ဇူးဇူး – ဧရာဝတီ https://burma.irrawaddy.com Covering Burma and Southeast Asia Tue, 25 Jun 2019 05:36:05 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.2.2 ၂၀၂၀ မဲစာရင်း ပထမမူကြမ်း သုံးလအတွင်း ပြုစုသွားမည် https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/24/195862.html Mon, 24 Jun 2019 13:54:08 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=195862 ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် တနိုင်ငံလုံး မဲဆန္ဒရှင်စာရင်း ပထမ မူကြမ်းကို ၃ လ အတွင်း ပြုစုသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် (UEC) က သိရသည်။

The post ၂၀၂၀ မဲစာရင်း ပထမမူကြမ်း သုံးလအတွင်း ပြုစုသွားမည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လာမည့် ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် တနိုင်ငံလုံး မဲဆန္ဒရှင် စာရင်း ပထမ မူကြမ်းကို ၃ လ အတွင်း ပြုစုသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် (UEC) ထံမှ သိရသည်။

ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး အတွင်းရှိ နိုင်ငံရေး ပါတီများ၊ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင် ရာ ကဏ္ဍစုံမှ ပါဝင်ပတ်သက်သူများ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲကို ယနေ့ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေလီလမ်းရှိ ရန်ကုန်တိုင်း ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲ ရုံးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ UEC မှ တာဝန်ရှိသူများက အထက်ပါ အတိုင်း ထုတ်ပြန် ပြောဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

UEC အဖွဲ့ဝင် ရန်ကုန်တိုင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲ တာဝန်ခံ ဦးမြင့်နိုင် က “ကျနော်တို့ ရည်မှန်းထားတာ က၂၀၁၉ ဟာ ဆန္ဒမဲ ပြုစုတဲ့ နှစ်ပါ။ အဲဒီနှစ် အတွင်းမှာ အခုလိုပဲ အခါအားလျော်စွာ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။ ကျနော်တို့ မဲစာရင်း ပထမဆုံး မူကြမ်းကို ၃ လ အတွင်း ပြုစုသွားမယ်လို့ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ပေါ့။ အဲဒီလို ရည်မှန်းထားပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲကို မြို့နယ်တိုင်းရှိ မဲဆန္ဒနယ် အားလုံးတွင် ကျင်းပနိုင်ရန် လျာထား ကြောင်း၊ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများ၊ စစ်ဘေးရှောင်များ၊ မသန်စွမ်းများ စသည်ဖြင့် ဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့် ရှိသူ အားလုံး မဲပေးနိုင်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ရှင်းပြသည်။

၂၀၁၉ ဇွန်လမှ သြဂုတ်လ အတွင်း လူဦးရေ စာရင်း ပြုစုမည် ဖြစ်ပြီး ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလ အတွင်း အခြေခံ မဲစာ ရင်း တခုကို ရရှိရန် ပြုစုမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ မဲစာရင်းပြုစုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ UEC အနေဖြင့် ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီကတည်း က လက်စွဲ စာအုပ်များ ထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်ကာ သင်တန်းများပေးရန်လည်း ဆောင်ရွက်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ရန်ကုန်တိုင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲ အတွင်းရေးမှူး ဦးတင်မောင်အေးက ပြောသည်။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် ဆောင်ရွက်မည့် မဲစာရင်းတွင် ပထမဆုံး အနေဖြင့် လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ နည်း ဥပဒေ ၅ တွင် သတ်မှတ်ပေးထားသည့် အတိုင်း လူဦးရေ စာရင်းကို ပြုစုသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ပြီးခဲ့သည့် ရွေး ကောက်ပွဲများတွင် ယင်းလုပ်ငန်းစဉ် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ မဲစာရင်းကို တခါတည်း ကောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေ ၅ တွင် ရပ်ကွက် (သို့) ကျေးရွာ အုပ်စု ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲများသည် မဲစာရင်းပြုစု ရာတွင် ရပ်ကွက် (သို့) ကျေးရွာ အုပ်စု အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက လည်းကောင်း၊ မြို့နယ် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ရေး ဦးစီးဌာနက လည်းကောင်း ပြုစုထားသည့် လူဦးရေ (မသန်စွမ်းသူများ အပါအဝင်) စာရင်းကို ရယူ အခြေခံပြီး ပြုစုရမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်ခြင်း အားဖြင့် ယခင် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် မဲစာရင်း ဖောင်းပွနေမှုများ၊ မဲပေး ပိုင်ခွင့် ရှိလျက်နဲ့ မဲစာရင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့မှုများ၊ သေဆုံးသူများ မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်နေမှု စသည့် ပြဿနာများ နည်းပါး သွားစေရန်နှင့် ဖြေရှင်းနိုင်ရေး အတွက် အထောက်အကူ ပြုမည်ဟု ဦးတင်မောင်အေးက ဆိုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ၂၀၂၀ မဲဆန္ဒရှင်စာရင်း ပြုစုရေးတွင် မြေပြင် စာရင်းပြုစုခြင်း၊ လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့ အင်အား ဦးစီးဌာနကမှ စိစစ်ပေးခြင်း၊ မဲဆန္ဒရှင် စာရင်း ပြုစုခြင်း ဟူ၍ အပိုင်း ၃ ပိုင်း ရှိမည် ဖြစ်ပြီး ယင်း ၃ ပိုင်း စလုံး ကို တပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

ဦးတင်မောင်အေး က “မဲစာရင်းထဲ မပါမှသာ လူတွေက မပါဘူးလို့ ပြောနေမယ့် အစား ကျနော်တို့ အခု စတင် အသိ ပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်ကတည်းက ကိုယ်ဟာ ဒီဒေသမှာ တရားဝင် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းကို အသိအ မှတ်ပြုပြီး နေနေတဲ့သူ မဟုတ်ဘူး ဆိုရင်တောင်မှ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ကို ဆက်သွယ်မယ်။ ဒီ ကျနော်တို့ ပြုစုတဲ့ စာရင်း ထဲမှာ ပါရှိလာအောင် ဝိုင်းဝန်း ပူးပေါင်းမယ် ဆိုရင် ဒီစာရင်းက မပြည့်စုံစရာ မမှန်ကန်စရာ မရှိပါဘူး။ ဝိုင်းဝန်း ဆောင် ရွက်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု တိုက်တွန်းသည်။

မဲစာရင်း မူကြမ်း ရပြီဆိုပါက သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေး ပါတီများက ကိုယ့်မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူများ ကျန်ခဲ့သလား ဆို သည်ကို တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးနိုင်ရန် မဲစာရင်း မူကြမ်း စီဒီခွေကို ပေးသွားမည်ဟုလည်း ဦးမြင့်နိုင်က ပြောဆိုခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့် လေ့လာရေး အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်း တခုဖြစ်သည့် PACE အဖွဲ့မှ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ စိုင်းရဲကျော်စွာမြင့် က “အဓိက ပြဿနာက ဒါကို လူများများ သိအောင် လူတွေ ပါဝင်လာအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ ဆို တဲ့ဟာရယ်။ ရလာတဲ့ မဲစာရင်းတွေက ဘယ်လောက်ထိ မှန်ကန်လဲ ဆိုတာကို ကော်မရှင်ကနေမှ ကျနော်တို့ ဒီစနစ် ဒီစနစ်နဲ့ လုပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ မှန်ကန်တယ်လို့ ပြောတာတခုကိုပဲ လက်ခံလို့မရဘူး။ ဒါ ဟုတ်တယ် ဆိုတဲ့ Third Party (တတိယ အဖွဲ့အစည်း) က ရလာတဲ့ မဲစာရင်း မူကြမ်းကို ဝင်ဆန်းစစ် လေ့လာခွင့် သုတေသနပြုခွင့်တွေ လုပ် ခွင့်ရဖို့က ပိုပြီးမှ အရေးကြီးတယ်” ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

ယင်းသို့ အခွင့်အရေး ရရှိရန်လည်း တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ တက်ရောက်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့် လေ့လာရေး အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများက ကော်မရှင်ထံ တင်ပြ တောင်းဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က နောက်ဆုံး ပြုစုခဲ့သော စာရင်းများ အရ တနိုင်ငံလုံးတွင် မဲဆန္ဒရှင်ပေါင်း ၃၄၂၉ ၅၃၃၄ ဦး ရှိကြောင်း သိရသည်။

You May Also Like These Stories:

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ ဝင်ရောက် အရွေးခံမည်

မဲစာရင်း မှန်ကန်မှု ရှိရန် UEC အတွက် စိန်ခေါ်မှု တရပ်ဟု ဆို

The post ၂၀၂၀ မဲစာရင်း ပထမမူကြမ်း သုံးလအတွင်း ပြုစုသွားမည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
အန္တရာယ်ကြီးလာတဲ့ လေလွင့်ခွေး ပြဿနာ ရန်ကုန်စည်ပင် ရှင်းနိုင်မလား https://burma.irrawaddy.com/article/2019/06/24/195834.html Mon, 24 Jun 2019 12:51:17 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=195834 YCDC ၏ ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်နေမှုများကို အားမလို အားမရဖြစ်မှုကြောင့် ပြစ်တင်ဝေဖန်သံများ လည်း ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ထွက်ပေါ်လျက်ရှိပေသည်။

The post အန္တရာယ်ကြီးလာတဲ့ လေလွင့်ခွေး ပြဿနာ ရန်ကုန်စည်ပင် ရှင်းနိုင်မလား appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမြို့တော် ရန်ကုန်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းနှင့်အတူ မြို့တော် သန့်ရှင်းလှပ သာယာရေးကလည်း ဒွန်တွဲလို့နေသည်။

မြို့တော်၏ အမှိုက်ကိစ္စ၊ ရေမြောင်းကိစ္စ၊ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကိစ္စ စသည်ဖြင့် ကဏ္ဍအသီးသီး၏ လိုအပ်ချက်များကို ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC)က အဓိက တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်နေသည်။

ထို့ပြင် မြို့နေလူထု၏ ကျန်းမာရေး၊ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်လာသော လမ်းဘေး ခွေးလေခွေးလွင့် ပြ ဿနာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်မှာလည်း YCDC အတွက် စိန်ခေါ်မှု တရပ် ဖြစ်လာနေသည်။

လမ်းဘေးခွေး ပြဿနာကို ထိထိရောက်ရောက် ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းပေးစေချင်သည့် ပြည်သူများက YCDC ၏ ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်နေမှုများကို အားမလို အားမရဖြစ်မှုကြောင့် ပြစ်တင်ဝေဖန်သံများ လည်း ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ထွက်ပေါ်လျက်ရှိပေသည်။

အင်အားကြီးထွားနေသည့် ရန်ကုန်မြို့ပေါ်က လမ်းဘေးခွေးများ

၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန၏ မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေး ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများအရ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအနေဖြင့် ခွေးကောင်ရေ ၃.၈၈ သန်း ရှိကြောင်း သိရသည်။

ယင်း ခွေးကောင်ရေ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် လေလွင့်ခွေးများ ဖြစ်ကြောင်း ပညာရှင်များက သုံးသပ် ခန့်မှန်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေနှင့် ခွေးကောင်ရေ အချိုးချမည်ဆိုပါက လူ ၂၂/၂၃ ယောက် တွင် ခွေး ၁ ကောင်နှုန်း ဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။

ရန်ကုန်မြို့ရှိ လူဦးရေ ၆ သန်းခန့်နှင့် တွက်မည်ဆိုပါက လေလွင့်ခွေးကောင်ရေ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်း (၂၆၀၀၀၀) မှ နှစ်သိန်းရှစ်သောင်း (၂၈၀၀၀၀) ရှိနိုင်ကြောင်း YCDC တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် အသားထုတ်လုပ်ရုံများဌာန လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးက ပြောဆိုထားသည်။

အဆိုပါ လေလွင့်ခွေးများသည် သက်တမ်း ၆ လမှ ၈ လခန့်ဆိုလျှင် သားပေါက်နိုင်သည့် အရွယ်ကို ရောက်ကြ ပြီး အကောင်ရေများများ ပေါက်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်မျိုး ဖြစ်သည်။

တနှစ်လျှင် သားပေါက်ခြင်း၊ သဘာဝကြောင့် သေဆုံးခြင်း၊ ရှင်းလင်းသုတ်သင်ခြင်း တို့ပါအဝင် ကိန်းဂဏန်း တွက် ချက်မည်ဆိုပါက မူလကောင်ရေ၏ ၂၀ မှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် အကောင်ရေ တိုးပွားနေပြီး ရန်ကုန်တွင် လက်ရှိ အကောင်ရေနှင့် တွက်ချက်လိုက်ပါက တနှစ်လျှင် အကောင်ရေ လေးသောင်း (၄၀၀၀၀) မှ ငါးသောင်း (၅၀၀၀၀) ထိ တိုးပွားနေသည်။

ယင်းကဲ့သို့ တိုးပွားလာနေသည့် အရေအတွက်က မြို့နေလူထု၏ စိုးရိမ်မှုရေချိန်ကို မြင့်တက်စေခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

ပြည်သူအပေါ်ကျရောက်နေသော လမ်းဘေးခွေး အန္တရာယ်

ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖြစ်နေသည့် ပြဿနာက လမ်းပေါ်တွင် လေလွင့်ခွေး များပြားနေခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုအခြင်းရာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို တိုက်ရိုက် ခြိမ်းခြောက်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

YCDC တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် အသားထုတ်လုပ်ရုံများဌာန လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးက “ပြည်သူလူထုသည် ခွေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် သူ့မှာ အကြောက်တရား သုံးခုဖြစ်နေတယ်။ တစ်က ဒီလေလွင့်ခွေးရဲ့  တိုက် ခိုက်တဲ့ဒဏ် ကိုက်တဲ့ဒဏ် ခံရမှာ ဖြစ်တယ်။ နှစ်က ဒီခွေးကိုက်လိုက်ရင် ကူးစက်လာမယ့် ကူးစက်ရောဂါကို ဖြစ်တယ်။ သုံးကတော့ ခွေးတွေ ရှိနေရင်ကို သူ့အတွက် သွားရလာရ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု မရှိဘူးလို့ ခံစားရတဲ့ စိတ်ခံစားချက်ဖြစ်ပါ တယ်” ဟု ၎င်း၏ တွေ့ရှိချက်ကို ပြောပြသည်။

လမ်းဘေးခွေး များပြားသည့် ရပ်ကွက်၊ လမ်းများတွင် လမ်းလျှောက်လာသူများကို နောက်က လိုက်ဆွဲ/ဟပ်ခြင်းများ၊ စက်ဘီး ဆိုက်ကား ပေါ်မှလူများကို ပြေးဆွဲခြင်းများ မကြာခဏ ကြားနေရခြင်းက ၎င်း၏ ပြောဆိုချက် ကို သက်သေထူနေသည်။

ယင်းသို့သော အခြေအနေတွင် ခွေးက မကိုက်သည်ဆိုဦးတော့ ခွေးအလိုက်ခံရသူများ၏ စိတ်ထဲတွင် မလုံခြုံမှု၊  ဘေးအန္တရာယ်ရှိမှုကို ခံစားလိုက်ရသည်။

“အဲဒီညက ၇ နာရီကျော်လောက်ပဲ ရှိသေးတယ်။ မီးပြတ်တော့ လမ်းထဲမှာမှောင်နေတယ်။ ဖုန်းမီးထွန်းရင်း လမ်းလျှောက်လာတာ နောက်ကနေ ခွေးနှစ်ကောင်လိုက်လာတယ်။ ဘာမှတော့ မလုပ်ပေမယ့် ဘယ်အချိန်များ ကိုက်လေမလဲတွေးရင်း ဘုရားတပြီး အိမ်ရောက်အောင် မနည်းပြန်လာရတယ်” ဟု သင်္ဃန်းကျွန်း မြို့နယ်နေ မစန္ဒီက ပြောပြသည်။

လမ်းသွားလမ်းလာ ပြည်သူတို့၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအပြင် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင်ပါ မည်မျှထိ သက်ရောက်မှု ရှိနေသည်ကိုလည်း ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး၏ စာရင်းများက ဖော်ပြနေသည်။

ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ခွေးကိုက်လူနာ ကုသမှုဌာန (Dog Bite Treatment Centre) ကို ယခုနှစ် မေ ၂၉ တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂ ပတ်တာ ကာလအတွင်း ခွေးကိုက်ခံရ၍ ခွေးရူးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးရန် ရောက်ရှိလာသည့် လူနာ ၄၅၀ ကျော်ရှိကြောင်း သိရသည်။

သာကေတမြို့နယ် အပါအဝင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်၊ ဒေါပုံ၊ တာမွေ၊ စမ်းချောင်း မြို့နယ်တို့မှ အများဆုံး လာရောက်ကြပြီး တနေ့လျှင် ပျမ်းမျှ အယောက် ၅၀ မှ ၁၀၀ ကြား ရှိကြောင်း ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးမှ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး/ဆေးရုံအုပ် ဒေါက်တာ ခင်သိင်္ဂီမြင့်က ပြောသည်။

၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီမှ စင်တာမဖွင့်မီ အချိန်ထိ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး အရေးပေါ်ဌာနသို့ ခွေးကိုက်ခံရပြီး ရောက် ရှိလာသည့် လူနာဦးရေ ၄၀၀၀ ကျော် ရှိကြောင်း၊ ၂၀၁၈ တနှစ်ပတ်လုံး၌ ခွေးကိုက်ခံရသည့် လူနာ ၁၀၀၀၀ ကျော် ရှိကြောင်း သိရသည်။

ထိုစာရင်းများက ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးသို့ ရောက်ရှိလာသည့် လူနာစာရင်းမျှသာဖြစ်သည်။

ယင်းအချက်အလက်များက မြို့နေလူထုအတွက် လမ်းဘေးခွေးအန္တရာယ် မည်မျှထိ စိုးရိမ်စရာ ကောင်းနေကြောင်းကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

ခွေးရူးပြန်ရောဂါ အန္တရာယ်

ခွေးရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်ပွားပါက ရာနှုန်းပြည့် သေဆုံးနိုင်ပါသည်။

ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ခွေးရူးပြန်ရောဂါဖြင့် ရောက်ရှိလာသည့် လူနာ တနှစ်လျှင် ၃၀ မှ ၄၀ ကြားထိ ရှိပြီး ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီမှ မေလ အထိ ၁၀ ဦး ကျော်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုလောက်က တနှစ်တာ ပတ်လုံးမှ အယောက် ၂၀-၂၅ ခန့်သာ ရှိသော်လည်း ယခု လေးငါးလဖြင့် ၁၄ ဦးခန့် ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးမှ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး/ဆေးရုံအုပ် ဒေါက်တာ ခင်သိင်္ဂီမြင့်က ပြောသည်။

“ခွေးရူးရောဂါက ကုရာနတ္ထိ ဆေးမရှိဆိုသလိုပဲ။ ခွေးရူးရောဂါ ဖြစ်လို့ ဆေးရုံလာလို့ရှိရင် ကျမတို့က Isolation Unit ဆိုပြီး ခွေးရူးရောဂါ လူနာတွေ ထားတဲ့ဌာန ရှိတယ်။ အဲဒီဌာနမှာပဲထားတယ်။ နောက်ဆုံးကျရင်တော့လည်း အသက်ဆုံးပါးသွားတယ်။ လက္ခဏာ မျိုးစုံပေါ်လာပြီးတဲ့အခါကျတော့ ဘယ်လိုမှ မကာကွယ်နိုင်ဘူး။ အဲဒါကြောင့် ခွေးကိုက်ခံရလို့ရှိရင် လုံးဝ မပေါ့ဆပါနဲ့။ ၂၄ နာရီအတွင်း ကာကွယ်ဆုံး အမြန်ဆုံး လာရောက်ထိုးနှံကြပါ” ဟု ဒေါက်တာ ခင်သိင်္ဂီမြင့် က တိုက်တွန်းသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်ပြီးနောက် အသက်ရှင်သူ ၁၅ ဦးသာ ရှိသေးပြီး ထိုသူများသည်လည်း အကောင်း ပကတိ ပြန်မဖြစ်နိုင်တော့ကြောင်း သိရသည်။

ခွေးကိုက်ခံရပါက ခွေးရူးပြန်ရောဂါ မဖြစ်စေရန် တခုတည်းသော ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းမှာ ခွေးရူးပြန် ကာကွယ်ဆေး အချိန်မီ ထိုးနှံရန် ဖြစ်သည်။

သို့သော် ကာကွယ်ဆေးထိုးသည့်အခါ သတ်မှတ်ထားသည့် အကြိမ်အရေအတွက် ပြည့်အောင် ထိုးမှသာ ဆေးအာနိသင် သက်ရောက်မည်ကို သတိပြုရမည် ဖြစ်သည်။

ခွေးရူးပြန်ရောဂါသည် လူတိုင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ခွေးရူးပြန်ရောဂါပိုးရှိသည့် ခွေး၊ ကြောင် စသည့် တိရစ္ဆာန်များ ကုတ်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း၊ ၎င်းတို့၏ သွားရည်နှင့် မိမိတွင် ရှိသည့် အနာ၊ ဒဏ်ရာများနှင့် ထိမိခြင်း၊ ခွေးရူးပြန်ရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူထံမှ မျက်ကြည်လွှာအား အစားထိုး ကုသမှုခံယူခြင်း တို့မှတဆင့် ခွေးရူးပြန်ရောဂါ ရရှိနိုင်ပါသည်။

ခွေးကိုက်ခံရပါက ဒဏ်ရာများအား ဆပ်ပြာ၊ ရေတို့ဖြင့် အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ်ကြာ ဆေးပေးခြင်း၊ အနာအား ပိုးသတ် ဆေးရည်ထည့်ခြင်း၊ ဦးခေါင်း၊ လည်ပင်းနှင့် လက်ချောင်းထိပ်တို့တွင် အကိုက်ခံရပါက ပိုမိုကရုစိုက်၍ အရေးပေါ် ချက်ချင်း ကုသမှုခံယူခြင်းတို့ လိုအပ်ပါသည်။

“ဒဏ်ရာတွေကို ညှစ်တာတို့ ကျန်တဲ့ဆေးတွေနဲ့ ထည့်တာတွေ။ သစ်ရွက်တွေ အုံတာတို့ မလုပ်သင့်ပါဘူး” ဟု ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အပူပိုင်းနှင့် ကူးစက်ရောဂါ ပညာဌာန ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး ဒေါက်တာမိုးမိုးစမ်းက သတိပေးသည်။

ခွေးရူးပြန်ရောဂါသည် ခွေးကိုက်ပြီးပြီးချင်း ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မည်ကြောင်း၊ ရောဂါပျိုးချိန်ကို ယေဘူယျအားဖြင့် ၁ လမှ ၃ လအတွင်း သတ်မှတ်ထားသော်လည်း တပတ်အတွင်း ခွေးရူးပြန်ရောဂါ လက္ခဏာများ ပေါ်လာနိုင်သကဲ့သို့ တနှစ်ကျော်၊ သုံးလေးငါးနှစ်ကျော်ပြီးတော့မှလည်း ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း၊ ခွေးကိုက်ခံရသည့် ဒဏ်ရာ မည်မျှထိ ပြင်းထန်သလဲ ဆိုသည့်အပေါ် မူတည်ကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

ခွေးကိုက်ခံရပြီးနောက် ကိုက်သည့်ခွေးကို သတ်လိုက်လျှင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါ မဖြစ်တော့ဘူးဆိုခြင်းမှာလည်း လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ လွဲမှားနေသည့် အယူအဆဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာ မိုးမိုးစမ်းက ရှင်းပြသည်။

ယခင်က ခွေးရူးပြန် ကာကွယ်ဆေးသည် ဗိုက်ကို ၁၄ လုံး ထိုးရခြင်းဖြစ်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး များသောကြောင့် သိပ်မထိုးလိုကြသည့်အခါ ကိုက်သည့်ခွေးကို သတ်ပြီး ဦးခေါင်းကို မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေး ဦးစီးဌာနသို့ ပို့ကြသည်။

ယင်းခွေးဦးနှောက်တွင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါပိုး ရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီး မရှိဘူးဆိုသည့်အခါ စိတ်ချလက်ချ နေ၍ရကြောင်း၊ ရှိသည်ဆိုပါက ကာကွယ်ဆေးထိုးကြမည်ဆိုသည့် အယူအဆမှတဆင့် ပြန့်ပွားလာကြောင်း ထင်မြင်သည်ဟု ဆိုသည်။

ခွေးရူးရောဂါပိုးသည် ခွေးများ၏ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောစနစ်များတွင် ကိန်းအောင်းနေတတ်ရာ တချို့ ခွေးများသည် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသေးဘဲ ပုံမှန်ခွေးတကောင်ကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ကြကြောင်း၊ သို့သော် ထိုခွေးမှ ထွက်သည့် တံတွေး၊ အရည်များကတဆင့် ခွေးရူးရောဂါ ကူးနိုင်သည်ဖြစ်ရာ သတိပြုဖွယ် ဖြစ်သည်။

ခွေးကိုက်ခံရလျှင် တာဝန်ယူမည့်သူမရှိ

ခွေးရူးပြန်ရောဂါဖြစ်လျှင် အသက်ရှင်ရန် မျှော်လင့်ချက် နည်းသွားပြီဖြစ်ကြောင်း ဆရာဝန်များက ထောက်ပြသည်။ ထို့အတူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခွေးရူးပြန်ဖြစ်ပြီး အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ၁၅ ဦးသာရှိသည်ဆိုသည့် အချက်သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။

လမ်းဘေးခွေးကိုက်ခံရသူ သို့မဟုတ် ခွေးကိုက်ခံရသူအများစုမှာ အများပြည်သူ သွားလာနေသည့် လမ်းမများပေါ်တွင် အကိုက်ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး ထို့အတွက် တာဝန်ယူ၊ တာဝန်ခံ ဖြေရှင်းပေးမည့်သူလည်း မရှိပေ။ လူမှုကွန်ရက်ပေါ် ပြန့်နှံ့လာသည့် သတင်းများအရ ကလေးငယ်အချို့ ခွေးလေခွေးလွင့်များ၏ ကိုက်ခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ကြသည်ကို တွေ့မြင်သိရှိရသည်။

ထိုသို့ လူသားတဦး အသက်ဆုံးရှူံးမှုအတွက် တာဝန်ယူ၊ တာဝန်ခံမည့်သူ မရှိသော်လည်း ခွေးကိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသွားသူများ၊ ခွေးရူးပြန်ရောဂါရရှိသွားသူများ၏ မိသားစုများ အတွက်တော့ အစားထိုးစရာမရှိသော ဆုံးရှူံးမှုဖြစ်သည်။

YCDC ၏ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေး

ရန်ကုန်မြို့၏ လမ်းဘေးလေလွင့်ခွေး ရှင်းလင်းရေးကို YCDC ၏ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် အသားထုတ်လုပ်ရုံများဌာနက အဓိက တာဝန်ယူ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်နေသည်။

ယင်းသို့ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ကြီး၏ Guide Line များအနက် နိုင်ငံ့ရေမြေ အခြေအနေများနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သည့် နည်းလမ်း ၆ မျိုး ရှိကြောင်း ယင်းဌာန၏ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးက ရှင်းပြသည်။

ခွေးများကို တာဝန်ယူမွေးမြူသည့်စနစ် (Resopnsiblile Dog Ownership) ဟုခေါ်ပြီး ခွေးများကို အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် မှတ်ပုံတင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ မျိုးပွားထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ခွေးရူးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး အခမဲ့ ထိုးနှံပေးခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတ မဖြစ်ဘဲ အန္တရာယ်ပြုသည့် ကိုက်တတ်သည့် လေလွင့်ခွေးများကို ဖမ်းဆီးဖယ်ရှားခြင်း၊ ကော်မတီပိုင် လေလွင့်ခွေးထိန်းသိမ်းရေး ဂေဟာသို့ ပို့ဆောင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်း နည်းများဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

ထိုသို့ ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု ဆိုသော်လည်း လမ်းဘေးခွေးနှင့် ပတ်သက်သည့် တိုင်ကြားမှုများက စည်ပင်ဌာနသို့ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ရောက်နေရှိသကဲ့သို့ ခွေးကိုက်ခံရမှုများကလည်း လျော့နည်းသွားခြင်း မရှိသေးပေ။

ဌာနအနေဖြင့်လည်း ဘဏ္ဍာငွေ အခက်အခဲကြောင့် ခွေးရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းကို အကန့်အသတ်များဖြင့် ဆောင်ရွက်နေရရာ အားလုံးလွှမ်းခြုံနိုင်မှု၊ ထင်သာမြင်သာရှိမှု နည်းသည်ဟု ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် လပိုင်းလောက်မှစတင်ကာ ပိုင်ရှင်မဲ့ လမ်းဘေးခွေးများကို ဖမ်းဆီးကာ ဘေးမဲ့ဂေဟာသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း၊ ယင်းခွေးများကို မွေးလိုသူရှိပါက တရားဝင် မွေးနိုင်ရန် မှတ်ပုံတင်လုပ်ပေးခြင်း လုပ်ငန်းများကို သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်စည်ပင် ဥက္ကဋ္ဌများက ဦးဆောင်ပြုလုပ်လာသည်။

“လမ်းပေါ်ရောက်လာရင် စည်ပင်ပိုင်ပေါ် ရောက်လာပြီဖြစ်တဲ့အတွက် လိုအပ်သလို စည်ပင်ဥပဒေနဲ့ အရေးယူမယ်။ အဲဒီအတွက် လာပြီး မှတ်ပုံတင် စာရင်းသွင်းကြပါ” ဟု ဗဟန်းမြို့နယ် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းဗိုလ်က တိုက်တွန်းပြောဆိုထားသည်။

၂၀၁၈ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂၁(ခ)အရဆိုလျှင် မြို့တော်နယ်နမိတ်အတွင်း ကော်မတီက ထုတ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင် လက်မှတ် (သို့) လုပ်ငန်းလိုင်စင်မရှိဘဲ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ သယ်ဆောင်ခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ပါက ပထမအကြိမ်တွင် ငွေဒဏ် ကျပ် ၁ သိန်းမှ ၅ သိန်းထိ ချမှတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး ဆက်လက် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် ၆ လအထိ ချမှတ်ခံရမည် ဖြစ်သည်။

သို့သော် မွေးမည်ဟု မှတ်ပုံတင် စာရင်းသွင်းပြီးသည်နှင့် ထိုခွေးကို ခြံဝင်း သို့မဟုတ် တိုက်ခန်းထဲတွင် ထားရမည်ဖြစ်ပြီး ခွေးကြောင့် ပြဿနာ တခုခုဖြစ်ခဲ့လျှင် စာရင်းသွင်းမွေးစားသူ၏ တာဝန်သာဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဦးဝင်းဗိုလ်က “ဆေးမျိုးစုံ ထိုးပေးလို့ရတယ်။ သို့သော် တခုပဲ မေးမယ်။ ဖြေပါ။ ခွေးမကိုက်ဆေးရှိလား။ ရှိလို့ရှိရင် ကျနော် ထိုးပေးမယ်။ ကျနော့်ဆီမှာတော့ မရှိဘူး။ ခွေးရဲ့ပြဿနာက ကိုက်တဲ့ပြဿနာ။ ဘယ်အချိန် ထကိုက်မယ် မသိဘူး။ ခွေးမကိုက်ဆေး မရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ဒီခွေးကို လမ်းမမှာ ထားလို့မရဘူး” ဟု ဆိုသည်။

တခြားနည်းလမ်း တခုဖြစ်သည့် လေလွင့်ခွေးများအား မျိုးပွားထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ခွေးရူးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပေးခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်လာသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။

လေလွင့်ခွေးအတွက် ကုန်ကျနေသည့် ပြည်သူ့ပိုက်ဆံများ

လေလွင့်ခွေးများ အတွက် ကုန်ကျနေရသည့် စရိတ်များကို လူထု အတွက် လိုအပ်နေသည့် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး စသည့် နေရာများတွင် အသုံးပြုစေလိုကြောင်း ပြည်သူအချို့က ထောက်ပြနေမှုလည်း တွေ့ရသည်။

ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုး၏ ပြောပြချက်အရ ခွေးအထီး တကောင်ကို ခန့်မှန်းခြေ ငွေကျပ် ၁၀၀၀၀ ခန့် ကုန်ကျပြီး ခွေးအမ တကောင်ကို ငွေကျပ် ၂၅၀၀၀-၃၀၀၀၀ ကုန်ကျနိုင်ကြောင်း၊ ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ အတွက် ငွေကြေးသာမက လူအင်အားလည်း လိုအပ်ကြောင်း သိရသည်။

၂၀၁၄ မှစတင်ကာ ဌာနက မျိုးပွားထိန်းချုပ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည့် ခွေးထီးကောင်ရေ ၈၀၀ ကျော် ရှိကြောင်း သိရသည်။

ဆိုးသွမ်း လေလွင့်ခွေးများအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းရန် လှိုင်သာယာတွင် အကောင် ၄၀၀ ဆံ့ ဌာနပိုင် လေလွင့်ခွေး ဂေဟာတခု ရှိသည်။

ယင်းဂေဟာတွင် ၂၀၁၇ အောက်တိုဘာမှ စတင်ကာ လက်ခံခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ခွေးအကောင်ရေ ၂၀၀ ကျော် ရှိကြောင်း၊ ခွေးတကောင်လျှင် တနေ့ ၂၅၀ ကျပ်နှုန်းဖြင့် ချက်ပြုတ်ကျွေးမွေးနေကြောင်း၊ ယင်းဂေဟာရှိ ခွေးများကို ခွေးရူးကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးထားကြောင်း သိရသည်။

“ကျနော်တို့က အများပြည်သူ အန္တရာယ်ဖြစ်မှု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု အခြေအနေကို ဘယ်လောက် ခြိမ်းခြောက်မှုရှိလဲ။ ပြည်သူလူထုရဲ့ လိုလားတောင့်တချက် ဆန္ဒအပေါ် မူတည်ပြီး မလွဲမရှောင်သာဘဲနဲ့ အဆိပ်ဆေးသုံးပြီး ရှင်းလင်း ဆောင်ရွက်နေရတာလည်း ရှိပါတယ်” ဟု ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးက ပြောသည်။

