်ခံတယ်။ ကျမရဲ့ မဲဆန္ဒနယ်က ပြည်သူတွေက ဒီနိုင်ငံရေးကို သုံးသပ်တဲ့အခါ အကောင်းမြင်ဝါဒ ထားရှိကြတယ်။ သူတို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲကြမယ်။ ပြီးရင် ပါတီတွေရော သူတို့ရွေးချယ်ထားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေရော မြန်မာ့နိုင်ငံရေးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲကြမယ်။ သူတို့လည်း ဒါကို လိုက်ပါပြီးတော့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲကြမယ့် အခြေအနေကို ကောင်းကောင်း နားလည်ကြတယ်ရှင့်။

ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ကျရင်တော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဘတ်ဂျက်အခြေအနေကို ကျမ သူတို့ကို တင်ပြတယ်။ ဆွေးနွေးတယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာတော့ သူတို့ အားမရဘူး။ ကျမတို့ဆွေးနွေးတဲ့ ဖယ်ဒရယ်စနစ်ပေါ့နော်၊ ကိုယ့်ပြည်နယ်က ထွက်ရှိတဲ့ သယံဇာတ ခွဲဝေရေး ဒါတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ပြည်ထောင်စုကို လုံး၀ ကျေနပ်ခြင်း မရှိတာတော့ သေချာတယ်ရှင့်။

မေး ။ ။ ရန်ကုန်မှာ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတွေ အတော်များများရှိပေမယ့် ၂၀၁၅ မှာ တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးတဲ့ ရာခိုင်နှုန်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ရခိုင်ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားထုများတဲ့ လှိုင်သာယာမှာ တချို့လွှတ်တော်နေရာတွေအတွက် မဲထွက်ပေးသူက ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ပဲ ရှိတယ်။ မထုမေ ဝင်ပြိုင်မယ့် ဒီမဲဆန္ဒနယ်မှာ မဲထွက်ပေးမယ့်သူ နဲ့ပတ်သက်လို့ ဘယ်လို မှန်းဆမိလဲ။

ဖြေ ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ ပြည်သူတွေ မေ ျှာ်မှန်းထားတဲ့ အခြေအနေတွေကို မရောက်ဘူးဆိုတဲ့ဟာက တနိုင်ငံလုံး အခြေအနေပါ။ ကျမတို့ ရခိုင်လူမျိုးတွေမှ မဟုတ်ပါဘူး။ နောက် မဲပေးမယ့်သူ မဲထွက်ပေးဖို့ရာက ၂၀၁၅ နဲ့ ၂၀၂၀ က အများကြီး ကွာခြားသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအကျဘက်ကိုလည်း ပြောလို့ရသလို အခြေအနေက ၂၀၁၅ ထက်ပိုပြီး မဟန်တဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆို ၂၀၁၅ ကနေ အမှန်တကယ် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ နိုင်ငံရေး ရေချိန်သိပ်မြင့်တဲ့အခြေအနေ၊ နှစ်ပါတီပဲ ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ပြည်သူတွေ အားရဝမ်းသာ ရှိခဲ့တယ်။ ငါတို့ စည်းလုံး ညီညီညွတ်ညွတ်နဲ့ လုပ်ကြမယ်။ ဒီလိုအားရဝမ်းသာရှိတဲ့အချိန်မှာတောင်မှ ရာခိုင်နှုန်း နည်းလို့ရှိရင် အခု လက်ရှိမှာ ကိုဗစ်ကြောင့် နယ်ကို ပြန်သွားကြရတဲ့ သူတွေရှိတယ်။ ကိုဗစ်ကြောင့်ပဲ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း မရှိတော့သူတွေရှိတယ်။ နောက် မိသားစု စားဝတ်နေရေး အဆင်မပြေတာတွေ ရှိတယ်။ ငါတို့ မဲပေးလို့ဘာမှပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဆောင်ရွက်နိုင်ကြမှာ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ဒီလိုမျိုး ပြည်သူတွေဆီကနေ စိတ်ပျက်အားနည်းသွားတဲ့ပုံစံကိုလည်း ကျမတို့ အများကြီး ကြားရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ပြည်သူတွေ မဲထွက်ပေးလာအောင် ကိုဗစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကာကွယ်ရေးတွေရော (လိုက်နာရမယ်)။ နောက် ကိုယ့်ရဲ့မဲဟာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးတယ်။ ကိုယ်မလိုချင်တဲ့ အစိုးရတစ်ရပ် ကိုယ်မလိုချင်တဲ့ ဝန်ကြီးတယောက် ထွက်ပေါ်လာအောင်အထိ အရေးပါတယ်ဆိုတဲ့ဟာကို ကျမတို့က ပြည်သူတွေကို ရှင်းပြဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီလိုရှင်းပြပြီး ပြည်သူတွေနဲ့ စုစည်းနိုင်တဲ့ အင်အားတခုကို ရပြီဆိုရင် ဒါ မဲထွက်ပေးကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ဒီစနစ်ကို ကျမတို့ ပြည်သူတွေ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း (သိဖို့) လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်မှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေမှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။

