ဇူးဇူး – ဧရာဝတီ https://burma.irrawaddy.com Covering Burma and Southeast Asia Wed, 19 Feb 2020 05:14:18 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.2.5 နိုင်ငံတော်အဆင့် စောင့်ရှောက်ဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဒေသ ပုဂံ https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2020/02/19/215835.html Wed, 19 Feb 2020 02:30:31 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215835 မေးခွန်းများအတွက် တစုံတရာ အဖြေပေး အကြံပြုနိုင်မည့် အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး ဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်နေသူများကို ဧရာဝတီသတင်းထောက် ဇူးဇူးက ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါသည်။

The post နိုင်ငံတော်အဆင့် စောင့်ရှောက်ဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဒေသ ပုဂံ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် စာရင်းဝင် ဖြစ်သော ပုဂံ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ဒေသအတွင်းရှိ ဘုရား တဆူတွင် နိုင်ငံခြားသား စုံတွဲ ၁ တွဲမှ ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက်ကူးမှု၊ ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ အိုးထိန်းတောင်ကုန်းပေါ်သို့ တရုတ်နိုင်ငံသား ခရီးသွားဧည့်သည်များ မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် တက်ရောက်မှု၊ ပုဂံ၏ နေထွက်ရှုခင်း ကြည့်ရန် ရှေးဟောင်း စေတီ တဆူပေါ် တက်ရောက်ခဲ့ရာမှ တရုတ်နိုင်ငံသူ အမျိုးသမီး ၁ ဦး ပြုတ်ကျမှု စသည်ဖြင့် ယခုလပိုင်း အတွင်း ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

တာဝန်ရှိသူများသည် ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ၏ ရှေးဟောင်းဘုရားများအပေါ် တက်ရောက်ခွင့် ပိတ်ထားသည့်ကြားမှ တရားမဝင် တက်ရောက်မှုများကြောင့် မတော်မတဆမှု ဖြစ်ပွားမှုမှာ ယခင်ကတည်းက ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ညစ်ညမ်း ဗီဒီယို ၁ ခု လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာပေါ် ပျံ့နှံလာချိန်တွင် လူထုအကြား ဝေဖန်ပြောဆိုမှုမှာ ကျယ်လောင်လာသည်။

အဘယ်ကြောင့် ယခုလို ဖြစ်ရပ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်နေရပါသနည်း၊ နောက်နောင် ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များ မပေါ် ပေါက် လာစေရန် မည်သည့်အရာများ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်နေသနည်း စသည်ဖြင့် မေးခွန်းများလည်း တဆက် တည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့ရာ ထိုမေးခွန်းများအတွက် တစုံတရာ အဖြေပေး အကြံပြုနိုင်မည့် အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး ဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်နေသူများကို ဧရာဝတီသတင်းထောက် ဇူးဇူးက ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါသည်။

ဒေါ်ဥမ္မာမျိုး (အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးပညာရှင်)

ဒေါ်ဥမ္မာမျိုး (အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးပညာရှင်)

လုံခြုံရေး အားနည်းလို့လားဆိုတော့ နည်းတာပေါ့။ ဘုရားတွေ အများကြီးနဲ့ တကယ်ကတော့ အစောင့်ထားနိုင်တဲ့ ဘုရား နည်းနေသေးတာကိုး။ နောက်တခုက ပုဂံမှာဆိုရင် Tourism police တွေ ထားပေးတာမျိုး ရှိတယ်။ သူက Tourist (ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်) တွေကို ကူညီဖို့ဆိုတဲ့ အနေအထားမျိုး ဖြစ်နေတာ။ အမှန်တကယ်က Heritage police အမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းတဲ့ရဲမျိုး ဖြစ်သင့်တာ။ သူတို့တွေက ပတ္တရောင်လှည့်နေတယ်။ လိုက် ကြည့်နေတယ် ဆိုရင် ဒီလို အဖြစ်အပျက်မျိုးတွေက လျှော့ချနိုင်တာပေါ့။ ဒီလို ရှိနေတယ်ဆိုတာမျိုး သိထားရင် ကျူးလွန်မယ့်သူက ကျူးလွန်ဖို့ အခွင့်အရေး နည်းသွားတာပေါ့။ အခုဟာက သေသေချာချာ စောင့်ရှောက်နိုင်မယ့်သူ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေလည်း မရှိဘူးဆိုတဲ့အခါ သူတို့က အတင့်ရဲတာပေါ့။

နိုင်ငံတော် စီးပွားရေး တိုးတက်ဖို့ဆိုပြီး Tourism ကို ဖိတ်ခေါ်တယ်။ Tourism Development တွေ လုပ်တဲ့အခါ စီမံ ခန့်ခွဲရေးအပိုင်းမှာ အားနည်းနေတာပေါ့။ ဧည့်သည်တွေကို လာပါပြောတယ်။ လာတဲ့အခါ ကောင်းတဲ့ ဧည့်သည်တွေ က အများစုဖြစ်ပေမယ့် အုတ်ရောရော ကျောက်ရောရော ပါလာတဲ့လူမျိုးတွေလည်း  ရှိအုံးမှာ။ ဒီလို မကောင်းတဲ့ လူ တွေ ရှိလာရင် ဘယ်လိုနည်းနဲ့ စီမံကွပ်ကဲမလဲ၊ ဥပဒေနဲ့ ဘယ်လို အရေးယူမလဲ ဆိုတာတွေ သေသေချာချာ ကွဲကွဲ ပြားပြား ရှိမနေဘူး။ လူတွေအနေနဲ့လည်း သိမနေဘူး။ ဧည့်သည် များများလာအောင် မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရသလို တဖက်မှာလည်း စီမံခန့်ခွဲရေးမှာ အမွေအနှစ်တွေ ထိန်းသိမ်းရေး၊ ရုန့်ရင်းတဲ့ကိစ္စဖြစ်တာမျိုး၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ  ခိုးတာမျိုး၊ ဖျက်ဆီးတာမျိုးတွေ မဖြစ်နိုင်အောင် စီမံ ကြပ်မတ်ဖို့ လိုနေပါသေးတယ်။

ပထမတဆင့်အနေနဲ့ Do and Don’t တွေ အခုလည်း ရှိနေပေမယ့် အသိပညာပေးမှု အပိုင်းမှာ အားနည်းနေသေးတာ ပါမှာပေါ့။ ကမ္ဘာ့လှည့်ခရီးသည်တွေ ဝင်တဲ့နေရာအများစု လေယာဉ်ကွင်း ကားကြီးဂိတ်တို့ အသွားများတဲ့နေရာတွေ ဟိုတယ်တွေမှာ ဒါတွေကို ဖော်ပြထားပေးမယ်ဆို သူတို့သိတာ ပိုများမယ်။ တခုခု ဖြစ်ပြီဆိုလည်း ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူမယ်။ အရေးယူတဲ့ အကြောင်းကို လူသိအောင် လုပ်ပေးရမှာ။ ဒါလည်း ပညာပေးမှု တမျိုးပဲ။ အဲဒီလိုဆိုရင် ဒါတွေက ထိန်းချုပ်နိုင်မယ်။