လေလွင့်ခွေးများကို လမ်းပေါ် အစာကျွေးခြင်းက အပြစ်ရှိသည်

လေလွင့်ခွေးများ လူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိနေခြင်းသည် အကြောင်းရင်းတခုကား အစားအစာ လွယ်ကူစွာ ရရှိနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ လုံခြုံမှု မရှိသည့် အမှိုက်ပုံ/ပုံးများ၊ လမ်းဘေးဆိုင်များက စွန့်ပစ်လိုက်သည့် စားကြွင်းစားကျန်များကို စားသောက်၍ ရှင်သန်ပေါက်ဖွား ကြခြင်းဖြစ်သည်။

ယခုနောက်ပိုင်း လမ်းဘေးတိရစ္ဆာန်များကို စည်းကမ်းမဲ့ အစာလိုက်ကျွေးနေမှုများသည် ဥပဒေအရ အရေးယူနိုင်ပြီး ယင်းကိစ္စများကို ထိန်းသိမ်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အစာကို အလွယ်တကူ မရရှိနိုင်အောင် ထိန်းချုပ်ထားလျှင် လေလွင့်ခွေး ရှင်သန်ပေါက်ဖွားမှုနှုန်း၊ မှီတင်းနေထိုင်မှုနှုန်း လျော့ကျလာမည်ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးက ပြောသည်။

၂၀၁၈ စည်ပင်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂၂ ပုဒ်မခွဲ(မ)တွင် မည်သူမျှ အများပြည်သူနှင့် သက်ဆိုင်သောနေရာများတွင် ဖုန်မှုန့်၊ အညစ်အကြေး၊ စက္ကူပုံး၊ စက္ကူစ၊ ပလပ်စတစ်ပုံး၊ ပလပ်စတစ်ခွက်၊ ပလပ်စတစ်အိတ် စသည့် အမှိုက်သရိုက်များ၊ တိရစ္ဆာန် အသေကောင်၊ အမှိုက်ပုံး၊ အမှိုက်အိတ်၊ အမှိုက်ထုပ် စသည့် အနံ့ဆိုး ထွက်သည့်ပစ္စည်းများ (သို့) မည်သည့် အရာဝတ္ထုကိုမဆို ထားရှိခြင်း၊ ပစ်ချခြင်း၊ လွှင့်ပစ်ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များအား အစားအစာ ကျွေးမွေးခြင်း မပြုရန် တားမြစ်ထားသည်။

ပြစ်မှု ကျူးလွန်ပါက ငွေဒဏ် ကျပ် ၅ သောင်းမှ ကျပ် ၁ သိန်းအထိဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ် ၃ လအထိဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်စလုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်ဟုလည်း အတိအလင်း ဖော်ပြထားသည်။

ထို့အတွက် ပြည်သူလူထု ပူးပေါင်းပါဝင်လာရေး အသိပညာပေးမှုများ ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။

လက်ရှိအချိန်ထိ ပြည်သူပိုင် လမ်းမများပေါ် (အချို့ လမ်းလယ်ခေါင်တည့်တည့်) တွင် ပလက်စတစ်အိတ်များဖြင့် ထုတ်ကာ ချကျွေးနေကြသည်ကို တွေ့ရသော်လည်း ထိရောက်သည့် အရေးယူမှုကိုတော့ မတွေ့မြင်ရသေးပါ။

ခွေးရှင်းလင်းရေးနှင့် ပြည်သူတို့၏ သဘောထား

လမ်းဘေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် ပတ်သက်၍ တဖက်စောင်းနင်း ဖြစ်နေသည့် ယင်းဥပဒေကို တိချစ်သူများက ကန့်ကွက်လျက်ရှိပြီး စည်းစနစ် တကျဖြင့် ကျွေးမည်ဆိုပါက ကျွေးခွင့်ပေးရမည်ဟု ဆိုသည်။

“လူတောင် ဗိုက်ဆာရင် လူသတ်ချင်စိတ်ပေါက်တယ်။ သတ္တဝါလေးတွေကိုလည်း အစာငတ်ခံပြီး ထားကြည့်လိုက် တွေ့သမျှ လိုက်ကိုက်ပြီး အန္တရာယ်ဖြစ်မှာ။ ကလေးတယောက် လမ်းမမှာ သွားတယ်။ မုန့်ုကိုင်သွားရင် အတင်းလိုက်ဆွဲပြီး စားမှာပဲလေ။ အဲဒီကျရင် ဒီခွေးက ကိုက်တယ်ဆို ဖြစ်လာမှာ။ တော်တော်များများက ခွေးကိုက်တယ်ဆိုတာပဲ အပြစ်ပြောကြတာ။ ခွေးဘာကြောင့် ကိုက်တာလဲ။ ဘာသွားလုပ်လို့ ကိုက်တာလဲဆိုတဲ့ ဇာစ်မြစ်ကို ဘယ်သူမှ မလိုက်ကြဘူး” ဟု ဒေါ်ဝေဝေမိုးက ပြောသည်။

ဒေါ်ဝေဝေမိုးသည် အမေ့ရင်ခွင်ဂီလာန ကယ်ဆယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ဆေးကုသဆောင် တည်ထောင်ထားသူဖြစ်ပြီး အဆိပ်ချရှင်းလင်းခံရမည့် လေလွင့်ခွေးများကို ကူညီကယ်ဆယ်မှုများ ပြုလုပ်ပေးနေသူ ဖြစ်သည်။

တိချစ်သူများသည် YCDC ၏ အဆိပ်ချ ရှင်းလင်းနည်းကို တောက်လျှောက် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပြီး မျိုးပွားနှုန်း ထိန်းချုပ်သည့်နည်းကို အသုံးပြုရန်၊ ဆိုးသွမ်းသည့် ခွေးများကို ဂေဟာပို့ပေးရန် ယနေ့ထိ တောင်းဆိုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။

ခွေးများသည် မေထုန်မှီဝဲချင်သည့် အချိန်၊ မိတ်လိုက်သည့်အချိန်များတွင် အစားမစားတော့ဘဲ မုံယိုကာ ကိုက်ခြင်း၊ သားပေါက်ထားသည့် ခွေးမိခင်များသည် သားသမီးကို ကာကွယ်သည့်စိတ်ဖြင့် ကိုက်ခြင်း၊ ခွေးများကို ခဲလုံးများဖြင့် ပေါက်၊ တုတ်ဖြင့်ရိုက်သည့်အခါ အသားနာ၍ ပြန်ကိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ထို့ကြောင့် မျိုးပွားနှုန်း ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မေထုန်မှီဝဲချင်သည့်စိတ်ကို ဖြတ်ချလိုက်လျှင် ၁၀၀ တွင် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် အကိုက်လုံးဝ လျော့သွားမည်ဖြစ်ရာ ခွေးကိုက်နှုန်း ကျသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မျိုးပွားနှုန်း ထိန်းထားသည့် ခွေးများသည် အန္တရာယ်လည်း သိပ်မရှိတော့ကြောင်း တိချစ်သူများက အခိုင်အမာ ယူဆထားသည်။

အဆိပ်ချသည့်အခါ ကျန်ခဲ့သည့် တကောင်ကနေ ၁၀/၁၂ ကောင် ပေါက်နိုင်သဖြင့် ၆ လခန့်ကြာသည့်အခါ အမ ၆ ကောင်ကို ၁၀ ကောင်နှုန်းဖြင့် တွက်မည်ဆိုလျှင်ပင် အကောင် ၆၀ ထပ်ပွားနိုင်သည်ဟုလည်း ဒေါ်ဝေဝေမိုးက ရှင်းပြသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ရက်ပိုင်းက YCDC က ခွေးများ ဖမ်းဆီး၍ ဂေဟာသို့ ပို့သည့်အခါ တိချစ်သူ အချို့က အိမ်ထဲတွင် ဝှက်ထားခြင်းများ ရှိခဲ့သဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများကိုယ်တိုင် အိမ်ထဲထိ ဝင်ရောက် ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ရသည်အထိ ရုန်းရင်းဆန်ခတ် ဖြစ်ရပ်များလည်း ရှိခဲ့သည်။

လမ်းဘေးခွေးများကို မှတ်ပုံတင်ကာ တရားဝင် မွေးယူနိုင်သည်ဆိုသော်လည်း ခွေးများကို လမ်းမပေါ်တွင် မရှိစေရဟု ဆိုသည့်အခါ တိုက်ခန်းနှင့် နေထိုင်သူများအဖို့ အကောင်များစွာကို ခေါ်ယူမွေးထားရန် အခက်အခဲ ရှိသည်ဟု တိချစ်သူများက ဆိုသည်။

ပုဂ္ဂလိက ခွေးဂေဟာ တချို့သို့ ပို့ဆောင်ကြသော်လည်း အရေအတွက် အလွန်များပြားသဖြင့် ထပ်မံလက်မခံနိုင်တော့ ကြောင်း ပို့စ်များလည်း လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် တွေ့မြင်ရသည်။

တဖက်တွင်လည်း YCDC အနေဖြင့် ခွေးရှင်းလင်းရေး ထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရေးအတွက် ကူညီအားပေး နိုင်ရန် “လေလွင့်ခွေးကင်းစင်ရေးအဖွဲ့” ဟူ၍လည်း မကြာသေးမီက ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

၎င်းတို့သည် ခွေးမုန်းတီးသူများ မဟုတ်ကြောင်း၊ အများပြည်သူ အသုံးပြုနေသည့် လမ်းများပေါ် လေလွင့်ခွေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှု ဘေးအန္တရာယ် ကင်းစင်ရေး၊ လမ်းဘေးခွေးများအား မြို့ရွာလမ်းမများပေါ်မှ ကင်းစင် ပပျောက် သွားစေခြင်း အလို့ငှာ ဥပဒေနှင့်အညီ တောင်းဆိုလှုပ်ရှားနေသော အဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း အဖွဲ့၏ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွင် အတိအလင်း ဖော်ပြထားသည်။

ခွေးများအား မျိုးပွားမှုထိန်းချုပ်ခြင်း လုံလောက်သည့် အဖြေတခု မဟုတ်ဘဲ ဆင်းရဲသည့် တိုင်းပြည်တွင် ဘတ်ဂျက်များစွာ ကုန်ကျမည့် ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် မည်မျှအတိုင်းအတာထိ အောင်မြင်နိုင်မည်လဲ၊ မျိုးပွားထိန်းချုပ်လိုက်သည့် ခွေးများက လမ်းသွားလမ်းလာ ပြည်သူများကို မကိုက်တော့ဘူးလား ဆိုသည်က မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသည်။

လေလွင့်ခွေး ကင်းစင်ရေးအဖွဲ့မှ ကိုအောင်နိုင်ထွန်း က “လမ်းတွေပေါ်မှာ ခွေးလေခွေးလွင့်တွေ မရှိစေချင်ဘူး။ လူကို အန္တရာယ်ပေးတဲ့ အဆင့်ထိလည်း ရောက်လာပြီ။ အကောင်ရေလည်း များလာတယ်။ အဲဒီအတွက် မရှိစေချင်ဘူး” ဟု ပြတ်သားစွာ ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက “သင်းကွပ် ဆေးထိုးပြီး ပြန်လွှတ်တာကိုလည်း ကျနော်တို့ လက်မခံဘူး။ ဒီခွေးဆိုတဲ့ စိတ်က အိမ်မွေး ခွေးတောင် ပိုင်ရှင်ကို ပြန်ကိုက်သေးတာပဲ။ ဒီခွေးတွေကလည်း ကိုက်မှာပဲလေ။ အခုဆို ကလေးငယ်တွေ မလွတ်လပ်တော့ဘူး။ တော်တော်များများ ကလေးငယ်တွေ အကိုက်ခံရတယ်။ သေကြတယ်” ဟုလည်း ပြောပြသည်။

ခွေးကိုက်ခံရပြီဆိုသည်နှင့် ဒဏ်ရာရရှိမည်၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးရန် အချိန်ကုန်၊ အလုပ်ပျက်၊ လူပမ်း ဖြစ်ကြရမည်၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ဆင်းရဲရုံသာမက လမ်းမများပေါ် သွားသည့်အခါတွင်လည်း စိတ်လုံခြုံမှု မရှိတော့ဟု ဆိုသည်။

အကိုက်ခံရတဲ့သူကို ဆေးထိုးပေးမည်ဟူသော တိချစ်သူများ၏ ပြောစကားသည် တာဝန်မဲ့သည့် ပြောဆိုချက်သာ ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ဝေဖန်ပြောဆိုသည်။

“အဓိကကတော့ သူတို့ သားဆက်ခြားတာတို့ လုပ်နေတဲ့ဟာတွေက လက်တွေ့မကျဘူး။ ကျနော်တို့က ခွေးကိုက်တဲ့ အန္တရာယ်ကို ပြောနေတာ။ ခွေးမွေးတဲ့ကိစ္စကို ပြောစရာမရှိဘူး။ လမ်းမပေါ်မှာ ပိုင်ရှင်မဲ့ခွေးတွေ ရှိနေတာကိုက သဘာဝမကျတဲ့ ကိစ္စတရပ်ပါ။ ဒါတွေကို သူတို့ ဖယ်ကိုဖယ်ရှားပေးရမယ်” ဟု စမ်းချောင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးဘိုဘိုဦးက အတိအလင်း ပြောဆိုသည်။

လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေး ရန်ကုန်စည်ပင် တကယ်အလုပ်လုပ်ရန်လိုသည်

ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ ဥပဒေ (၂၀၁၈)၊ အခန်း(၂၂)၊ ပုဒ်မ(၂၁၈)အရ ကော်မတီသည် မြို့တော် နယ်နမိတ်အတွင်း အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် တိရစ္ဆာန်များကို သင့်လျော်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းနိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ထိုသို့ လုပ်ပိုင်ခွင့် အပြည့်အဝ ရရှိထားသည့် YCDC အနေဖြင့် မြို့တော်နေ ပြည်သူများ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသော လေလွင့်ခွေးအန္တရာယ် လျော့ပါးပျောက်ကွယ်သွားသည်အထိ စနစ်တကျ စဉ်ဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်ရန် ပြည်သူအများစုက လိုလားသည်။

“YCDC ရဲ့ အလုပ်ဆိုတာ စီမံခန့်ခွဲမှုက အဓိကပဲ။ လုပ်ဆောင်ရမယ့်ဟာကိုလည်း ဥပဒေနဲ့အညီ ပြဋ္ဌာန်းပေးပြီးသား။ ၂၀၁၈ စည်ပင် ဥပဒေ ပြီးသွားပြီ။ အဲဒီ ဥပဒေပါ အချက်တွေအတိုင်း လုပ်ရမယ်။ ဥပဒေတွေပါ အချက်တွေကို ပြတ်ပြတ်သားသား အကောင်အထည်ဖော်ရမယ်” ဟု ဦးဘိုဘိုဦးက ထောက်ပြသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူအများစု၏ အသံ၊ ဖြစ်စေချင်သည့် ဆန္ဒအပေါ်မူတည်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် ဥပဒေ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း နိုင်ငံတကာစံချိန်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် သွားမည်ဟု အစိုးရ ၃ နှစ်ပြည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန် ဦးမောင်မောင်စိုးကလည်း လူနှင့်ခွေးယှဉ်ပါက လူကိုသာ ဦးစားပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ လူ့အသက် အန္တရာယ် ရှိလာသည့်အတွက် ရှင်းလင်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားသည်။

ထို့အတူ မကြာသေးခင်က တက်လာသည့် ဒုမြို့တော်ဝန် ဦးစိုးလွင်ကလည်း လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးတွင် ၎င်း၏ သဘောဆန္ဒသည် အဆိပ်ချနည်းကို သုံးမည်မဟုတ်ကြောင်း၊ တိရစ္ဆာန်များကို မေတ္တာတရား ထားရမည်ဖြစ်ပြီး ခွေးရှင်းလင်းရေးသည် ချက်ချင်းကြီး မဖြစ်နိုင်ဘဲ ၄/၅ နှစ်ခန့် ခွေးလျော့ကျသွားရန် စောင့်ရလိမ့်မည်ဟု ဧရာဝတီနှင့် အင်တာဗျူး၌ ဖြေကြားခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ ရန်ကုန်တိုင်း၏ တာဝန်အရှိဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ပြောစကားများသည် ခွေးရှင်းလင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျခိုင်မာသည့် မူဝါဒများ၊ အစီအစဉ်များ မရှိကြောင်း ခွေးကိစ္စကိုပင် အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မယူဆကြောင်း ပြည်သူအချို့က လူမှုဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်ပေါ်တွင် ဝေဖန်နေသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။

တိကျသည့် လုပ်ငန်းစဉ်၊ စီမံချက်များ မရှိဘဲ ဟိုတကွက် သည်တကွက် ပေါ်ပင်ထလုပ်မည်ဆိုပါက ရန်ကုန်မြို့တွင် လမ်းဘေးခွေး မည်သည့်အခါမျှ လျော့နည်းပပျောက်မည် မဟုတ်ဟုလည်း ထောက်ပြကြသည်။

“ကျနော့် တသက်နဲ့တကိုယ် ခွေးအန္တရာယ်က မြို့ထဲလမ်းမတွေပေါ် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်လာတာ။ အရင်တုန်းက ဒီလိုမျိုး မရှိခဲ့ဖူးပါဘူး။ ပြည်သူလူထုရဲ့ အန္တရာယ်ကို ဖြေရှင်းဖို့က အစိုးရတာဝန်ပဲ။ ကျနော်တို့လည်း ထပ်ပြီး တိုက်တွန်းသွားမှာပါ” ဟု ဦးဘိုဘိုဦးက ပြောသည်။

လက်တလော ခွေးရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်နေမှုများသည် အားရစရာ သိပ်မရှိဘဲ သိသိသာသာ လျော့နည်း သွားသည်ဟူသော အခြေအနေတရပ်ရအောင် ပိုမို အားစိုက်လုပ်သင့်ကြောင်း ၎င်းက တိုက်တွန်းပြောဆိုသည်။

ဒေါက်တာလွင်မင်းစိုးကတော့ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးတွင် မည်သည့် နည်းလမ်းကတော့ အကောင်းဆုံး ဟူ၍မရှိဘဲ နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် တပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဟု အကြံပြုသည်။

YCDC အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မျိုးပွားထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ အန္တရာယ်ရှိ ခွေးများကိုလည်း ဖမ်းဆီးဖယ်ရှားခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် တာဝန်ယူပြီး ခွေးမွေးမြူသည့် စနစ်ကိုလည်း မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒီကြားထဲမှာမှ ရှင်းလင်းသည့် (အဆိပ်ချ) စနစ်ကိုလည်း သုံးစွဲနေရအုံးမည်ဟု ဆိုသည်။

မည်သို့ပင် ဆိုစေကာမူ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည့် ရန်ကုန်မြို့ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေး ကိစ္စတွင် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး၊ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ရှေးရှုကာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက် အတိုင်း တိတိကျကျ ပြတ်ပြတ်သားသား ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် အရေးတကြီး လိုအပ်နေပြီ ဆိုသည်ကား လယ်ပြင်တွင် ဆင်သွားသကဲ့သို့ ထင်ရှားနေပေသည်။

“ချစ်တဲ့သူကလည်း သူ့ဘာသာ ချစ်ပေါ့ဗျာ။ ပြောစရာမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် လမ်းမပေါ်တော့ တက်ချစ်လို့ မရဘူး။ ခွေး အန္တရာယ်ရှိနေတဲ့ကိစ္စကို ဖယ်ရှားဖို့ပြောနေတဲ့ဟာသည်လည်း ခွေးမုန်းသူ လို့တပ်လို့မရဘူး။ ချစ်လို့မုန်းလို့ဆိုတဲ့ ပြဿနာမဟုတ်ဘူး။ ဥပဒေနဲ့ညီဖို့ဆိုတာကို ပြောနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဦးဘိုဘိုဦးက ဆိုသည်။

You may also like these stories:

အဝီစိတွင်းရေ အသုံးပြုခြင်းကို အားမပေးဟု မြို့တော်ဝန်ပြော

“လမ္းေဘးေခြးေတြကို အဆိပ္ေကြၽးသတ္တာမ်ိဳး သေဘာ မတူဘူး”လို႔ ထက္ထက္ထြန္း ေျပာ

ေလလြင့္ေခြး လမ္းေပၚမွာ ရွိေနသမွ် အခ်ိန္မေ႐ြး ကိုက္နိုင္တယ္

The post အန္တရာယ်ကြီးလာတဲ့ လေလွင့်ခွေး ပြဿနာ ရန်ကုန်စည်ပင် ရှင်းနိုင်မလား appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ မွေးစားခွင့်ရ ကလေးတိုင်း နိုင်ငံသား ဖြစ်မည် မဟုတ် https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/18/195202.html Tue, 18 Jun 2019 11:27:08 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=195202 ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်က အတည်ပြုလိုက်သည့် ကလေး မွေးစားခွင့် ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက် အရ မွေးစားခွင့်ရတိုင်း နိုင်ငံသား ဖြစ်မည် မဟုတ်ကြောင်း

The post ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ မွေးစားခွင့်ရ ကလေးတိုင်း နိုင်ငံသား ဖြစ်မည် မဟုတ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်က အတည်ပြုလိုက်သည့် ကလေး မွေးစားခွင့် ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက် အရ မွေးစားခွင့်ရတိုင်း နိုင်ငံသား ဖြစ်မည် မဟုတ်ကြောင်း ဥပဒေကြမ်း ပူးပေါင်း ကော်မတီ၏ တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး ဒေါက်တာ မြတ်ဉာဏ စိုး က ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇွန် ၇ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်က အတည်ပြုလိုက်သည့် ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများ ဆိုင် ရာ ဥပဒေ အခန်း(၈)ကလေးသူငယ်ကို မွေးစားခြင်းပါ ပြဋ္ဌာန်းချက် တချို့အပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုနေမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဧရာဝတီက မေးမြန်းရာ အထက်ပါ အတိုင်း ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

ဒေါက်တာ မြတ်ဉာဏစိုးက“မွေးစားခွင့်ရတိုင်း နိုင်ငံသား မဖြစ်ဘူး။ မွေးစားခွင့်ပဲ ရမှာ။ အုပ်ထိန်းပိုင်ခွင့်တော့ ရသွား မယ်။ အဲဒီမှာ နိုင်ငံသား ဖြစ်ခွင့်ကျတော့ ၁၉၈၂ ဥပဒေကြီးကို ကျော်ကြည့်လေ။ ဘယ်လို ကျော်မတုံး”ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ယခု ဥပဒေသည် တည်ဆဲ ဓလေ့ထုံးထမ်း ဥပဒေ (Customary Law) များနှင့် ၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေတို့ကို ကျော်လွန်မည် မဟုတ်ကြောင်း၊ လွှမ်းမိုးမည် မဟုတ် ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၃ တွင် နိုင်ငံသား (သို့) ဧည့်နိုင်ငံသား (သို့) နိုင်ငံသား ပြုခွင့်ရသူ၏ မွေးစားခြင်း ခံရသော နိုင်ငံခြားသား တဦးသည် နိုင်ငံသား (သို့) ဧည့်နိုင်ငံသား (သို့) နိုင်ငံသား ပြုခွင့်ရသူ အဖြစ်ကို မရရှိစေရဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများ ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ကလေး မွေးစားခွင့်ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် ၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေကို လွှမ်းမိုး ပယ်ဖျက်လိုက်သည်၊ ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန်နေသည်ဟု ဆိုကာ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး ရေး ပါတီ၊ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေး ပါတီ၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ ပါတီသစ် အပါအဝင် နိုင်ငံရေး ပါတီ ၂၆ ခုက ဇွန် ၁၆ ရက်စွဲဖြင့် ကန့်ကွက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု ပါတီကလည်း ဇွန် ၁၂ ရက်စွဲဖြင့် သီးခြား ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ယင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၃(ခ)တွင် မွေးစား ကလေးငယ် တဦးသည် မွေးစားမိဘနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဥပဒေ (သို့) ဓလေ့ ထုံးတမ်း ဥပဒေနှင့် အညီ မွေးစားမိဘ၏ အခြား သားသမီးများကဲ့သို့ပင် အမွေဆက်ခံရန် အခွင့်အရေး အပါအဝင် တူ ညီသော အခြား အခွင့်အရေးများကို ရရှိစေရမည် ဟူသော ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် မွေးစားကလေးငယ်သည် မဲပေးပိုင်ခွင့် ရွေးချယ်ခံပိုင်ခွင့်နှင့် အတူ တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေး အားလုံးကိုပါ သားသမီးအရင်းများနှင့် တန်းတူ ရပိုင်ခွင့် ရှိလာကြမည် ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေး ပါတီ ၂၆ ပါတီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပါရှိသည်။

နိုင်ငံရေး ပါတီ ၂၆ ခု အနေဖြင့် တိုင်းရင်းသား မဟုတ်၊ နိုင်ငံသား မဟုတ်သည့် ကလေးငယ်များကို တရားဝင် မွေးစား ခွင့်နှင့် နိုင်ငံသား ဖြစ်ခွင့်ရရှိစေမည့် ယင်းဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်များကို ကန့်ကွက်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းပါ အခန်း(၈) ပုဒ်မ ၂၆ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသား တဦးဦးသည် ကလေး သူငယ်ကို မိဘအရင်း သဖွယ် ပြုစု စောင့်ရှောက်နိုင်ပါက ကလေးသူငယ်အား သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ မွေးစား ပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ပုဒ်မ ၂၈ ပုဒ်မခွဲ(က)တွင် ကလေးငယ်အား မှတ်ပုံတင်၍ မွေးစားခွင့်ပြုရန် သက်ဆိုင်ရာ မွေးစားခြင်း မှတ်ပုံတင် လူမှု ဝန်ထမ်း အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ လျှောက်ထားနိုင်ကြောင်းကို ပုဒ်မခွဲများဖြင့် အသေးစိတ် ဖော်ပြ ထား သည်။

ပုဒ်မခွဲ(ခ)တွင် ကလေးငယ်ကို မွေးစားလိုသူသည် မွေးစားခြင်း မှတ်ပုံတင် လူမှုဝန်ထမ်း အရာရှိထံတွင် မှတ်ပုံတင်၍ မွေးစားခြင်း မပြုဘဲ သက်ဆိုင်ရာ စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်ရုံးတွင် တည်ဆဲ ကိတ္တိမ မွေးစားခြင်း ဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် အညီ မွေးစားစာချုပ်ကို မှတ်ပုံတင်၍ မွေးစားနိုင်ကြောင်း ပါရှိသည်။

အဆိုပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အရ ကလေးငယ် မွေးစားစာချုပ်ကို မှတ်ပုံတင်၍ မွေးစားသည့် မွေးစားမိဘသည် မွေးစား သည့် ကလေးငယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လူမှုဝန်ထမ်း ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်သော တာဝန်နှင့် စည်ကမ်းချက်များကို လိုက် နာ ရမည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ကလေးငယ်ကို ပြည်ပသို့ ခိုးထုတ်ခြင်း၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ အဓမ္မအလုပ်ခိုင်းစေခြင်း၊ အဓမ္မ ဝန် ဆောင်မှု ပေးစေခြင်း (သို့) နှိပ်စက် ညှဉ်းပန်းခြင်း မပြုလုပ်ရဟု အတိအကျ ဖော်ပြထားသည်။

ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများ ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းသည် ကလေးငယ်များ အတွက် အကာကွယ်ပေးချင်သည့် ရည် ရွယ်ချက်သာ ဖြစ်ပြီး ကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောဆို ဝေဖန်နေမှုများမှာ မှားယွင်းနေကြောင်း၊ လိုရာ ဆွဲ တွေးကာ ပြောဆိုနေကြခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် နော်စူဇန်နာ လှလှစိုးက မှတ် ချက်ပြုသည်။

“ဒီဥပဒေရဲ့ အနှစ်သာရသည် ကလေးသူငယ်တွေကို အကာအကွယ်ပေးချင်လို့ ပြဋ္ဌာန်းတာ ဖြစ်တယ်။ ကလေး သူ ငယ်တွေ ကျန်းမာမှ သန်စွမ်းမှ ပညာတတ်မှ ဒီတိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်က ပိုမိုပြီး လင်းလက် တောက်ပမယ်။ ခိုင်မာ မယ်။ ဒါကြောင့် အရမ်း အရေးကြီးတဲ့ ဥပဒေ ဖြစ်တယ်။ ဒီဥပဒေမှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အန်တီတို့ လိုချင်တာ မဟုတ်ပေ မယ့် တော်တော်များများ ကလေးသူငယ်တွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ အတွက် ဆက်လက်ပြီး နည်းဥပဒေတွေရော ပြည်သူတွေ ကို အသိပညာပေးတဲ့ အစီအစဉ်တွေလည်း ဆက်လက်ပြီး လုပ်ဆောင်သွားပါမယ်”ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

နိုင်ငံရေး သုံးသပ်ချက် ဆောင်းပါးများ ရေးသား ဖော်ပြသည့် အာနန္ဒာ ဝက်ဘ်ဆိုဒ် တည်ထောင်သူ ကိုထင်ကျော်အေး ကလည်း“ဒီဥပဒေက ကလေးသူငယ်မွေးစားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အဓိက ဥပဒေ မဟုတ်ဘူး။ ကလေးသူငယ် အခွင့် အရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာ Child right convention ထိုးတာမျိုးတွေကို ပိုပြီးကောင်းလာအောင် နောက်ပြီး ကလေးသူငယ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ပိုရအောင် ရေးတဲ့ ဥပဒေမျိုး”ဟု ပြောသည်။

ကလေး မွေးစားခွင့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်သား လွှတ်တော် ကိုယ်စား လှယ်၏ ဆွေးနွေးမှု အွန်လိုင်းပေါ် ပျံ့နှံ့ပြီးနောက် ထပ်ဆင့် ပြန်လည် မျှဝေကြရင်းမှ နားလည်မှု လွဲသွားသည့် သဘော ဟု ထင်မြင်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

ဇွန် ၇ ရက် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်တွင် လွှတ်တော် နှစ်ရပ် သဘောကွဲလွဲသော ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများ ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တပိုဒ်ချင်းစီ အလိုက် အတည်ပြုရန် အဆိုတင်သွင်းခြင်းနှင့် လွှတ်တော် အဆုံး အ ဖြတ် ရယူခြင်း အစည်းအဝေးတွင် တပ်မတော်သား အမျိုးသား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မှူး ဇော်ဝင်းဦးက ပုဒ် မ ၆၂(စ)ကို ဆွေးနွေးရင်းက ကလေး မွေးစားခြင်း ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ထည့်သွင်း တင်ပြသွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ယင်း ဥပဒေကြမ်းကို အမျိုးသား လွှတ်တော်တွင် ထောက်ပြ ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း မျက်ကွယ်ပြုပြီး အဆိုပြု ပြဋ္ဌာန်း ချက်အတိုင်း မဲခွဲဆုံးဖြတ်ကာ အတည်ပြုလိုက်သည့် အတွက် ဥပဒေထဲတွင် ပျော့ကွက် ဟာကွက်များ ကျန်ရှိနေခဲ့ သည် ကို သတိချပ်ရန် လိုကြောင်း ၎င်းက ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဆက်လက်၍ ဗိုလ်မှူး ဇော်ဝင်းဦးက မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံများနှင့် နိုင်ငံ ဧရိယာ ကျဉ်း မြောင်းပြီး လူဦးရေ ပေါက်ကွဲနေသည့် နိုင်ငံများကြား တည်ရှိနေကြောင်း၊ ယခု ပြဋ္ဌာန်းမည့် ကလေးသူငယ် အခွင့် အ ရေးများ ဆိုင်ရာ ဥပဒေ တွင် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အချက်အလက်များကို တွေ့နေရပြီး လက်ရှိ ရှုပ်ထွေးနေသည့် နယ်စပ် ဒေ သ အခြေအနေများ အပေါ် နောင်အနာဂတ်တွင် ထပ်ဆင့် ဝန်ပိလာစေနိုင်သည့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများ ဖြစ်စေသည် ဟု လည်း ဆိုသည်။

“ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းရာမှာ အားနည်းချက် ဟာကွက်များ မရှိစေဖို့ အထူး လိုအပ်လှပါတယ်။ ဥပမာ ပုဒ်မ ၂၁၊ ၂၈ တို့ကို ဆွေးနွေးစဉ်က နိုင်ငံသား မဟုတ်တဲ့ ဘင်္ဂါလီများကို နိုင်ငံသား ဖြစ်တဲ့ ဘင်္ဂါလီများက ဤဥပဒေ အရ တရားဝင် မွေး စားခွင့် လွယ်လွယ်ကူကူ ရရှိသွားစေနိုင်တဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက် ဖြစ်လို့ ကလေးမွေးစားခြင်း ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေမှာ အုတ်ရောရော ကျောက်ရောရော ပါမလာစေဖို့ အတွက် မွေးစားခံရသူ ကလေးရဲ့ ဇာစ်မြစ် သမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံသား ဖြစ်မှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေဟာ ရှင်းလင်း တိကျခိုင်မာဖို့လိုတာ တွေ့ရပါတယ်”ဟု ၎င်းက ပြော သည်။

မွေးဖွားခြင်း မှတ်ပုံတင်ရာတွင်လည်း မွေးဖွားရာ နေရာကို တဖက်လှည့်ဖြင့် အတည်ပြုခြင်းမျိုး၊ ကလေးမွေးစားခွင့် ပြုခြင်း၊ မွေးစားခွင့် ရုပ်သိမ်းခွင့်ပြုခြင်း၊ ဂေဟာသို့ အပ်နှံစေရန် ဆောင်ရွက်စေနိုင်ခြင်း စသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အဖွဲ့စနစ်ဖြင့် မဟုတ်ဘဲ တဦးတယောက်ထံတွင် လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို အပ်နှင်းထားခြင်းမျိုးများ သည် အနာဂတ်တွင် ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများကို တိုင်းတပါးသားများက အုံနှင့်ကျင်းနှင့် လွှမ်းမိုးသွားသည် အထိ ဖြစ်လာစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်မျိုး ကြုံလာရမည် ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ထည့်သွင်း ပြောဆိုသွားခဲ့သည်။