အခု မြန်မာနိုင်ငံမှာ စိတ်ပျက်စရာတွေ အများကြီးရှိတာက ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ဒီမိုကရေစီစစ်စစ်နိုင်ငံမဟုတ်လို့ ပြည်သူတွေ ထင်သလောက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ မလုပ်နိုင်ဘူး။ ပြည်သူတွေ မျှော်မှန်းသလောက် နိုင်ငံက ရှေ့မသွားဘူး။ ဒါ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ကျမတို့နိုင်ငံသည် ဖွဲ့စည်းပုံတွေကအစ ဒီအောက်ခြေအထိ ဗဟိုကနေ ပြည်နယ်အထိ ဒီမိုကရေစီစစ်စစ် မဟုတ်သေးတဲ့အတွက် ဒီလိုမျိုး ပြည်သူ စိတ်ပျက်စရာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ ဒီမိုကရေစီ စစ်စစ်ကို သွားမယ်ဆိုရင် ပြည်သူ မဲပေးမှ ဖြစ်မယ်။

ဒီမဲပေးတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေကို ကျမတို့ ပြုစုရမယ်။ ပျိုးထောင်ရမယ်။ ဒါမှသာလျှင် ပြည်သူတွေရဲ့ အားနဲ့ ဒီနိုင်ငံကို ဆက်ပြီးတော့ မောင်းနှင်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်။ ဒီအကြောင်းအရာတွေကို မဲပေးမယ့် ပြည်သူတွေကို ကျမတို့ သေသေချာချာ ဂဃဏန ရှင်းပြနိုင်ရင်တော့ သူတို့အနေနဲ့ မဲပေးဖို့အတွက် စိတ်အားထက်သန်ကြမှာ ဖြစ်တယ်ရှင့်။

You may also like these stories:

ရခိုင်ပြည်နယ် ခရိုင် ၂ ခုတွင် ALD ပါတီ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရန် မသေချာ

မဲဆန္ဒနယ် ၄၄ နေရာအထိ NLD ကိုယ်စားလှယ်လောင်း လစ်လပ်

NLD၊ ညွန့်ပေါင်းဂယက်နဲ့ No vote

The post ဒီမိုကရေစီ စစ်စစ်ကို သွားမယ်ဆိုရင် ပြည်သူ မဲပေးမှ ဖြစ်မယ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကရင်အမျိုးသမီး အသတ်ခံရမှု တရားမျှတမှုရရေး ဒေသခံများ ဆန္ဒထုတ်ဖော် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/07/30/227173.html Thu, 30 Jul 2020 05:40:52 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=227173 ကျေးရွာပေါင်း ၁၁၄ ရွာမှ ဒေသခံ ရွာသူရွာသားပေါင်း ၄၆၅၀ ဦး တို့က ကြွေးကြော်သံများကို ကြွေးကြော်ရင်း ဖာပွန်နှင့် ကမမောင်း မြို့များသို့ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။

The post ကရင်အမျိုးသမီး အသတ်ခံရမှု တရားမျှတမှုရရေး ဒေသခံများ ဆန္ဒထုတ်ဖော် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဘူးသို နှင့်ဒွယ်လိုး မြို့နယ်များမှ ဒေသခံလူထု ၄၆၀၀ ကျော်က ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ဖာပွန်မြို့နှင့် ကမမောင်း မြို့များသို့ ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး တရားမျှတမှု နှင့် ၎င်းတို့ဒေသတွင် တပ်မတော်က အရပ်သားများအပေါ် သတ်ဖြတ်မှုများ အဆုံးသတ်ရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

ကျေးရွာပေါင်း ၁၁၄ ရွာမှ ဒေသခံ ရွာသူရွာသားပေါင်း ၄၆၅၀ ဦး တို့က ကြွေးကြော်သံများကို ကြွေးကြော်ရင်း ဖာပွန်နှင့် ကမမောင်း မြို့များသို့ ချီတက်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို ဆန္ဒပြပွဲသည် တပတ်အတွင်း ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ဖြစ်ပြီး ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ကလည်း ကျေးရွာ ၃၅ ရွာမှ ဒေသခံ ၁၅၀၀ ကျော်တို့က မြန်မာတပ်မတော် စခန်းများ၏ အပြင်ဘက်၌ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

၎င်းတို့သည် ဇူလိုင် ၁၆ ရက်က မြန်မာ့တပ်မတော် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်(၈) လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းခမရ (၄၀၉) မှ စစ်သည် ၂ ဦးက ပိုလိုထာကျေးရွာမှ ကရင်အမျိုးသမီး နော်မုနော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းအား ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