ရှေး/သုအနေနဲ့ ပြောတာ မမှားဘူး။ သူတို့ဌာန တခုတည်း အနေနဲ့ ဘတ်ဂျက်၊ လူအင်အားအနေနဲ့ ဒီပုဂံကို ထိန်းသိမ်း ဖို့ ကာကွယ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ပုဂံက သာသနာရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန တခုတည်းနဲ့ဆိုင်တဲ့ ပုဂံ မဟုတ်ပါ ဘူး။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးနဲ့ဆိုင်တဲ့ ပုဂံပါ။ အဲဒီအတွက်ကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အနေနဲ့ ပုဂံရဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေးပိုင်းတွေမှာ ထိထိ ရောက်ရောက်လုပ်ဖို့ ဌာနပေါင်းစုံ ပါဝင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ခရီးသည် တိုးမြှင့်အောင် ပရိုမိုးရှင်းလုပ်တယ်။ အဲဒီ နည်းတူပဲ ပညာပေးတဲ့ အပိုင်းမှာလည်း ပိုပြီးထိထိရောက်ရောက် ဆောင် ရွက်ပေးဖို့ လိုတယ်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ကနေလည်း အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့  ထပ်ပြီး ဖွဲ့ပေးဖို့လိုတယ်။ ဘတ်ဂျက်ကိုလည်း သုံးပေးဖို့ လိုတယ်။

အခု Tourism police ဖွဲ့ထားတာတောင်မှပဲ ကျမတို့ သူတို့တွေနဲ့ စကားပြောကြည့်ရင် သူတို့အတွက် သီးသန့် ရန်ပုံငွေ လည်း မရှိဘူး။ Tourist က ဘုရားပေါ် မတက်ရလို့ ပြောထားတဲ့ နေရာကနေ ခိုးပြီး တက်တယ် ပြုတ်ကျတယ်။ ဆေးရုံ ရောက်တယ်ဆို သူတို့ အိတ်စိုက်ပြီးတော့တောင် ဆေးရုံလိုက်ပို့ရတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်နေတာ။ စီမံခန့်ခွဲရေး အပိုင်း မှာ ဒီထက်ပိုပြီး အာရုံစိုက် အားစိုက်ပြီးတော့မှ လူအင်အားရော ငွေအင်အားရော ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားရော ထည့် ပေးဖို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရ အဆင့်အနေနဲ့ လုပ်ရမယ့် အလုပ်တွေ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

တကယ့်ကို တန်ဖိုးရှိတဲ့ ရှေးဟောင်းကုန်း အိုးထိန်းကုန်းပေါ်အထိ တရုတ်တွေ ကားနဲ့တက်တယ် ဒါလည်း ဖျက်ဆီးမှု တမျိုးပဲ။ နောက်ပြီး ကမ္ဘာနဲ့အဝှမ်းမှာ ဒီဘုရားကြီးကို ဘေးနားမှာထားပြီး မဖွယ်မရာ အလုပ်ခံရတယ်ဆိုတာ စိတ် အနှောင့်အယှက်လည်း ဖြစ်ရတယ်။ ဝမ်းနည်းစရာလည်းကောင်းတယ်။ ပုဂံက တဖြည်းဖြည်းနဲ့ နိုင်ငံခြားသား ဧည့် သည်များလာတဲ့ အထဲမှာ လူစုံတွေ ပါလာမှာပဲ။ ပါလာမယ်ဆို တခြားသော ရာဇဝတ်မှုမျိုးစုံလည်း ဖြစ်နိုင်တာပဲ။  နောက်ဆုံးထိတွေးရင် လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်နိုင်တဲ့ထိ ဒီနေရာမှာ ပေါက်ကွဲစေတဲ့ ပစ္စည်းသုံးသွားတာတို့ သေနတ်နဲ့ ရန်ဖြစ်တာတို့တောင် မပြောနိုင်ဘူး။ ဒီလိုအချက်တွေ အကုန်လုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား ရတော့မယ်။ ဒီအတွက် ဘယ်လိုမျိုး ပြင်ဆင်ပြီးတော့ ကာကွယ်မလဲ၊ စီမံခန့်ခွဲမလဲဆိုတာက အရမ်းကို အရေးကြီးတဲ့ အခြေအနေ ရောက် လာပြီ။ နောက်နောင် ဒါမျိုးတွေ မဖြစ်ဖို့ အသိပညာပေးမှုတွေ လုပ်ဖို့လိုသလို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့အတွက်လည်း စီမံ ချက်တွေ ရှိနေဖို့ လိုပါတယ်။

ဦးကျော်မျိုးဝင်း (ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး သရေခေတ္တရာဌာနစု)

ဦးကျော်မျိုးဝင်း (ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး သရေခေတ္တရာဌာနစု)

သူများနိုင်ငံတွေနဲ့စာရင် ကျနော်တို့ နိုင်ငံမှာ Monitoring (စောင့်ကြည့်) စနစ် အားနည်းတာပေါ့။ ဥပမာ အယုဒ္ဓယ ဆိုက်ဆို အကျယ်ကြီးပဲ။ CCTV တွေ အကုန်အနှံ့ ရှိတယ်။ ဆိုက်တခုလုံးကို ခြုံငုံထားတယ်။ CCTV ထိန်းချုပ်ခန်းကြီး ကလည်း အိမ်တလုံးစာလောက် ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ကိုယ်တိုင် ဝင်လေ့လာခဲ့ရတယ်။ နောက်တခု ဇုန်ထဲမှာ လုံခြုံရေး အပြည့်အဝ ရှိပြီးတော့ ယူနီဖောင်းနဲ့ လုံခြုံရေးအပြင် အရပ်ဝတ်နဲ့ မသိမသာ သွားနေတာတွေလည်း ရှိတယ်။

ပုဂံဘုရားတွေ ၃၃၈၀ ကျော်ရှိတယ်။ တချို့ လူအရောက်အပေါက်များတဲ့ ဘုရားတွေ ရှိသလို တောထဲမှာ လူ အရောက် အပေါက်နည်းတဲ့ ဘုရားတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒီ ၃၀၀၀ ကျော်ကို စောင့်ကြည့်တဲ့စနစ်တွေ ပြန်ပြီး သုံးသပ် သင့်တယ်။ ရှေးဟောင်းပုဂံဌာနခွဲက လုံခြုံရေးအင်အား ဘယ်လောက်ရှိသလဲ။ အန်ကောဝပ်မှာဆို လုံခြုံရေးအင်အား ရာနဲ့ ချီပြီး ရှိတယ်။ အန်ကောဝပ် အဝန်းဝိုင်းက Temple ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်လောက်ပဲ ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ဆီမှာ ၃၀၀၀ ကျော် ရှိတယ်။ ဒီ Monitoring စနစ်ကို ပြန်ပြီးသုံးသပ်သင့်တယ်။ လွှမ်းခြုံအောင်လည်း လုပ်သင့်တယ်။