အဆိုပါ ဆွေးနွေးချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကိုထင်ကျော်အေးက“အဲဒါက သူ နည်းနည်း ပိုပိုသာသာ ဆွေးနွေးတာလို့ ထင်တယ်။ သူ အလွန်အကျွံ စိုးရိမ်ချက်ကို ချပြသလို ဖြစ်နေတယ်”ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

“၈၂ နိုင်ငံသား ဥပဒေထဲမှာ ကလေးမွေးစားရုံနဲ့ အဲဒီမွေးစားခံရတဲ့ ကလေးက နိုင်ငံသားဖြစ်မှု အပေါ်မှာ သက်ရောက် မှု မရှိဘူး။ မွေးစားလိုက်ရုံနဲ့ သူ့ရဲ့နိုင်ငံသားဖြစ်မှုကို ပြောင်းလဲလို့ မရဘူး ဆိုတာလည်း ပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေ ကြောင့်ပဲ အမျိုးသား လွှတ်တော်မှာ သူ့ရဲ့ပြင်ဆင်ဖို့ တင်ပြတဲ့အချိန်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့တာ ဖြစ်ဖို့များတယ်”ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ဇွန် ၇ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်က ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများ ဆိုင်ရာ ဥပဒေကို အတည်ပြုပြီးနောက် နိုင်ငံတော် သမ္မတ လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ပေးပို့ထားပြီး ၁၄ ရက် အတွင်း သမ္မတက လက်မှတ်ထိုးလိုက်ပါက ဥပဒေ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ မဟုတ်ဘဲ သမ္မတက ၁၄ ရက်အတွင်း လက်မှတ်မထိုးဘဲ ၎င်း၏ မှတ်ချက်ဖြင့် အတူ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကထံ ပြန်လည် ပေးပို့လာပါက ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် သီးသန့်ပြန်လည် ဆွေးနွေးရမည် ဖြစ်သည်။

ယခု အတည်ပြုလိုက်သည့် ဥပဒေသည် ၁၉၉၃ ကလေးသူငယ် ဥပဒေကို ခေတ်ကာလနှင့် လျော်ညီစေရန် ပြင်ဆင် အစားထိုးထားသည့် ဥပဒေ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ ကွန်ဗင်းရှင်း (CRC) ကို ၁၉၉၁ တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည့် မြန် မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု မရှိခြင်း၊ ကလေးသူငယ်များ၏ အကောင်းဆုံး အကျိုးစီးပွားကို အလေးထားခြင်း၊ ရှင်သန်ခွင့်၊ ရှင်သန် တိုးတက်ခြင်း၊ ကလေးသူငယ်များ၏ အမြင်ကို လေးစားခြင်း ဟူသည့် CRC ၏ အခြေခံမူများကို လိုက်နာရမည့် တာဝန်ရှိသည်။

You May Also Like These Stories:

ကလေးလုပ်သားရှိနေတာ တိုင်းပြည်အတွက် အန္တရာယ်တခုပဲ

ကလေးလုပ်သား ၆ သိန်းကျော် အန္တရာယ်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် လုပ်ကိုင်နေရဟုဆို

The post ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ မွေးစားခွင့်ရ ကလေးတိုင်း နိုင်ငံသား ဖြစ်မည် မဟုတ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကလေးလုပ်သား ၆ သိန်းကျော် အန္တရာယ်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် လုပ်ကိုင်နေရဟုဆို https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/12/194576.html Wed, 12 Jun 2019 10:47:07 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=194576 အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားရေးရာ အဖွဲ့ (ILO) မှ ပြုလုပ်ထားသည့် လုပ်သားအင်အား စစ်တမ်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကလေး အလုပ်သမား ၆ သိန်းကျော်သည် ဘေးအန္တရာယ်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် အလုပ်လုပ် ကိုင်နေကြရကြောင်း သိရသည်။

The post ကလေးလုပ်သား ၆ သိန်းကျော် အန္တရာယ်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် လုပ်ကိုင်နေရဟုဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားရေးရာ အဖွဲ့ (ILO) မှ ပြုလုပ်ထားသည့် လုပ်သား အင်အား စစ်တမ်းအရ မြန် မာနိုင်ငံတွင် ကလေး အလုပ်သမား ၆ သိန်းကျော်သည် ဘေးအန္တရာယ်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင် နေကြရကြောင်း သိရသည်။

ILO က ကြီးမှူး ကျင်းပသည့် ဇွန် ၁၂ ရက်တွင် ကျရောက်သော ကမ္ဘာ့ ကလေးအလုပ်သမား ဆန့်ကျင် တိုက်ဖျက်ရေး နေ့ (WDACL) သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲကို ရန်ကုန်မြို့ Pan Pacific ဟိုတယ်၌ ဇွန် ၁၁ ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ အချက်အလက်များကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

ILO ၏ စစ်တမ်းအရ အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၇ နှစ်အရွယ် ကလေး ၁.၁၃ သန်း (ကလေးဦးရေ၏ ၉.၃ ရာခိုင်နှုန်း) သည် ကလေး အလုပ်သမားများ ဖြစ်ကြပြီး ယင်းတို့ထဲမှ ထက်ဝက်ခန့် ၆၁၆၈၁၅ (၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း) သည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ် ခန္ဓာ၊ စိတ်ဓာတ်နှင့် စာရိတ္တပိုင်းများကို ထိခိုက် ပျက်စီးစေနိုင်သော ဘေးအန္တရာယ် ရှိသော လုပ်ငန်းခွင်များတွင် အလုပ် လုပ်ကိုင်နေကြရကြောင်း သိရသည်။

ယင်းသို့ ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော အလုပ်တွင် လုပ်ကိုင်နေရသော ကလေးအများစုမှ ၂၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်ကြား ရှိပြီး ၇၄.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၅ နှစ်မှ ၁၇ နှစ်ကြား ရှိကာ အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်ကြား ရှိသော အသက် အရွယ် အုပ်စုသည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ အလုပ် လုပ်ကိုင်ရလေ့ ရှိဟု ဖော်ပြထားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကလေး အလုပ်သမားများကို အများဆုံး အသုံးပြုနေကြသော လုပ်ငန်းခွင်များမှာ စိုက်ပျိုးရေးတွင် ၆၀.၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကုန်စည် ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ၁၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ လက်လီနှင့် လက်ကား ဖြန့်ဖြူး ရောင်းချရေး၊ မော်တော် ကား ထုတ်လုပ်ရေး စသည် တို့တွင် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းတို့ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

အလုပ်ရုံနှင့် အလုပ်သမား ဥပဒေ စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးညွန့်ဝင်းက “ကလေး အလုပ်သမား လျော့နည်း ပပျောက်ရေးဟာ နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု လူနေမှု ဘဝမြင့်မားမှု ပညာရေး ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု များနဲ့ သက်ဆိုင်နေပါတယ်။ ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခများ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနဲ့ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်မှုများ ရာသီဥတု ပြောင်း လဲခြင်း အကျိုးဆက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် စားနပ်ရိက္ခာ မဖူလုံမှု လူမှုစီးပွား ဘဝ အကျပ်အတည်းများဟာ ကလေးတွေ ပညာဆုံးခန်းတိုင်အောင် မသင်ကြားနိုင်ဘဲ ကလေး အလုပ်သမား ဖြစ်ဖို့ တွန်း ပို့လျက် ရှိတာကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ အတွက် အလွန်ပဲ ခက်ခဲကြာရှည် ဆောင်ရွက်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်လို့ အလေးထား ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသက် ၁၄ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များကို မိသားစု ကိစ္စများ ကူညီခြင်းမှ လွဲပြီး အလုပ်ခိုင်းစေခွင့် မရှိသော်လည်း ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုက ၎င်းတို့ကို လုပ်ငန်းခွင်ထဲ တွန်းပို့ သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည့် အပြင် လုပ်ငန်းခွင်များ အတွင်း ရက်သတ္တပတ် ၄၄ နာရီထက် ကျော်လွန် အလုပ်လုပ်နေရကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

ဆက်လက်၍ ဦးညွန့်ဝင်းက အသက် ၁၄ နှစ်မှ ၁၆ နှစ်၊ ၁၆ နှစ်မှ ၁၈ နှစ်အတွင်း ရှိသည့် ကလေး အလုပ်သမားများ နှင့် လူရွယ် အလုပ်သမားများသည် အပူအအေး လွန်ကဲခြင်း၊ ဆူညံသံများခြင်း၊ အခိုးငွေ့ ဖုန်မှုန့်များနှင့် လုပ်ကိုင်ရခြင်း၊ အလုံပိတ်ခန်းနှင့် အမြင့်တက် လုပ်ကိုင်ရခြင်း၊ လေးလံသော ကုန်ပစ္စည်များ သယ်ပိုးရခြင်း၊ ကျန်းမာရေးနှင့် မညီ ညွတ်သည့် အနေအထားတွင် လုပ်ကိုင်ရခြင်း၊ မတော်မတရားမှုနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ်မှုများ ရှိခြင်း၊ ကလေးသူငယ်၏ ပညာ ရေးကို ပိတ်ပင်သည့် မည်သည့် လုပ်ငန်းခွင်တွင် မဆို လုပ်ကိုင်နေကြရသည့် ကလေး အလုပ်သမားများကို အလေး ထား စောင့်ရှောက်ရန် လိုအပ်သည် ဟုလည်း ဆိုသည်။

ကလေး အလုပ်သမား ဟူသည် ဥပဒေက ခွင့်ပြုထားသည့် အသက် အရွယ်ထက် ငယ်ရွယ်ခြင်း၊ ဥပဒေက ခွင့်မပြု ထားသည့် အလုပ်အမျိုးအစား ဖြစ်နေခြင်း၊ ဥပဒေက ခွင့်ပြုထားသည့် အသက်အရွယ် ရှိသော်လည်း လုပ်ကိုင်ရသည့် အလုပ် အမျိုးအစားကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အလုပ်ချိန်ကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အလုပ်လုပ်ရသည့် ကလေး ၏ ပညာရေး (သို့) ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေခြင်းတို့ ဖြစ်စေလျှင် ထိုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေရသော ကလေးအား ကလေး အလုပ်သမား အဖြစ် မှတ်ယူရပါမည်ဟု ILO က သတ်မှတ်ထားသည်။

ကမ္ဘာတဝှမ်း ကလေး အလုပ်သမား ဦးရေ ၁၅၂ သန်း ရှိနေပြီး ၇၃ သန်းမှာ ဘေးအန္တရာယ် ရှိသော (သို့) ဘေးဖြစ် စေနိုင်သော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်နေရကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးများ အဖွဲ့ချုပ်၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး နော်ဆဲဆဲက “ရေရှည်သွား လုပ်ရမယ့် လုပ်ငန်းခွင် မဟုတ်တဲ့ ဟာမျိုးတွေမှာ ကလေးလုပ်သားတွေ အများကြီး ရှိနေတယ်။ ပြီးရင် သူတို့လုပ်နေတဲ့ အလုပ်တွေက တကယ် အန္တရာယ်များတဲ့ အလုပ်တွေ ဖြစ်နေတာကို တွေ့မြင်နေရတယ်။ ဥပမာ ဆိုရင် သံတိုသံစ စက်ရုံတွေမှာ ဆိုရင် သံတိုသံစတွေကို ကလေးတွေက သယ်ပိုးရတယ်။ အလေးမတာတွေက သူတို့ဘဝရဲ့ ကျန်းမာရေး အရရော ပညာရေး အရရော သူတို့ဘဝ ရှင်သန်ရေးကသာ တကယ့် သူတို့ အတွက် စိန်ခေါ်မှုဖြစ်နေတာ မျိုး ဖြစ်နေတယ်” ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက အဓိက တာဝန်ရှိသည့် အစိုးရအနေဖြင့် အနာဂတ် ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ကလေးများ အတွက် ဦးစားပေး အစီအစဉ်များ ချမှတ်ကာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်စေချင်သည်ဟုလည်း တိုက်တွန်း တောင်းဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကလေး အလုပ်သမားဟူသည် အတိုင်းအတာ တခု အထိ ရှိနေပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဖြစ်လေ့ ဖြစ်ထ ရှိသည့် သဘာဝ ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအရာသည် တိုင်းပြည် အတွက် အန္တရာယ်တခု ဖြစ်ပြီး မဖြေရှင်းဘဲ ထား လိုက်မည်ဆို ပါက အန္တရာယ်ပိုကြီးလာမည် ဖြစ်ကြောင်း ဦးညွန့်ဝင်းက ပြောသည်။

ထို့ပြင် ကလေး အလုပ်သမားဟူသည် မရှိသင့်ဘဲ ၎င်းတို့ သွားချင်သည့် ရည်မှန်းချက်ကို သွားနိုင်ရန် မိဘ အုပ် ထိန်းသူများက ပံ့ပိုးပေးသင့်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့ကို ငွေလုပ်စက် အဖြစ် ဝင်ငွေရှာသူ အဖြစ် မသုံးသင့်ကြောင်း ၎င်းက ပြောဆိုသည်။

ဦးညွန့်ဝင်းက “ပဋိပက္ခဖြစ်တဲ့ ဒေသတွေမှာဆိုရင် အဓိကက ကျောင်းတွေ ပိတ်လိုက်ရတယ်။ တချို့ဆို အဖေက စစ်သား အဖြစ် စုဆောင်းခံရတယ်။ တချို့တွေက အမေတွေပါ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ စုဆောင်းတာကို ခံရတယ်။ သူတို့ စစ်ရှောင်လာတော့ မိဘ လုပ်ငန်းတွေမှာ ဝင်လုပ်ရတယ်။ ပြောချင်တာက တောင်ယာ စိုက်တဲ့လုပ် ငန်းတွေ စပါးစိုက်တဲ့ လုပ်ငန်း ထင်းခုတ်တဲ့ လုပ်ငန်း တပိုင်တနိုင် လုပ်ငန်းတွေ စတဲ့ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ပိုက်ဆံ ရရင် ပြီးရောဆိုတဲ့အခါ နောက်ဆုံး ဖားရှာ ငါးရှာတာက အစ လုပ်ကြရတယ်။ အဲဒီဟာတွေကလည်း ပဋိပက္ခဒေသတွေမှာ ကလေးလုပ်သား ပေါ်ပေါက်စေဖို့ အကြောင်းအရင်း တချက် ဖြစ်တယ်”ဟု ရှင်းပြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ ကွန်ဗင်းရှင်း စာချုပ်တွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ်က ပါဝင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ယင်းနှစ်တွင်ပင် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ကာ ၂၀၁၂ တွင် ကလေးသူငယ်များအား ရောင်း ချခြင်း၊ ပြည့်တန်ဆာ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ညစ်ညမ်း ရုပ်ပုံများ ဆိုင်ရာ CRC နောက်ဆက်တွဲ ပရိုတိုကောလ်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။

၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာတွင် အဆိုးရွားဆုံး ပုံစံဖြင့် ကလေးအလုပ်သမား ခိုင်းစေမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ILO ၏ ပြဋ္ဌာန်းချက် (၁၈၂)ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနှင့် ဥပဒေပြုရေးကဏ္ဍ သာမက ဘေးအန္တရာယ် ရှိသော အလုပ် ခွင်တွင် ကလေးအလုပ်သမားများ ပပျောက်စေရေး အမျိုးသား အဆင့် လုပ်ငန်းစီမံချက်(၂၀၁၇)အား လက်တွေ့ အကောင် အထည်ဖော်ခြင်းများ လုပ်ဆောင်ရာတွင်လည်း ILO နှင့်အတူ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်လျက် ရှိကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ အမျိုးသားအဆင့် လုပ်ငန်း စီမံချက်၏ ပင်မ မျှော်မှန်းချက်မှာ ၂၀၃၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ယောကျ်ားလေး နှင့် မိန်းကလေးများအား အဆိုးရွားဆုံး ပုံစံဖြင့် ကလေး အလုပ်သမား အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိမသွားစေရန် ထိထိရောက် ရောက် တားဆီးကာကွယ်မှုအား အပြီးအပြတ် လုပ်ဆောင်သွားရန် ချမှတ်ထားသည်ဟုလည်း တရားဝင် ထုတ်ပြန် ထားသည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကလေး အလုပ်သမား စိန်ခေါ်မှုအား ပိုမိုအာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်စေရန်နှင့် ၂၀၂၅ တွင် ကလေး အလုပ်သမား ပြဿနာအား အမြစ်ပြတ် တိုက်ထုတ်နိုင်ရေး အတွက် စုစည်း လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ကြားဝင် ဖြေရှင်း မှုများအား အရှိန်မြှင့်တင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ကမ္ဘာ့ကလေး အလုပ်သမား ဆန့်ကျင် တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ကို ဇွန် ၁၂ ရက် တွင် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံး၌ ကျင်းပလေ့ ရှိကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၆ ကြိမ်မြောက်ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ကလေးအလုပ်သမား ဆန့်ကျင် တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အခမ်းအနား၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ “ကလေးများသည် အနာဂတ် အိပ်မက်များ မက်နေရန် ဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းခွင် ဝင်ရောက်ရန် မဟုတ်ပါ” ဟူ ၍ ဖြစ်သည်။

You may also like these stories:

ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ “ကမ္ဘာ့ကလေး အလုပ်သမား ဆန့်ကျင်ရေးနေ့”

အိမ်အကူလုပ်ငန်းသည် ကလေးငယ်များအတွက် အန္တရာယ်ရှိသော လုပ်ငန်းအမျိုးအစားဟုဆို

အကြွေးကျွန်စနစ် ဖျက်သိမ်းနိုင်မှ ကလေးလုပ်သား ပပျောက်မည်ဟု ILO ပြော

The post ကလေးလုပ်သား ၆ သိန်းကျော် အန္တရာယ်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် လုပ်ကိုင်နေရဟုဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရန်ကုန်တိုင်း မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက် ဒီရေတောများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းသွားမည် https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/09/194180.html Sun, 09 Jun 2019 01:30:34 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=194180 ဒီရေတောများကို သစ်တောမြေဖွဲ့ခြင်းသည် အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဒီရေတောများကို သိမ်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဒီရေတောများသည် ဒေသခံများအတွက် အကျိုးရှိခြင်းကြောင့် ယင်းအပင်များ မပျက်စီးစေရေး၊ တရားဥပဒေမဲ့ ခုတ် ယူဖျက်ဆီးမှူများ မဖြစ်စေရေးအတွက် သစ်တောဥပဒေအရ ကာကွယ်ပေးနိုင်ရန် ဖွဲ့ပေးရခြင်းဖြစ် သည်ဟု ရှင်းပြသည်။

The post ရန်ကုန်တိုင်း မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက် ဒီရေတောများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းသွားမည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တောင်ပိုင်းခရိုင် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့တလျှောက် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ ကာ ကွယ် စောင့်ရှောက်ရန် ဒီရေတော ဧက ၂၀၀၀၀ ကျော်ကို ကြိုးပြင်ကာကွယ်တောအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ပြန် လည် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှူများ ပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ လုပ်ငန်းစဉ်ကို လက်ရှိ အစိုးရလက်ထက်တွင် စတင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ကာ ဒီရေတော ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ၆ ခု စုစုပေါင်း ၂၆၄၇၀ ဧက ဖွဲ့စည်းသတ်မှတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ရန်ကုန် တိုင်းဒေသကြီး သစ်တောဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးသိန်းတိုးက ဧရာဝတီကို ပြောသည်။

“အဓိကက မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်မှာရှိတဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် ထိခိုက်မှူ လျော့ နည်း သက်သာစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ ရွာသားတွေကိုလည်း ရှင်းပြပါတယ်။ ဒီရေတောတွေကနေ သူ တို့လိုအပ်တဲ့ ထင်းတို့ မျောတို့ ထုတ်ယူသုံးစွဲလို့ ရပါမယ်။ ဒီရေတောမှာ လာပြီး ခိုအောင်းနေထိုင်တဲ့ ငါး၊ ပုစွန်တွေ ကိုလည်း ထုတ်ယူရောင်းချနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရေတောတွေရှိတာ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအတွက်လည်း အထောက် အကူပြုပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ဒီရေတောများကို သစ်တောမြေဖွဲ့ခြင်းသည် အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဒီရေတောများကို သိမ်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဒီရေတောများသည် ဒေသခံများအတွက် အကျိုးရှိခြင်းကြောင့် ယင်းအပင်များ မပျက်စီးစေရေး၊ တရားဥပဒေမဲ့ ခုတ် ယူဖျက်ဆီးမှူများ မဖြစ်စေရေးအတွက် သစ်တောဥပဒေအရ ကာကွယ်ပေးနိုင်ရန် ဖွဲ့ပေးရခြင်းဖြစ် သည်ဟု ရှင်းပြသည်။

ဒီရေတော ကြိုးပြင်တောကာကွယ်တောများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ရှိပြီးသား ဒီရေတောများကို ကာကွယ်ထိန်း သိမ်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး ကွက်လပ်ဖြစ်နေသည့် နေရာများတွင် နော်ဝေးအခြေစိုက် Worldview International Foundation (WIF) ၏ အကူညီဖြင့် ထပ်ဖြည့် စိုက်ပျိုးသွားမည်ဟု ဦးသိန်းတိုးက ပြောသည်။

WIF အကူအညီဖြင့် ဟက်တာ ၂၀၀၀ (၅၀၀၀ ဧက)ထိ စိုက်ပျိုးရန် စီစဉ်ထားပြီး ယခုနှစ်ထဲတွင် ကွမ်းခြံကုန်း ကန် လျားရှည်ရွာဘက်တွင် ဟက်တာ ၅၀ (၁၂၅ ဧက) ခန့် စိုက်ပျိုးပြီးသွားပြီဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိ ပေါက်ရောက်နေသည့် အပင်များမှာ လမု၊ လမဲ့၊ ကန့်ပလာပင်များ အများဆုံးဖြစ်ပြီး WIF အနေဖြင့် ဗြူးခြေထောက်၊ ဗြူး မျိုးများယူလာကာ စိုက်ပျိုးပေးနေကြောင်း၊ ကွမ်းခြံကုန်းတွင် WIF ၏ ပျိုးဥယျာဉ်တခု ရှိကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

WIF အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒီရေတောများကို ပြန်လည် စိုက်ပျိုး ပြုစုမှူများ၊ ထိန်းသိမ်းမှူများ အဓိက ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေပြီး နှစ်စဉ် ဒီရေတော အပင် ၁၀ သိန်းကျော် စိုက်ပေးနေကြောင်း သိရှိရသည်။

ဇွန် ၅ ရက်တွင် ကျရောက်သည့် ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်း ကလည်း “ကျနော်တို့ မြစ်ကြောင်းတလျှောက်မှာ ဒီရေတောတွေကို ပြန်လည်ထိန်းနိုင်ဖို့အတွက် ဒီရေတော ၂၀၀၀၀ လောက် ပြန်စိုက်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ ကျနော်တု့ိရဲ့ မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ကို ဝင်လာမယ့် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် တွေကို ထိန်းသိမ်းနိုင်မယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် နိုင်မယ်။ အဲဒီအတွက် ဒီရေတောတွေကို ပြန်စိုက်ခြင်းအားဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှူတွေကို ထိန်းသိမ်းနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ရည်မှန်းချက်နဲ့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း ကွမ်းခြံ ကုန်းမြို့နယ် လက်ခုပ်ကုန်းဘက်တွင် ကန်လျားရှည် တိုးချဲ့ ဒီရေတော ၁၅၀၇ ဧကနှင့် ခရမ်းမြို့နယ် ရေကျော်၊ ဘိုကလေးကျေးရွာရှိ ဒီရေတော ၂၃၀၀ ဧကတို့ကို ကြိုးပြင် ကာကွယ်တောအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာ ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ ဒီရေတော ကြိုးပြင်ကာကွယ်တောများနှင့် ပတ်သက်၍ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်း  ရေးဦးစီးဌာန၏ သတ်မှတ်ချက်များ ထွက်လာပြီးပါက ယင်းဒီရေတော အနီးနားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဒေသခံပြည်သူများကို အစုအဖွဲ့ပိုင် သစ်တောအဖြစ် ပြန်လည်ပေး အပ်သွားမည်ဟု ဦးသိန်းတိုးက ပြောသည်။

“သူတို့ကိုယ်တိုင် စီမံအုပ်ချုပ်လို့ရမယ်။ စီမံခန့်ခွဲလို့ရမယ်။ လူဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဖြစ်သွားတဲ့အခါ ပရမ်းပတာ မသုံးစွဲတော့ဘူးပေါ့။ ဒီရေတောကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းမယ်။ သယံဇာတေတွေကို ဘယ်လို ထုတ် ယူ မျှဝေသုံးစွဲမလဲဆိုတာတွေလည်း စနစ်တကျ သင်ကြားပေးမယ်” ဟု ဆိုသည်။

WIF ၏ Project Manager ဦးဝင်းမောင်ကလည်း “ဒါက အများကြီး အကျိုးကျေးဇူး ရှိပါတယ်။ ဒီဒေသမှာရှိတဲ့ ဒီရေတောတွေကို ထိန်းဖို့ဆိုတာဟာ ဒေသခံတွေ မပါဘဲ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒေသခံတွေကလည်း သူတို့တွေအတွက် အကျိုးကျေးဇူးမရှိဘဲနဲ့ ဒီတောတွေကို အလကားနေရင်း ထိန်းမထားနိုင်ပါဘူး။ ဒီတောတွေကနေ သူတို့တွေအတွက် အကျိုးကျေးဇူး ရှိပါမှ သူတို့တွေကလည်း ဒီတောတွေကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ထိန်းမှာပါ” ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

ရန်ကုန်တိုင်း သစ်တောဦးစီးဌာနအနေဖြင့် သုံးခွမြို့နယ်ရှိ မင်းရွာအသင်း ဒီရေတော ကြိုပြင်ကာကွယ်တော ၄၃၁၅ ဧက နှင့် ဘိတ်သိတ်၊ မဟာ၊ သာသာ ဒီရေတော ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ၅၄၇၀ ဧက တို့ကို ထပ်ဖွဲ့ရန်ရှိပြီး တိုင်းအစိုး ရအဖွဲ့၏ သဘောထား မှတ်ချက် တောင်းခံထားပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူကြောင်း ထောက်ခံချက်၊ ခွင့်ပြုချက် ရပြီဆိုပါက ပြည်ထောင်စုကို ဆက်လက် တင်ပြ သွားမည်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ သဘောတူညီချက်ရပြီဆိုပါက ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ်သည့် အမိန့် ကြော်ငြာစာများ ထုတ်ပြန်ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဦးသိန်းတိုးက ရှင်းပြသည်။

ထို့ပြင် ကျောက်တန်းမြို့နယ်ဘက်တွင် ရွှေပြည်အေးချမ်းမိုး ဒီရေတော ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ၄၉၀၈ ဧက နှင့် အောင်ချမ်းသာ တိုးချဲ့ ဒီရေတော ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ၇၉၇၀ ဧက တို့ကိုလည်း ထပ်ဖွဲ့ရန် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေး မှူး၊ သစ်တော၊ မြေစာရင်း၊ ရပ်မိရပ်ဖ ဒေသခံကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့ဖွဲ့ ကာ ဆွေးနွေးမှူများပြုလုပ် နေပြီဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

“နာဂစ်လိုသာ ဖြစ်ခဲ့ပြီဆိုရင် ရန်ကုန်တိုင်းကို ဘာနဲ့ ကာကြမလဲ။ ရန်ကုန်တိုင်း ပြေးစရာနေရာ မရှိဘူး။ သူ့ကို ကာကွယ်ထားနိုင်တာ ဒီရေတာတွေပဲ ရှိတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်အတွက် အင်မတန် အရေးကြီးတယ်။ စားနပ်ရိက္ခာ ဖူလုံဖို့ အတွက်လည်း ဒီရေတောတွေက အင်မတန်အရေးကြီးတယ်” ဟု ဦးဝင်းမောင်က ပြောသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ပိုင်းခရိုင် ခရမ်း၊ သုံးခွ၊ ကျောက်တန်းနှင့် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်များရှိ မုတ္တမ ပင်လယ် ကမ်းတက်မြေများတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မည့် ဒီရေတော ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော အကျယ်အဝန်းသည် ၄၃.၃၄ စတုရန်းမိုင် (အလျား ၃၅.၆၉ မိုင်နှင့် အနံ ၁.၄၈၇ မိုင်) ကျယ်ဝန်းကြောင်း တိုင်းသစ်တောဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ထား သည်။

You may also like these stories:

သစ်တော သိပ္ပံပညာရပ်ကို အခြေခံပြီး မူတွေ ချမှတ်ဖို့ လိုတယ်

ဖိလစ်ပိုင် ကျောင်းသားတိုင်း ဘွဲ့မယူခင် တယောက်ကို အပင် ၁၀ ပင် စိုက်ရမယ့် ဥပဒေသစ် ပြဌာန်း

The post ရန်ကုန်တိုင်း မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက် ဒီရေတောများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းသွားမည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လေထုညစ်ညမ်းစေသည့် စက်ရုံများ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းပြော https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/05/193820.html Wed, 05 Jun 2019 13:18:02 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=193820 ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စက်မှုဇုန်များအတွင်းရှိ လေထုညစ်ညမ်းစေသည့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများကို ပိတ်သိမ်းမည်ဟု ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက ပြောကြားလိုက်သည်။

The post လေထုညစ်ညမ်းစေသည့် စက်ရုံများ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းပြော appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စက်မှုဇုန်များအတွင်းရှိ လေထုညစ်ညမ်းစေသည့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများကို ပိတ်သိမ်းမည်ဟု ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက ပြောကြားလိုက်သည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ စိန်ရတုခန်းမတွင် ယနေ့ ပြုလုပ်သည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်နေ့ အခမ်းအနားတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက အထက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဦးဖြိုးမင်းသိန်း က “ခေါင်းတိုင်တွေကနေ မီးခိုးတွေ တအားထွက်နေတဲ့ စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေကို ကျနော်တို့ warning (သတိပေး) လုပ် ထားပါတယ်။ ဒီစက်ရုံတွေက ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို ကာလအပိုင်းအခြား တခုအတွင်းမှာ လုပ်နိုင်ရင်လုပ်။ မလုပ်နိုင်ရင် ဒီစက်ရုံတွေကို ပိတ်ရပါမယ်” ဟု ပြောသည်။

၎င်းကဆက်၍ “အများစု စက္ကူစက်ရုံတွေ တော်တော်များများဟာ ဘွိုင်လာစနစ်တွေကို မီးထိုးတဲ့နေရာ မှာ ရော်ဘာတွေ တာယာတွေ အမှိုက်တွေ ပလတ်စတစ်တွေ။ ဒါတွေကိုပါ မီးထိုးနေတာဖြစ်တဲ့အတွက် ပတ်ဝန်းကျင် ကို ညစ်ညမ်းစေနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိနေပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းတွင် စက်မှုဇုန် ၂၉ ခုနှင့် အထူးစီးပွားရေးဇုန် ၁ ခု ရှိကြောင်း၊ အထူး စီးပွားရေးဇုန်သည် နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နေသော်လည်း စက်ွမှုဇုန် ၂၉ ခုသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အခြေအနေများ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည့်အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဦးစီးဌာနမှ တင်း တင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု ဆိုသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သစ်တောနှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဦးဟန်ထွန်း က “စက်မှုဇုန်တွေမှာ အခု စက်ရုံ ၂၉ ရုံက မီးခိုးအခြေအနေ မကောင်းပါဘူး။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းမှုလည်း ကျနော်တို့ ချမှတ်ထားတဲ့ စည်း မျဉ်းတွေနဲ့အညီ ဆောင်ရွက်မှုလိုက်နာမှု အားနည်းတဲ့အတွက် ဒီစက်ရုံတွေကို စတင်ပြီးတော့ ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ဖို့ လုပ်နေပါတယ်။ စက္ကူစက်ရုံတွေ အများအားဖြင့် ပါဝင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာ စိမ်းလန်းပြီး နေချင်စဖွယ် စီးပွားရေး မြို့တော်ကြီးဖြစ်ရန်လည်း ကြိုးပမ်းဟု ရည်မှန်းချက် ချထားသည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းပြောကြားသွားသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ကာဗွန်ကို စုပ်ယူနိုင်သည့် သစ်ပင် များများ စိုက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြစ်ကြောင်းများ ထိန်းသိမ်း နိုင်ရေး၊ မြေထု၊ လေထု၊ သယံဇာတများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေးအတွက် ဒီရေတာများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရ မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့တွင်းကို ဥယျာဉ်မြို့ကြီးတခု ပြန်လည်ဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြောင်းလည်း ရှင်းလင်းပြောဆိုခဲ့သည်။

ဦးဖြိုးမင်းသိန်း က “၂၀၁၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့မှာ ကျနော်တို့ရဲ့ ကတိကဝတ်ဟာ တကယ့် သန့်စင်တဲ့လေကို ရှူ ရှိူက်နိုင်ဖို့အတွက် လေထုညစ်ညမ်းမှုတွေကို ကာကွယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကတိကဝတ်တွေကို ကျနော်တို့ နောင်လာ နောက်သား မျိုးဆက်တွေနဲ့ ကျနော်တို့မြို့၊ နိုင်ငံအတွက် ကတိကဝတ် ပြုရပါလိမ့်မယ်။ ဒီကတိကဝတ်တွေကို လက်တွေ့ ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းရပါလိမ့်မယ်” ဟု ပြောသည်။

ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားများကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဆောင်ပုဒ်များ သတ်မှတ်ကာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပလျက်ရှိပြီး ယခုနှစ်တွင် ကျရောက်သည့် ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့၏ ဆောင်ပုဒ်သည် “သန့် စင်သောလေ ရှူရှိူက်ဖို့ လေထုညစ်ညမ်းမှု တိုက်ဖျက်စို့” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဥရောပ သံအမတ်ကြီး Mr. Kristian Schmidt က “ကျနော်တို့အားလုံးဟာ ဒီလေကိုပဲ ရှူရှိူက်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လေထုက ညစ်ညမ်းနေတယ်ဆိုရင် ကျန်းမာရေး ဆိုးကျိုးတွေ အများကြီး ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ သတင်းကောင်းကတော့ လေထုညစ်ညမ်းမှုဟာ တားဆီးနိုင်တယ်ဆိုတာပါပဲ။ ကျနော်တို့အားလုံး လေထုညစ်ညမ်းမှုကို အတူတကွ ပူးပေါင်းပြီး တိုက်ထုတ်နိုင်ပါတယ်။ လူထုအသိပညာပေးမှု ကနေစပြီး သန့်ရှင်းတဲ့လေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဥပဒေတွေ စံနှူန်းတွေ ချမှတ်ပြဋ္ဌာန်းတာတွေအပြင် လေထုညစ်ညမ်းမှု ကို လျှော့ချပေးနိုင်တဲ့ နည်းပညာတွေကို အသုံးပြုပြီး လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရဆိုလျှင် ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် နှစ်စဉ် လူပေါင်း ၇ သန်းနီးပါး အရွယ်မတိုင်မီ သေဆုံးလျက်ရှိပြီး ၄ သန်းခန့်မှာ အာရှပစိတ်ဖိတ်ဒေသမှ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်းသည် ၁ နာရီတိုင်းတွင် လူပေါင်း ၈၀၀ သို့မဟုတ် ၁ မိနစ်တိုင်းတွင် လူ ၁၃ ဦး ဆေသုံးသည်နှင့် ညီမျှသည်ဟု ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် နှစ်စဉ် လူပေါင်း ၂၂၀၀၀ ခန့် သေဆုံးနေကြောင်း WHO ၏ စာရင်းများက ဖော်ပြနေသည်။

လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်က လူသားများ၏ အခြေခံ အခွင့်အရေးများဖြစ်သော အသက်ရှင် နေထိုင်မှု၊ ကျန်း မာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ရေးနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး ကိစ္စရပ်များတွင် ထိခိုက်ခံစားနေ ရကြောင်း သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များက ဝေဖန်ထောက်ပြထားသည်။

The post လေထုညစ်ညမ်းစေသည့် စက်ရုံများ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းပြော appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လေလွင့်ခွေး လမ်းပေါ်မှာ ရှိနေသမျှ အချိန်မရွေး ကိုက်နိုင်တယ် https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2019/06/01/193283.html Sat, 01 Jun 2019 04:13:09 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=193283 ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC)၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် အသားထုတ်လုပ်ရုံများဌာန လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူ ဒေါက်တာလွင်မင်းစိုးကို ဧရာဝတီ သတင်းထောက် ဇူးဇူးက တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားသည်။

The post လေလွင့်ခွေး လမ်းပေါ်မှာ ရှိနေသမျှ အချိန်မရွေး ကိုက်နိုင်တယ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လူဦးရေ ထူထပ်သည့် စီးပွားရေးမြို့တော် ရန်ကုန်တွင် ခွေးလေခွေးလွင့် ကိစ္စသည် ပြဿနာပေါင်းများစွာအနက် တခုအပါ အဝင် ဖြစ်သည်။ ထိုပြဿနာကို အဓိက ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနေရသည့် ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC)၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် အသားထုတ်လုပ်ရုံများ ဌာနအတွက်လည်း ကြီးမားသည့် စိန်ခေါ်မှုတရပ် ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းဖယ်ရှားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ YCDC ၏ ဆောင်ရွက်နေမှုများကို အသေးစိတ် သိရှိနိုင်ရန် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC)၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် အသားထုတ်လုပ်ရုံများဌာန လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူ ဒေါက်တာ လွင်မင်းစိုးကို ဧရာဝတီ သတင်းထောက် ဇူးဇူးက တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားသည်။

မေး ။ ။ ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း လမ်းဘေးခွေးကောင်ရေ ဘယ်လောက်ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ ဌာနအနေနဲ့ ပြုစုထားတဲ့ စာရင်းတော့ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် စိုက်ပျိုးရေး မွေးမြူရေးနဲ့ ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မွေးမြူရေးနဲ့ ကုသရေး ဦးစီးဌာနကနေ တနိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ ကောက်ယူတဲ့ အရေအတွက် ကို ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီလက နေပြည်တော်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ဆို ခွေးကောင်ရေ ၃.၈၈ သန်း ရှိတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားတာ ရှိပါတယ်။ ပညာရှင်များရဲ့ ယူဆချက် ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုအရ ခွေးကောင်ရေရဲ့ ၇၀ ရာခိုင် နှုန်းက လေလွင့်ခွေးများ ဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ ၃.၈ သန်းရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်တဲ့ ၂.၆၆ သန်းလောက် က လေလွင့်ခွေးများဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်ရရှိပါတယ်။ အဲဒီတော့ လူနဲ့ခွေးရဲ့ အချိုးပေါ့။ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနဲ့ ခွေးကောင် ရေ အချိုးကို ချမယ်ဆိုရင် လူ ၂၂/၂၃ ယောက်မှာ ခွေး တကောင် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ရန်ကုန်မြို့မှာရှိတဲ့ လူဦးရေ ၆ သန်း လောက်နဲ့ တွက်မယ်ဆိုရင် ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ လေလွင့်ခွေးကောင်ရေ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်း (၂၆၀၀၀၀) ကနေ နှစ်သိန်းရှစ် သောင်း (၂၈၀၀၀၀) လောက် ခန့်မှန်းခြေ ရှိနိုင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ခွေးသားပေါက်နှုန်းအရ တနှစ်ကို ခန့်မှန်းခြေ ဘယ်လောက် တိုးပွားလာနိုင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ခွေးက သူ့ရဲ့သက်တမ်းမှာ ၆ လကနေ ၈ လလောက်ဆို ဒါ မြန်မာခွေးပေါ့နော်။ ဒီမြန်မာ လေလွင့်ခွေးတွေက အရွယ်ရောက်ကြပါတယ်။ သားပေါက်နိုင်တဲ့ မျိုးပွားနိုင်တဲ့ အရွယ်ကို ရောက်ကြပါတယ်။ တခါပေါက်လို့ရှိရင် အကောင်ရေ များများပေါက်တဲ့ တိရစ္ဆာန် ဖြစ်ပါတယ်။ တနှစ်မှာ သားပေါက်တာတွေ သဘာဝကြောင့် သေဆုံးတာတွေ ရှင်းလင်းသုတ် သင်တာတွေကို ကိန်းဂဏန်း တွက်ချက်မယ်ဆိုရင် မူလကောင်ရေရဲ့ ၂၀ ကနေ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို အကောင်ရေ တိုးပွားနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အစောက ကျနော် ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားတဲ့ ၂၆၀၀၀၀-၂၈၀၀၀၀ လောက်ဆိုရင် အကောင် ရေ လေသောင်း (၄၀၀၀၀) မှ ငါးသောင်း (၅၀၀၀၀) ထိ တနှစ်မှာ တိုးပွားမှု ရှိနေပါတယ်။

ဗဟန်းမြို့နယ်က လေလွင့်ခွေးများ ရှင်းလင်း (ဓာတ်ပုံ – အောင်ကျော်ထက်၊ ဧရာဝတီ)

 

မေး ။ ။ ဒီလို တိုးပွားနေတဲ့ လမ်းဘေးခွေးတွေကို ဌာနအနေနဲ့ ဘယ်လို နည်းလမ်းတွေနဲ့ ရှင်းလင်းဆောင်ရွက်နေပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဒီလေလွင့်ခွေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် အခု OIE လို့ခေါ်တဲ့ ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ကျန်း မာရေးအဖွဲ့ကြီးက guide line ပေးထားတဲ့ နည်းလမ်းက ၁၁ ခုလောက်ရှိပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာမှ ကျနော်တို့ နိုင်ငံနဲ့ ရေမြေအ ခြေအနေနဲ့ လက်ရှိသွားနေတဲ့လုပ်ငန်းတွေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်ပြီး ကိုက်ညီတဲ့ နည်းလမ်းက ၆ နည်းလောက်ရှိပါတယ်။

လက်ရှိ YCDC အနေနဲ့ ဒီ guide line တွေနဲ့အညီ လေလွင့်ခွေးတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတဲ့နေရာမှာ နံပါတ် ၁ ခွေးတွေကို တာဝန်ယူ မွေးမြူတဲ့စနစ်။ အဲဒါ Responsible Dog Ownership လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဲဒါကို ကျနော်တို့က မြှင့်တင်ဆောင် ရွက်တဲ့အခါ ဘာတွေလုပ်ပေးသလဲဆို ခွေးတွေကို အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် မှတ်ပုံတင် ဆောင်ရွက်ပေးပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်ပြီးမှ မွေးမြူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို ဥပဒေမှာ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။ မြေပြင်မှာလည်း ကွင်းဆင်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပြီးတော့ မှတ်ပုံတင်ပေးလျက် ရှိပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းတွေ ပိုပြီးတိုးမြှင့်လာဖို့ အိမ်မွေးခွေး ပြပွဲပြိုင်ပွဲတွေကို ကျနော်တို့ ဘက်ကနေ ကျင်းပပေးနေပါတယ်။ ခွေးကို မိမိအိမ်မှာ တာဝန်ယူပြီး မွေးမြူဖို့အတွက် အသိပညာပေးရေး လုပ်ငန်းတွေကို လည်း မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

နံပါတ်နှစ်ကတော့ လေလွင့်ခွေးတွေကို သူတို့ရဲ့ မျိုးဆက်ပွား ထိန်းချုပ်နိုင်အောင်လို့ ရရှိတဲ့ ဘဏ္ဍာငွေတွေကို သက်ဆိုင် ရာ ခရိုင်၊ မြို့နယ်တွေမှာ ကွင်းဆင်း ဆောင်ရွက်ပေးနေတာ ရှိပါတယ်။ နောက်တချက်က ဒီခွေးမှာ အဓိက အန္တရာယ်ဖြစ် တဲ့ ခွေးရူးရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက်ကို ရရှိတဲ့ ဘဏ္ဍာငွေပေါ်မှာမူတည်ပြီး ခွေးရူးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို အခမဲ့ ထိုးနံှဆောင်ရွက်ပေးနေတာ ရှိပါတယ်။

နံပါတ်လေးအနေနဲ့ မြို့နယ် နယ်နမိတ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ လေလွင့်ခွေးတွေမှာ အချို့ နေရာတွေမှာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတ မဖြစ်ဘူး။ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အန္တရာယ်ပြုတယ်။ ကိုက်တယ်။ လိုက်ဆွဲတယ်။ ခြောက်လှန့်နေတယ်။ ဒီလိုမျိုး အခြေအနေရှိနေတဲ့ခွေးကို တတ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး အဲဒီရပ်ကွက် ပြည်သူ တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး ဖမ်းဆီး ဖယ်ရှားတဲ့ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ပေးနေပါတယ်။

အဲဒီလို ဖမ်းဆီးဖယ်ရှားတာမှာ သိပ်ပြီး ဆိုးသွမ်း အန္တရာယ်ဖြစ်မှု မြင့်မားတဲ့ ခွေးတွေကို ရွေးချယ်ပြီး ကျနော်တို့က ဖမ်းဆီးတယ်။ ပြီးရင် ဌာနရဲ့ လှိုင်သာယာမှာရှိတဲ့ လေလွင့်ခွေး ထိန်းသိမ်းရေး ဂေဟာမှာ သွားရောက်ပြီး ထိန်းသိမ်း ထားပါတယ်။ ဒါကတော့ ပြည်သူကို အန္တရာယ်ပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေ မြင့်မားတဲ့ ခွေးတွေကို ရွေးချယ်ဖမ်းဆီး ဆောင်ရွက်တဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ဆောင်ရွက်နေတဲ့ကြားထဲက အများပြည်သူနဲ့ သဟဇာတ မဖြစ်လို့ ပြဿနာပေါင်း သောင်းခြောက်ထောင် ဌာနကို တင်ပြ တိုင်ကြားတာရှိတယ်။ စာနဲ့ဖုန်းနဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မြို့နယ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ အစည်းတွေသော်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် တင်ပြတိုင်ကြားတာတွေလည်း နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ရောက်ရှိနေပါတယ်။ ကျနော် တို့က အများပြည်သူ အန္တရာယ်ဖြစ်မှု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုအခြေအနေကို ဘယ်လောက် ခြိမ်းခြောက်မှုရှိ လဲ။ ပြည်သူလူထုရဲ့ လိုလားတောင့်တချက်အပေါ် ဆန္ဒအပေါ်မှာမူတည်ပြီး မလွဲမရှောင်သာဘဲနဲ့ အဆိပ်ဆေးနဲ့သုံးပြီး ရှင်း လင်းဆောင်ရွက် နေရတာလည်း ရှိပါတယ်။
ကျနော်တို့ အဲဒီ နည်းလမ်းခြောက်သွယ်နဲ့ လေလွင့်ခွေး ပြဿနာကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

မေး ။ ။ လေလွင့်ခွေး ပြဿနာဆိုတာ အခုမှ ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ဟိုး အရင်ကတည်းက ရှိနေခဲ့တာ။ ဒါကို YCDC အနေနဲ့ ရှင်းလင်းဆောင်ရွက်နေပေမယ့် ဘာကြောင့်များ ထင်သာမြင်သာတဲ့ အောင်မြင်မှု မရှိတာလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ နည်းလမ်းတွေထဲမှာ ထင်သာမြင်သာ မရှိဘူးဆိုတာက ကျနော်တို့ ဆောင်ရွက်နေတယ် အသိပေးသင့်တဲ့ ပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ပြည်သူလူထုကို အသိပေးပါတယ်။ အဓိက လူတွေက မြေ ပြင်ပေါ်မှာ မြင်နေတာက ကျနော်ရှေ့ကပြောတဲ့ နည်းလမ်း ၅ ခုက အကန့်အသတ်နဲ့ ဆောင်ရွက်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက ဘဏ္ဍာငွေပေါ့နော်။ ဘဏ္ဍာငွေ ရရှိမှုအပေါ် မူတည်ပြီး ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သလောက် ဆောင်ရွက်ပေးနေတာ ဖြစ် ပါတယ်။ အဲဒီတော့ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နိုင်မှုသည် coverage ဖြစ်မှုတော့ နည်းတာပေါ့။ ထင်သာမြင်သာ သိပ်မသိသာ ဘူး။ ကျနော်တို့ ရှင်းလင်းဆောင်ရွက်နေရတဲ့ အခြေအနေက (အဆိပ်ချရှင်းလင်း) ထင်သာမြင်သာနဲ့ လူတွေတွေ့တဲ့ အခါ ကျတော့ ဒီနည်းနဲ့ပဲ ဆောင်ရွက်တယ်လို့ သိထားကြတယ်။

ဘာလို့ မအောင်မြင်ရဘူးလဲဆို အစောကပြောသလို ငွေရေးကြေးရေး အကန့်အသတ်တွေ ရှိတယ်။ နောက်တခု အဓိက အရေးကြီးဆုံး အချက်က ပြည်သူရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်ပါတယ်။ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုတွေက ပူးပေါင်း ဆောင် ရွက်မယ်။ သူတို့ရဲ့ အန္တရာယ်ဖြစ်မှု အခြေအနေပေါ် ကျနော်တို့က သွားရောက် ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့အခါ ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်း ချက်များနဲ့ ပေးအပ်ထားတဲ့ တာဝန်အရ သွားရောက် ဆောင်ရွက်ပေးရာမှာ ပြည်သူလူထုရဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု အပြည့်အဝ ရရင်တော့ ဒီလုပ်ငန်းကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်ပြီး မကြာခင်မှာ အောင်မြင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြီးကလည်း ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးလို အကြီးကြီးဖြစ်လာတော့မှ နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ဆောင်ရွက်ရဖို့ အခြေအနေပေါ့နော်။ ဟို ဘက်ခေတ်မှာလည်း ဒီခွေးတွေက ရှိနေတာပဲ။ ရှိနေပေမယ့် ဒီလို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ပြောကြဆိုကြတာ သိပ်မရှိဘူး။ သူ့ ဟာနဲ့သူ ပြေလည်နေတာပေါ့။ အခုကျမှ ဒါကြီးက ဖြစ်လာတဲ့အခြေအနေမှာ နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်း လာတယ်။ ဒီထက်ပိုပြီးလည်း လုပ်နိုင်ကိုင်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်တွေ တိုးမြှင့်နိုင်ဖို့ ကျနော်တို့ဘက်ကလည်း ကြိုးစား နေပါတယ်။ ပြည်သူတွေ ကို ကျနော်တို့ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို သိသာ မြင်သာထင်သာရှိအောင် သတင်း မီဒီယာတွေမှာ ဒါတွေကို ဖော်ပြတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်သူတွေကို အသိပညာပေးဖို့တွေလည်း တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက် သွားဖို့ ရှိပါတယ်။

ဗဟန်းမြို့နယ်က လေလွင့်ခွေးများ ရှင်းလင်း (ဓာတ်ပုံ – အောင်ကျော်ထက်၊ ဧရာဝတီ)

မေး ။ ။ ခုနောက်ပိုင်း ဆောင်ရွက်လာတဲ့ လမ်းဘေခွေးတွေကို သင်းကွပ်တဲ့ သားကြောဖြတ်တဲ့ နည်းကရော အလုပ်ဖြစ် နိုင်မလား။ အောင်မြင်နိုင်မလား။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ လေလွင့်ခွေးကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတဲ့အခါ ရှေ့မှာတင်ပြသွားသလို နည်းလမ်းတွေ အများကြီး သုံးရ ပါတယ်။ ရှေ့အစဉ်အဆက်က ရှင်းလင်း သုတ်သင်တဲ့ နည်းလမ်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့တာသည် ဘာလို့ မအောင်မြင်သလဲလို့ မေးရင် ဒီဟာပဲ ပြန်ဖြေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့သည် နည်းလမ်းတခုတည်းနဲ့ သွားလို့ မရပါဘူး။ နည်းလမ်းပေါင်းစုံ ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခွေးလေခွေးလွင့်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိက ရည်မှန်းချက်သည် ပြည်သူ့ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်း ရေးနဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို ဦးတည်ပြီး ဆောင်ရွက်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆောင်ရွက်တဲ့ အခါမှာ multi sectorial approach က သွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ မျိုးပွားထိန်းချုပ်တာ ဆောင်ရွက် ရမယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးရ မယ်။ ခွေးတွေကို အန္တရာယ်ဖြစ်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ဖမ်းဆီးဖယ်ရှားရမယ်။ ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ကောင်တွေကို အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ထိန်းသိမ်းရမယ်။ တာဝန်ယူပြီး ခွေးမွေးမြူတဲ့ စနစ်ကိုလည်း မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရမှာဖြစ်တယ်။ ဒီကြားထဲမှာမှ ရှင်းလင်းတဲ့ စနစ်ကိုလည်း သုံးစွဲနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီထက်ပိုပြီး ပြောရမယ်ဆိုရင် လေလွင့်ခွေးတွေသည် လူ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဘာဖြစ်လို့ ရှိနေလဲဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ အစားအစာ လွယ်ကူစွာ ရရှိနိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါတွေက ဘာတွေလဲဆိုရင် လုံခြုံမှုမရှိတဲ့ အမှိုက်ပုံတွေ အမှိုက်ပုံးတွေ။ နောက် လမ်းဘေးဆိုင်တွေက အစားအသောက် ရောင်းချတဲ့ဆိုင်တွေက စွန့်ပစ်တဲ့ စားကြွင်းစားကျန်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စည်းကမ်းမဲ့ စွန့် ပစ်မယ်ဆိုရင် လမ်းဘေးခွေးတွေသည် ဒါကို စားသောက်ပြီးတော့ ရှင်သန်ပေါက်ဖွားမယ်။ အဲဒီနေရာမှာလာစုတာ။ နောက် တချက်က သူ့ရဲ့လုံခြုံတဲ့ နေထိုင်မှုစနစ်ကို ရနိုင်တယ်ယူဆလို့ နေထိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ environmental control ပေါ့။ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တခုက အခုဆို လမ်းဘေးမှာ ပေါ်ပြူလာဖြစ်လာတဲ့ တခုပါ။ လမ်းဘေးမှာ တိရစ္ဆာန်တွေကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ အစာ တွေ လိုက်ကျွေးတဲ့ကိစ္စ။ အဲဒါတွေကို ကျနော်တို့က ထိန်းသိမ်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာမှာဆိုရင် environmental control ကို အဓိကထားပြီး ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ environmental control မှာ အစာကို အလွယ်တကူ မရနိုင်အောင် ထိန်း ချုပ်ထားမယ်ဆိုရင် လေလွင့်ခွေးတွေသည် ရှင်သန်ပေါက်ဖွားမှုနှုန်း လျော့ကျလာမယ်။ ဒီနေရာမှာ မှီတင်းနေ ထိုင်မှုနှုန်း လျော့ကျလာမယ်။ ဧရိယာတခုနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီဧရိယာမှာ လေလွင့်ခွေးသည် အစာမရရင် စွန့်လွှတ်သွားမှာ။ ဒါက ကျ နော်တို့ ဆောင်ရွက်ရမယ့် နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်သူလူထု ပူးပေါင်းပါဝင်မှု ရအောင်လည်း public awareness နဲ့ education လုပ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ ဆောင်ရွက်မှသာလျှင် လေလွင့်ခွေးကို မှန်ကန်တဲ့ complete coverage ရအောင် စီမံခန့်ခွဲလို့ ရမှာပါ။

မေး ။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ လမ်းဘေးမှာ တိရစ္ဆာန်တွေကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ အစာတွေ လိုက်ကျွေးတဲ့ကိစ္စ ဆရာ ပြောသွားတယ်ပေါ့ နော်။ ဒါကိုရော ဌာနအနေနဲ့ ဘယ်လို ကိုင်တွယ် ဆောင်ရွက်သွားဖို့ ရှိမလဲ။

ဖြေ ။ ။ ၂၀၁၈ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေမှာ ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်များကို အများပြည် သူဆိုင်ရာ နေရာမှာ အစာကျွေးလို့ မရပါဘူး။ အစာကျွေးမယ်ဆိုရင် အရေးယူနိုင်မယ့် ပုဒ်မတွေရှိပါတယ်။ ပြစ်ဒဏ်တွေ လည်း ရှိပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့အနေနဲ့ ဒီဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးတဲ့နောက်မှာ ဒီလို တိရစ္ဆာန်တွေကို စည်းကမ်းမဲ့ အစာကျွေးတဲ့ကိစ္စကို မလုပ်ဖို့ ပြည်သူတွေကို ပညာပေးပါမယ်။ အသိပေးပါမယ်။ အသိပေးပြီးတဲ့နောက်မှာ သတိပေးတဲ့ အဆင့် ရောက်လာပါမယ်။ သတိပေးပြီးတဲ့ အဆင့်ပြီးရင် အရေးယူတဲ့အဆင့် ရောက်လာပါမယ်။ ဒါကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ဆက်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမြန်ဆုံးတော့ ဆက်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ မျိုပွားနှုန်း ထိန်းချုပ်တဲ့ (birth control) လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ခွေးတကောင်ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ် ဘယ်လောက်ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ လက်တွေ့လုပ်နေတဲ့ အခြေအနေအရ ခွေးအထီး တကောင်ကို မျိုးပွားထိန်းချုပ်မယ်ဆို ကျနော်တို့ က ခွဲစိတ်ပြီး ထိန်းချုပ်တဲ့နည်းကို သုံးစွဲတာပါ။ အဲဒီလို ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် ခွေးထီး တကောင်ကို ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၀၀၀ လောက် ကုန်ကျပါတယ်။ ဒါက သုံးစွဲတဲ့ ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေရဲ့ တန်ဖိုးဖြစ်ပါတယ်။ ခွေးအမ တကောင်ဆိုရင်တော့ ဝမ်းဗိုက် ကိုခွဲပြီးတော့ သူ့ဆီမှာရှိတဲ့ သားအိမ်နဲ့မျိုးပွားနိုင်တဲ့ အင်္ဂါတခုလုံးကို ဖယ်ထုတ်လိုက်တဲ့တွက် သူကတော့ ငွေကြေးအားဖြင့် ၂၅၀၀၀-၃၀၀၀၀ ကုန်ကျနိုင်ပါတယ်။ ခွေးအထီးထက်စာရင် ပိုအချိန်ပေးပြီးစောင့်ရှောက်ရတဲ့ အခြေအနေလည်းရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါကို ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ နံပါတ်တစ် ဒီလေလွင့်ခွေးတွေသည် ပမာဏ အများကြီးဖြစ်နေတယ်။ တကောင် ကို ၂၅၀၀၀ နဲ့ ကိန်းဂဏန်းမြှောက်လိုက်တဲ့အခါ ဘတ်ဂျက်သည် အကြီးကြီး ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒါကြီးကို တပြိုင်နက်တည်း လုပ်နိုင်မလားဆို မလုပ်နိုင်ဘူး။ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြေရှင်းဆောင်ရွက် သွားရမှာ။ ဒါက ကမ္ဘာမှာရော နိုင်ငံတ ကာမှာရော ရေရှည်စီမံကိန်းနဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ရှည်လများ ဆယ်စုနှစ် တနှစ်/နှစ်နှစ်ထိ လုပ်ရတဲ့ လုပ်ငန်းဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီတော့ ကျနော်တို့ တနှစ်မှာ ဘယ်လောက်လုပ်နိုင်သလဲ တလမှာ ဘယ်လောက်နိုင်သလဲ။ တခြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် မှုတွေ ဘယ်လောက် ရသလဲပေါ်မူတည်ပြီး ဘတ်ဂျက်က အစိုးရအပေါ်မှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်မှု သက်သာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခုနက ပြောသလို ကိန်းဂဏန်းအားဖြင့် တွက်လိုက်ရင် အများကြီးဖြစ်နေတာ။ တနှစ်တနှစ်မှာ လုပ်နိုင်တဲ့ဟာနဲ့ ပြန်တွက် မယ်ဆိုရင်တော့ ဒီလောက်အများကြီးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနည်းလမ်းတခုတည်းတော့ မဟုတ်ဘူး။ ဒါလုပ်မှ ခွေးလေခွေး လွင့် ပပျောက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ နည်းလမ်းပေါင်းစုံ သွားရမှာဖြစ်ပါတယ်။

တချို့က အကြံပြုကြတယ်။ မျိုးပွားထိန်းချုပ်ဖို့။ ဒါပေမယ့် မျိုးပွားထိန်းချုပ်လိုက်တဲ့ခွေးသည် မကိုက်တော့ဘူးလား။ ပြည် သူလူထုကို အန္တရာယ်မပြုတော့ဘူးလား။ အန္တရာယ်ပြုနိုင်တယ်။ ရောဂါဘယအားဖြင့် မဟုတ်ပေမယ့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာအား ဖြင့်ရော စိတ်ရောကိုယ်ပါ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တဲ့အခြေအနေမှာ ရှိကောင်းရှိနိုင်မယ်။ ဒါကိုလည်း သတိထားရမယ့် အချက် ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ခွေးတွေကို ခွဲစိတ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်းပြန်လွှတ်တာလား။ ဒီခွေးက မျိုးပွားထိန်းချုပ်ပြီးသားပါဆိုတာကို ဘယ်လို အမှတ်သားပြုထားလဲ။

ဖြေ ။ ။ ခွဲစိတ်ပြီးတဲ့ အထီးဆိုရင် မေ့ဆေးပေးပြီး ခွဲစိတ်တာဖြစ်လို့ သူ ပြန်ပြီးသတိရလာတဲ့ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး အချိန်ပိုင်းလေးအတွင်းမှာ ပြန်လွှတ်လို့ ရတယ်။ သူ့ရဲ့မူလနေရာကို ပြန်ပို့လို့ ရတယ်။ အမဆိုရင်တော့ သူ့အနာကျက်တဲ့အ ထိ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်ပေးတဲ့ဟာ အနာကျက်တာပေါ် မူတည်ပြီး အချိန်ကာလတခု တကောင်နဲ့ တကောင် မတူနိုင်ပါဘူး။ အခြေနေ တခုနဲ့တခုလည်း မတူနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီတော့ မတူနိုင်တဲ့ အခြေအနေပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ကျနော်တို့က ၂ ရက်ကနေ ၄/၅ ရက် အချိန်ကြာရင်ကြာသလို စောင့်ရှောက်ပေးရမယ့် သူ့ရဲ့ procedure ရှိပါတယ်။

 

ဗဟန်းမြို့နယ်က လေလွင့်ခွေးများ ရှင်းလင်း (ဓာတ်ပုံ – အောင်ကျော်ထက်၊ ဧရာဝတီ)

မေး ။ ။ ဒီလို ခွဲစိတ်ပြီး မျိုးပွားထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ခွေးအရေအတွက် ဘယ်လောက်ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ ၂၀၁၄ ကနေစပြီး အထီးတွေကို မျိုးပွားထိန်းချုပ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုဆိုရင် မြို့ နယ်တွေမှာ ပြည်သူလူထုရဲ့ဆန္ဒရှိလို့ လိုအပ်လို့လုပ်ပေးရမယ်ဆိုရင် အမတွေကိုလည် မျိုးပွားထိန်းချုပ်ဖို့ စီစဉ်ဆောင်ရွက် နေပါတယ်။ သင်းကွပ်ထားတဲ့ ခွေးထီးအကောင်ရေ ၈၀၀ ကျော် ရှိပါတယ်။ မျိုးပွားထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အထီးတွေက ထင်သာ မြင်သာ ရှိတယ်။ ကြည့်တာနဲ့ သိသာပါတယ်။ သူ့မှာမျိုးပွားအင်္ဂါသည် ထုတ်ထားပြီးသားဆို မရှိတော့ဘူ။ အမတွေကျတော့ နားရွက်မှာ အချိုင့်ဖြစ်အောင် အမှတ်အသားပေးလိုက်တယ်။ အဲဒီလိုမျိုးနဲ့ ခွဲခြားနိုင်အောင်လို့ ဆောင်ရွက်ထားပါတယ်။

မေး ။ ။ ဒီလို သင်းကွပ်လိုက်ရုံ သားကြောဖြတ်လိုက်ရုံနဲ့ ခွေးကိုက်တာ မရှိတော့ဘူးလားလို့ မေးခွန်းထုတ်စရာ ရှိပါတယ်။

ဖြေ ။ ။ ဟုတ်ပါတယ်။ မျိုးပွားထိန်းချုပ်တာနဲ့တင် ဒီကိစ္စပြတ်သွားမလားဆိုတော့ သူမကိုက်ဘူးလို့ တာဝန်မခံနိုင်ဘူး။ ကိုက်ချင်လည်း ကိုက်မယ်။ နောက်ပြီး အဲဒီ ခွေးရှိနေခြင်းက များတယ်ဆိုရင် လူတွေသည် မျိုးပွားထိန်းချုပ် ထားထား/မ ထားထား ကြောက်ရတယ်။ စိတ်ရောကိုယ်ပါ ဘေးကင်းလုံခြုံဖို့အတွက် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့က တခြားနည်းလမ်းကို သုံပြီးတော့ ဆောင်ရွက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိက ဒီမှာဖြစ်နေတဲ့ပြဿနာက လမ်းပေါ်မှာ လေလွင့်ခွေး များပြားနေတဲ့ ပြဿနာ ဖြစ်ပါတယ်။ လေလွင့်ခွေး များပြား နေတာသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေတာပါ။ ပြည်သူလူထုသည် ခွေးနဲ့ပတ်သက်ရင် သူ့မှာ အကြောက်တရား သုံးခုဖြစ်နေတယ်။ တစ်က ဒီလေလွင့်ခွေးရဲ့ တိုက်ခိုက်တဲ့ဒဏ် ကိုက်တဲ့ဒဏ် ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်က ဒီခွေးကိုက်လိုက်ရင် ကူးစက်လာမယ့် ကူးစက်ရောဂါကို ဖြစ်တယ်။ သုံးကတော့ ခွေးတွေရှိနေရင်ကို သူ့အတွက် သွားရလာရ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု မရှိဘူးလို့ ခံစားရတဲ့ စိတ်ခံစားချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို လျော့ပါးအောင် ဆောင်ရွက်ပေး နိုင်တဲ့အလျောက် ဆောင်ရွက်ပေးရမှာ ကျနော်တို့မှာ တာဝန်ရှိပါတယ်။
မေး ။ ။ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ ဌာနအနေနဲ့ အဓိက ဘယ်လို အခက်အခက်တွေ ကြုံတွေ့ရပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဓိကကတော့ ဒီလေလွင့်ခွေးတွေကို စီမံခန့်ခွဲ ဆောင်ရွက်ရတဲ့အခါမှာ နံပါတ်တစ်ကတော့ ဘတ်ဂျတ်ပေါ့။ ငွေ ရေးကြေးရေး လိုအပ်ချက်တွေ ရှိပါတယ်။ Finical လိုအပ်ချက်တွေကို အခု လက်ရှိရှိတဲ့ အကြီးအကဲတွေကနေ ဒါကို တိုး မြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ရော ပိုမိုပြီအရှိန်အဟုန်မြှင့်နိုင်ဖို့ရော တင်ပြဆောင်ရွက်နေတာ ရှိပါတယ်။ ပြည်သူလူထုရဲ့ ပူးပေါင်းပါ ဝင်ကူညီမှုတွေကိုလည်း ကျနော်တို့ဖိတ်ခေါ်တာတွေ ရှိပါတယ်။ ပူးပေါင်းပါဝင်လိုချင်တဲ့ သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ သူတို့ပေး အပ်တဲ့ အကူညီပေါ်မှာမူတည်ပြီး ဒီဟာတွေကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ဖို့ အားလုံးဘက်ပေါင်းစုံကနေ ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