တပ်သား ၂ ဦးက နော်မုနော်ကို ပစ်သတ်၍ သူ၏ ရွှေဆွဲကြိုးကို ယူခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်သည် ၎င်းတို့အသိုင်းအဝိုင်းများ ရင်ဆိုင်နေရသည့် ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုများထဲမှ နောက်ဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်တခုဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြသည်။
၎င်းတို့ ဒေသအတွင်း လာရောက်အခြေစိုက်သော တပ်မတော် တပ်စခန်း ၄ ခု ကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေးရန် တောင်းဆို ကြသည်။

သူတို့က“ ကျွန်ုပ်တို့လူထုကို လာရောက် သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မကျေနပ်ပါ။ ”၊ “ကျွန်ုပ်တို့ ကျေးရွာအပေါ် လွှမ်းမိုး ဖိနှိပ်ခြင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မကျေနပ်ပါ”၊ “ကျွန်ုပ်တို့ လုံခြုံရေးအတွက် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ လုပ်ဆောင်ကြပါစို့”၊ “ကျွန်ုပ်တို့ ချက်မြှုပ်ရာ ဒေသနှင့် အမွေအနှစ် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်ဆိုင်သည်” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော ကြွေးကြော်သံများကို ကရင် ဘာသာဖြင့် ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။

ကရင်အမျိုးသမီးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သော တပ်သား ၂ ဦး ကို ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး တပ်မတော်က ၎င်းတို့ ကို ပြင်းထန်စွာ အရေးယူသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်သတင်းမှန် ပြန်ကြားရေး အဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်ဘက် တရားရုံးဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နေပြီး အရေးယူမှုများကို ထိရောက်စွာနှင့် ပွင့်လင်း မြင်သာစွာ ဆောင်ရွက် သွားမည် ဟု သတင်းမှန် ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ က ထုတ်ပြန်ထားသည်။

“တပ်မတော်က စစ်တရားရုံးနဲ့ စစ်ဆေးနေပြီ။ စစ်ဆေးနေတာ နှစ်ရက်လောက် ရှိပြီ။ သူ့ကို စွဲထားတဲ့ အမှုတွေကတော့ လူသတ်မှု၊ စစ်ပြေးမှု၊ မူးယစ်မှု၊ လက်နက်မှု အဲဒီ အမှု ၄ မှုနဲ့ စွဲထားတာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူသွားမှာ ဖြစ်တယ်” ဟု ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းက ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။

အဆိုပါ အမှုသည် စစ်မှုထမ်းချိန်၌ ကျူးလွန်သော အမှုဖြစ်၍ စစ်တရားရုံးဖြင့်သာ စစ်ဆေးမည် ဖြစ်သော်လည်း ပြစ်ဒဏ်ကို လျှော့ပေါ့ ချမှတ်မည် မဟုတ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

“အရေးယူတာကတော့ စစ်ပြေးမှုတို့ ဘာတို့ကတော့ တပ်မတော် အက်ဥပဒေအရ အရေးယူတာပေါ့။ လက်နက်မှုတို့၊ လူ သတ်မှုတို့ကတော့ ပြစ်မှုပြစ်ဒဏ် ပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ ပါပြီးသားပဲ။ လူသတ်မှုဆိုရင် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၀၂ အရပဲ အရေးယူရ မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြစ်ဒဏ်တွေကတော့ ရာဇသတ်ကြီးတွေမှာ ပါတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေထက် လျော့စရာ မရှိပါဘူး” ဟု ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ပြောဆိုသည်။

တပ်မတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ပြစ်မှုဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ တပ်မတော်သား၏ ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာ ကျူးလွန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း၊ တပ်မတော် အနေဖြင့် အလားတူ ဖြစ်ရပ်များ မဖြစ်ပွားရန် စစ်စည်းကမ်းပိုင်း ဆိုင်ရာ ပိုမိုတင်းကြပ်မှုများ ပြုလုပ်၍ စစ်သည်များ တိကျစွာ လိုက်နာရန် ဆောင်ရွက်သွားမည် ဟု ပြောသည်။

ထို့ပြင် တပ်စခန်းများသည် လုံခြုံရေးအရ ထားရှိသည့် စခန်းများ ဖြစ်သည့်အတွက် ပြောင်းရွေ့နိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း၊ တပ် စခန်းများ ရုပ်သိမ်းရန် ဆန္ဒပြခြင်းမှာ နောက်ကွယ်မှ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှုများ ရှိကြောင်း ၎င်းက ပြောဆိုသည်။