နောက်တခုက ပူးပေါင်းပါဝင်မှု။ Informer (သတင်းပေး)ပေါ့။ ကျနော်တို့ ဒီဌာနကို ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်လိုဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ သတင်းပေးနိုင်တဲ့ ပြည်သူလူထု ရှိရမယ်။ ပုဂံဒေသက တခြားဒေသ ထက်စာရင် အင်မတန်မှ ကူညီပါတယ်။ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုလည်း ရှိတယ်။ ပြည်သူလူထုကတော့ လုပ်ပေးနေတာပဲ။ ဒါပေမယ့် ပြည်သူလူထုက Volunteer (စေတနာ့ဝန်ထမ်း) ဖြစ်လို့ အချိန် အမြဲတမ်းပေးမှာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီတော့ အာဏာပိုင်တွေဘက်ကနေ စောင့်ကြည့် စနစ် တွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ဖို့ လိုတယ်။ ကျနော်တို့ မသိဘဲ ညစ်ညမ်းတဲ့ ဗီဒီယိုတွေ ရိုက်သွားတာမျိုး Monitoring က ဒီစနစ်မျိုးနဲ့ပဲက နောက်ဆိုရင် သူတို့ အချိန်မရွေးဝင်ရိုက်။ ကျနော်တို့ သိမှာမဟုတ်ဘူး။

အခု ပုဂံက ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်တာ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်ပေါ့။ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ဒေသ ဖြစ်လာ ပြီဆိုကတည်းက သူ့ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေ ရှိတယ်။ ဇုန်စီမံခန့်ခွဲရေး အစီစဉ်တွေ ရှိတယ်။ သူများနိုင်ငံတွေမှာ ဒီအ ဆောက်အဦပေါ် မတက်ရ ဆိုတဲ့နေရာမှာ တက်ကိုမတက်ရဘူး။ တက်လို့ရှိရင်လည်း  ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူ တာတွေ ရှိတယ်။ ဗမာလမ်းညွှန်ကပဲဖြစ်စေ၊ နယ်ခံလမ်းညွှန်ကပဲဖြစ်စေ ဒီအဆောက်အဦက တက်လို့ ရတယ်ဆိုပြီး လမ်းပြပြီး ခေါ်တယ်ဆိုလည်း ဒီလူကို သေချာလေး အရေးယူ ဒဏ်ငွေဆောင်ပေါ့။ ယိုးဒယားက နံရံမှာ ဆေးခြယ် တာတောင် တော်တော်ကြီးကို ဒဏ်ရိုက်လိုက်တယ်။ မှတ်လောက်သားလောက်အောင် ပြစ်မှုပြစ်ဒဏ်မျိုး လုပ်ဖို့ လိုတယ်။ ဒါမှ ကျနော်တို့ ပုဂံဒေသ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆိုက်ကြီးကိုလည်း နိုင်ငံတကာကနေ လေးစားမှာပေါ့။ ဒီတိုင်းသာလွှတ်ထားလိုက်ရင် ဘယ်သူမှ လေးစားမှာ မဟုတ်ဘူး။

တန်ဖိုးရှိတယ်လို့ ပြောပြီးတော့ ကျနော်တို့ရဲ့ သက်ဆိုင်ရာ ဌာနတွေကိုယ်၌က တန်ဖိုးရှိအောင် ထားဖို့လည်း လိုတယ်။ ဒီနေရာက တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ ဒီနေရာတွေကတော့ မတက်ရပါဘူး ပြောထားပြီးတော့ တန်ဖိုး ရှိအောင် မထားဘဲ ပိုးမျှင် တွေ ခြုံတွေနဲ့ ဒီတိုင်းသာ ပစ်ထားမယ်ဆိုရင် တန်ဖိုးရှိတယ်လို့ ပြောပေမယ့် တန်ဖိုး ရှိအောင် မထားတဲ့အတွက် လာတဲ့ဧည့်သည်က တန်ဖိုးထားမှာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒါလေး တခုတော့ အကြံပေးချင်တယ်။

Monitoring စနစ်ကို ပြန်လုပ်ရမယ်။ အခု ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆိုက် ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ အမွေအနှစ်ဒေသ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင် ရာ လမ်းညွှန်ချက်တွေ ပေါ်လာပြီ။ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေတွေနဲ့လည်း ချိတ်ဆက်ထားတယ်။ ဒီလို ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို လိုက်နာဖို့ဆိုတာ လက်ရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသန ပုဂံဌာနခွဲ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေကို လိုက်နာနိုင်ဖို့ ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ရမယ်။ ဝန်ထမ်းတွေ ထပ်ခန့်ရမယ်။ စောင့်ကြည့် စနစ်တွေ ပြင်ရ မယ်။ သတိပေးဆိုင်းဘုတ်တွေ ပေးရမယ်။ အများကြီး လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။  ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆိုက် ဖြစ်တဲ့အတွက်  ပြည်ထောင်စုအဆင့်ထိ လိုအပ်တယ်။

ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆိုက်သည် နိုင်ငံရဲ့ ပုံရိပ်ဖြစ်တဲ့အတွက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ပြန်ဆုံးရှုံးလို့ရှိရင် နိုင်ငံလည်း သိက္ခာ ကျမယ်။ ဘယ်အစိုးရပဲဖြစ်ဖြစ် သူ့လက်ထက်မှာ ဆုံးရှုံးလို့ရှိရင် သူ သိက္ခာကျမှာပဲ။ ဒါကြောင့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ဒေသကို ထိန်းသိမ်းတယ်ဆိုတဲ့ နေရာမှာ အမျိုးသားရေးတာဝန်တရပ် အနေနဲ့လည်း ထိန်းသိမ်းရမယ်။

ကိုသူရအောင် (အတွင်းရေးမှူး – မြန်မာနိုင်ငံရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာအသင်း)

ကိုသူရအောင် (အတွင်းရေးမှူး – မြန်မာနိုင်ငံရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာအသင်း)

Visitor Management ကို တာဝန်ရှိတဲ့ ဌာနက မလုပ်နိုင်ဘူး။ ဘုရားပေါ်တက်တယ် ပြုတ်ကျတယ်။ ဒီလိုတက်တာ ဘုရားတွေ အားလုံးကို ပိတ်ထားလို့။ လူမသွား သူမသွားတဲ့ နေရာတွေမှာ ဖြစ်ကြတယ်။ Visitor Management ကို မနိုင်ဘူး။ မလုပ်ဘူး။ အစိုးရ ဘာကြောင့် မလုပ်သလဲပေါ့ နံပါတ်တစ်က။ ဘုရားပေါ်ကနေ ပြုတ်ကျတာက ခဏခဏ ဖြစ်နေတာလေ။ ပေးမတက်ရင်တော့ ခိုးတက်ကြမှာပဲ။ ဘုရားတွေ အားလုံးကို ပိတ်တာရော မှန်လို့လားဆိုတော့ ဒါလည်း မှန်တဲ့နည်းလမ်း မဟုတ်ဘူး။ ဒါကိုလည်း ကျနော်တို့ အကြိမ်ကြိမ်ပြောတယ်။ ရှင်းပြတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ ခုအချိန်ထိ Visitor Management ကို မလုပ်ဘူး။

ပုဂံဧရိယာ အကျယ်ကြီး။ လူစည်တဲ့ဘုရားတွေ ရှိမယ်။ လူ သိပ်မသွားတဲ့ ဘုရားတွေ ရှိမယ်။ အဲဒီတော့ ဘယ်နေရာက ခရီးသွားဧည့်သည် အများဆုံးလဲ၊ ဘယ်နေရာက အနည်းဆုံးလဲ၊ ဘယ်နေရာတွေကတော့ လစ်ဟာနေလဲ။ ရှောင်တခင်နဲ့ လှည့်ပတ်စစ်ဆေးနေရမယ့် အဖွဲ့အစည်း ရှိနေရမယ်။ အဲဒါမျိုး သူတို့ သေသေချာချာ သုတေသနလုပ်ပြီး စီမံထားတာတွေ မရှိဘူး။