မေး ။ ။ ဒုမြို့တော်ဝန်အနေနဲ့ အဆိပ်ချနည်းကို မသုံးဘူး။ ဌာနကိုလည်း မညွှန်ကြားဘူးလို့ ပြောတာမျိုး ရှိတယ်။ ဒီအပေါ် ဌာနအနေနဲ့ရော ဘာများပြောစရာရှိပါလဲ။
ဖြေ ။ ။ ဌာနအနေနဲ့ကတော့ ဝန်ထမ်းတွေဖြစ်တဲ့အတွက် ကျနော်တို့ရဲ့အထက်က ညွှန်ကြားတဲ့အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရ တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထက်က ညွှန်ကြားချက်မှာ ဆောင်ရွက်တဲ့ အခါကျတော့ နိုင်ငံတကာရဲ့ guide line တွေနဲ့လည်း ညီ ညွတ်အောင် ဆောင်ရွက်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ နှစ်ခုကြားထဲမှာ ကျနော်တို့က ဘောင်ဝင်အောင် အံဝင်အောင် ဆောင် ရွက်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေအားလုံးသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကိုပဲ ကြည့်ပါတယ်။ ပြည်သူ့ရဲ့ဆန္ဒကို ဦးတည်ပြီး ဆောင်ရွက်သွားရတာပါ။ အဲဒီလို ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ ဆောင်ရွက်နေပါ တယ်။ international guide line အရ လုပ်တာပါ။ ကျနော်တို့ လုပ်ချင်တိုင်း လုပ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဗဟန်းမြို့နယ်က လေလွင့်ခွေးများ ရှင်းလင်း (ဓာတ်ပုံ – အောင်ကျော်ထက်၊ ဧရာဝတီ)

မေး ။ ။ ဌာနကဖွင့်ထားတဲ့ လှိုင်သာယာခွေးဂေဟာမှာရော ခွေးကောင်ရေ ဘယ်လောက် ရှိပါသလဲ။ ဂေဟာအကြောင်း အသေးစိတ် သိချင်ပါတယ်။

ဖြေ ။ ။ ၂၀၁၆-၁၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှာ ရန်ကုန်မြို့တော် နယ်နမိတ်အတွင်းမှာ ရှိတဲ့ လေလွင့်ခွေးတွေအနက်ကနေ ဆိုး သွမ်းပြီး အများပြည်သူ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ခွေးတွေကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် လုပ်ငန်းစဉ်တခုပါတော့ လေလွင့် ခွေးဂေဟာကို ၂၀၁၆-၁၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှာ စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၇ အောက်တိုဘာလမှာ စတင်ပြီး လေ လွင့်ခွေးတွေကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း လက်ခံပါတယ်။ အဲဒီလို လက်ခံ ထိန်းသိမ်းတဲ့နေရာမှာ ဒီခွေးတွေကို နေ့စဉ် ကျွေးမွေး စရိတ်အနေနဲ့ တကောင်ကို ၂၅၀ ကျပ်နှုန်းနဲ့ အစာ ချက်ပြုတ်ကျွေးမွေးပါတယ်။ တနေ့ကို နှစ်ကြိမ်ကျွေးပါတယ်။ သန့်ရှင်း ရေး နေ့စဉ် လုပ်ပေးရပါတယ်။ ခွေးတွေအတွက် ကျန်းမာရေးလိုအပ်လို့ရှိရင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးပါတယ်။ ဒီမှာ ခွေးတွေကို ခွေးရူးကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးပါတယ်။

ဒီကိုရောက်လာတဲ့ ခွေးတွေကနေ ဂေဟာထဲမှာပဲ ထပ်ပြီးတော့ ပွားမလာအောင် ရောက်တာနဲ့ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး မျိုးပွားထိန်းချုပ်မှု ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ ဌာနအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်တာရှိသလို ပြင်ပက တိကုဆရာဝန် တွေ ပရဟိတခေါ်ပြီး ဆောင်ရွက်တာလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါတွေက ကျနော်တို့ ခွေးဂေဟာရဲ့ ဆောင်ရွက်တဲ့အခြေအနေပေါ့။ အဲဒီတော့ ၂၀၁၇ အောက်တိုဘာလကနေစပြီး ခွေးအကောင်ရေသည် အခု လက်ရှိမှာ ၂၀၀ ကျော်ရှိနေပါပြီ။ ပြည်သူလူထု ရဲ့ လိုအပ်ချက်အရ အများပြည်သူ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့ ဧရိယာတွေမှာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေ အမြင့်ဆုံး ခွေး တွေကို ရွေးချယ် ဖမ်းဆီးပြီး ဂေဟာမှာ ထိန်းသိမ်းနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ဒီလိုဂေဟာမျိုးတွေ ထပ်ဖွင့်ဖို့ ရှိပါသလား။

ဖြေ ။ ။ အဲဒါ ဘတ်ဂျတ်အနေအထားပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ ကျနော်တို့တွေ ခဏခဏလည်း ကြားသိနေရတဲ့ လူတွေ အတွက် လိုအပ်ချက်တွေ ဖြည့်ဆည်းဖို့တောင် ဘတ်ဂျက်တွေ မလုံလောက်တာ ခွေးကိစ္စကို ရေးကြီးခွင်ကျယ်လုပ်ပြီး ဒါကို ဖြေရှင်းနေရတဲ့ ပြဿနာလိုဖြစ်နေတယ်။ တကယ်တမ်းပြောရင် တဖက်ကကြည့်ရင် မှန်ပါတယ်။ တဖက်ကကြည့်ရင်တော့ ဒါ ခွေးကို ဆောင်ရွက်ပေးတယ်ဆိုပေမယ့် ပြည်သူလူထုရဲ့ ကျန်မာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို ဦးတည်ပြီး ဒီဘတ်ဂျက်တွေ ကို သုံးစွဲဆောင်ရွက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်ရှိအချိန်မှာ ကျနော်တို့သည် ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေလည်း အ များကြီးရှိတယ်။ ခွေးဂေဟာတွေ ဆောက်တာသည်လည်း ကုန်ကျစရိတ်ရှိသလို ဒီဟာကြီးလည်ပတ်ဖို့ အကောင်အထည် ဖော် ဆောင်ရွက်တဲ့အခါမှာလည်း နောက်မှာ ဘတ်ဂျတ်တွေ အမျာကြီး လိုအပ်တယ်။ ဒါသည်လည်း ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အဖြေမ ဟုတ်ဘူး။ ဒါက အရန်အတားနဲ့ အထောက်အကူပြု လုပ်ငန်းတခုအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာမှာ လည်း ဒါကို ဖြေရှင်းတဲ့နည်းလမ်းအနေနဲ့ ကျင့်သုံးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အထောက်အကူပြု လုပ်ငန်းအနေနဲ့ပဲ ကျင့်သုံးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဘတ်ဂျက်အခြေအနေအပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ဦးစာပေး အစီအစဉ်ထဲမှာတော့ မထည့်ထားပါဘူး။

ဗဟန်းမြို့နယ်က လေလွင့်ခွေးများ ရှင်းလင်း (ဓာတ်ပုံ – အောင်ကျော်ထက်၊ ဧရာဝတီ)

မေး ။ ။ လေလွင့်ခွေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး ဘယ်နှစ်နှစ်လောက်များ ကြာအုံးမလဲ။

ဖြေ ။ ။ လူကို စိတ်ရောကိုယ်ပါ လုံခြုံမှုအတွက် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေတဲ့ လေလွင့်ခွေးတွေကို ဦးစားပေးပြီး အရင်ဆုံး ဆောင်ရွက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေအတွက် လေလွင့်ခွေးတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်တမ်းတွေလုပ်ဖို့ရှိတယ်။ မြို့နယ်အတွင်းမှာ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး လုပ်တဲ့အခါ ဘယ်နေရာ ဘယ်ပွိုင့်မှာ ဘယ်ခွေးက ဘယ်သူ့ကို အန္တ ရာယ်ပေးတဲ့ အခြေအနေ မြင့်မားလျက်ရှိတယ်။ ဆိုတဲ့အပေါ်မှာမူတည်ပြီး ဦးစားပေးအဆင့်ကို first step အနေနဲ့ ဆောင် ရွက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်တမ်းလုပ်လို့ ထွက်လာတဲ့ ရလဒ်ပေါ်မူတည်ပြီး ဘယ်ကာလမှာ ဦးစားပေးတစ်ကို ဘယ်နည်း လမ်းနဲ့ ရှင်းလင်းမယ်။ ဖယ်ရှားမယ် လုပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါပြီးတော့မှ ဒုတိယဦးစားပေး အစီအစဉ်။ ပထမ ဦးစားပေး မရှိ တော့ရင် လယ်ဗယ်ကျသွားတဲ့ သူတို့ကို ဒုတိယအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ကျနော်တို့ ဖယ်ရှားရှင်းလင်း တဲ့နည်းလမ်းကို ပြောတာပါ။ ဒီကြားထဲမှာလည်း ရတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး ပြည်သူလူထုရဲ့ လက်ခံနိုင်မှု အခြေအနေပေါ်မှာ မူ တည်ပြီး တချို့ဟာတွေက မျိုးပွားထိန်းချုပ်ရမယ်။ နောက် ကာကွယ်ဆေး မဖြစ်မနေ ထိုးရမယ်။

လေလွင့်ခွေး လမ်းပေါ်မှာ ရှိနေသမျှ အချိန်မရွေး ကိုက်နိုင်တယ်။ ကိုက်လို့ရှိရင် ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်နိုင်တယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးထားပြီးတော့ရော ရောဂါခုခံနိုင်တဲ့ ခုခံအား ခွေးရူးအတွက် ခုခံနိုင်တဲ့ အဆင့် ထွက်ပြီလား။ ဒါကို ကျနော်တို့က ထပ်ပြီး စမ်းသပ်စစ်ဆေးပြီး သုတေသနပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေ တဆင့်ပြီးတဆင့် သွားရမှာ။ ကျနော်တို့ ဌာနတခုတည်း ဆောင်ရွက်နိုင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်နိုင်တဲ့ဌာနတွေ ကူညီပေးနိုင်တဲ့ဌာနတွေနဲ့ ပေါင်း စပ်ညှိနှိုင်းပြီးတော့ ဆောင်ရွက်သွားဖို့ အစီအစဉ်တွေလည်း ရှိပါတယ်။

မေး ။ ။ YCDC ရဲ့ ခွေးရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် အားမရလို့ ပြစ်တင်ဝေဖန်နေတဲ့ သူတွေနဲ့ တိချစ်သူတွေကြား ဘယ်လို ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားဖို့ ရှိမလဲ။ ဘက်နှစ်ဖက်ကိုရော ဘာများပြောချင်တာ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ တိချစ်သူပဲဖြစ်ဖြစ် တိရိစ္ဆာန်ကို ကြောက်တဲ့သူပဲဖြစ်ဖြစ် ကျနော်တို့ကတော့ ဥပဒေပါ ပေးထားတဲ့ ကျနော်တို့ ဆောင်ရွက်ရမယ့်တာဝန် ကျနော်တို့ကို ပေးအပ်ထားတဲ့ လုပ်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်းပဲ ဆောင်ရွက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့ရဲ့ ဆောင်ရွက်ရတဲ့ အခြေအနေသည် အများပြည်သူရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အများပြည်သူရဲ့ ဘေးကင်းလုံ ခြုံရေးကို ဦးစားပေး ဦးတည်ပြီး ဆောင်ရွက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကြားထဲမှာမှ လုပ်ကိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေပေါ်မှာ မူတည်ပြီး တိချစ်သူကလည်း ဝေဖန်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ တိကြောက်သူကလည်း ကျနော်တို့အပေါ် ဝေဖန်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ ကျနော်တို့ က ပြည်သူ့မျက်နှာကိုကြည့်ပြီး တကယ် ပြည်သူ့ရဲ့လိုအပ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာလို့ ခုချိန်ထိ မလုပ်နိုင်သေးတာလဲ။ ကျနော်တို့ရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး အကြီးကြီးပါ။ အဲဒီ အကြီးကြီးကို နေ့ချင်းညချင်း ရေ တွင်းတူး ခု ရေကြည်ထွက်လာဖို့အတွက် လုပ်ဖို့တော့ အနည်းငယ် အခက်အခဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ကို အချိန်ပေးပြီး တော့ စောင့်ကြည့် ပေးစေချင်ပါတယ်။ လုပ်ကိုင်ဖို့အတွက် ကျနော်တို့ကို အခွင့်အလမ်းတွေပေးပါ။ ကျနော်တို့ ဒါကို ကြိုး စားပြီး ဆောင်ရွက်ပေးပါမယ်။ ပြည်သူတွေ အခက်အခဲ ဖြစ်နေတာကိုလည်း သိပါတယ်။ ကျနော်တို့လည်း လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ချမှတ်ပြီး ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

တဖက်မှာ တိချစ်သူများကို ပန်ကြားချင်တာက ပြည်သူတွေ ဘေးကင်းလုံခြုံဖို့နဲ့ အန္တရာယ် ကင်းရှင်းမှုကိုလည်း ကြည့်စေ ချင်ပါတယ်။ ဒါက ကျနော်တို့အတွက် အရေးကြီးတာပါ။ ကျနော်တို့ ခဏခဏသုံးပါတယ်။ လူသားဆန်တာသည် လူသား ပေါ်မှာလည်း လူသားဆန်ရပါမယ်။ တိရစ္ဆာန်ပေါ်မှာလည်း လူသားဆန်ရပါမယ်။ အဲဒီတော့ ကျနော်တို့ လူသားဆန်တဲ့ အခါ မှာ လူသားတွေ မြင်နေရတဲ့အတိုင်းပါပဲ ခွေးတွေကိုက်လို့ ခွေးရူးရောဂါဖြစ်ပွားတဲ့ case တွေ။ ခွေးကိုက်လိုက်လို့ ဒဏ်ရာ ဒဏ်ချက်ရသွားတဲ့ သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာမှ ကလေးတွေက အများဆုံးပါ။ အဲဒီကလေးတွေသည် ရာသက် ပန် သူတို့ဘဝ တလျှောက်လုံးမှာ ခွေးနဲ့ပတ်သက်ရင် သူတို့ရင်ထဲမှာ အစွဲတခုဖြစ်သွားပါတယ်။

အဲဒီတော့ ကျနော်တို့ humane လုပ်တဲ့အခါမှာ ဒါကိုလည်း သတိထားဖို့ လိုတယ်။ နောက်တခုက ခွေးသည် ကိုက်ခံရ သည်ဖြစ်စေ မကိုက်ခံရသည်ဖြစ်စေ ခွေးရူးရောဂါဖြစ်သည်ဖြစ်စေ မဖြစ်သည်ဖြစ်စေ လမ်းပေါ်မှာ ခွေးပမာဏ များနေရင် လူကြီးဖြစ်ဖြစ် ကလေးဖြစ်ဖြစ် ကြောက်ပါတယ်။ ကြောက်တဲ့အခါကျတော့ စိတ်မှာလုံခြုံမှု မရတော့ဘူးဆိုတဲ့ အခြေခံရှိနေ ပါတယ်။ ဒါကို ကျနော်တို့က လျော့ပါးအောင် ဆောင်ရွက်ပေးဖိ့ု ဖြစ်ပါတယ်။ ဌာနမှာပဲ တာဝန်ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်သူ တွေ ပူးပေါင်းပါဝင်ပေးဖို့လည်း တောင်းဆိုပါတယ်။

ဗဟန်းမြို့နယ်က လေလွင့်ခွေးများ ရှင်းလင်း (ဓာတ်ပုံ – အောင်ကျော်ထက်၊ ဧရာဝတီ)

မေး ။ ။ ဌာနရဲ့ ခွေးရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ချက်များနဲ့ပတ်သက်လို့ ဘာများ ဖြည့်စွက်ပြောချင်တာ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ပြည်သူ့ရဲ့အခက်အခဲ ပြည်သူ့ရဲ့စိတ်မှာဖြစ်နေတဲ့ ခံစားချက်တွေကို သိပါတယ်။ ဘာလို့ဆို ကျနော်တို့ဆီ နေ့ စဉ်နဲ့အမျှ တိုင်ကြားတာ ဖုန်းဆက်ပြောတာ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တွေကတဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေကတဆင့် အ ကြောင်းကြား တင်ပြနေတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ သိတဲ့အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး အကြီးအကဲတွေရဲ့ လမ်းညွှန်မှုနဲ့အတူ ကျနော်တို့က ဒါကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်ပြီး ဆောင်ရွက်ဖို့ နည်းမျိုးစုံနဲ့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ လုပ်တဲ့လုပ်ငန်း စဉ်တွေမှာ ပြည်သူ လူထုရဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု အပြည့်အဝ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါဆိုရင် လေလွင့်ခွေးတွေ လုံးဝပျောက်ပအောင် မဆောင်ရွက်နိုင် သေးခင်စပ်ကြားမှာ ပြည်သူလူထုရဲ့စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ခံစားချက် အနှောင့်အယှက် စိုးရိမ်မှုတွေကို လျော့ပါးအောင် ဆောင်ရွက်သွားဖို့အတွက် ပထမဆုံးအနေနဲ့ ရည်မှန်းဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ပြည်သူလူထုကိုလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်စေချင် ပါတယ်။

နောက်တချက်က ကူးစက်ရောဂါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ခွေးရူးပေါ့။ ခွေးရူးရောဂါ ဖြစ်ပွားတယ်ဆိုတာ လေလွင့်ခွေးတွေရဲ့ ကိုက်ခံ ရမှုကြောင့် အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ ကမ္ဘာမှာလည်း စစ်တမ်းရှိပါတယ်။ ဒီရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် ခွေးကောင် ရေ လျော့ပါးရုံနဲ့မပြီးပါဘူး။ လေလွင့်ခွေးတွေမှာ ခွေးရူးရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမရှိအောင် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံပေးရမှာ ဖြစ် ပါတယ်။ အဲဒါကိုလည်း တိရစ္ဆာန် ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ဖို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဇယား ၂ မှာ ဆောင်ရွက်ရမယ့် တာဝန်တွေကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအဖွဲ့ ဌာနတွေကို တာဝန်သတ်မှတ်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ သွားတဲ့အခါ တဌာနတည်း ဆောင်ရွက်လို့ မရပါဘူး။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ရှိတဲ့ဌာန လည်း ဒီနေရာမှာ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ ဆောင်ရွက်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနေရာမှာ ရော ဂါပျံ့နှံ့မှု စူးစမ်းထောက်လှမ်းမှု၊ လေလွင့်ခွေးတွေမှာ ဘယ်လောက်ရာခိုင်နှုန်းထိ ခွေးရူးရောဂါ ကူးစက်နေပြီလဲ။ ကာကွယ် ဆေး ဘယ်လောက် ထိုးထားပြီးပြီလဲ။ coverage ဘယ်လောက်ဖြစ်ပြီလဲဆိုတဲ့ ဆောင်ရွက်မှုတွေကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ ဌာနများက ဆောင်ရွက်သွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှူရန်
ခွေးတွေကို ရှင်းတာ ချက်ချင်းကြီး မဖြစ်နိုင်ဘူး 

The post လေလွင့်ခွေး လမ်းပေါ်မှာ ရှိနေသမျှ အချိန်မရွေး ကိုက်နိုင်တယ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ခွေးတွေကို ရှင်းတာ ချက်ချင်းကြီး မဖြစ်နိုင်ဘူး https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2019/05/31/193174.html Fri, 31 May 2019 06:50:05 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=193174 ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဦးစိုးလွင်ကို ဧရာဝတီ သတင်းထောက် ဇူးဇူး က တွေ့ဆုံ မေးမြန်းထားသည်။

The post ခွေးတွေကို ရှင်းတာ ချက်ချင်းကြီး မဖြစ်နိုင်ဘူး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဗဟန်းမြို့နယ် ဆရာစံမြောက်အရှေ့ရပ်ကွက်ရှိ ပိုင်ရှင်မဲ့လမ်းဘေး ခွေးများကို ဖောင်ကြီး၊ မင်းကုန်း၊ မရမ်းချောင်၊ သရက်နီ ကျေးရွာရှိ သဘာဝ ဓမ္မတရားရိပ်သာ၏ ဘေးမဲ့ဂေဟာသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း၊ ယင်းခွေးများကို မွေးလိုသည့်လူရှိပါက တရားဝင် မွေးနိုင်ရန် မှတ်ပုံတင်လုပ်ပေးခြင်း လုပ်ငန်းများကို မေ ၂၉ ရက်တွင် မြို့နယ် စည်ပင်သာယာ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ လုပ်ငန်း အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC) က ဆောင်ရွက်နေသည့် ရန်ကုန် တိုင်းအတွင်းရှိ ခွေးလေခွေးလွင့်များ ရှင်းလင်းဆောင်ရွက်ရေး အခြေအနေ၊ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးအား ထိထိရောက် ရောက် မလုပ်ဆောင်နိုင်ဟုဆိုကာ YCDC အပေါ် ပြည်သူတို့၏ ဝေဖန်ပြောဆိုနေမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဦးစိုးလွင်ကို ဧရာဝတီ သတင်းထောက် ဇူးဇူး က တွေ့ဆုံ မေးမြန်းထားသည်။

မေး ။ ။ ဗဟန်းမြို့နယ်မှာ ဆောင်ရွက်တဲ့ ခွေးရှင်းလင်းရေး ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိချင်ပါတယ်။

ဖြေ ။ ။ ဗဟန်းမြို့နယ်က လာလာပြီး ကျနော့်ကို ဆွေးနွေးကြတယ်။ သဘာဝ တရားရိပ်သာကနေ ခွေးအကောင် ၁၀၀၀ ကျော် ၂၀၀၀ လောက် လက်ခံပေးနိုင်တဲ့ အခါကျတော့ ကျနော်ကလည်း ခွေးကို အဆိပ်ချတဲ့နည်းနဲ့ မဖြေရှင်းချင်ဘူး။ ဒီတော့ ဟိုဘက်ကနေ အကောင် ၂၀၀၀ လောက် လက်ခံပေးနိုင်တယ်။ ခင်ဗျားတို့ ဗဟန်းမြို့နယ်ထဲမှာ ကိုက်တတ်တဲ့ခွေး တွေကို အရင်ဦးစားပေးဖမ်းပေးမယ်။ ကျနော်တို့ YCDC ကနေ ကားနဲ့ ဖမ်းတတ်တဲ့လူ လွှတ်ပေးမယ်။

ဒီမှာက မေ့ဆေးပေးပြီးပဲ ဖမ်းတတ်တော့ မေ့ဆေးပေး ဖမ်းရင် စရိတ်ကုန်ကျတယ်။ အဲဒီတော့ ပိုက်နဲ့ဖမ်း။ ကျနော်တို့ အိမ် နီးချင်းနိုင်ငံ ထိုင်းမှာ ပိုက်နဲ့ဖမ်းတယ်။ ကုန်ကျစရိတ် မရှိတော့ဘူး။ ကျနော်တို့ နိုင်ငံက ချမ်းသာတဲ့ နိုင်ငံ မဟုတ်ဘူး။ ဒီစ ရိတ်တွေ ပိုကုန်တယ်။ မေ့ဆေး ကုန်ကျမယ့် စရိတ်ကို တခြားနေရာမှာ သုံးချင်တာ။ သန့်ရှင်းရေးတို့။ ရေစီးရေလာတို့ အဲဒီ နေရာမှာ သုံးချင်တာ။ ကျနော်တို့ဆီမှာ ပိုက်နဲ့ ဖမ်းတတ်တဲ့လူတွေက မရှိသေးတဲ့ အခါကျတော့ သင်ကြပေါ့နော်။ အိမ်နီး ချင်း ထိုင်းတွေတောင် ဖမ်းတတ်နေတာပဲ။ ဒီမှာလည်း သင်ကြလို့ ကျနော် ပြောထားတယ်။

အခု ဗဟန်းမြို့နယ်ကနေ စပြီး ပို့မယ်ဆိုတော့ မေ့ဆေးတွေ လိုတယ်။ ဖမ်းတာကျွမ်းတဲ့လူတွေရော။ သူတို့ကိုလည်း ပံ့ပိုး ပေးချင်တယ်။ မေ့ဆေးလည်း ဝယ်ရမယ်ဆိုတော့ ကျနော်ကနေ ၁၀ သိန်း (ကိုယ်ပိုင်ငွေ) မတည်ပေး လိုက်တယ်။ ကျန်တဲ့ ဟာတွေ ခင်ဗျားတို့ ရှာကျန်ပေါ့နော်။ နောက်ပြီး ပြည်သူတွေနဲ့လည်းပူးပေါင်းဆိုပြီး မတည်ပေးလိုက်တယ်။ ဒီနေ့ လုပ်ငန်းစ တဲ့အခါ ခွေးချစ်သူတွေ ကိုယ်တိုင် ကားပေါ်တင်ပေးတာ။ ကျနော်တို့ ဌာနကလည်း ခွေးရူးကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးတယ်။ မှုတ်ပြောင်းနဲ့ ဖမ်းပေးတယ်။ ကျနော်တို့မှာ ကား ၄ စီးရှိတယ်။ ကျနော်သွားတဲ့အချိန်မှာ အကောင် ၄၀ လောက် ရှိပြီထင် တယ်။ ဖမ်းပြီးပို့ နေတယ်။ ခွေးချစ်သူတွေလည်း မယုံဘူးဆိုရင် လိုက်သွားကြ။ ဖောင်ကြီးဘက်မှာ ရှိတယ်။ အဲဒီကို သွားပို့ မှာ။ ဒါ အခု လုပ်ငန်းစပြီ။ အဲဒီလိုပဲ တခြားမြို့နယ်တွေလည်း ပြည်သူ ပူးပေါင်းပါဝင်မှ ရမှာ။ မပါဝင်ဘဲ မလုပ်နိုင်ဘူး။

မေး ။ ။ ခွေးကောင်ရေ ၂၀၀၀ ပဲလား။ ကျန်တဲ့ဟာတွေကျတော့ရော ဒီတိုင်းပဲ ထားအုံးမှာလား။

ဖြေ ။ ။ သူ လက်ခံနိုင်သလောက် လက်ခံမယ်။ ၂၀၀၀ ရယ်တော့ မဟုတ်ဘူး။ နောက်ထပ် လက်ခံရင်လည်း လက်ခံ ပေးမယ်။ ကျနော်က ဆိုးတဲ့ခွေးလည်း သူ့ကိုပို့မယ်။ ဒီမှာလည်း အရပ်ထဲက လက်ခံနိုင်တဲ့ လူတွေကိုလည်း မှတ်ပုံတင်ပြီး တော့ လက်ခံနိုင်တဲ့သူတွေလည်း လက်ခံပေါ့။ အကုန်လုံးကိုတော့ ချက်ချင်းကြီးတော့ မပြောင်းလဲနိုင်ဘူး။

ရိပ်သာကတော့ ကျနော် မရောက်သေးဘူး။ သူက ခြံအကြီးကြီး ဧက အကြီးကြီးမှာ ဝန်းခတ်ထားတယ် ပြောတယ်။ ဘုန်း ကြီးရဲ့ မေတ္တာနဲ့ပဲ ဒီခွေးတွေက နေနေတယ်လို့ ပြောတယ်။ ကျနော်ကတော့ မရောက်သေးဘူး။ သွားကြည့်မယ်။

မေး ။ ။ ပို့လိုက်တဲ့ ခွေးတွေအတွက် စားသောက်ဖို့ စရိတ်ကျတော့ရော ဘယ်လိုဆောင်ရွက်သွားမလဲ။

ဖြေ ။ ။ သူ့မေတ္တာနဲ့ လှူတဲ့သူတွေ ရှိတယ်ထင်တယ်။ ဦးမောင်မောင်ဦးဆိုတာ လာတယ်။ သူ့ဆီကို ပို့ပေးနိုင်တယ်တဲ့။ ခွေးအကောင် ၁၀၀၀/၂၀၀၀ လောက်။ သူတို့ အကုန် စီစဉ်တယ်တဲ့။ ဘာမှ မလိုဘူးတဲ့။ ခွေးသာပို့လိုက်တဲ့။ ကျနော်က ပို့ပေးမယ် ပြောလိုက်တဲ့အခါကျတော့ ဗဟန်းမြို့နယ်က ဥက္ကဋ္ဌကို ဖုန်းဆက်လိုက်တဲ့အခါ ဥက္ကဋ္ဌကနေ အဖွဲ့ဝင် (၁) ဦးမြင့်သန်းကို သွားကြည့်ခိုင်းလိုက်တယ်။ အဆင်ပြေတယ်တဲ့။ သူတို့ဒီနေ့ (မေ ၂၉ ရက်) စပို့တာ။

မေး ။ ။ YCDC အနေနဲ့ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးမှာ အထက်က နည်းလမ်းအပါအဝင်ပေါ့ နောက်ထပ် ဘယ်လို နည်း လမ်းတွေနဲ့ ဖြေရှင်းသွားဖို့ရှိလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဒီလို နည်းလမ်းကတော့ အစပေါ့နော်။ YCDC အနေနဲ့ တခြားနေရာမှာလည်း သုံးဖို့ငွေတွေက အများကြီး လို သေးတယ်။ ဒီခွေးတခုတည်းမှာပဲ အကုန်အကျ မခံနိုင်ဘူး။ ပြည်သူတွေ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ လိုတယ်။ ဟိုးတလောတုန်းက WVS (World Veterinary Society) ဆိုတဲ့ အဖွဲ့တဖွဲ့ လာသွားပြီးတော့ ခွေးအကောင် ၄၀၀။ အထီးဆိုရင် သင်းကွပ်ပေး လိုက်တယ်။ အမဆိုရင် သားအိမ်ထုတ်လိုက်တယ်။ အဲဒီလို လုပ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် အထီးဆိုရင်လည်း ရန်လိုတာတွေ လျော့သွားမယ်။ ခွေးက ကိုက်တာက မိတ်လိုက်တဲ့ရာသီတွေ ကိုက်တတ်တယ်။ အမဆိုရင်လည်း ကလေးမွေးနေရင် ကိုက်တတ်တယ်။ သူတို့ အစာဆာရင်လည်း ကိုက်တတ်တယ်။ သွားစရင်လည်း ကိုက်တတ်တယ်။ ဆိုတော့ ဒီလိုမျိုးလုပ် လိုက်ရင် ရန်လိုတာကတော့ လျော့သွားလိမ့်မယ်။ ဒီလိုနည်းနဲ့ ဖြည်းဖြည်းချင်း လျှော့ချရမယ်။ အဆိပ်ပစ်ပြီး လျှော့ချတာ နိုင်ငံတကာကလည်း လက်မခံဘူး။

မေး ။ ။ ဒီလို ခွေးတွေကို သင်းကွပ်တာ သားကြောဖြတ်တာဟာ ခွေးကောင်ရေ ထိန်းချုပ်တာပဲဖြစ်လို့ ခွေးကိုက်တဲ့ ပြဿနာတွေ ခွေးရူးပြန်ရောဂါကြောင့် သေဆုံးရတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါ့မလား။

ဖြေ ။ ။ ခွေးရူးကာကွယ်ဆေးက တနှစ်တကြိမ် ထိုးရမှာ။ ဈေးလည်း သိပ်မများဘူး။ တလုံး ၁၀၀၀ လောက်ပဲရှိတယ်။ လှူမယ့်သူတွေ ရှိတယ်။ အဆင်သင့်ကို ရှိတယ်။ အကုန်လုံးကို ထိုးနိုင်တယ်။ သားဆက်ခြားတဲ့ နည်းနဲ့ကတော့ WVS လာ သွားတယ်။ သူတို့က အမဆိုရင် ဗိုက်ခွဲပြီးတော့ သားအိမ်ထုတ်လိုက်တယ်။ ဗမာပြည်က Vet တွေ ခွဲတာက ဗိုက်ခွဲပြီး ၃ ရက်လောက် ထားရတယ်။ ဆေးတွေဘာတွေ ထည့်ပေးရတယ်။ သူတို့နည်းကျတော့ မဟုတ်ဘူး။ ချက်ချင်းကို ပြန်လွှတ် လို့ရတယ်။ ဘာမှမဖြစ်ဘူး။ အထီးဆိုရင်လည်း သင်းကွပ်လိုက်မယ်ပေါ့။ ဒီလိုကတော့ ငွေကုန်ကြေးကျ များတယ်။ WVS က ပြန်ဝင်လာမယ်လို့လည်း ပြောတယ်။ သူတို့လိုချင်တာက ခွေးတွေကို အဆိပ်မချနဲ့။ အဆိပ်ချလိုက်ရင်တော့ သူတို့ ကူ ညီမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒီလို သင်းကွပ်တဲ့နည်းနဲ့လုပ်ရင် သူတို့က ကူညီလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်တယ်။ ဒါ ချိတ်ဆက်နေတယ်။

လှိုင်မြို့နယ်မှာက တိရစ္ဆာန်ဆရာဝန်အသင်း ဒုဥက္ကဋ္ဌကနေ ဖိတ်လိုက်တာ WVS ဝင်လာတယ်။ လှိုင်မြို့နယ်က လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နဲ့ ပေါင်းပြီးတော့ လုပ်လိုက်တာ သူတို့ အောင်မြင်သွားတယ်။ အကောင် ၄၀၀ လောက် လုပ်လိုက်တယ်။ ကျနော်ကလည်း သွားတွေ့တယ်။ ပြန်လာပါအုံး။ ပြန်လာ ကူညီပေးပါအုံးဆိုတော့ သူတို့ကတော့ ဒီမှာလုပ်သွားတာ အောင် မြင်တယ်တဲ့။ အပေါ်ကို တင်ပြလိုက်ရင် သူတို့ကို လွှတ်ပေးလိုက်ရင် ပြန်လာမှာပါတဲ့။ ကျနော်က သူတို့နဲ့ ပေါင်းလုပ်ရမယ် လို့ မျှော်လင့်တယ်။

မေး ။ ။ ဒီတော့ လမ်းဘေးခွေးရှင်းလင်းရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ အဆိပ်ချနည်းကို လုံးဝ မသုံးတော့ဘူးဆိုတဲ့ သဘောလား။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်ကတော့ မသုံးချင်ဘူး။ မသုံးဘူးဆိုတော့လည်း ကျနော် မသုံးဘူး။ ကျနော် မညွှန်ကြားဘူး။

မေး ။ ။ မြို့တော်သတင်းမှာ ပါလာတဲ့ တိုးပွားနေတဲ့ ခွေးကောင်ရေကို တဖြည်းဖြည်းချင်း လျှော့ချသွားမယ်ဆိုတဲ့ ဆရာ့ရဲ့ ပြောဆိုချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုတွေ ရှိနေတယ်။ အဲဒီအပေါ် ဘယ်လို တုန့်ပြန်ချင်လဲ။