ဆန္ဒပြရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ တဦးဖြစ်သည့် ကမမောင်းမြို့နယ် ကတိုင်ထိ ကျေးရွာမှ ဒေသခံ စောဘီကမူ တပ်မတော်က ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို စစ်ဆေး၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူမည်ဆိုသော်လည်း တပ်မတော် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေး အဖွဲ့၏ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် မတော်တဆ သေနတ်မှန်သည့် ပုံစံ ရေးသားထားခြင်းကြောင့် မြေပြင် အခြေအနေနှင့် ကွဲလွဲမှုများ ရှိနေ၍ စိတ်ချယုံကြည်နိုင်ခြင်း မရှိဟု ဆိုသည်။

“ကျနော့်အမြင်ကတော့ အပြောတမျိုး အလုပ်တမျိုး ဖြစ်နေတဲ့အတွက် စိတ်ချယုံကြည်မှု မရှိဘူး။ သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးမှာ ပြောထားတာတွေကလည်း ကျနော်တို့ ပြည်သူအတွက် မဟုတ်မမှန်ဘူးပေါ့။ သေနတ်ထုတ်တာကနေ မတော် တဆ ဖြစ်တယ်တို့ ဘာတို့လေ” ဟု ၎င်း၏ အမြင်ကို ပြောသည်။

ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ယက် (KPSN) ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နော်ဝါးခူရှီး ကလည်း တပ်မတော် အနေဖြင့် ၎င်း၏ အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို အမှန်တကယ် ပြသရန် လိုကြောင်း ပြောသည်။

“ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ဘာမှ မရှိဘူး။ သူတို့ (တပ်မတော်) က အမြဲပြောတာပဲ။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမယ်လို့ ပြောပေမယ့် အရင် ဖြစ်ရပ်တွေ နဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘာမှမကြားရသေးဘူး” ဟု ၎င်းက တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ရသည့် အဖြစ်အပျက်များကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောသည်။

ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ မှ ဇူလိုင် ၁၆ အတွင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်ရင်း ၅ ရင်းခု လက်အောက် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသော စစ်သားများ၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဝါသိုးခို၊ ဝါးသိုးထာနှင့် ပိုလိုထာ ကျေးရွာများမှ အရပ်သား ၅ ဦး သေဆုံးရသည်ဟု ဆန္ဒပြသူများက ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်။

KPSN ၏ မှတ်တမ်းများအရ စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ် (၈) လက်အောက်ခံ ခမရ (၄၀၅) မှ တပ်သားများ က ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဝါသိုးထာရွာသား တဦးကို ပစ်သတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ခမရ (၄၁၀) မှ တပ်သားများက ကူးဆိပ်ကျေးရွာမှ ရွာသား ၁ ဦးကို ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ထို တပ်ရင်းမှပင် မေလ ၇ ရက်တွင် ဝါသိုးခိုကျေးရွာ အတွင်းသို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မယ်ဝေ ရွာလမ်းပေါ်တွင် တပ်မတော် ၏ ခမရ (၃၃၈) မှ တပ်သားများက ကရင်သစ်တောဌာန (KNU ၏ သစ်တောရေးရာ ဌာန) ဝန်ထမ်း ၁ ဦးကို သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ်ခဲ့ပြီး၊ ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင်လည်း ဝါသိုးခို ရွာသား ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ ရသည်မှာ ခမရ(၄၀၈) မှ တပ်သားများက ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဆန္ဒပြသူများက အဆိုပါသတ်ဖြတ်မှုများနှင့် ကျေးရွာများအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်မှုများကို “ကျွန်ုပ်တို့ လက်မခံနိုင်” ဟု ထုတ်ဖော်ပြောဆိုကာ ထိုဖြစ်ရပ်များအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာ့တပ်မတော်က ဖာပွန်ခရိုင်တွင် လမ်းဖောက်လုပ်ခြင်းကြောင့် တပ်မတော် နှင့် ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး (KNU) ကြားတွင် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထိုဒေသသည် KNU တပ်မဟာ ၅ ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိပြီး ယခင်နှစ်ကတည်းက စစ်ရေးအရ တင်းမာမှုများကို ပုံမှန် မြင်တွေ့နေရသည်။

KNU သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် (NCA) ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း တပ်မတော် နှင့် KNU တပ်ဖွဲ့များ အနေဖြင့် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုများနှင့် ပတ်သက်သော ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။

(နေပြည်တော်မှ သတင်းထောက် ကျော်မျိုး ပူးပေါင်းရေးသားသည်။)

You may also like these stories:

တပ်မတော်သား ၂ ဦးကို ထိရောက်စွာ အရေးယူရန် ကရင်အဖွဲ့အစည်းများ တိုက်တွန်း

နမ္မတူက အမျိုးသမီး အဓမ္မကျင့်ခံရမှု RCSS အဖွဲ့ကို စစ်ဆေးရန် တောင်းဆို

The post ကရင်အမျိုးသမီး အသတ်ခံရမှု တရားမျှတမှုရရေး ဒေသခံများ ဆန္ဒထုတ်ဖော် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>