နံပါတ်နှစ်ကတော့ အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် ပုဂံကို စီမံခန့်ခွဲတဲ့သူတွေရဲ့  Concept  (အယူအဆ) က မှားနေတာ။ နိုင်ငံတကာမှာ ဒီလိုမျိုး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ဆိုက်နေရာတွေမှာ အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးရဲ (heritage police) တွေ ထားတယ်။ ပုဂံမှာကျတော့ Tourism police ဆိုပြီး ထားတယ်။ ထားတဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကလည်း Tourist တွေကို စောင့်ရှောက်ဖို့ဆိုတာမျိုး။ သူတို့ရဲ့ Concept က စပြီးတွေးကတည်းက လွဲတော့ ဒီလိုပြဿနာတွေ ဖြစ်လာ မှာပဲ။ သက်မဲ့ဖြစ်တဲ့ ဒီရှေးဟောင်းပစ္စည်း၊ အဆောက်အအုံက လူတွေ ပြုသမျှ နုရမယ့်ဟာ။ အဲဒါကို ကာကွယ်ဖို့။ သက်ရှိက သူ့ဘာသာ ကာကွယ်တတ်တယ်။ ဒါမျိုးစဉ်းစားရမှာ။ လာတဲ့ခရီးသွားတွေကို လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ပေးဖို့ဆိုတာ သာမန် နယ်မြေရဲ ဆိုတာလည်း လုပ်လို့ရတယ်။ Tourism police ထူးထူးခြားခြား မလိုဘူး။ အဲဒီမှာ အယူအဆက မှားနေတယ်။ 

တတိယအချက်ကတော့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသ၊ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဒေသတွေကို လာလည်တဲ့သူတွေမှာ အမျိုးမျိုးရှိတယ်။ Mass tourism ခေါ်တာပေါ့။ ခရီးသွားတွေ အများကြီးဝင်တဲ့နေရာမှာ Mass tourism လို ဖြစ်လာပြီ ဆိုရင် နှစ်ခါပြန်မရတဲ့ အမွေအနှစ်တွေကို သူတို့ မလုပ်ရဲ မကိုင်ရဲအောင် သတ်မှတ်ချက်တွေကို မဖောက်ဖျက်ရဲအောင် ကြီးလေးတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေ ချဖို့ လိုတယ်။ ဥပမာ ပေးရရင် ချင်းမိုင်မြို့ရိုးကို နိုင်ငံခြားသား လူငယ်နှစ်ယောက် ဂရပ်ဖစ်တီတွေနဲ့ မှုတ်သွားတာဆို ဒဏ်ငွေအကြီးကြီး ချသလို ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်ဆိုတာလည်း ချတယ်။ ဂွါတီ မာလာမှာရှိတဲ့ သဲကျောက် အဆောက်အဦကိုလည်း သူတို့နာမည်ကို သံချောင်းနဲ့ခြစ်ပြီး ထိုးသွားတဲ့အတွက် ပေါင် ၁ သိန်းဆို မြန်မာငွေနဲ့ဆို သိန်း ၁၉၀၀ လောက် ဒဏ်ချတယ်။ ဟိုတလောက တရုတ်ဆို ၃ သိန်းလောက်နဲ့ ကျေတယ်။ ၃ သိန်းဆိုတာ တကယ်တမ်းပြောရင် လေယာဉ်လက်မှတ်ဖိုးတောင် မရှိဘူး။ ဒါမျိုး ကြီးလေးတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေ ချမှတ် တာမျိုးလည်း မလုပ်ဘူး။ ဒီအချက် ၃ ချက်ကြောင့် ပြဿနာတွေ ဖြစ်နေတာလို့ ကျနော်တို့က သုံးသပ်တယ်။

အခုဖြစ်သွားတဲ့ဟာတွေက ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆိုက်တိုင်းမှာလည်း ဖြစ်နေကျပေါ့။ ဒီကိစ္စတွေကြောင့်တော့ ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ်စာရင်း လျှောသွားမှာတော့ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီဟာတွေက များများ ဖြစ်လာတာမျိုး၊ ခပ်စိပ်စိပ် ဖြစ်လာတာမျိုး အမြဲတမ်း ဖြစ်နေတာမျိုး ဆိုရင်တော့ စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့နေတဲ့ ကိစ္စကို ထောက်ပြစရာတခု ဖြစ်လာတာပေါ့။ အဲဒါထက်ဆိုးတာက ပုဂံမှာ လုံခြုံရေးအရ အခုက ညစ်ညမ်းဗီဒီယိုပဲ လာရိုက်သွားတဲ့ အခြေအနေပဲ ရှိတာ။ တကယ် လို့ ဒီဘုရားကို တစုံတရာ ကြီးမားတဲ့ ဖျက်ဆီးမှုမျိုး ဗုံးထောင်တာလိုမျိုး ဖြစ်သွားရင် ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ။ ဖြစ်လာ တော့မှ ဟင်ကနဲ ဟာကနဲထက် ကြိုပြီးတော့ လုံခြုံရေး အစီအမံတွေကို Management plan မှာ ရေးထားရဲ့သားနဲ့ ဒါတွေကို ထည့်သွင်း အကောင်အထည် ဖော်သင့်တာပေါ့။ အခုက အဲဒါမျိုး မရှိဘူး။

ပုဂံကို ရှေးဟောင်းက တာဝန်ခံတာလား။ တိုင်းဒေသကြီးက တာဝန်ခံမှာလားပေါ့။ ပုဂံကို ဘယ်သူ စီမံနေတယ်။ ဥပမာ ဘုရားတွေပိတ်ထားတယ် ပြောတယ်။ ရှေးဟောင်းက ပိတ်တာလား။ တိုင်းအစိုးရက ပိတ်တာလား။ အဲဒါမျိုး ကိုလည်း တိတိပပ ပြည်သူလူထုသိအောင် ထုတ်ပြန်ထားတာမျိုး မရှိဘူး။ ယူနက်စကိုကလည်း ထောက်ပြထားတာ ရှိတယ်။ အမွေအနှစ် စီမံခန့်ခွဲရေးမှာ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွေက အရှုပ်အရှင်းတွေ ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒါတွေကို ဖြေလျော့တဲ့နည်းလမ်းတွေ လုပ်ပါလို့ ပြောတယ်။

ယူနက်စကို ကို အစိုးရက ကတိကဝတ်ပြုပြီး တင်ထားတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု မူဘောင်ရှိတယ်။ အဲဒီအတိုင်း အတိအကျ စီမံရင် ပုဂံ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ပြုတ်သွားဖို့အတွက် အန္တရာယ် မရှိဘူး။ ကျနော် အဲဒီလိုပဲ ပြောချင်တယ်။ အခုက ကိုယ်ပေး ထားတဲ့ ကတိနဲ့ မူဘောင်အတိုင်း မစီမံဘဲနဲ့ အဲဒါနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်တွေ လုပ်နေတာချည်းပဲ ဖြစ်နေတယ်။

ပုဂံကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်ရှိချင်တယ် ဆိုရင်တော့ ပုဂံကို စီမံအုပ်ချုပ်နေတဲ့သူတွေ အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်း ရေးလုပ်ငန်း ဆုံးဖြတ်ချက်တခု ချတယ်ဆိုရင် စံချိန်စံညွှန်း ၃ ခုနဲ့ပဲ ဆုံးဖြတ်တယ်။ နံပါတ်တစ်က ဥပဒေနဲ့ ကိုက်ညီဖို့။ နံပါတ်နှစ်က ကျင့်ဝတ်။ နံပါတ်သုံးက လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ ကျအောင်ပေါ့။ ဒီသုံးခုနဲ့အညီ စီမံခန့်ခွဲနိုင်အောင် သူတို့ စွမ်းဆောင်ကြဖို့။ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်တဲ့ မူဝါဒတိုင်းရော ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းရော ဒီ ၃ ခုနဲ့ညီတဲ့ မူဝါဒမျိုး ချပါလို့ပဲ ပြောချင်တယ်။

ဦးသိန်းလွင် (ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် – ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန)

ဦးသိန်းလွင် (ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် – ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန)

အဓိကကတော့ ပုဂံမှာ ဘုရားက များတယ်။ ဘုရားပေါင်း ၃၈၂၂ ဆူ ဒီထက်မကလည်း ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ဆီက ဝန်ထမ်း လုံခြုံရေးအင်အားရှိရင် အလွန်ဆုံး ၁၀ ယောက်ပဲ။ လုံခြုံရေးက ပြည်သူ့ရဲလည်း ရှိမှာပေါ့။ သူ့တာဝန်နဲ့သူ ဆိုတော့ ဘုရားတွေနဲ့ မသက်ဆိုင်ဘူးပေါ့။ နောက်တခုက Tourism police ရှိတယ်။ သူတို့လည်း အင်အားက သိပ် မရှိဘူး။ ဒီမှာ ဘုရားတွေ ၃၈၂၂ ဆူကို တောတွေထဲမှာ လူမရောက်တဲ့နေရာတွေမှာ ရှိနိုင်တယ်။ ဒါတွေကို လှည့်ပတ် ကြည့်ရှုဖို့ဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ဒီလိုမျိုး လုပ်တဲ့သူတွေကလည်း ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ အခုမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ဟိုးတုန်းကလည်းက ရှိတယ်။ ပုဂံဒေသမဟုတ်ဘူး။ နာမည်ကြီးတဲ့ ကမ္ဘာ့ထင်ရှားတဲ့ နေရာတွေမှာတောင် လုပ်နေတာလေ။ ဒါတွေက တားမြစ်ဖို့လည်း မလွယ်ဘူး။ လုပ်တဲ့သူက လုပ်နေမှာပဲ။ သို့သော် ပုဂံမှာ အင်အား နည်းတာမျိုးတော့ ရှိတယ်။ ဒါလေးတွေလည်း ထပ်မံဖြည့်တင်းပေးနိုင်ရင် ကောင်းတာပေါ့နော်။

ကျနော်တို့က ကြည့်ရတာ ဒီတခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ ဘုရားတွေ မိုးယိုလို့ရှိရင် ပြိုပျက်လား။ ဘယ်နေရာက အုတ်တွေ က ပြုတ်ထွက်နေလဲ။ ဒါတွေကိုပါ စစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်တယ်။ အဲဒီအတွက် အင်အားက လုံလောက်မှု မရှိနိုင်ဘူးလေ။ ၃၈၂၂ ဆူဆိုတော့။ ရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းအင်အားရယ် ဒါတွေကို လိုက်လံတားဆီးဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ဘာမှ မတတ်နိုင်ဘူး ဖြစ်နေတာပဲ။ သို့သော် ပုဂံဒေသအတွက် ပြောရမယ်ဆိုရင် Monitoring လုပ်ဖို့ ဝန်ထမ်းအင်အားတွေ လုံလောက်မှု မရှိတဲ့အတွက် ထပ်မံတိုးချဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ ကောင်းတာပေါ့။

သိတာနဲ့ တပြေးညီပဲ စီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီကိုလည်း တင်ပြတယ်။ ဝန်ကြီးရုံးကိုလည်း ဆိုက်တာဝန်ခံက တင်ပြရတယ်။ ဒါတွေလည်း တင်ပြထားပါတယ်။ အရေးယူရမယ့် ကဏ္ဍတွေလည်း ပုဒ်မတွေတပ်ပြီး အရေးယူထားတာတွေ ရှိတယ်။ နောက်လုပ်မယ့်သူတွေ ရှိရင်လည်း ဒီလို အရေးယူခံရမယ် ဆိုတာကို ပြောတဲ့အနေနဲ့ ကျနော်တို့က အရေးယူ ထားတယ်။ အမှုဖွင့် တိုင်ကြားတာတွေလည်း ရှိမယ်။ ဒါတောင် လက်လှမ်းမမီတဲ့ တမင်သက်သက် လုပ်ကြံတဲ့သူတွေ ကလည်း ရှိနေမှာပဲဆိုတော့ တကယ့်တကယ်ကျတော့ မလွယ်ဘူး။ ဒါတွေက လူတွေရဲ့ အကျင့်စာရိတ္တတွေ အပေါ်မှာလည်း မူတည်တာပေါ့။

အသိပညာပေးမှုအပိုင်းကတော့ ရှေးဟောင်းသုတေသနနဲ့ပဲ မဆိုင်တော့ဘူး။ ကျနော်တို့က လူတယောက်ချင်းကို လိုက် Awareness လုပ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ဌာနတွေ ပူးပေါင်းပြီး လုပ်တဲ့အခါမှာ သတင်းနဲ့ပြန်ကြားရေး၊ မီဒီယာ အဖွဲ့တွေ သတင်းနဲ့ဖြစ်စေ ပြည်သူတွေ သိအောင် ဇာတ်လမ်းတွေ ဆောင်းပါးတွေ ဒါတွေနဲ့ အသိပညာပေးမှုကို မီဒီယာက ဝိုင်းလုပ်မှရမယ်။ တပြည်လုံးမှာရှိတဲ့ လူတွေကို Awareness လုပ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ မီဒီယာက ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ပေးရင် အကောင်းဆုံးပဲ။ ဥပဒေ ထုတ်ထားလည်း လုပ်တဲ့သူက လုပ်တာပဲ ဆိုတာ သိဖို့လိုအပ်တယ်။ သို့သော်လည်း ကျနော်တို့ရဲ့ အသိပညာပေး လုပ်ငန်းတွေကို ဝိုင်းကူပေးရင် ပြည်သူတွေကို ပိုပြီး ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိက ပုဂံဘုရားတွေ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ Monitoring လုပ်ဖို့အတွက် ဖြစ်နိုင်ရင် နောင်တချိန်မှာ ရှေးဟောင်း ကနေ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းတွေကို ထပ်မံတိုးချဲ့ပြီး စစ်မယ်ဆိုရင် ဒါတွေဟာလည်း နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဘတ်ဂျက်တွေ ပေါ်လစီ ပေါ် မှာလည်း မူတည်တာပေါ့။ ဒါမျိုးတွေ လုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ ပိုမိုပြီး နည်းပါးသွားမယ် ထင်တယ်။ နောက်ပြီး Tourism police ပေါ့။ ရှေးဟောင်းသုတေသနရဲ့ တာဝန်ကကျတော့ ဒီယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေကို မပျောက်ပျက် အောင် ထိန်းသိမ်းဖို့က အဓိကပဲလေ။ လူတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ဟာက ထိန်းချုပ်ဖို့ တော်တော်ခက်တယ်။ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေ ဒီဟာကိုပဲ မနိုင်ဘူး။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် ဘုရား ၃၀၀၀ ကျော်ကို နေ့စဉ် လိုက်ပြီး ဘာတွေ ပျက်သလဲ။ မိုးရာသီဆို ပိုတောင်ဆိုးသေးတယ်။ မိုးယိုလား အုတ်ပြုတ်ထွက်လား။ ဒါတောင် ငလျင်မလှုပ်သေးဘူး။ ဒါကို အရေးပေါ် ထိန်းသိမ်းဖို့ အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့တွေနဲ့ စီမံအဖွဲ့တွေ လုံခြုံရေးအဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းပြီး လုပ်ကြရတာလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးရင် ကောင်းပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ပေါ်လစီတွေ ငွေကြေးတွေ ဒါတွေနဲ့လည်း ပတ်သက်နေတာပေါ့။