ဖြေ ။ ။ တိရစ္ဆာန်တွေကိုလည်း မေတ္တာတရား ထားရမယ်။ အကုန်လုံးကို ရှင်းဆိုတော့ ကျနော်တို့ နိုင်ငံကြီးက သူများ နိုင်ငံနဲ့ ယှဉ်ကြည့်လိုက်ရင် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းမှာ ကြည့်လိုက်။ ကျနော်တို့ဆီမှာ ဘတ်စ်ကားတွေ ကြပ်နေတယ်။ သူများနိုင်ငံတွေ မှာ underground တွေနဲ့ ချက်ချင်းကြီး ပြောင်းလဲနိုင်မလား။ မပြောင်းလဲနိုင်ဘူး။ ဒီလိုပဲ တိရစ္ဆာန်ကို ဒီခွေးတွေကိုလည်း ရှင်းတာ ချက်ချင်းကြီး မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ဖြည်းဖြည်းလုပ်မှ။

သို့သော် သားဆက်ခြားခြင်းအားဖြင့် ခွေးတကောင်ရဲ့ သက်တမ်း က ၁၀ နှစ် ဝန်းကျင်ပဲရှိတယ်။ ၁၀ နှစ် ဝန်းကျင်မှာ ဒီလမ်းဘေးခွေးတွေက အစားကောင်းကောင်း မစားရဘူး။ ခွေးရဲ့သက် တမ်း ၁၀ နှစ်ဆိုတာ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားမှ ၁၀ နှစ်လောက်ခံတာ။ ၁၀ နှစ်တောင် မခံဘူး။ အိမ်မွေးတဲ့ ခွေးတွေ ၇ နှစ် လောက်ဆို သေတာပဲ။ ဒီလမ်းခွေးတွေက သူ့မှာ ကျောက်ကာကွယ်ဆေးရှိတယ်။ ကြွက်သေးကနေလာတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေရှိ တယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးတွေ မထိုးထားရင် သူတို့လည်း မခံဘူး။ ၃/၄ နှစ်ဆို သေမှာပဲ။ ကံကောင်း ထောက်မစွာ ကြာရှည်ခံ တဲ့ ခွေးတော့ ရှိရင်ရှိမယ်။ တကောင်နှစ်ကောင်။ ၇/၈ နှစ်လောက် ခံရင်လည်းခံမယ်။ များသောအားဖြင့် သေတာများလိမ့် မယ်။


မေး ။ ။ လမ်းဘေးခွေး အရေအတွက်က တိုးပွားနေတာဖြစ်တယ်။ ဒါကို တဖြည်းဖြည်းချင်း လျှော့ချသွားမယ် ဆိုတော့ ဘယ်နှစ်နှစ်နေမှ ခွေးအန္တရာယ်က ကင်းဝေးမလဲဆိုတာမျိုး ပြည်သူတွေက မေးခွန်းထုတ်တာမျိုးလည်း ရှိတယ်ပေါ့။

ဖြေ ။ ။ ခုနက ခွေးသွားဖမ်းတဲ့အခါကျတော့ ဗဟန်းမြို့နယ်မှာ ဘာတွေ့လာလဲဆို ခွေးမ တကောင်ကနေ ၈ ကောင် တောင် ပွားထားတာ။ ခွေးကလေးတွေ ၃ လသားလောက်ရှိတယ်။ ၈ ကောင်တောင် ရှိတယ်။ အဲဒီ ၈ ကောင်လုံးနဲ့ သူ့ အမေကြီးပါ ဖမ်းပြီးတော့ သဘာဝ တရားရိပ်သာကို ပို့ပေးလိုက်တယ်။ ဆိုတော့ ဒီ ၄/၅ နှစ်လောက်ကတော့ ခွေးလျော့ သွားအောင် စောင့်ရလိမ့်မယ်။ ချက်ချင်းကြီး မလျှော့ချနိုင်ဘူး။

မေး ။ ။ အခုနောက်ပိုင်း ခွေးရူးပြန်ရောဂါကြောင့် သေတဲ့သတင်းတွေ ခဏခဏ တွေ့လာရတယ်။ ကလေးတွေ အများ ဆုံးပေါ့။ အဲဒီအပေါ်မှာ ကြောက်ရွံ့တဲ့သူတွေရှိတယ်။ နောက်ပြီး YCDC ရဲ့ ဖြေရှင်းမှုအပေါ် အားမလိုအားမရ ဖြစ်ပြီး ဝေဖန် နေကြတာတွေကိုရော ဘာများပြောချင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဲဒီကိစ္စကတော့ ကျနော်တို့ဖြစ်လာမှ ဒီဟာတွေ Facebook တွေပေါ်မှာ တက်ပြီးတော့ ကျနော့်ကိုများ တိုက် ခိုက်နေသလားလို့ အဲဒီလိုမျိုးတောင်။ ဒါ နိုင်ငံရေး issue များလားတောင် စိတ်ထဲမှာ သံသယဖြစ်မိတယ်။ ခွေးရူးပြန်တဲ့ ရောဂါနဲ့ သေတယ်ဆိုတာ ဘယ်သူက ပြောတာလဲ။ ဆရာဝန်မှတ်ချက် ဘာရေးထားလဲ။ တကယ်ပဲ ကျန်းမာရေး ဌာနကနေ ဒီကလေးလေး သေသွားတာ ခွေးရူးပြန်ရောဂါနဲ့ သေသွားတာ ပြောထားလား။

ခွေးကိုက်ပြီးတာနဲ့ ခွေးရူးပြန်ရောဂါ ချက်ချင်း မဖြစ်ဘူး။ ဥပမာ ခြေထောက်ကို ခွေးက ကိုက်လိုက်တယ်။ ခြေထောက်ကနေ ဦးနှောက်ရောက်မှ ခွေးရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာတာ။ ဒီဦးနှောက်ရောက်ဖို့ အပေါ်ရောက်ဖို့ ချက်ချင်းကြီး ကိုက်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်းကြီး ခွေးရူးပြန် ရောဂါမဖြစ်ဘူး။

ကလေး ကို ကိုက်ပြီးတာနဲ့ ကလေးက သေတယ်ဆိုတော့ ဒါ ဟုတ်ချင်မှလည်းဟုတ်မယ်။ ဟုတ်ချင်လည်း ဟုတ်မယ်။ ဒါ ဘယ်သူမှ မပြောနိုင်ဘူး။ အဲဒီတော့ ဘယ်သူက ပြောလဲ။ ကျန်းမာရေးဌာနက ဒီကလေးက ခွေးရူးပြန်ရောဂါနဲ့ သေပါတယ်ဆိုတာကို သူတို့က တင်တာလေ။ ခွေးကိုက်လို့ သေရင်လည်း သေမယ်။ ခွေးကိုက်လို့ သေတာဆို သူက ဘယ်လို ကိုက်လိုက်သလဲ ကလေးကို အများကြီး ကိုက်လိုက်တာလား။ ခွေးရူးပြန် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြလားပေါ့။

မေး ။ ။ အခုနောက်ပိုင်း ခွေးလေခွေးလွင့်တွေ ရှင်းတဲ့နေရာမှာ ကန့်ကွက်တဲ့သူတွေ ရှိရင် တာဝန်ယူမှာလားဆိုပြီး မှတ်ပုံ လုပ်ပေးမယ်ဆိုတာ ဟုတ်ပါသလား။ အသေးစိတ် သိချင်ပါတယ်။

ဖြေ ။ ။ တကယ်ပါ။ အခု ဗဟန်းမြို့နယ်ထဲမှာ သွားဖမ်းတယ်။ အရပ်ထဲကကိုပါ ပူးပေါင်းပြီး လုပ်ပေးတာပါ။ မကန့်ကွက်ဘူး။ ခွေးချစ်တဲ့ သူတွေကိုယ်တိုင် မေ့နေတဲ့ ခွေးတွေကို မပြီး ကားပေါ်တင်ပေးလိုက်တာ။ ကန့်ကွက်တယ်ဆိုတာက သွားဖမ်းတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီခွေးကို သင်းကွပ်ထားပြီးသား သူတို့မွေးထားတဲ့ခွေး။ ဒါပေမယ့် သူတို့က register မလုပ်ထားဘူး။ register မလုပ်ထားတော့ တားပိုင်ခွင့်မရှိဘူး။ သူတို့ပြောနေတာက သွားဆွဲတယ် ဆွဲတယ်ဆိုတာ။ ဟိုတနေ့က မြို့နယ် တခုမှာ ဖြစ်သွားတဲ့ဟာက သင်းထားပြီးသားခွေးကို ဖမ်းလို့ သူတို့က ပြန်ခေါ်တာ။ ပြန်ခေါ်တာမဟုတ်ဘူး။ အမှန်တကယ် က မကျွမ်းကျင်တဲ့သူတွေကြောင့် ခွေးက ပြုတ်ကျသွားတယ်။ သွားဆွဲတာ မဟုတ်ဘူး။ လုတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်လို လုပ်လုမလဲ။ ဝင်လုပြီဆို ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှုနဲ့ ဆွဲလို့ရတယ်။

 

မေး ။ ။ အဲဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး စည်ပင်က တရားစွဲမယ်ဆိုတဲ့သတင်း ကြားမိတယ်။

ဖြေ ။ ။ စွဲမယ်ဆို ဌာနဆိုင်ရာက ဟုတ်နေရင် စွဲလေ။ မတားဘူး။ မှန်နေရင်။ တကယ်ပဲ လုရင်။

မေး ။ ။ အန်ကယ့်အနေနဲ့ မဲဆွယ်စဉ်ကာလက ဒီခွေးပြဿနာကို ပြောခဲ့တယ်။ အဲဒီထဲမှာ မှတ်မှတ်ရရ သတိထားမိလိုက် တာက ဒီခွေးအတွက် သီးခြားဘတ်ဂျက်ကို ကြိုးစားမယ်လို့ ပြောထားတာ တွေ့တယ်။

ဖြေ ။ ။ မပြောခဲ့ဘူး။ ဘတ်ဂျက်လို့ မပြောခဲ့ဘူး။ ကျနော် ပြောခဲ့တာက ကတိလည်း မပေးခဲ့ဘူး။ ကျနော်ပြောတာက ဒီခွေးလေခွေးလွင့်တွေ လျော့နည်းလာအောင် လုပ်ဆောင်မယ်ပဲ ပြောတာ။ လျော့နည်းအောင် ကြိုးစားမယ်ပဲ ပြောတာ။ ဘာကတိမှ မပေးခဲ့ဘူး။

မေး ။ ။ ဦးစိုးလွင်ရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာ တင်ထားတဲ့ ခွေးပြဿနာ အဖြေရှာဆိုတဲ့ အထဲမှာ ရေးထားတာ။ မြို့ တော်ဝန်တို့နဲ့ ပူပေါင်းပြီး သီးခြားဘတ်ဂျက်ရအောင် လုပ်မယ်ဆိုပြီးတော့လေ။

ဖြေ ။ ။ မပြောခဲ့ပါဘူး။ ဘတ်ဂျက် ဘယ်လိုလုပ်သွားတောင်းမလဲ။ ဘတ်ဂျက်က အစိုးရချပေးမှ ရတာ။ ကျနော်တို့ နိုင်ငံ က ချမ်းသာတဲ့နိုင်ငံမှ မဟုတ်ဘဲ။ ဒီခွေးကိစ္စကို ဘတ်ဂျက်ကို တခြားနေရာမှာသုံးရမယ်လေ။ သန့်ရှင်းရေးတို့ ရေရရှိရေးတို့ သုံးမှာလေ။ ဒီခွေးကိစ္စ ဘတ်ဂျက်ကြီးကို ကျနော်တို့ တိုင်းပြည် ချမ်းမှမချမ်းသာတာပဲ။ ချမ်းသာရင်တော့ တောင်းမှာပေါ့။ ပြည်သူတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အဖြေရှာမှာလေ။ ကျနော်တို့ ပြောလာကတည်းက ပြည်သူနဲ့အတူ ပူးပေါင်းစုပေါင်းညီ ပြောင်းလဲ ပြုပြင်ဆောင်ရွက်မည် ပြောခဲ့တာလေ။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် ဘတ်ဂျက်ကို ပြင်ပအလှူရှင်တွေရဲ့ အလှူငွေနဲ့ပဲ သွားမှာလား။

ဖြေ ။ ။ ပြင်ပအလှူရှင်တွေ လာရင်လည်း ကောင်းတာပေါ့။ သူတို့မလာရင်တော့ ကျနော်တို့ YCDC အနေနဲ့ နိုင်တဲ့နည်း နဲ့ လုပ်ရမှာပဲ။ ပိုကောင်းတာပေါ့ လာရင်တော့။ မလာရင်လည်း ကိုယ့်ဘာသာ ဖြေရှင်းရမှာပေါ့။ ကိုယ့်ပြည်တွင်းရေး ကိုယ် ဖြေရှင်းရမှာပေါ့။ ဘယ်သူမှ မဖြေရှင်းပေးဘူး။

မေး ။ ။ လမ်းဘေးခွေး ရှင်းလင်းရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနဲ့ သားသတ်ရုံများဌာနမှာ ဘတ်ဂျက်အခက်အခဲ ရှိ တယ်လို့ ကြားတယ်။ တိုးတောင်းဖို့ မရှိဘူးလား။

ဖြေ ။ ။ ဘတ်ဂျက်တိုးတောင်းဖို့ မပြောနဲ့ အခုက အကုန်လုံးက တိုးတောင်းနေကြတာ။ လုပ်စရာတွေက အများကြီးပဲ။ မော်တော်ကားလမ်းဆို မော်တော်ကားလမ်းက။ ရေသန့်ရဖို့ဆို ရေသန့်ရတဲ့ဘက်က။ အဲဒါမျိုးတွေ ဖြစ်နေတဲ့အခါကတော့ ဒါကို ပြည်သူနဲ့အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မယ်။ ဘတ်ဂျက်တိုးတောင်းဖို့ကတော့ ဘတ်ဂျက်ကလည်း အထိုက်အလျောက် တော့ ချထားပြီးသား ရှိတယ်။ မရှိဘူးမဟုတ်ဘူး။ ရှိတယ်။

မေး ။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ တချို့ပြည်သူတွေက အန်ကယ် မဲဆွယ်ကာလကပြောခဲ့တဲ့ စကားတွေနဲ့ အခုကိစ္စတွေ ပြန်နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်တာမျိုးတွေ ရှိတယ်ဆိုတော့ အန်ကယ့်ဘက်က ဘာများ တုန့်ပြောချင်ချင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ချီးမွန်းခုနစ်ရက်။ ကဲ့ရဲ့ခုနစ်ရက်လေ။ သူတို့ပြောပစေ။ ကျနော်ကတော့ ကျနော်လုပ်သွားစရာရှိတာ လုပ်သွား မှာပဲ။ အကောင်းဆုံးနည်းနဲ့။ ဘာမှလည်း တုန့်ပြန်ဖို့ မရှိပါဘူး။ မတုန့်ပြန်ပါဘူး။

မေး ။ ။ YCDC က ခွေးရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်နေတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ပြည်သူတွေကို ဘာများ သတင်းစကားပေးချင် တာမျိုး ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ ရှင်းလင်းပေးတယ်။ ပူးပေါင်း ပါဝင်ပေးပါ။ မေတ္တာတရား ထားကြပါ။ အခုလုပ်နေတဲ့ဟာတွေကို ပူးပေါင်းပါဝင် ကြပါ။ အားပေးကြပါ။ ဒီနည်းနဲ့ပဲ ဖြေရှင်းလို့ရမယ်။ YCDC တခုတည်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့မရပါဘူး။ အကုန်လုံး ပူးပေါင်း ပါဝင်လာမှ ရမှာ။ ဒီခွေးကိစ္စက အခုမှ ပေါ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နဂိုကတည်းက ဟိုးအရင်ကတည်းက ကျနော်တို့ ငယ်ငယ်ကလေး ကတည်းက ပေါ်နေတဲ့ကိစ္စပဲ။ ဒါ ဖြည်းဖြည်း ဖြည်းဖြည်း။ အရင်တုန်းကတော့ ဗိုက်ခွဲပြီး သားအိမ်ထုတ်တဲ့ ဟာတွေ ဘာညာဆို မလုပ်နိုင်ဘူး။ အခုကတော့ ဒီနည်းတွေ လုပ်နိုင်ပြီ။ သူများနိုင်ငံမှာ ဒီနည်းနဲ့ လုပ်နေတာလည်း ခွေးကောင်ရေ လျော့ကျ လာပြီ။ ဒီနည်းနဲ့ လုပ်တယ်ပေါ့။

You may also like these stories:

နေပြည်တော် ခွေးလေခွေးလွင့်များ အတွက် ကျပ် ၁ ဘီလီယံတန် ဂေဟာ ဆောက်ရန် စီစဉ်

“ခွေးရူး ရောဂါ ကင်းစင်တဲ့ မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်”

ခွေးလေခွေးလွင့်တွေက တကယ့်ပြဿနာ

The post ခွေးတွေကို ရှင်းတာ ချက်ချင်းကြီး မဖြစ်နိုင်ဘူး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြစ်ဆုံစီမံကိန်း စာချုပ် တလအတွင်း ပြည်သူလူထုကို ချပြရန် တောင်းဆို https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192858.html Tue, 28 May 2019 13:50:40 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=192858 မြစ်ဆုံစီမံကိန်းစာချုပ် မူရင်းအား ယနေ့ (မေ ၂၈ ရက်)မှ ဇွန်လ ၂၈ ရက်ထိ တလအတွင်း နိုင်ငံသားတို့အား ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ချပြန်ရန်နှင့် တရားဝင် မိတ္တူ ကူးယူခွင့်ပြုရန်ကို မြစ်ဆုံ စီမံကိန်း အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရေး နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာကွန်ရက်မှ တောင်းဆိုလိုက်သည်။

The post မြစ်ဆုံစီမံကိန်း စာချုပ် တလအတွင်း ပြည်သူလူထုကို ချပြရန် တောင်းဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံမှ တာဝန်ရှိသူများ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုထားသည့် မြစ်ဆုံစီမံကိန်းစာချုပ် မူရင်း အား ယနေ့ (မေ ၂၈ ရက်) မှ ဇွန်လ ၂၈ ရက်ထိ တလအတွင်း နိုင်ငံသားတို့အား ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ချပြန်ရန်နှင့် တရားဝင် မိတ္တူ ကူးယူခွင့်ပြုရန်ကို မြစ်ဆုံ စီမံကိန်း အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရေး နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာကွန်ရက်မှ တောင်းဆို လိုက်သည်။

မြစ်ဆုံ စီမံကိန်း အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရေး နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကွန်ရက်၏ ရည်ရွယ်ချက်များ၊ မူဝါဒများ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ တောင်းဆိုချက်များနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲကို ရန်ကုန်မြို့ House of Orchid ဟိုတယ်တွင် ယနေ့ မွန်းလွဲပိုင်းက ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အထက်ပါ အတိုင်း တောင်းဆိုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

မြစ်ဆုံ စီမံကိန်း အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရေး နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ရက်ကို ၂၀၁၉ မေ ၂ ရက်တွင် မြေယာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ တရား လွှတ်တော်ရှေ့နေများ၊ လယ်သမား၊ အလုပ်သမား၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်သူများ၊ တတ်သိ ပညာရှင်များ၊ ကချင် ဒေသခံများဖြင့် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မြစ်ဆုံစီမံကိန်း စာချုပ်အား နိုင်ငံသားအားလုံး သိရှိပိုင်ခွင့်သည် နိုင်ငံသားများ၏ မွေးရာပါ အခွင့်အရေး ဖြစ်ကြောင်း၊ စာချုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားများအား ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ အသိပေးချပြရန် တာဝန်သည် နိုင်ငံတော် အာဏာ ကို ရယူထားသူတို့၏ တာဝန်ဖြစ်ကြောင်း ကွန်ရက်၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကွန်ရက် အကြံပေး အဖွဲ့ဝင် တရား လွှတ်တော်ရှေ့ ဦးကြီးမြင့်က “တရားရုံးမှာ ဆိုရင် တရားရုံးတွေရဲ့ စီရင်ချက်တွေကို မိတ္တူ ကူးယူခွင့် ရှိပါတယ်။ အခု ဒီစာချုပ်ကလည်း အများပြည်သူနဲ့ ဆိုင်တဲ့ဟာမို့ ကူးယူခွင့် ရှိပါတယ်။ ကျနော်တို့ သိရ သလောက် ဒီစာချုပ်က စာမျက်နှာပေါင်း တထောင်ကျော် ရှိတယ်။ ခဏလေးနဲ့ ဖတ်လို့မရပါဘူး။

တရားဝင် ဥပဒေနဲ့ အညီ မိတ္တူကူးယူခွင့်ပြုမှ ကျနော်တို့က အသေးစိတ်ဖတ်ပြီး ပြောလို့ ရမယ်။ အကြံပေးလို့ ရမယ်။ ဒါကြောင့် မိတ္တူကူးယူခွင့်ကို တောင်းဆိုရခြင်း ဖြစ်တယ်” ဟု ရှင်းပြသည်။

မြစ်ဆုံစီမံကိန်းသည် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်၊ လူမှုပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် အချုပ် အခြာ အာဏာ ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမည့် အရေးထိ အကျိုးသက်ရောက်ရာ စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များအား နိုင်ငံသားများကို ချပြမှု မရှိခြင်းသည် နိုင်ငံသူ/သားတို့နှင့် စာချုပ်ချုပ်သူများ ကြားတွင်လည်းကောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် လည်းကောင်း၊ တည် ဆဲ အစိုးရ၊ လွှတ်တော်၊ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် လည်းကောင်း မယုံကြည်မှုများ၊ ရန်လိုမှုများ၊ စိတ်ဝမ်းကွဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေ လျက် ရှိသည် ဟုလည်း ကွန်ရက် အဖွဲ့ဝင်များက ပြောဆိုထားသည်။

ကွန်ရက်မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဇော်ရမ်း က “ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကျနော်တို့ရဲ့ စကား၊ ဆန္ဒနဲ့ ပါဝင်ခွင့်ကို အသိအမှတ်ပြုပေးဖို့ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သမ္မတကြီးနဲ့ လွှတ်တော်ကို ပြောချင်ပါတယ်။ စာချုပ်တွေနဲ့ ပတ် သက်ပြီး ဖျက်လို့မရဘူး၊ ပြုလို့မရဘူး သံမှိုနဲ့ ရိုက်ထား တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ လုံးဝ လက်မခံဘူး။ ဒါ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နိုင်ငံတော်ကို မက်ဆေ့ပေးတာ ဖြစ်တယ်” ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ကွန်ရက်၏ ရည်ရွယ်ချက် အတိုင်း မြစ်ဆုံ အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရေးကို တစိုက်မတ်မတ် တောင်းဆို သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ စီမံကိန်း အပြီးတိုင် ရပ်ဆိုင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ယခုလို ခန်းမများထဲတွင်ပြုလုပ်ရုံနှင့် ပြီးသွားမည် မဟုတ်ဘဲ ကွန်ရက် အဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် ပြည်သူလူထုထဲ ဆင်းကာ ငြိမ်းချမ်းသည့် နည်း၊ ဒီမိုကရေစီနည်း၊ လူထုနှင့် တ သားတည်း ဖြစ်သည့် နည်းဖြင့် တောင်းဆိုသွားမည် ဖြစ်ကာ လမ်းပေါ် ချီတက်သင့်ပါက ချီတက်သွားမည်ဟုလည်း ဆို သည်။

မတ် ၃၀ ရက်က နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် သမ္မတရုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိ သူ ဦးဇော်ဌေးက မြစ်ဆုံစီမံကိန်းစာချုပ်သည် ယခင်အစိုးရများ ချုပ်ဆိုသွားသော်လည်း ယခုအစိုးရမှ စာချုပ်အပေါ် တာဝန် ယူမှု တာဝန်ခံမှု ပြုပြီး အကောင်းဆုံး အနေအထား ဖြစ်စေရန် ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း၊ အချိန်တန်ပါက လူထုကို ချပြမည် ဖြစ်သော်လည်း အချိန်အတိအကျကို မပြောနိုင်သေးကြောင်း ပြောဆိုထားသည်။

မြစ်ဆုံ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရ လက်ထက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် တရုတ် သမ္မတ ဟူကျင်းတောင်တို့က သဘောတူကာ နှစ်နိုင်ငံကြား စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် အကြီးစား ရေကာတာ စီမံကိန်း တခုဖြစ်ပြီး ယင်းစီမံကိန်းထဲ၌ မေခ၊ မလိခမြစ်များပေါ်တွင် ဆည် ၇ ခုခန့် ဆောက်လုပ်မည် ဖြစ်သည်။

စီမံကိန်း တည်ဆောက်ပြီးပါက ခန့်မှန်းခြေ ထွက်ရှိမည့် လျှပ်စစ်မီဂါဝပ် ၆၀၀၀ ထဲမှ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကို တရုတ်နိုင်ငံက ရရှိ မည်ဖြစ်ပြီး ကျန် ၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ မြန်မာနိုင်ငံက ရရှိမည်ဟု သဘောတူညီထားကြောင်း သိရသည်။

အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ ပြည်သူလူထုနှင့် နယ်ပယ်စုံမှ ဝိုင်းဝန်း ကန့်ကွက် သဖြင့် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက်က ၎င်း သမ္မတ သက်တမ်း အတွင်း စီမံကိန်းကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သော်လည်း ယခု အစိုးရ လက်ထက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံက စီမံကိန်း ပြန် စရန် ပြောဆို ဆောင်ရွက်နေသည်။

နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က မတ်လ ၁၄ ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း အနောက်ခြမ်း ပြည်မြို့ ခရီးစဉ်၌ “ မြစ်ဆုံ စီမံကိန်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဘယ်လိုပဲ ကြီးကျယ်တဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကျမတို့ ပြည်သူလူထုဟာ အမြင်ကျယ်ကျယ်နဲ့ အဘက်ဘက်ကနေ စဉ်းစားစေချင်ပါတယ်။ ကျမတို့ နိုင်ငံရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ အတွက်၊ ကျမတို့နိုင်ငံကို ကမ္ဘာက ယုံကြည်မှုရဖို့ အတွက် ကျမတို့က စကားတည်ဖို့ လိုတယ်နော်” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံကလည်း ကချင်ပြည်နယ်မှ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ၊ ကချင် လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA) တို့ကို စီမံကိန်းကို ထောက်ခံပေးရန် ဖိအားပေး ပြောဆိုမှုများ ရှိသလို ဒေသခံများ၊ နိုင်ငံရေး ပါတီများကိုလည်း စီမံကိန်းကို လက် ခံပေးရန် စည်းရုံးမှုများ ရှိနေသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှူရန်

မြစ်ဆုံဆည် စီမံကိန်း အပြီးတိုင်ရပ်တန့်ရေး အလျော်ပေးရန် ကမ်းလှမ်း 
မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို သတင်းမှားလွှင့်နေဟု တရုတ်သံအမတ်ပြော 
မြစ်ဆုံစီမံကိန်း ကန့်ကွက်သည့် လက်မှတ်များကို တရုတ်သမ္မတထံ ပေးပို့မည် 
တရုတ်သံအမတ် ဟုန်လျံကို မြစ်ဆုံနှင့် တွဲလျက် အမှတ်ရနေကြမည် 

The post မြစ်ဆုံစီမံကိန်း စာချုပ် တလအတွင်း ပြည်သူလူထုကို ချပြရန် တောင်းဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကလေးမြို့ ကျောက်မီးသွေးတွင်း ဂက်စ်အိုး ပေါက်ကွဲမှု ၄ ဦး သေဆုံး https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192801.html Tue, 28 May 2019 10:28:11 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=192801 စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး ကလေးမြို့နယ် ကြက်ဖနက် ကျေးရွာ အုပ်စု အနီး ကျောက်မီးသွေးတွင်း လုပ်ကွက်၌ ဂတ်စ်အိုး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ကျင်းလုပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း

The post ကလေးမြို့ ကျောက်မီးသွေးတွင်း ဂက်စ်အိုး ပေါက်ကွဲမှု ၄ ဦး သေဆုံး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး ကလေးမြို့နယ် ကြက်ဖနက် ကျေးရွာ အုပ်စု အနီး ကျောက်မီးသွေးတွင်း လုပ်ကွက်၌ ဂက်စ်အိုး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ကျင်းလုပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ကလေးမြို့မ ရဲစခန်းမှ သိရသည်။

မေလ ၂၇ ရက် ည ၁၁ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်က ကလေးမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၆ မိုင်ခန့် အကွာရှိ ထူးဟန်သစ် ကုမ္ပဏီ (မူ ရင်း) ၏ ကျောက်မီးသွေး တူးဖော်ရေး လုပ်ကွက် အမှတ်(၁)တွင် အောက်ဆီဂျင် လွှတ်သည့် လေအိုးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ကလေးမြို့မ ရဲစခန်း စခန်းမှူး ဒုရဲမှူး ဌေးဝင်းက ဧရာဝတီကို အတည်ပြု ပြောဆိုသည်။

“အကြောင်းရင်းက ကြက်ဖနက်ဒေသမှာ ထူးဟန်သစ် ကုမ္ပဏီက ကျောက်မီးသွေး တူးကြတော့ ကျင်း အနက် ပေ ၄၅၀ မှာ အောက်ဆီဂျင် လွှတ်ရတယ်။ လွှတ်တဲ့ အခါမှာ လေအိုးပေါက်ကွဲတာ”ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ဖြစ်စဉ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၄ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၄ ဦးတို့ကို နီးစပ်ရာ ကလေးဝ မြို့နယ် ဆေးရုံသို့ ပို့ ရကြောင်း၊ လူသေဆုံးမှု၊ ဒဏ်ရာရရှိမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အဖြစ်မှန် ရရှိရေး အတွက် ကလေးမြို့မ ရဲစခန်းတွင် သေမှု သေခင်း အမှတ်စဉ် ၉/၂၀၁၉ ဖြင့် အမှုဖွင့်လှစ် စုံစမ်းလျက် ရှိကြောင်းလည်း ရှင်းပြသည်။

ကျင်းလုပ်သား တဦး ဖြစ်သူ စောသဲဦးက“ကျင်းထဲကို အောက်ဆီဂျင် ပေးတဲ့ စက်ထိုင်ထားတယ်။ အဲဒီစက်ကနေ ဂက်စ် ပေါက်တာ။ ကျနော်တို့ မိုင်းခွဲတဲ့ ဆီကနေ မီးထွက်တယ်။ အဲဒီမီးနဲ့ ဂက်စ် ပေါက်ထားတဲ့ ဂက်စ်ငွေ့နဲ့ သွားထိတဲ့အချိန်မှာ လောင်တာပဲ။ ဂက်စ်ရှိတဲ့ နေရာကို မီးက လိုက်ဟပ်တဲ့ အချိန်မှာ ဂက်စ်အိုးတွေ ပေါက်ကွဲတဲ့ အရှိန်ကြောင့် လူတွေကို ထိ တယ်”ဟု ပြောပြသည်။

စောသဲဦးသည် အဆိုပါ ကျောက်မီးသွေးတွင်း လုပ်ကွက်မှ လုပ်သားတဦး ဖြစ်ပြီး အခင်းမဖြစ်ပွားခင် နာရီဝက်ခန့် အလို တွင် ကျန်းမာရေး မကောင်း၍ ကျင်းအပေါ်တက်လာခဲ့ရာမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သူ ဖြစ်ကြောင်း ၎င်း၏ ပြောပြချက်အရ သိရ သည်။

စောသဲဦးက“အခုလို ဖြစ်သွားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ (ကုမ္ပဏီကို)တာဝန် ကျေပွန်စေချင်တယ်။ အခုဟာက ဖြစ်တဲ့ဆီကနေ ဆေးရုံကို ပို့လာခဲ့တယ်။ ပို့တယ်ဆိုတာလည်း တာဝန်ကျေရုံ ပို့ထားခဲ့တယ်။ ဘာမှ နောက်ပြန် လှည့်မကြည့်ဘူး။ ဒါတွေ အတွက် ကျနော် လုံးဝ မကျေနပ်ဘူး။ မနက် ၃ နာရီခွဲလောက်ကတည်းက ပြန်သွားတာ အခုထိ အရိပ်အယောင်လေး တောင် မပြလာဘူး”ဟု ပြောသည်။

ကလေးမြို့မ ရဲစခန်း၏ စာရင်းများ အရ သေဆုံးသွားသူများမှာ စန်းဦး (၂၇ နှစ်) စခန်းကြီး ကျေးရွာ ကလေးမြို့နယ်၊ အောင်လင်းဦး(၂၁ နှစ်) စခန်းကြီး ကျေးရွာ၊ ချမ်းငြိမ်းသူ (၁၈ နှစ်) တွန်းပင်ရွာ မော်လိုက်မြို့နယ်နှင့် ပြည့်ဖြိုး (၂၂ နှစ်) မင်းသာရွာ တမူးမြို့နယ်တို့ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အလုပ်သမားအရေး လိုက်ပါ ဆောင်ရွက်ပေးနေသူ ဒေသခံ မအိအိခိုင်က“ကုမ္ပဏီတွေက တခြားကို ထပ်ပြီးမှ ငှားတယ် ဆိုရင်လည်း သူတို့ အရင်တုန်းက သတ္တုတွင်းနဲ့ စာချုပ်ချုပ်ထားတဲ့ အထဲမှာ တွင်းတွေကို ဘယ်လို လုပ်ပေးဖို့ ဆိုတာတွေ စည်းကမ်းချက်တွေ ရှိမှာပေါ့လေ။ ဒါပေမယ့် သူတို့က တဆင့်ပြန်ငှားတဲ့ အခါကျတော့ လုပ်ငန်းခွင်ကို အန္တရာယ်ကင်း အောင် တိတိကျကျ မလုပ်တော့ဘူး။ ကျောက်မီးသွေး ထွက်ရင်ပြီးရော ပုံစံမျိုးနဲ့ အလုပ်သမားတွေကိုလည်း ကျင်းထဲကို ဆင်းစေ တာ တွေကြောင့် ဒါမျိုးတွေ ခဏခဏဖြစ်တယ်လို့ ထင်တယ်”ဟု ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် မေ ၁၉ ရက်ကလည်း ကလေးဝမြို့အနီးရှိ ထူးဟန်သစ် ကုမ္ပဏီ (ဦးပိုင်)၏ သစ်ချောက်လုပ်ကွက် ကျောက်မီး သွေးတွင်း တခု၌ ကျောက်မီးသွေး တူးဖော်နေစဉ် မြေအောက်မီသိန်း ဓာတ်ငွေ့ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် တဖက်တွင်းထံသို့ ကူးစက် ပြီး မြန်မာ လုပ်သား ၅ ဦး နှင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ပညာရှင်တဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ကြောင်း ယင်းကုမ္ပဏီ၏ ပြင်ပ လုပ်ကွက် တာဝန်ခံက ပြောဆိုထားသည်။

အဆိုပါ ဒဏ်ရာ ရရှိသူများအတွက် ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဆေးဝါးခနှင့် နေစရိတ်၊ စားစရိတ်များ ကူညီထောက်ပံ့ပေးထားကြောင်း သိရသည်။

အထက်ပါ ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာ စိုးသူရထွန်းက“ဒါက အများ လွယ်လွယ်လုပ်လိုက်ကြတာ။ လုံခြုံရေးအပိုင်းကို အပြည့်အဝ မလုပ်လို့ ဖြစ်တာ။ ဒီလိုပေါက်ကွဲမှုတွေကို ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူပြမှ ကြောက်ကြမှာ။ အခုတော့ လူထိခိုက်တာတွေ လာပြီ။ အမှန်က ကျောက်မီးသွေးတွင်းတွေမှာ ဘယ်လိုလုပ်ရမယ် ဆိုတာ တိတိကျကျ ဥပဒေကလည်း ပြဋ္ဌာန်းပြီးသား။ ညွှန်ကြား ချက်တွေလည်း လုပ်ပြီးသားပါ”ဟု ပြောဆိုထားသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၁၈ သြဂုတ်လပိုင်းကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး ကလေးဝမြို့နယ်ရှိ ကျောက်မီးသွေး လုပ်ကွက်တခု အတွင်း မီသိန်း ဓာတ်ငွေ့လိုင်း ပေါက်ကွဲ၍ အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လပ်ကာ ပိတ်မိနေခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အလုပ်သမား ၅ ဦး သေ ဆုံးခဲ့သည်။

You May Also Like These Stories: 

ဖမ်းဆီးသွားသည့် သုံ့ပန်းများ AA ပြန်လွှတ် 

တရုတ်က မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို ဘာကြောင့် အလျှင်စလို ပြန် အသက်သွင်းချင်လဲ

ကဝမြို့နယ်တွင် အထည်ချုပ် အလုပ်သမများအဆင်ပြေရန် လမ်းသစ်ဖောက်ပေး

The post ကလေးမြို့ ကျောက်မီးသွေးတွင်း ဂက်စ်အိုး ပေါက်ကွဲမှု ၄ ဦး သေဆုံး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကရင်နီ လူငယ် ၆ ဦးကို ရဲတပ်ဖွဲ့ လိုက်လံ ဖမ်းဆီး https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/20/191904.html Mon, 20 May 2019 11:03:43 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=191904 ကယားပြည်နယ် အစိုးရက တရားစွဲဆိုထားမှုကြောင့်ဟု ဆိုကာ ကရင်နီလူငယ် ခေါင်းဆောင် ၆ ဦးအား လွိုင်ကော် မြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့က လိုက်လံ ဖမ်းဆီးလျက် ရှိကြောင်း

The post ကရင်နီ လူငယ် ၆ ဦးကို ရဲတပ်ဖွဲ့ လိုက်လံ ဖမ်းဆီး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကယားပြည်နယ် အစိုးရက တရားစွဲဆိုထားမှုကြောင့်ဟု ဆိုကာ ကရင်နီလူငယ် ခေါင်းဆောင် ၆ ဦးအား လွိုင်ကော် မြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့က လိုက်လံ ဖမ်းဆီးလျက် ရှိကြောင်း သိရသည်။

ကရင်နီလူငယ်များ၏ ပြီးခဲ့သည့် မတ်၂၅ ရက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ကြေညာချက် တခုကြောင့် ပြည်နယ် အစိုးရက တရားစွဲ ထား၍ ယင်းကဲ့သို့ လိုက်လံ ဖမ်းဆီးနေခြင်းဟု သိရသော်လည်း မည်သည့် ပုဒ်မဖြင့် တရားစွဲဆိုထားသည်ကို မသိရသေး ကြောင်း၊ တရားဝင် ဆင့်ခေါ်စာလည်း မရောက်သေးကြောင်း ကရင်နီလူငယ် ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်သူ ကိုဒီးဒီက ဧရာ ဝတီ ကို ပြောသည်။

၎င်းက“မတ် ၂၅ ရက်က ၆ ယောက် လက်မှတ်နဲ့ ကြေညာချက်ထုတ်တဲ့ ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားစွဲတာပါ။ အဲဒီတုန်းက တော့ အဲဒီစာနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့မှ အစိုးရကနေ တရားဝင် ကန့်ကွက်တာတို့ ဘာတို့ လုပ်တာ မရှိဘူး။ အခုမှ ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်သွားမှပဲ ပြန်စွဲတဲ့ သဘောပါ”ဟု ဆိုသည်။

လွန်ခဲ့သည့် ၂ ရက်လောက်မှ စတင်ကာ ကိုဒီးဒီ အပါအဝင် ၆ ဦး၏ နေအိမ်များသို့ ရဲဝန်ထမ်းများနှင့် ရပ်ကွက် အုပ်ချုပ်ရေး မှူးများက လာရောက် ရှာဖွေခြင်း၊ စုံစမ်းမေးမြန်းခြင်းများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်ဟုလည်း ကိုဒီးဒီက ဆက်လက် ပြောသည်။

မတ် ၂၅ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်ပါ လက်မှတ် ရေးထိုးထားသည့် ကရင်နီ လူငယ်များဖြစ်သော ခူးကြူးဖဲကေး၊ ခူးရီးဒူ၊ ခွန်းသောမတ်စ်၊ မျိုးလှိုင်ဝင်း၊ ပျားလေးနှင့် ကိုဒီးဒီတို့ ၆ ဦးကို လိုက်လံ ဖမ်းဆီးနေခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ခွန်းသောမတ်စ်ကလည်း“ကျနော့်ဆီတော့ မရောက်သေးဘူး။ ကျန်တဲ့ ၃၊ ၄ ယောက်ဆီမှာတော့ လိုက်လံ မေးမြန်းတယ်လို့ ကြား ပါတယ်။ ကယား ပြည်နယ် အစိုးရက ကျနော်တို့ကို အမှုဖွင့်ထားတယ်လို့ ကြားရတယ်။ အဲဒီအတွက်ကြောင့် လိုက်လံ ဖမ်းဆီးတယ်လို့ နားလည်ထားတယ်”ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ယခုကဲ့သို့ လိုက်လံ ဖမ်းဆီးမှုသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် ရွှေ့ပြောင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ လှုပ်ရှားမှု များ ကို ဆက်မလုပ်နိုင်စေရန် အာဏာသုံးကာ လိုက်လံ ခြောက်လှန့်နေသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်နေသော်လည်း လူငယ်များ အနေဖြင့် မည်သည့် အမှားအယွင်းမှ မရှိသဖြင့် ဥပဒေကြောင်း အရ ရင်ဆိုင်ရန် အသင့်ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။

ကိုဒီးဒီက“အဲဒီလို လုပ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ကျနော်တို့တွေ ကြေးရုပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့မှ လုပ်ဆောင်လာနိုင်တာတွေကို ဟန့်တားဖို့ရယ်။ ပါဝင်ချင်တဲ့သူတွေကို တနည်းအားဖြင့် ခြိမ်းခြောက်လိုက်တဲ့ သဘောရယ်လို့ မြင်ပါတယ်”ဟု မှတ်ချက် ပြုသည်။

အဆိုပါ လူငယ် ၆ ဦးကို ရဲတပ်ဖွဲ့က လိုက်လံ ဖမ်းဆီးနေမှုအား သတင်း အတည်ပြုရန်နှင့် အသေးစိတ် မေးမြန်းနိုင်ရန် ဧရာဝတီက လွိုင်ကော်မြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့ထံသို့ ဆက်သွယ် မေးမြန်းခဲ့သော်လည်း ဖုန်းပြန်လည် ဖြေဆိုခြင်း မရှိပါ။

ကရင်နီ လူငယ်များ၏ မတ် ၂၅ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ကရင်နီပြည် လူငယ်ထု၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့များ၊ စာပေ ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီများ၊ လူထု အခြေပြု အသင်း အဖွဲ့များက အချိန်မီ တားမြစ် ကန့်ကွက်ခဲ့သော်လည်း ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် စီမံ/ဘဏ္ဍာဝန်ကြီး တို့က အာဏာ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ ငွေကြေး အင်အား အသုံးပြု၍ အတင်း အဓမ္မ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ထို့ပြင် အစိုးရ ပါဝင်ပတ်သက်မှု မရှိဟု ငြင်းဆိုသော်လည်း ပြည်နယ် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရန်ပုံငွေ ကျပ်သိန်း ၁၀၀၀ ကျော် ကို အုတ်ခုံ အတွက် အသုံးပြုခြင်း၊ ကြေးရုပ် အတွက် သိန်း ၄၀၀ ပံ့ပိုးခြင်းကို လွှတ်တော်ကိုပင် အသိမပေးဘဲ မိမိသဘောဖြင့် သုံးစွဲခြင်းသည် အာဏာအလွဲသုံးစားမှု၊ အဂတိလိုက်စားမှုပင် ဖြစ်သည်ဟုလည်း ပါရှိသည်။

ထို့ကြောင့် ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှိုး၊ စီမံ/ဘဏ္ဍာဝန်ကြီး ဦးမော်မော်နှင့် ကြေးရုပ်ဖြစ် မြောက်ရေး ကော်မတီတို့အား ‘ရာဇဝတ်ကောင်များ၊ ကရင်နီ အမျိုးသား သစ္စာဖောက်များ၊ တိုင်းရင်းသား သွေးစည်း ချစ် ကြည်ရေး၏ ရန်သူများ၊ ကျေးဇူးကန်း သူများ’ အဖြစ် သတ်မှတ် ကြေညာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ပြည်နယ် အစိုးရက လွိုင်ကော်မြို့ကန္ဒာဟေဝန် ပန်းခြံတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြေးရုပ်တု စိုက်ထူးခြင်းအပေါ် ကန့် ကွက် သော ကရင်နီလူငယ်များကို ဖမ်းဆီး တရားစွဲခြင်းများ၊ ဆန္ဒဖော်ထုတ်သူများကို အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းမှုများ ပြုလုပ် ခဲ့ပြီးနောက် ကရင်နီ လူငယ်များ အင်အားစုနှင့် ပြည်နယ် အစိုးရတို့ကြား တရားဝင် တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ပြီးခဲ့သည့် မေ ၁၄ ရက် တွေ့ဆုံပွဲတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အယ်လ်ဖောင်းရှိုးက ဗိုလ်ချုပ် ရုပ်တုအား လုံးဝ မပြောင်းရွှေ့ ပေးနိုင်ကြောင်း ပြောကြားပြီးနောက် ပြည်နယ် အစိုးရနှင့် ကရင်နီလူငယ်များ အင်အားစု သပိတ် ကော်မတီတို့ကြား တွေ့ဆုံ ညှိနှိုင်းမှု လမ်းဆုံးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန်ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်ကိစ္စ ပြည်သူအများစု ဆန္ဒကို ရှေးရှုဆောင်ရွက်ရန် KNPP တိုက်တွန်း 

The post ကရင်နီ လူငယ် ၆ ဦးကို ရဲတပ်ဖွဲ့ လိုက်လံ ဖမ်းဆီး appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်ကိစ္စ ပြည်သူအများစု ဆန္ဒကို ရှေးရှုဆောင်ရွက်ရန် KNPP တိုက်တွန်း https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/17/191614.html Fri, 17 May 2019 08:46:35 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=191614 ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ ကန္ဒာဟေဝန် ပန်းခြံရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြေးရုပ်တု နှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်သူ အများစု၏ ဆန္ဒကို ရှေ့ရှုဆောင်ရွက်ရန် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) က မေ ၁၆ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်၍ တိုက်တွန်းလိုက်သည်။

The post ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်ကိစ္စ ပြည်သူအများစု ဆန္ဒကို ရှေးရှုဆောင်ရွက်ရန် KNPP တိုက်တွန်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ ကန္ဒာဟေဝန် ပန်းခြံရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြေးရုပ်တု နှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်သူ အများစု၏ ဆန္ဒကို ရှေ့ရှုဆောင်ရွက်ရန် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) က မေ ၁၆ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်၍ တိုက်တွန်းလိုက်သည်။

ကယားပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် အယ်လ်ဖောင်းရှိုးက မေ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြေးရုပ်တုအား လုံးဝ မပြောင်းရွှေ့ပေးနိုင်ကြောင်း ပြောကြားပြီးနောက် KNPP မှ ယင်းကဲ့သို့ တိုက်တွန်းလိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

KNPP ၏ သဘောထား ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရမှ ပြည်နယ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကြေးရုပ်တု စိုက် ထူခြင်းသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရတို့၏မူ မဟုတ်ကြောင်းနှင့် လမ်းညွှန်ထားမှု မရှိကြောင်း သတင်းမီဒီယာများတွင် တွေ့မြင်သိရှိရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ထို့ကြောင့် ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု စိုက်ထူခြင်းသည် ပြည်နယ်အစိုးရမှ မိမိဆန္ဒအလျောက် စိုက်ထူသည့် သဘောဖြစ်နေ၍ ပြည်သူက ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် အစိုးရဖြစ်သည်နှင့် အညီ ပြည်သူအများစု၏ ဆန္ဒကို ရှေ့ရှုဆောင် ရွက်ရန်ရန် KNPP က ဆိုသည်။

KNPP အနေဖြင့် ပြည်နယ်အစိုးရက ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု စိုက်ထူရန် စတင်ကြိုးပမ်းချိန်ကတည်းက အကြိမ်ကြိမ် သတိပေးခဲ့ သော်လည်း အလေးမမူဘဲ စိုက်ထူခဲ့ခြင်းကြောင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့လာရပြီး ပြည်နယ်၏ တည် ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကိုသာမက ပြည်နယ်အတွင်း KNPP က အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသည့် ငြိမ်းချမ်းရေး တည် ဆောက်မှု ဖြစ်စဉ်အပေါ်ကိုပါ သက်ရောက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

အဆိုပါ ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် ပြဿနာကြောင့် တနိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူ စာချုပ် (NCA) ရေးထိုး နိုင်ရေး ကြိမ်းပမ်းမှုများကို အဟန့်အတားဖြစ်စေကြောင်း KNPP ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီ ပြောရေးဆိုခွင့် ရှိသူ နဲနယ်ပလိုးကလည်း ပြီးခဲ့သည့် မတ်လပိုင်းက ပြောဆိုထားသည်။

နဲနယ်ပလိုး က “ပြီးတော့ တဖက်က သမိုင်းကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီးတော့မှ ကျန်တဲ့ တဖက်ကို လွှမ်းမိုးတဲ့ သဏ္ဍာန်မျိုးကို ကရင်နီပြည်သူ လူထုနဲ့အတူ KNPP ကလည်း မလိုလားဘူး” ဟုလည်း ၎င်းက ပြောသည်။

အဆိုပါ ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ KNPP အပါအဝင် အမျိုးသားပြန်လည် သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်း ရေးဗဟိုဌာန (NRPC)၊ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ ကရင်နီပြည် လူငယ်များ အင်အားစု သပိတ်ကော်မတီနှင့် ဗိုလ်ချုပ် ကြေးရုပ် ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီတို့ မတ်လအတွင်းက တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထိုတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲများ၏ ရလဒ်များမှတဆင့် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ကရင်နီပြည်လူငယ် များ အင်အားစု သပိတ်ကော်မတီနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့တို့ မေလအတွင်း အပြီးသတ်ဆွေးနွေးရန် သဘောတူညီမှု ရရှိ ထားသော်လည်း မတ် ၁၄ ရက် တွေ့ဆုံပွဲတွင် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်၏ ပြောစကားကြောင့် တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းမှု လမ်းဆုံးသွားခဲ့ ကြောင်း သိရသည်။

သပိတ်ကော်မတီမှ ခွန်းသောမတ်စ်က “အဲဒီလို အပတ်တွေ ခဏခဏ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ သို့သော် ဒီတခေါက်က ညှိနှိုင်း ဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီက လူကြီး တွေရှေ့မှာတင် ကတိတွေ ချိုးဖောက်တယ်ဆိုတော့ ဒီဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ လုပ်ပုံကိုင်ပုံတွေက တော်တော်လေး ပြည်နယ်သူ/ သားတွေကို စော်ကားတယ်။ တော်တော်လေး ကတိမတည်တဲ့အတွက် ကျနော်တို့ ပြည်နယ်မှာ အဲဒီလို ဝန်ကြီးချုပ်ရှိတာ ကိုက တော်တော်လေးကို ပြည်နယ်အတွက် နစ်နာတယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။

ကရင်နီပြည် လူငယ်များ အင်အားစုအနေဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ဖယ်ရှားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မူလရည်ရွယ်ချက် တောင်းဆို ချက်များအတိုင်း လှုပ်ရှားမှုများဆက်ရှိနေမည်ဖြစ်သော်လည်း မည်သု့ိမည်ပုံဆောင်ရွက်သွားမည်ကို ယနေ့အချိန်ထိ တရား ဝင်ထုတ်ပြန်မှု မရှိသေးသည်ကို တွေ့ရသည်။

KNPP က ပြည်တွင်းတွင် မလိုလားအပ်သော တည်ငြိမ်မှု ပျက်ပြားစေသည့် လုပ်ဆောင်မှုများကို ဦးတည်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ် ၍ အပြုသဘောဆောင် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုဖြင့် နှစ်ဖက်လက်ခံနိုင်သော အခြေအနေရောက်သည့်တိုင် အာဃာတတရား ကင်း ရှင်းစွာဖြင့် ဦးတည် ဖြေရှင်းကြရန် တိုက်တွန်းထားသည်ကို ထုတ်ပြန်ချက်တွင် တွေ့ရသည်။

ပြည်နယ်အစိုးရအနေဖြင့် အပြုသဘောဆောင်သည့် လမ်းကြောင်းကို ပြန်လည်ဦးတည်ရန်နှင့် တဦးတယောက်၊ တပါတီ၊ တစုတဖွဲ့အရေးထက် ပြည်နယ်အရေးနှင့် ပြည်နယ်လူထု အရေးကိုသာမက ပြည်ထောင်စုအရေးကိုပါ ဦးစားပေးဆောင် ရွက်ရန် တိုက်တွန်းရင်း KNPP အနေဖြင့်လည်း ကော်မတီတရပ်ဖွဲ့စည်း၍ ပါဝင်အဖြေရှာနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွား မည်ဟု ဆိုသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှူရန် – လွိုင်ကော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် လုံးဝ ပြောင်းရွှေ့မည် မဟုတ်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ပြော

You may also like these stories:

လွိုင်ကော်က ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့မတိုင်မီ ဖယ်ရှားရန် တောင်းဆိုထား

ကယား ဗိုလ်ချုပ် ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းရေး တွေ့ဆုံပွဲ ရလဒ် မထွက်

ကယားပြည်နယ်တွင်း တပ်စခန်းသစ်များကြောင့် ဒေသခံများ စိုးရိမ်နေ

The post ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်ကိစ္စ ပြည်သူအများစု ဆန္ဒကို ရှေးရှုဆောင်ရွက်ရန် KNPP တိုက်တွန်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တပ်မတော် တရားစွဲဆိုမှုများ ရုပ်သိမ်းရေး Blue Shirt Campaign ပြုလုပ်မည် https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/16/191491.html Thu, 16 May 2019 10:26:18 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=191491 လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုနေခြင်းများကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်း ပေးရန် တောင်းဆိုသည့် Blue Shirt Campaign လှုပ်ရှားမှုတခု အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများ ပူပေါင်း ပြုလုပ် သွားမည်

The post တပ်မတော် တရားစွဲဆိုမှုများ ရုပ်သိမ်းရေး Blue Shirt Campaign ပြုလုပ်မည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင်နှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုနေခြင်းများကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေး ရန် တောင်းဆိုသည့် Blue Shirt Campaign လှုပ်ရှားမှုတခု အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများ ပူပေါင်း ပြုလုပ်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

တရားစွဲခံထားရသည့် ဒေါင်းတို့ မျိုးဆက် သံချပ် အဖွဲ့ဝင်များကို ရုံးထုတ်မည့် မေ ၁၇ ရက်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ် လှုပ်ရှားမှု အဖြစ် သွားရောက် ဝန်းရံမည် ဖြစ်ကြောင်း အသံ – Athan (လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့) အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ မောင်ဆောင်းခ က ဧရာဝတီကို ပြောသည်။

Blue Shirt Campaign လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်မည့် သူများသည် “တပ်မတော်၏ တရားစွဲဆိုမှုများ ရုပ်သိမ်းပေးပါ (ရှေ့ ဘက်)”၊ “Respect Right to Freedom of Expression(နောက်ကျောဘက်)” စာသားပါ အပြာရောင် တီရှပ် အင်္ကျီ များကို ဝတ်ဆင်ပြီး တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုထားသည့် အမှုရုံးချိန်းများတွင် စွပ်စွဲခံရသူများကို သွားရောက် ဝန်းရံ ပေးမည် ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

မောင်ဆောင်းခက“အနည်းဆုံး သူတို့ဘက်ကနေ ဘာမှ မတုံ့ပြန်ရင်တောင်မှ မြန်မာပြည်က လူထုနဲ့ အရပ်ဘက် အဖွဲ့ အစည်းတွေက ဒီမတရားမှုကို ခေါင်းငုံ့ခံမနေဘူး။ မတရားခံရတဲ့ဘက်က ရပ်တည်တယ် စသဖြင့် ဒီရလဒ်တွေတော့ ထုတ် ပြောနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်တယ်။ ဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် တခြားသူတွေအနေနဲ့လည်း ဒီမတရားမှုတွေကို ပိုပြီး သိမြင် လာနိုင်မယ်လို့ ထင်တယ်”ဟု ဆိုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက စွပ်စွဲခံရသူများကို သွားရောက် ဝန်းရံမည့် Blue Shirt Campaign လှုပ်ရှားသူများသည် ဆန္ဒပြ ခြင်း၊ ဆိုင်းဘုတ်ကိုင် ကြွေးကြော်ခြင်းနှင့် ဟောပြောခြင်းများ ပြုလုပ်သွားမည် မဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုသည်။

ထိုကဲ့သို့ တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုနေမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ယခု Blue Shirt Campaign လှုပ်ရှားမည့် အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်း ၂၀ ကျော်က မေ ၁၁ ရက်တွင် အထူးအစည်းဝေးတရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သတင်း မီဒီယာများ၊ နိုင်ငံသားများ၊ တက်ကြွ လှုပ်ရှားသူများအား တရား စွဲဆိုမှုများကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေးရန် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ထံ မေ ၁၄ ရက်တွင် အိတ်ဖွင့် ပေးစာတစောင် ပေးပို့ခဲ့သော်လည်း ယနေ့ အချိန်ထိ တပ်မတော်ဘက်မှ တစုံတရာ တုံ့ပြန် မှု မရှိသေးကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အသံ၊ ဒေါင်းမျိုးဆက် သံချပ်အဖွဲ့၊ ပေါင်းကူး၊ မြန်မာသတင်းသမားများ ကာကွယ်ရေး ကော် မတီ (PCMJ)၊ Myanmar Press Freedom Center၊ Generation Wave၊ အနာဂတ် သံလွင် ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့၊ ဒို့အရေး ကွန်ရက်၊ ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၊ Women Peace Network အစရှိသည့် အဖွဲ့များ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။

မောင်ဆောင်းခက“တပ်ကတော့ သိပ်အလေးထားမယ့်ပုံ မပေါ်ဘူး။ နဂိုကတည်းကလည်း ပြည်သူလူထုရဲ့ အသံကို နား ထောင်ခဲ့တာ သိပ်တော့မတွေ့ရဘူး။ ဒါပေမယ့် အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းတွေက ဒီလိုတောင်းဆိုလာရင် တပ်မတော် အနေ နဲ့ ရေရှည်အကျိုးစီးပွား၊ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး ဒါတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခဲ့တယ်ဆိုရင် ပြေလည်ကောင်း ပြေလည်နိုင်တယ် ဆိုတာမျိုး မျှော်လင့်ချက်တော့ ရှိတယ်”ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိအချိန်ထိ ဆရာတော်ဦးသောဘိတ(အလင်္ကာကြယ်)၊ ဒါရိုက်တာ မင်းထင်ကိုကိုကြီး၊ ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင်၊ ဒေါင်းတို့ မျိုးဆက် သံချပ် အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဧရာဝတီ သတင်းဌာန၊ လွတ်လပ်သော အာရှ အသံ(RFA)၊ ရခိုင် ပြည်နယ် အခြေစိုက် Development Media Group(DMG)၊ ဇွဲ အငြိမ့်အဖွဲ့နှင့် မြိတ်မြို့မှ ကိုမျိုးသူနိုင်တို့ကို တပ်မတော်ဘက်က တရား စွဲဆိုထားကြောင်း သိရသည်။

ယင်းသို့ တရားစွဲဆိုရာတွင် ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) သည် အများဆုံးစွဲသည့် ပုဒ်မဖြစ်နေပြီး ရာဇသတ် ကြီး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀၀၊ ၅၀၅(က)(ခ)နှင့် မတရားအသင်း အက်ဥပဒေ တို့ဖြင့်လည်း စွဲဆိုမှုများ ရှိကြောင်း မောင်ဆောင်းခ က ရှင်းပြသည်။

မြန်မာ သတင်းသမားများ ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေး ကော်မတီ(PCMJ) ဦးဆောင် ကော်မတီဝင် မလှလှဝင်းက “စစ်တပ် ကနေ တရားစွဲဆိုမှုတွေက အခုနောက်ပိုင်း အရမ်း စိပ်လာတယ်။ ဒါကို ပြည်သူတွေအနေနဲ့ သတိထားမိ အောင် Blue Shirt Campaign ကို စတာပါ။ တပ်မတော်က တရားစွဲတယ်။ အများအားဖြင့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်နဲ့ ပတ် သက်နေတယ်။ ကျမတို့အနေနဲ့ မီဒီယာ အဖွဲ့အစည်း အနေနဲ့ ဝင်ပါသင့်တယ်ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ဝင်ပါတာ”ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက တရားမစွဲခြင်းက အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိ တရားစွဲခံထားရသည့် ကိစ္စရပ်များထဲတွင် တချို့ ပြဿနာများသည် တရားစွဲစရာ မလိုကြောင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်နေ သည့် အတွက် မီဒီယာ အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့်ရော၊ လူပုဂ္ဂိုလ်အနေဖြင့်ပါ လှုပ်ရှားမှုများတွင် တောက်လျှောက် ပါဝင် သွားမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဆိုသည်။

တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မတော် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက တပ်မတော် နေဖြင့် သည်းခံနိုင်မှုသည် အတိုင်းအတာ ရှိကြောင်း ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလ ၃၀ ရက်က နေပြည်တော်တွင် သတင်းထောက် များကို ပြောဆိုထားသည်။

၈၈ မျိုးဆက် (ငြိမ်း/ပွင့်)မှ ကိုဂျင်မီက“ဒီရက်ပိုင်း တပ်မတော်က တရားစွဲတဲ့အမှုတွေ တော်တော်လေး များလာတယ်။ ဒါက ကောင်းတဲ့ ပုံရိပ်တခု မဟုတ်ဘူး။ ဖြစ်နိုင်လို့ရှိရင် အမှုတွေကို အမြန်ဆုံး ပြန်ရုပ်သိမ်းပြီးတော့ ဒီလူတွေ အကုန် လုံး ကို ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်တာ အကောင်းဆုံးပဲ”ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

တပ်မတော်သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပေဒ အရ နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍတို့တွင် အဓိက တာဝန်ယူနေ ပြီး နိုင်ငံရေးတွင်ပါ ပါဝင် ဦးဆောင်နေသဖြင့် ဝေဖန်ပြစ်တင်မှုများ မဖြစ်မနေ ရှိနိုင်ပြီး ယင်းတို့ကို တရားစွဲဆိုခြင်း မပြုသင့် ဘဲ သဘောထားကြီးကြီး ထားပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများ၏အိတ်ဖွင့်ပေးစာတွင် ဖော်ပြ ထား သည်။

သတင်း လွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းစေခြင်း၊ မှန်ကန်သော လုပ်ရပ်ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လုပ်ပြခြင်းဖြင့်သာ မမှန်မကန် စွပ်စွဲပြောဆိုမှု များ၊ အမုန်းစကားများနှင့် သတင်းမှားများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး တရားစွဲဆိုခြင်းက အဖြေမဟုတ်ကြောင်း၊ တရား စွဲဆိုခြင်းဖြင့် ယင်းစွပ်စွဲပြောဆိုမှုများသည် မှန်ကန်နေသည်ဟု သွယ်ဝိုက် ထောက်ခံရာသာ ရောက်စေကြောင်းလည်း ပါရှိသည်။

အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် တပ်မတော်၏ တရားစွဲမှုများကို ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက် ရှုတ်ချပြီး တပ်မတော် ကာ ကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်မှ ဒီမိုကရေစီ၏ အခြေခံ အုတ်မြစ်ဖြစ်သော လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို အာမခံပေး သည့် အနေဖြင့် တပ်မတော်အပေါ် ဝေဖန်ထောက်ပြမှုများနှင့် ပတ်သက်ပြီး တရားစွဲဆိုထားမှုများ အားလုံးကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေးရန်လည်း တိုက်တွန်း တောင်းဆိုထားသည်။

You may also like these stories:

တနင်္သာရီ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အာမခံလျှောက်ထားမှု ပယ်ချခံရ

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေ ရှိသမျှ တပ်မတော် နိုင်ငံရေးက မထွက်

လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ရှိနေဆဲ မြန်မာပြည်

မြန်မာနိုင်ငံသည် ISIS ၏ ပစ်မှတ်တခု ဖြစ်လာဟု သမ္မတရုံး ပြော

The post တပ်မတော် တရားစွဲဆိုမှုများ ရုပ်သိမ်းရေး Blue Shirt Campaign ပြုလုပ်မည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
LGBT တို့ဘဝ အချိန်မတိုင်ခင် ကြွေလွင့်မသွားစေချင် https://burma.irrawaddy.com/women-in-media/2019/05/15/191374.html Wed, 15 May 2019 10:22:20 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=191374 LGBT သားသမီးများကို မိဘက လက်ခံပေးမှုသည် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အရေးကြီးပြီး ကိုယ့်သားသမီးကို လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်အောင် အထောက်အပံ့ပြု တွန်းတင်ပေးနိုင်

The post LGBT တို့ဘဝ အချိန်မတိုင်ခင် ကြွေလွင့်မသွားစေချင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
“အန်တီကလေ အဲဒီလို မိန်းမစိတ်ပေါက်တဲ့သူတွေကို အရမ်းမုန်းတီးခဲ့တာ” ဟု စကား စတင်ပြောရင်း သူ၏ အတိတ်ဖြစ်ရပ်များ ကို ပြန်လည် ပြောပြန်ရန် ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်တယောက် အားယူလိုက်သည်။

ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်၏ ယောင်းမဖြစ်သူသည် နတ်ကတော်တဦးဖြစ်သလို သူ၏ ဘဝတွင်လည်း အမျိုးသမီးကဲ့သို့ ဝတ်စားဆင်ယင် ပြောဆိုပြုမူ နေထိုင်သည့် အမျိုးသားများ စွာကို ကြုံတွေ့ဖူးသည်။ ထိုသူများ အမှန်တကယ် မိန်းကလေးစိတ် ရှိ၊ မရှိဆိုသည့်အပေါ် မယုံသင်္ကာစိတ်ဖြင့် သူ စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ဖူးသည်။

အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် မန္တလေးမြို့နေ ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် ဖြောင့်ဖြူးခဲ့သည်တော့ မဟုတ်ပါ။ အိမ်ထောင် နှစ်ဆက်ရှိခဲ့သည်။ သူ၏ သားများ ပညာ မစုံသေးချိန်တွင် ကြုံရာကျပန်းလုပ်ကာ ဘဝကို တယောက်တည်း ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ အိမ်ထောင်ကွဲ အမျိုးသမီး တယောက်အဖို့ ပတ်ဝန်းကျင်၏ ရိုက်ခတ်မှု ဒဏ်ကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။

အိမ်ထောင် နှစ်ဆက်ဖြင့် သား ၃ ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒုတိယ အိမ်ထောင်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည့် သားကြီးဖြစ်သူက တက္က သိုလ်ကျောင်းပြီးချိန်တွင် ၎င်းသည် အမျိုးသမီးကဲ့သို့ ခံယူနေထိုင်သူ (Transgender Man) ဖြစ်ကြောင်း မိခင်ဖြစ်သူကို ဖွင့် ဟခဲ့သည်။

မိခင်ရှေ့တွင် သားဖြစ်သူသည် ယောကျ်ားလေးကဲ့သို့သာ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ရာ သူ့အနေဖြင့် သတိမပြုမိခဲ့ပေ။ သူ့နောက်ကွယ် ၌ မိန်းကလေးကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ကြောင်း ပတ်ဝန်းကျင် ပြောစကားများကို သူ ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ သားဖြစ်သူ ကိုယ်တိုင်က ဖွင့်ဟပြောဆိုလာသည့်အခါ သူ အရမ်း တုန်လှုပ်သွားမိသည်။