ကိုမြင့်နိုင် (အမှုဆောင်၊ ပုဂံဧည့်လမ်းညွှန်အသင်း)

ကိုမြင့်နိုင် (အမှုဆောင်၊ ပုဂံဧည့်လမ်းညွှန်အသင်း)

လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်လောက်ကစပြီး ဘုရားတွေပေါ် မတက်ရဆိုပြီး အမိန့်ထုတ်လိုက်တာ။ ဒီအရင်က တက်ခွင့်ပြုထားတဲ့ ဘုရားက တရားဝင် ၅ ဆူပဲရှိတယ်။ အဲဒီပေါ်မှာ ဧည့်လမ်းညွှန်တွေတက်ပြီး ပြကြတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်လောက်က စပြီး တက်လို့ မရတော့ဘူးဆိုပြီး အကုန်ပိတ်လိုက်တော့ တရားဝင် ဧည့်လမ်းညွှန်တွေ အကုန်လုံး မတက်တော့ဘူး။ ပုဂံရဲ့ အရသာက အမြင့်တနေရာကနေ ဘုရားတွေရဲ့ View ကိုကြည့်တာပေါ့။ ဒါကတော့ ဘာနဲ့မှ မလဲနိုင်တဲ့ဟာ ဖြစ်လို့ လူတိုင်းက ကြည့်ချင်တယ်။ Identity အများကြီးအနက် ကမ္ဘာကျော်တာလည်း နေထွက်ချိန် နေဝင်ချိန် ကြည့်တာနဲ့ နာမည်ကျော်တာလေ။ အဲဒီတော့ အသေးလေးတွေပေါ် ခိုးတက်တာတွေ ရှိတာပေါ့။

အစိုးရ လုပ်ပေးထားတဲ့ နေဝင်ချိန်ကြည့်တဲ့ နေရာ ၃ ခုမှာကျ သိပ်ပြီးတော့လည်း မလှဘူး။ လူအရမ်းများပြီး ဆူတော့ သိပ်မကြိုက်ကြဘူး။ ဒီတော့ တိတ်ဆိတ်တဲ့နေရာ ဘုရားအသေးလေးတွေ ရှာပြီး ကြည့်တယ်။ ဘာဆိုးကျိုး ဖြစ်လာလဲ ဆိုတော့ သူတို့တက်ကြည့်တဲ့ ဘုရားလေးတွေက ကြံ့ခိုင်မှု အားနည်းတဲ့ ဘုရားလေးတွေ ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီတော့ မတော်တဆဖြစ်ခဲ့တဲ့ သာဓကတွေ ရှိခဲ့တယ်။ အမေရိကန် အမျိုးသမီးတယောက်ဆို သေသွားတယ်ပေါ့။

Culture (ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်) နဲ့ Tourism (ခရီးသွားလုပ်ငန်း) ဘက်က ပြောကြမယ်ဆို ကျနော်တို့လည်း ဒီကိစ္စကို ဖြေရှင်းဖို့ အများကြီး ကြိုးစားခဲ့တယ်။ မျှတတဲ့ အဖြေတခုက Tourism ဘက်ကလည်း ဒီကမ္ဘာကျော်တဲ့ View တခုကို ကြည့်ဖို့ရာ အခွင့်အရေးပေးဖို့ ကောင်းတယ်လို့ ယူဆတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘုရားတွေကို Assessment (လေ့လာဆန်းစစ်မှု) တော့ သေချာလုပ်ရမယ်ပေါ့။ သင့်တော်တဲ့ ဘုရား ၅ ဆူလောက်ကို စနစ်တကျနဲ့ လူ ၁၀၀ တက်နိုင်တဲ့ဘုရားမှာ လူ ၁၀၀။ ၁၀၁ ယောက်ဆို မတက်ရတော့ဘူး။ လက်မှတ်တွေနဲ့ ၁/၂ ဒေါ်လာစီ ကောက်မယ်။ အဲဒီတော့ Tourist တွေဘက်ကလည်း ကြည့်လို့ရတဲ့ အခွင့်အရေး ရသွားမယ်။ ပုဂံကို ကြော်ငြာပြီးသားလည်း ဖြစ်သွားမယ်။ ဝင်ငွေလည်း ရလာမယ်။ တရားမဝင် ခိုးတက်တာလည်း ပျောက်သွားမယ်။ ကျနော့်အမြင်ကတော့ တရားမဝင် ခိုးတက်ကြတယ်ဆိုတာ ဒီလိုမျိုး မကြည့်ရတော့ဘူး ပိတ်လိုက်တဲ့နောက်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတာ။

သူတို့အတွက် ပိုပြီး အန္တရာယ်များသွားတယ်။ ဒါက Tourism side ဘက်က အမြင်ပေါ့လေ။ ကမ္ဘာကျော်တဲ့ အဆောက်အဦတွေ အန်ကောဝပ် တက်လို့ရပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားက ဗောရောဗုဓောလည်း တက်လို့ရပါတယ်။ ဒါ Tourism ရဲ့ အားသာချက်တခုပေါ့။

နောက်တခု အမွေအနှစ်တွေ ထိန်းဖို့ဆိုတာ ပိုက်ဆံလိုပါတယ်။ နိုင်ငံတော် ဘတ်ဂျက်နဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ လှူဒါန်းငွေနဲ့ မထိန်းနိုင်ပါဘူး။ Tourism ကရတဲ့ ဝင်ငွေနဲ့ပဲ အမွေအနှစ်တွေကို ထိန်းရတာဆိုတော့ ငွေရှာဖို့ရာ တပိုင်းရှိတာပေါ့။ ပြောချင်တဲ့သဘောက Tourism ဆိုတာ ပစ်ထားလို့မရဘူး။ သူ့ကနေ ဝင်ငွေရမယ်။ အဲဒီကနေ အမွေအနှစ်တွေ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ ပိုက်ဆံရမယ်။ Tourism ကနေ ဒေသခံတွေ ပိုက်ဆံရတာ ဖြစ်တယ်။ အမွေအနှစ်ပဲ ထိန်းမယ်ဆိုပြီး တက်ရင်ပျက်မှာပဲဆိုပြီး ခေါင်းထဲသွားထည့်ရင်တော့ မှန်ကန်တဲ့ ဖြေရှင်းနည်း တခု ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး။

ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက်တယ်ဆိုတာလည်း ရှိနေမှာပဲ။ အမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးရဲ (Heritage police) တွေနဲ့ သွားလာလှည့်ပတ် နေမယ်ဆိုရင်တော့ မသင့်တော်တဲ့ ဘုရားတွေပေါ် တက်တာမျိုး၊ မဖွယ်မရာလုပ်တာမျိုးတွေ နည်းမှာပေါ့။ မေတ္တာရပ်ခံရုံလောက်နဲ့တော့ အဖြေမဟုတ်ပါဘူး။ ပုဂံမှာ ဘုရားပေါင်း ၃၂၀၀ လောက်ကတော့ လုံးလုံး မတက်ရတာ တက်ဖို့ မကောင်းဘူးဆိုတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ တက်ဖို့သင့်တော်တဲ့ ဘုရားတွေ ရှိပါတယ်။ စနစ်တကျ လက်မှတ်တွေနဲ့။ တခြားနိုင်ငံတွေမှာလည်း အဲဒီလို လုပ်ပါတယ်။ အမြင့်တနေရာကနေ ဘုရားကို ကြည့်တဲ့ နေထွက်ချိန် နေဝင်ချိန်ကြည့်တာက ပုဂံရဲ့ အားသာချက်ကိုး။

ဘာမလုပ်ရ၊ လုပ်ရဆိုတဲ့ဟာကို တိတိကျကျ ညွှန်ကြားချက်တွေ ရှိရပါမယ်။ ကားနဲ့အတက်ခံရတဲ့ ကုန်းဆို လုံးဝ မတက်ရဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ် တရုတ်လို ဗမာလို အင်္ဂလိပ်လို မရှိပါဘူး။ နောက် Heritage police မရှိတဲ့အတွက် တားမြစ်ဖို့ မလွယ်ဘူးလေ။ ဖြစ်ရင်တောင် ဘယ်သူ့တိုင်လို့ တိုင်ရမှန်းမသိဘူး။ Heritage police ရှိရင် ချက်ချင်း ဖုန်းဆက်လိုက်မယ် ရောက်လာမယ် ရှင်းပေးပါ ပြောလိုက်ရင် ရှင်းသွားပြီ။ ပုဂံမှာ ပြည်သူလူထု အသိပညာပေးမှု အားနည်းတယ်လို့ ပြောချင်တယ်။

နိုင်ငံတကာမှာ Tourism က ဝင်တဲ့ ဘတ်ဂျက်ရှိတယ်။ ပုဂံမှာ Tourist ပေါင်း ၄ သိန်းလောက် လာပါတယ်။ တယောက် ကို ၂၅၀၀၀ ကောက်တယ်။ သိန်းပေါင်း ၁ သိန်းလောက်တောင် ရလိမ့်မယ်။ အဲဒီဝင်ငွေက Tourism ရတဲ့ဝင်ငွေပါ။ အဲဒီလောက် ဝင်နေတဲ့ ဝင်ငွေကို လွဲမှားစွာ စီမံခန့်ခွဲတယ်လို့ ပြောချင်တယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာဆိုရင် Tourism က ရတဲ့ဝင်ငွေကို Tourist side တွေမှာ ပြန်သုံးပါတယ်။

သိန်းပေါင်း ၁ သိန်းလောက် ရနေတဲ့ ငွေတွေကို Tourism အတွက် ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲစေချင်တယ်။ ဒါက နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုငွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါက လမ်းဖောက်ဖို့ မီးတိုင်ထူဖို့ ကိစ္စတွေ မဟုတ်ဘူး။ Tourism က ရတဲ့ ပိုက်ဆံဖြစ်လို့ အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းဖို့နဲ့ Tourism ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ဖို့အတွက်ပဲ စီမံခန့်ခွဲစေချင်တယ်။ သိန်းပေါင်း ၁ သိန်းနဲ့သာ ပုဂံကို မှန်ကန်စွာ စီမံခန့်ခွဲမယ်ဆိုရင် ပြဿနာအကုန်လုံး ပြေလည်မယ် ထင်ပါတယ်။

Heritage police ထားတာတွေ၊ လမ်းညွှန်ဆိုင်းဘုတ် ထားတာတွေ၊ ပြည်သူလူထု အသိပညာပေး လုပ်တာတွေ၊ ကြော်ငြာကောင်း ကောင်း သုံးတာတွေ၊ Facilities ကောင်းအောင် လုပ်တာတွေ၊ အမှိုက်ပြဿနာတွေ။ သိန်းပေါင်း ၁ သိန်းလောက် ရနေတဲ့ ဒီဇုန်ကြီးထဲမှာ အစိုးရ လုံးဝ အမှိုက်မရှင်းပေးပါဘူး။ လူမှုအဖွဲ့အစည်းပဲ ဧည့်လမ်းညွှန် အသင်းတွေ ပလတ်စတစ် ကမ်ပိန်း အသင်းတွေ အမှိုက်ကောက်ကြတယ်။ တတ်နိုင်သမျှ ရှင်းလင်းကြတယ်။ ဧည့်သည်တွေဆီက ရတဲ့ပိုက်ဆံကို လွဲမှားစွာ စီမံခန့်ခွဲတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ ဒီငွေဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ ဒီဒေသကို လုံလောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပါတယ်။

ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် ထိန်းတဲ့နေရာမှာ တဖက်စွန်း မရောက်ဘဲ Tourism နဲ့ မျှတပြီး ထိန်းဖို့ကောင်းတယ်လို့ ယူဆတယ်။ ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ ဘတ်ဂျက်ကြောင့်ပါ။ မှန်ပါတယ်။ Tourist ကို မျှော်စရာမလိုဘူး။ ပိုက်ဆံ လည်း တပြားမှ မလိုဘူး။ နိုင်ငံတော်က လုံလောက်အောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ စရိတ်တွေ ပေးမယ်ဆိုရင်တော့ တမျိုးပေါ့။ အကြောင်းအရာက ပြောင်းသွားပါပြီ။ Tourism management နဲ့ပဲ အမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ကြိုးစားကြတာ အဲဒီအမြင် တခုပေါ့။ အစိုးရမှာရော ဒါကို စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့ လူတွေ အကုန်လုံးမှာရော Tourism ဘက်ကို မျှော်တွေးတဲ့ Issue မျိုးနဲ့ ဒေသကို စီမံခန့်ခွဲစေချင်တယ်။

ဦးမျိုးဆွေသန်း (နှလုံးသားထဲကပုဂံ)

ဦးမျိုးဆွေသန်း (နှလုံးသားထဲကပုဂံ)