“သူပဲ ပညာတတ် ဖြစ်တာ။ သူ့ကို ဖအေနေရာ အိမ်ထောင်ဦးစီးနေရာမှာ အားကိုးရမှာကိုး။ တော်တော်ကြီး ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ကျဆုံးသွားတယ်လို့ပဲ အောက်မေ့မိခဲ့တယ်။ ငါမွေးထားတာ ယောကျ်ားလေး။ ဘာလို့များ ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ” ဟု သူ့ စိတ်ထဲ ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့သည့်အပေါ် ပြောပြသည်။

သား၏ ဖြစ်တည်မှုကို နားလည်လက်ခံနိုင်ရန် သူ အတော်ကြိုးစားခဲ့ရပြီး ၃ နှစ်လောက် အချိန်ယူခဲ့ရသည်။ “ညီအစ်ကိုချင်း လည်း တဂျိမ်းဂျိမ်းပေါ့။ သွေးထွက်သံယိုထိကို ချကြတာ။ အတော်လေး စိတ်ဆင်းရဲခဲ့ရတယ်” ဟု သူက ပြောပြသည်။

သားဖြစ်သူ အိမ်သို့ ယူလာပေးသည့် LGBT (L=Lesbian (အမျိုးသမီးအချင်းချင်း ချစ်ခင်စုံမက်သူ)၊ G=Gay(အမျိုးသား အချင်းချင်း ချစ်ခင်စုံမက်သူ)၊ B=Bisexual(အမျိုးသား၊ အမျိုသမီး နှစ်မျိုးစလုံး ချစ်ခင်စုံမက်သူ)၊ T=Transgender(ဆန့်ကျင် ဘက်လိင်ကဲ့သို့ ဝတ်စားဆင်ယင်ပြုမှုနေထိုင်သူ)နှင့်ပတ်သက်သော စာအုပ်၊ စာစောင်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာရင်း LGBT အ ကြောင်း ပိုမို သိနားလည်လာခဲ့သည်။

မိဘတို့၏ ခါးခါးသီးသီး ငြင်းပယ်မှုများကြောင့် ဘဝပျက်ကာ လမ်းဘေးရောက်သွားသူများ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင် သည့် ဖြစ်ရပ်ဆိုးများကို သူ သိရှိရသည်။ ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းက မလိုလားသော်လည်း မိခင်တဦးအနေဖြင့် သားသမီးကို ပစ်ပယ်နေ၍ မရတော့ကြောင်း သူ သဘောပေါက်လာပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်တခုချကာ သားဖြစ်သူနှင့် ညှိနှိုင်းခဲ့သည်။

“ကိုယ်မွေးထားတဲ့ သားသမီးဆိုတော့ ဥပေက္ခာပြုလို့ မရတော့ဘူးလေ။ ဖြစ်လာတဲ့ဘဝကို မဖြစ်ဖြစ်အောင် ကောင်းအောင် လုပ်မယ်ဆိုပြီး ကြိုးစားရပ်တည်ခဲ့တာ” ဟု ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်က ပြောပြသည်။

မိခင်တဦးအနေဖြင့် သား၏ ဖြစ်တည်မှုကို လက်ခံပေးမည်ဖြစ်သော်လည်း သားဖြစ်သူကို အများသူငါ လက်ညှိုးထိုးမည့် ဘဝမျိုး မဖြစ်စေချင်၍ သူ တတ်နိုင်သမျှ အကာအကွယ်ပေးခဲ့၊ ထိန်းကျောင်းပေးခဲ့သည်။ သား၏ ဖခင်အပါအဝင် ဆွေမျိုး သားချင်းနှင့် အိမ်းနီးချင်းများကိုလည်း အတိုက်အခံလုပ်ပြီး နားလည်လက်ခံလာအောင် စည်းရုံးခဲ့သည်။

သားဖြစ်သူဘက်ကလည်း ဟော့ဟော့ရမ်းရမ်း မရှိ။ မိသားစုအပေါ်လည်း တာဝန်ကျေပွန်သည့်အတွက် ယခုအခါ ပထမ အိမ်ထောင်နှင့်ရသည့် သားအကြီးဆုံးကအစ အငယ်ဆုံးအထိ နားလည်လက်ခံလာကြပြီ ဖြစ်သည်။

မိဘက ကိုယ့်သားသမီးဘက် ရပ်တည်ပေးလိုက်သည့်အခါ ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် နှိမ်ချခြင်း မပြု တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း လက်ခံပေးလာမည်။ မိဘက လက်မခံသည့်အခါ မည်သည့်အရာကိုမဆို ခိုးကြောင်ခိုးဝှက် ပြုလုပ် ရမည့် သားသမီးများအတွက် အန္တရာယ်များသည်ဟု ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်က ရှင်းပြသည်။

“သားသမီးက ဥပေက္ခာပြုလို့ မရပါဘူး။ သူ့ဘာသာသူ ဖြစ်လာတဲ့ သူ့ရဲ့ဖြစ်တည်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ဖြစ်လာတဲ့ ဘဝကို မိဘတွေက နားလည် လက်ခံပေးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှ ကလေးတွေလည်း ကြိုးစားပြီး လူတော်လူကောင်းလေးတွေ ဖြစ်လာမှာမို့ နားလည်ပေးစေချင်တယ်” ဟုလည်း သူက တိုက်တွန်းပြောဆိုသည်။

ယခုဆိုလျှင် နေရာတခုသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည့်၊ ဘဝတူ LGBT အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တောင်းဆို လှုပ်ရှားမှုများ၊ အသိပညာပေးမှုများ ပြုလုပ်နေသည့် သားဖြစ်သူအတွက် ကျေနပ်မိသည်ဟု ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်က အားရဝမ်း သာစွာ ဆိုသည်။

“အန်တီ အခုတော့ ဂုဏ်ယူတာပေါ့။ ဘယ်သူတွေက ဘာပြောပြော ခေါင်းမော့ပြီး ပြောရဲတာပေါ့။ အရင်တုန်းက သူများ အ ပြောအဆိုခံ ခေါင်းငုံ့ခဲ့ရတာ။ အခုတော့ ကိုယ့်သားသမီးကလည်း လမ်းမှန်အောင်နေတော့ ကိုယ့်သားသမီးအတွက် ဂုဏ် ယူမိတယ်” ဟု သူက ပြောသည်။

LGBT ပွဲတခုမှ ပြိုင်ပွဲဝင်တဦး/ အောင်ကျော်ထက်/ ဧရာဝတီ

ဒေါ်ဝင်းဝင်းမြင့်၏ သားဖြစ်သူ၊ သူဂုဏ်ယူနေရသူမှာ LGBT အရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသူ၊ Miss Trans Grand International 2018 Yangon (East) Winner ဆု ရရှိထားသူ ရှင်းသန့်ပင် ဖြစ်သည်။

LGBT များအတွက် မိဘ၏ နားလည် လက်ခံပေးမှုက အရေးကြီးကြောင်း အပြည့်အဝ ယုံကြည်ထားသည့် ရှင်းသန့်က ‘အတွင်းခြံစည်ရိုးလုံရင် အပြင်ကနေ ခဲနဲ့ မထုရဲဘူး’ ဟု ဆိုသည်။

ကိုယ့်ဖြစ်တည်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မိဘအပေါ် ဟန်ဆောင်စရာ မလိုသည့်အတွက် သွားချင်သည့် လမ်းကြောင်းကို တဖြောင့်တည်းသွားနိုင်ပြီး ယုံကြည်မှု ပိုရှိလာကြောင်း၊ ခိုးကြောင်ခိုးဝှက် လုပ်စရာ မလိုသည့်အတွက် အနိုင်ကျင့်ခံရမှု၊ ရောဂါ ကူးစက်ခံရမှုများ နည်းပါးသွားမည်ဖြစ်သည်။

သူ့အကြောင်း မိခင်ကို စတင်ဖွင့်ပြောစဉ်က ခါးခါးသီးသီး အငြင်းခံရပြီး အိမ်ပေါ်မှ နှင်ချခံရခြင်း၊ အဝတ်များ လွှင့်ပစ်ခံရခြင်း တို့အပြင် မိခင်က “နင့်မျက်နှာကို အက်ဆစ်နဲ့ပက်မယ်” ဟူသည်အထိ ချော့တခါ ခြောက်တလှည့်ဖြင့် တားမြစ်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန်က “အိမ်ထောင်ပြုမယ်။ အမေနဲ့ အဝေးဆုံးကို ထွက်သွားမယ်။ ငါ့ခြေထောက်ပေါ် ငါရပ်တည်မယ်။ ငါ့ကို လက်မခံ တဲ့ နယ်မြေမှာ ငါမနေဘူး” ဟု မိုက်ရူးရဲဆန်စွာ တွေးတောခဲ့ဖူးသည်ဟု ရှင်းသန့်က ပြောပြသည်။

သို့သော် မိခင်ဖြစ်သူနှင့် နားလည်မှု ရရှိလာချိန်တွင် ထိုအတွေးများ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီး ယခုအချိန်၌ ‘အမေ’ သည်သာ လျှင် နံပါတ်တစ်။ အမေကလွဲ၍ ဦးစားပေးစရာမရှိ။ ဘဝတလျှောက် ပင်ပန်းဆင်းရဲခဲ့ရသည့် မိခင်ကို အေးအေးဆေးဆေး နေစေချင်ပြီဟု သူက ဆိုသည်။

“သူ့သားသမီးက ဘာပဲဖြစ်နေနေ အမေက အမြဲရပ်တည်ပေးတယ်။ သူ့သားသမီးက ဒီလိုဖြစ်နေပေမယ့် ပျက်စီးဆိုးသွမ်းပြီး လမ်းမှားရောက်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ သူ့အတွက်၊ သူ့မိတ်ဆွေ ဘဝတူတွေအတွက် ကြိုးစားနေတယ်။ မိသားစုအတွက် ပြန် ကြည့်တယ်။ လိမ္မာတဲ့ကလေးဖြစ်တယ်လို့ပြောတဲ့အချိန်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်က နှာခေါင်းရှုံ့မယ့်သူတောင် ပိတ်သွားတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

LGBT သားသမီးများကို မိဘက လက်ခံပေးမှုသည် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အရေးကြီးပြီး ကိုယ့်သားသမီးကို လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်အောင် အထောက်အပံ့ပြု တွန်းတင်ပေးနိုင်ကြောင်း အသက် ၂၇ နှစ် အရွယ် Gay ဖြစ်သူ ပြည့်ဖြိုးအောင်ကလည်း ထောက်ခံ ပြောဆိုသည်။

“အမေ့ကို ကျေးဇူးတင်တယ်။ ကောင်းတာပဲဖြစ်ဖြစ် ဆိုးတာပဲဖြစ်ဖြစ် သူ ရင်စည်းခံပေးတယ်။ အမေ့ကို ဖုံးကွယ်ထားစရာ မလိုတော့ဘူးဆိုတဲ့ အသိကြောင့် သိပ်လည်း ဘာမှ မဖုံးကွယ်တော့ဘူး။ သားအမိ နှစ်ယောက်ကြား ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဖြစ် သွားတော့ သိပ်စိတ်ညစ်စရာ မရှိတော့ဘူး” ဟု သူ့အမေနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပြောပြသည်။

မိဘအနေဖြင့် သားသမီးကို နားလည်လက်ခံပေးရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ မိဘများအနေဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင် ဆွေမျိုးသားချင်းတို့ ၏ ဖိအားများမှ လွန်ဆန်နိုင်ရန် LGBT များဘက်ကလည်း ပြုပြင်စရာများ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

LGBT များဘက်က ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် ကိုယ်ရပ်တည်နိုင်ရန် ကြိုးစားရမည် ဖြစ်သကဲ့သို့ တခြားသူများအတွက်ပါ စွမ်း ဆောင်ပေးနိုင်သည့်၊ မိသားစုအတွက် အရေးပါသည့်သူ ဖြစ်အောင် လုပ်ရမည်။ ထိုအခါ မိဘ၊ ဆွေမျိုးအသိုင်းက တဖြည်း ဖြည်း လက်ခံလာလိမ့်မည်ဟု သူက အကြံပြုတိုက်တွန်းသည်။

ပစ်ပယ်ခံရသည့် LGBT သားသမီးများသည် မိဘရှေ့တွင် မပြောရဲမဆိုရဲဖြင့် နောက်ကွယ်၌ ခိုးဝှက်နေထိုင်သည့်အခါ အန္တရာယ်များပြီး ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း မျက်နှာငယ်ရကြောင်း၊ မိဘက လက်ခံပေးလိုက်လျှင် ကိုယ့်သားသမီးကို နောက်ကွယ်မှ ထိန်းကျောင်းပေးနိုင်ရာ မဖြစ်သင့်သည်များကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြည့်ဖြိုးအောင်၏ မိခင် ဒေါ်မြင့်မြင့်စန်းက လည်း ထောက်ခံပြောဆိုသည်။

သားကြီးဖြစ်သူ ပြည့်ဖြိုးအောင် ၂ တန်းလောက်တွင် ခင်ပွန်း ဆုံးပါးသွားကာ မုဆိုးဘဝဖြင့် သားနှစ်ယောက်နှင့် ရုန်းကန်ခဲ့ ရသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဆုံးသွားခြင်းကပင် ပြည့်ဖြိုးအောင်အတွက် ကံကောင်းသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်ပြီး ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ရှိနေ ပါက သူ့သား Gay ဖြစ်ခြင်းကို လုံးဝ လက်ခံမည် မဟုတ်ပါ။

မိခင်တဦးအနေဖြင့် ကိုယ်မွေးထားသည့် သားကို ကျားကျားလျားလျား ဖြစ်စေချင်ခဲ့သော်လည်း သားကိုယ်တိုင်က Gay ဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ဟပြောလိုက်သည့်အခါ ကြိတ်ပြီး ငိုခဲ့ရသည်။

သူ သိသိချင်း လက်မခံနိုင်ခဲ့သော်လည်း LGBT နှင့် ပတ်သက်သည့် ရုပ်ရှင်၊ စာစောင်များ ကြည့်ရသည့်အခါ “တို့မိသားစုထက် ဆိုးတဲ့သူတွေ ရှိခဲ့ပါလားဆိုပြီး စာနာစိတ်နဲ့။ သားသမီး ချစ်စိတ်နဲ့။ ပတ်ဝန်းကျင်ကလည်း ကဲ့ရဲ့မှုမပြုအောင် ကိုယ်က ကာ ရန်ပေးထားတာပေါ့။ ကိုယ်ကစပြီး ပြောမယ်ဆိုရင် သူများက ပိုပြီးလက်ညှိုးထိုးမှာပေါ့” ဟု ဒေါ်မြင့်မြင့်စန်းက ပြောပြသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ် မေလအတွင်းက မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း LGBT စုံတွဲတတွဲ အဆိပ် သောက် အဆုံးစီရင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သေဆုံးသူနှစ်ဦးသည် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်များသာ ရှိသေးသည်။ မိခင်နှင့် ဆွေမျိုးများ၏ ဖိအားပေးမှုများကြောင့် ကြံရာမရသည့်အဆုံး အဆုံးစီရင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာသို့ ရောက်လာ၍သာ ထိုသတင်းက ဟိုးလေးတကြော် ဖြစ်သွားခဲ့သော်လည်း လူမသိသူမသိဖြင့် ဖုံး ကွယ်ခံရသော ထိုစုံတွဲကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်မျိုးများ မည်မျှရှိနေမည်နည်း။ ထိုဖြစ်ရပ်က LGBT များ၏ မိဘ၊ မိသားစုဝင်များ မည်မျှ အထိ အရေးကြီးကြောင်းကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်ဟု LGBT အရေး ဆောင်ရွက်သူများက ထောက်ပြကြသည်။

မိဘများ၏ အားပေးထောက်ခံဂရုစိုက်မှုက LGBT များအတွက် အလွန်အရေးပါသည်/ အောင်ကျော်ထက်/ဧရာဝတီ

မိဘများက လုံးဝ လက်မခံနိုင်ခြင်းဆိုရာတွင် မိဘဟူသည် သားသမီးကို မုန်းသည့်သူဟူ၍ မရှိ။ ကောင်းစေချင်၍၊ ခွဲခြား ဆက်ဆံမှုများသည့် ဘဝထဲ မရောက်စေချင်၍၊ တခြားသူတို့၏ အနိုင်ကျင့်မှုကို မခံစေချင်၍ ကရုဏာဒေါသဖြင့် တားခြင်း ဖြစ်နိုင်သလို မိဘတို့၏ အတ္တကို အရင်းပြုကာ (သို့) LGBT နှင့် ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဒဏ်ရာ တခုခု ရှိခဲ့ဖူး၍ ခါးခါးသီးသီး ငြင်းဆိုခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ရှင်းသန့်က ရှင်းပြသည်။

ထိုကဲ့သို့ မိဘများနှင့် ကြုံတွေ့ရသည့်အခါ “အချိန်မတိုင်ခင် ကြွေလွင့်သွားတတ်တယ်။ အညွှန့်ကျိုးသွားတတ်တယ်” ဟု သူ့အတွေ့အကြုံများအရ ပြောပြသည်။

မိဘနှင့် အဆင်မပြေ၍ အိမ်ပေါ်က ဆင်းသွားရာမှ လမ်းပေါ်တွင် စားစရာမရှိ၊ သောက်စရာမရှိဖြင့် ဘဝပျက်သွားသူ၊ လိင် လုပ်သား ဖြစ်သွားသူ၊ ခိုးဝှက်တတ်သူဖြစ်သွားသူ၊ ဆိုးဝါးသည့် ရောဂါဘယများ စွဲကပ်ကာ အသေဆိုးဖြင့် လမ်းဘေးတွင် ဆုံးပါး သွားသူ၊ ရဲအဖမ်းခံရ၍ ထောင်ကျသွားသူ စသည့် ဖြစ်ရပ်များက သက်သေပင်ဖြစ်သည်။

အချို့က အပြင်ဘက်သို့ စွန့်ပစ်ခံလိုက်ရခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ သတ်မှတ်ဘောင်အတွင်း၌သာ နေရမည်ဆိုကာ ဟန်ဆောင်မှု ဖြင့် အိမ်ထောင်သားမွေးပြုရသည့်အခါ စိတ်နှစ်ခုဖြင့် ရှင်သန်ရသော လူတယောက်အတွက် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေသွားခြင်းမျိုးထိ ရှိသည်။

“မိဘ လက်မခံဘဲ ချောင်ပိတ်ပြီးတော့မှ ထားတဲ့ သားသမီးတွေဟာ သေချာတယ်။ အခု LGBT လောကမှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းထဲမှာ အောင်မြင်နေတဲ့သူ မရှိသလောက်ပဲ။ အမြဲတမ်း သူများရဲ့နောက်မှာ ခေါင်းငုံ့ပြီး သူများလုပ်သမျှခံပြီး မျက်စိပွင့် နားပွင့် မရှိ။ စမ်းတဝါးဝါးနဲ့ ဘဝမပျက်ရုံတမယ် အသက်ရှင်သွားရတဲ့သူတွေ ရှိတယ်” ဟု ရှင်းသန့်က ပြောသည်။

LGBT များအနေနဲ့လည်း ရိုးသားကြိုးစားရန် လိုနေသေးကြောင်း၊ စည်းနှင့်ဘောင်နှင့် ကဲရ/ပျော်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ခိုးဝှက် မှုများ မလုပ်ဘဲ လက်မှုပညာဖြင့် ရပ်တည်ရန် ကြိုးစားသင့်ကြောင်း၊ LGBT ဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ အခွင့်အရေးကို နားလည်ပြီး ဥ ပဒေဘောင်အတွင်း နေထိုင်ကာ ကိုယ့်ကို စော်ကားလာလျှင် ဥပဒေဘောင်အတွင်းက ပြန်လည် တုန့်ပြန်တတ်ရန်လိုသည် ဟု သူက ထောက်ပြအကြံပြုသည်။

မိဘများက ရည်ရွယ်ကာ မွေးခြင်းမျိုး မဟုတ်သော်လည်း LGBT ဆိုသည်မှာ မွေးလာအုံးမည်ဖြစ်ပြီး မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားမည့် အရာမျိုး မဟုတ်ပါ။

ကိုယ့်သားသမီး LGBT တယောက် ဖြစ်နေပြီဆိုပါက မိတ်ကပ် ခင်စန်းဝင်းတို့ကဲ့သို့ အောင်မြင်နေသည့် ဘဝမျိုး လိုချင်သလား သို့မဟုတ် လမ်းဘေးတွင် သူခိုးဂျပိုး၊ လိင်မှုကိစ္စဖြင့် သူတပါး အနှိမ်ခံ/တံထွေးထွေးခံရသည့် ဘဝဖြင့် ကိုယ့် သားသမီးကို အဆုံးသတ်စေချင်သလားဟု ရှင်းသန့်က မေးခွန်းထုတ်သည်။

“ဒီနှစ်ခုပဲ စဉ်းစား။ အောင်မြင်တဲ့သူတွေ နောက်မှာ ပံ့ပိုးနေတဲ့ မိဘတွေ မိသားစုတွေ ရှိတယ်” ဟု သူက အခိုင်အမာ ပြော ဆိုသည်။

ပြည့်ဖြိုးအောင်၏ မိခင်ကလည်း “တချို့ လက်မခံတဲ့ မိဘတွေ ရှိရင် ပူးပေါင်းပြီး လုပ်ပေးချင်ပါတယ်။ အသိပညာ ဗဟုသု တမရှိတော့ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရတာတွေရှိတော့ လက်ခံပေးစေချင်တယ်။ သူတို့ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုတခုမှာ မိဘက သူတို့ရဲ့ အား ဆေးတခုပဲလို့ ထင်တယ်” ဟု မျှဝေပြောဆိုသည်။

LGBT အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်သည့် Colors Rainbow ၏ Deputy Director ကိုလှမြတ်ထွန်းကတော့ LGBT ကို လက်ခံခြင်း လက်မခံခြင်းဆိုသည်ထက် LGBT များ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင် အသိုင်းအဝိုင်း၊ မိသားစု၊ သူငယ်ချင်း မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းများထဲတွင် ရှိနေခြင်းကို မြင်အောင်ကြည့်ပေးရန် တိုက်တွန်းပြောဆိုသည်။

လူကို လူဆိုသည့်ဟာနှင့် သတ်မှတ်ပြီး လူ့ဖြစ်တည်မှုဆိုသည်ကို ‘ယောကျ်ားချင်းချစ်လို့ မိန်းမချင်းချစ်လို့ ယောကျ်ားဖြစ်ရဲ့ နဲ့ မိန်းမစိတ်ပေါက်နေလို့’ ဆိုသည်မျိုး ခွဲခြားနေခြင်းထက် လူပီသဖို့ရန်သာ အရေးကြီးသည်ဟု သူက ဆိုသည်။

“လက်ခံခြင်း လက်မခံခြင်းဆိုတာထက် ရှိနေခြင်းကို မြင်အောင်ကြည့်ပေးပါ။ တဖြည်းဖြည်း ကိုယ့်ရဲ့နားလည်မှုကို တိုး တက်လာအောင် ကြိုးစားပေးပါလို့ ပြောချင်ပါတယ်” ဟု ကိုလှမြတ်ထွန်းက ပြောသည်။

LGBT အများစုသည် ၎င်းတို့၏ မိဘ၊ မိသားစုနှင့် နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် (ကျောင်း၊ အိမ်၊ လုပ်ငန်းခွင်) တွင် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်တည်မှုကြောင့် အနည်းနှင့်အများဆိုသလို စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်ရသည်များ ရှိတတ်ကြသည်။ ပြဿနာ ဖန်တီးသူများ မဟုတ်ကြသော်လည်း LGBT ဆိုသည့် ဖြစ်တည်မှုကို နားမလည်သူ၊ လက်မခံနိုင်သူများ အကြား နာကျည်းမှု၊ သိမ်ငယ်မှုများ နှင့် ဘဝကို ဖြတ်သန်းကြရသည်။

ထို နာကျည်းမှု၊ သိမ်ငယ်မှုများက အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အားနည်းချက်များအဖြစ် ကူးပြောင်း သွားတတ်ကြပြီး မဖြစ်သင့်သော ဖြစ်ရပ်ဆိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ကြရသည်။

LGBT တို့ဘဝအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်၊ ယုံကြည်ချက်နှင့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ရရှိစေရန် ပံ့ပိုးပေးနိုင်မည့် အနီးလူသားကား မိဘပင်ဖြစ်သည်။ “ကိုယ့်သားသမီးတော့ ဒီလိုဖြစ်နေပြီ။ ကိုယ့်သားသမီးကို ဘယ်လို ကောင်းမွန်တဲ့ဘဝ ရောက်အောင် ပံ့ပိုးပေးမလည်းဆိုတာကိုပဲ စဉ်းစားပေးပါ” ဟု ရှင်းသန့်က တိုက်တွန်းလိုက်သည်။

You may also like these stories:

LGBT များ အပေါ် အမြင်စောင်းစေမည့် သရုပ်ဖော်မှုများ ရှောင်ရန် တောင်းဆို

” LGBT တွေအားလုံးကတော့ အသဲကွဲဖူးတဲ့သူတွေချည်းပါပဲ”

ရှရီးယား ဥပဒေသစ်ကြောင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံသား LGBT များ ထွက်ပြေးကြ

ဇနီးဖြစ်သူ ညဘက်အိပ်ပျော်စေဖို့ သေတ္တာတလုံး တီထွင်ခဲ့တဲ့ Mark Zuckerberg

The post LGBT တို့ဘဝ အချိန်မတိုင်ခင် ကြွေလွင့်မသွားစေချင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လွိုင်ကော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် လုံးဝ ပြောင်းရွှေ့မည် မဟုတ်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ပြော https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/14/191176.html Tue, 14 May 2019 06:35:46 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=191176 ပြည်နယ်အစိုးရအနေဖြင့် ဆွေးနွေးပွဲ သဘောတူညီချက်တိုင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ချိုးဖောက်နေသည့် အတွက် ဆက်လက်ဆွေးနွေးစရာ အကြောင်းမရှိ တော့ကြောင်း၊ ပြဿနာ တဖြည်းဖြည်း ကြီးလာသည့်အဆင်သို့ ရောက်သွားပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ သပိတ်ကော်မတီအနေဖြင့် လှုပ်ရှားမှုများ ဆက်ရှိနေမည်ဖြစ်သော်လည်း အသေးစိတ်ကို သတင်း ထုတ်ပြန်ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

The post လွိုင်ကော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် လုံးဝ ပြောင်းရွှေ့မည် မဟုတ်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ပြော appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ ကန္ဒာဟေဝန် ပန်းခြံရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြေးရုပ်တုအား လုံးဝ မပြောင်းရွှေ့ပေးနိုင် ကြောင်း ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် အယ်ဖောင်းရှိုးက ပြောကြားလိုက်သည်။

မပြေမလည်ဖြစ်နေသည့် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ပြောင်းရွှေ့နိုင်ရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ကရင်နီပြည်လူငယ်များအင်အားစု သပိတ် ကော်မတီနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့တို့ ယနေ့ (မေ ၁၄ ရက်) နံနက်ပိုင်းက ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး အစည်းအဝေး ခန်းမတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဝန်ကြီးချုပ်က အထက်ပါအတိုင်း ပြောဆိုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

“ကြေးရုပ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကယားပြည်နယ် အစိုးရရဲ့ သဘောထားကို တင်ပြပါမယ်။ ကယားပြည်နယ် အစိုးရ အနေနဲ့ ဗိုလ် ချုပ် ကြေးရုပ်ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ပေးနေသော်လည်း အဆင်မပြေခဲ့တဲ့ အနေ အထားရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကယားပြည်နယ် အစိုးရအနေနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လုံးဝ မပြောင်းရွှေ့ဘူး ဆိုတဲ့ အကြောင်း တင်ပြလိုပါတယ်” ဟု ဝန်ကြီးချုပ် အယ်ဖောင်းရှိုးက ပြောသည်။

တိုးတက်သော ကရင်နီ ပြည်သူ့အင်အားစု (PKPF) က ယနေ့ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းမှု အစည်းအဝေးကို ၎င်းတို့၏ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွင် တိုက်ရိုက် (live) ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့ရာ ဝန်ကြီးချုပ်က အထက်ပါအတိုင်း ပြောဆိုခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။

ဆက်လက်၍ ဝန်ကြီးချုပ်က “ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အထိမ်းအမှတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် ရန် တာဝန်ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် လက်ရှိ ကယားပြည်နယ် ကန္ဒာဟေဝန်ပန်းခြံမှာ တည်ရှိတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်တုကို ထိန်း သိမ်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ချက်ကို အတိအလင်းသိရှိနိုင်ဖို့ လေးလေးစားစား တင်ပြပါတယ်” ဟုလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်၏ ယင်းကဲ့သို့ ပြောဆိုမှုအပြီးတွင် ကရင်နီပြည် လူငယ်များ အင်အားစု သပိတ်ကော်မတီဘက်မှ ဆက်လက် ဆွေးနွေးစရာ မရှိတော့ကြောင်း ပြောဆိုပြီးနောက် အစည်းအဝေး ပျက်သွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် မေလ ၇ ရက်နေ့က ဗိုလ်ချုပ် ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးသားပြန်လည် သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်း ချမ်းရေး ဗဟိုဌာန (NRPC)၊ ကရင်နီ အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP)၊ ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ကရင်နီပြည် လူငယ်များ အင်အားစု သပိတ်ကော်မတို့ ၄ ပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ယင်းဆွေးနွေးပွဲ ရလဒ်အရ ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေး ကိစ္စကို ယခု မေလအတွင်း အပြီးပြတ် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ် ကြောင်း၊ ယနေ့ တွေ့ဆုံပွဲတွင် ရွှေ့ပြောင်းရေး ဆက်လက် ညှိနှိုင်းမည်ဟု သဘောတူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

“အစည်းဝေး စစချင်းမှာပဲ ဝန်ကြီးချုပ်က အဖွင့် အမှာစကား ပြောမယ်ဆိုတဲ့ အချိန်မှာ ကြေးရုပ်ကို လုံးဝ မရွှေ့ပေးနိုင်ဘူး ဆိုတဲ့ဟာ အတိအလင်း ကြေညာတယ်။ ဆိုလိုတာက ဆက်ပြီးဆွေးနွေးစရာ အကြောင်းမရှိဘူး။ သူတို့ဘက်က ဒါကို လုံးဝ မရွှေ့ပေးနိုင်ဘူး။ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မယ်ဆိုတဲ့ဟာ ပြောပြီးတော့ ကျနော်တို့ဘက်က ပြန်ပြော လိုက်တယ်။ အဲဒီလိုပဲဆိုရင် ဒါ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းရေး မဟုတ်တော့ဘူး။ ကျနော်တို့ဘက်က အစည်းအဝေးကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ပြန်သွားတယ်။ အစည်းအဝေး ပျက်သွားတယ်ဆိုတဲ့ သဘော ဖြစ်သွားပါတယ်” ဟု  သပိတ်ကော်မတီမှ ခွန်းသောမတ်စ်က ဧရာဝတီကို ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရအနေဖြင့် ဆွေးနွေးပွဲ သဘောတူညီချက်တိုင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ချိုးဖောက်နေသည့် အတွက် ဆက်လက်ဆွေးနွေးစရာ အကြောင်းမရှိ တော့ကြောင်း၊ ပြဿနာ တဖြည်းဖြည်း ကြီးလာသည့်အဆင်သို့ ရောက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း၊ သပိတ်ကော်မတီအနေဖြင့် လှုပ်ရှားမှုများ ဆက်ရှိနေမည်ဖြစ်သော်လည်း အသေးစိတ်ကို သတင်း ထုတ်ပြန်ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

ခွန်းသောမတ်စ်က “တော်တော်ရိုင်းတယ်လို့ပဲ ကျနော်တို့ ကော်မတီတခုလုံးက မှတ်ချက်ပြုတယ်။ အဲဒီလို အပိတ်တွေ ခ ဏခဏ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ သို့သော် ဒီတခေါက်က ညှိနှိုင်း ဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီက လူကြီးတွေရှေ့မှာတင် ကတိ တွေ ချိုးဖောက်တယ်ဆိုတော့ ဒီဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ လုပ်ပုံကိုင်ပုံတွေက တော်တော်လေး ပြည်နယ်သူ/သားတွေကို စော်ကား တယ်။ တော်တော်လေး ကတိမတည်တဲ့ အတွက် ကျနော်တို့ ပြည်နယ်မှာ အဲဒီလို ဝန်ကြီးချုပ်ရှိတာက တော်တော်လေးကို ပြည်နယ်အတွက် နစ်နာတယ်” ဟု ဆိုသည်။

ယနေ့ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းမှု ပျက်သွားပြီ ဖြစ်ရာ မေလ ၇ ရက်နေ့ ဆွေးနွေးပွဲ ရလဒ်အရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်၊ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်နှင့် အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ် ၈ ဦး ပါဝင် သော ညှိနှိုင်းဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီကိုလည်း ဖျက်သိမ်းပေးရန် အဆိုပါ ကော်မတီမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာခင်စည်သူက တင်ပြခဲ့သည်။

ကရင်နီပြည် လူငယ်များ အင်အားစု သပိတ်ကော်မတီက ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ်ကို ပြည်နယ် ပြင်ပသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန်၊ ပြည်နယ် ပြင်ပသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးရန် အဆင်မပြေပါက အများနှင့် မသက်ဆိုင်သည့်နေရာ (NLD ရုံး၊ ပရဟိတရုံး)တွင် ထားရှိရန်ဟု နည်းလမ်း ၂ ရပ်ကို အဆိုပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းက ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ဖယ်ရှားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ ဝင်များနှင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှု့ရန် –  လွိုင်ကော်က ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းပေးတော့မလား

ကယား ဗိုလ်ချုပ် ရုပ်တု ရွှေ့ပြောင်းရေး တွေ့ဆုံပွဲ ရလဒ် မထွက်

ကရင်နီလူငယ်များ ဆန္ဒပြမှုရပ်၊ အမှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန် သဘောတူညီမှုရ

ကရင်နီ လူထု ဆန္ဒပြပွဲ ရာဘာကျည်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရမှု ၄ ဦး ဒဏ်ရာရ

The post လွိုင်ကော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် လုံးဝ ပြောင်းရွှေ့မည် မဟုတ်ဟု ဝန်ကြီးချုပ် ပြော appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>