အဓိကက စီမံခန့်ခွဲမှု။ ပုဂံကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမယ့် Town plan ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒီ Plan ကို အလုပ်မလုပ် တာ။ ပုဂံရုံးနဲ့လည်းဆိုင်တယ်။ ဒေသခံတွေနဲ့လည်း ဆိုင်တယ်။ တနိုင်ငံလုံးနဲ့လည်း ဆိုင်တယ်။ ကိုယ်တိုင်က တန်ဖိုး မထားတော့ အများက တန်ဖိုးမထားဘူးပေါ့။ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဝင်တဲ့ ပုဂံက ခါတိုင်းနဲ့ မတူဘူးပေါ့။ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် တွေရဲ့ သဘောသဘာဝကိုက ကမ္ဘာကို တင်ပြတဲ့အခါမှာ။ ပုဂံအမွေအနှစ်တွေရဲ့ အစစ်အမှန် ရှိမှုအပြင် ဒီပုဂံက အမွေအနှစ်တွေကို မြန်မာနိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတွေက ဘယ်လိုစီမံခန့်ခွဲမှု ပုံစံနဲ့ စီမံခန့်ခွဲပြီး အနာဂတ် မျိုးဆက်သစ်ကို လက်ဆင့်ကမ်း သွားပါမလဲဆိုတာ။ အဲဒီနှစ်ခုမပါရင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် လျှောက်လို့မရဘူး။ အခု ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ရပြီဆိုတော့ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသူ/သားတွေက ပုဂံက အမွေအနှစ်တွေကို ဘယ်လိုစောင့်ရှောက် စီမံခန့်ခွဲ ထိန်းသိမ်းပြီး အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်ကို ဘယ်လို လက်ဆင့်ကမ်းသွားမလဲဆိုတာ ပါကိုပါသွားပြီ။ နားလည်သ လောက်တော့ အဲဒီစီမံခန့်ခွဲမှုကို လုပ်နေတဲ့သူ ကိုယ်တိုင်ကလည်း နားမလည်ဘူးဖြစ်နေတာ။ အဲဒီ Management plan က အသက်ကို ဝင်ရတော့မှာ။

အခုလို ပုဂံမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေက တစုံတရာ သက်ရောက်မှုရှိစေလား ဆိုတော့ ရှိတာပေါ့။ မကောင်းဘူးပေါ့။ ကျနော်တို့လည်း သူများနိုင်ငံသွားရင် သူများနိုင်ငံက အမွေအနှစ်တွေကို လေးစားရတာပဲ။ အဲဒီလို သွားလုပ်လို့ ဘယ်ရမလဲ။ ကိုယ့်ဆီမှာ ဒီလိုလုပ်တယ်ဆိုတာ ပေါ့လျော့နေလို့။ ပုဂံကို နိုင်ငံအဆင့်နဲ့ စောင့်ရှောက်မှ။ အဲဒါတွေက ယူနက်စကိုမှာ အာမကိုခံထားရတာ။ နောက်ဆုံးကျ ဒီဖြစ်ရပ်တွေက မှတ်တမ်းဝင်သွားမှာ။ ဘာတွေ လုပ်ထားလဲ။ မလုပ်ဘူး မပြုဘူးဆို အန္တရာယ်ရှိအဆင့်ထဲ ကောက်ထည့်မှာ ပုဂံကို။

အရေးယူဖို့ဆိုတာလည်း ဥပဒေကို ပြဌာန်းထားတာ။ ဒီ NLD (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်) အစိုးရလက်ထက်မှာ ပြင်လိုက်တယ် ရှေးဟောင်းဥပဒေ။ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် မတင်ခင်လေးတင် ပြင်လိုက်တာ။ အဲဒီမှာ လိုက်နာရမယ့် ဟာတွေ ပါပြီးသား။ မလိုက်နာရင်လည်း ပြစ်ဒဏ်ငွေဒဏ်တွေ ပါပြီးသား။ အခု အဲဒါ အလုပ်မလုပ်တာပဲလေ။ နောက်ပြီးတော့ Management plan က ဘာတွေပါလဲ မှန်းကြည့်လို့ ရပါတယ်။ ဆိုလိုချင်တာ ဒါ ကမ္ဘာ့စံအတိုင်းပဲ ဆိုတော့ ဘာမှ လွဲစရာအကြောင်းမရှိဘူး။ ကိုယ့်အမွေအနှစ်ကို ကိုယ်တန်ဖိုးထားမှပဲ သူများ တန်ဖိုးထားမှာ။ အဲဒါသေချာတယ်။

You may also like these stories:

ပုဂံ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးများပေါ် မတက်ရန် သာသနာရေး ထုတ်ပြန်

ပုဂံဘုရားတွင် ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက်ကူးသူများအား အရေးယူနိုင်ရေး စုံစမ်း

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဂယက် ပုဂံဒေသ ခရီးသွား ဝင်ရောက်မှု ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်း

The post နိုင်ငံတော်အဆင့် စောင့်ရှောက်ဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဒေသ ပုဂံ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ပုဂံ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးများပေါ် မတက်ရန် သာသနာရေး ထုတ်ပြန် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/17/215772.html Mon, 17 Feb 2020 14:43:15 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215772 ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ပုဂံယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသရှိ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးများပေါ်သို့ တက်ရောက်ခြင်း မပြုရန် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ယနေ့ ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

The post ပုဂံ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးများပေါ် မတက်ရန် သာသနာရေး ထုတ်ပြန် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ပုဂံယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသရှိ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးများပေါ်သို့ တက်ရောက်ခြင်း မပြုရန် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ယနေ့ ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

ပုဂံဒေသရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများသည် သက်တမ်းအားဖြင့် နှစ်ကာလကြာမြင့်နေသော အုတ်အဆောက် အအုံများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘုရားပေါ်သို့ တက်ရောက်သူများအနေဖြင့် ဘေးအန္တရာယ် ရှိနိုင်ရာ တက်ရောက်ခြင်း မပြု ရန်နှင့် နယ်မြေဒေသအတွင်း ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိနေသည့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များပေါ်သို့ တက်ရောက်ခြင်း မပြုရန် ပြည်သူများမှ ဝိုင်းဝန်းကူညီဆောက်ရွက်ပေးရန် မေတ္တာရပ်ခံကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဆက်လက်၍ ဌာနနှင့် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များအနေဖြင့် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများပေါ်သို့ တက်ရောက် မရှိစေရေး ယဉ်ကျေးမှု နယ်မြေအတွင်း အမြဲမပြတ် လှည့်လည်ကြီးကြပ် တားမြစ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ဟုလည်း ပါရှိသည်။

ထို့ပြင် ဘုရားပေါ်သို့ မတက်ရောက်စေရေး သတိပေး နှိုးဆော်ချက် ဆိုင်းဘုတ်များကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာ သာဖြင့် ပြည်တွင်း/ပြည်ပ ဧည့်သည် အများအပြား လာရောက်လေ့လာလျက်ရှိသော နေရာများ၊ တခြား သင့်လျော် သည့် နေရာများတို့၌ စိုက်ထူထားရှိပြီး မကြာခဏ အသိပညာပေးရေး လုပ်ငန်းများလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

ပုဂံဧည့်လမ်းညွှန်အသင်း အမှုဆောင် ကိုမြင့်နိုင် က “လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်လောက်က သူတို့ လုပ်ပြီးသားပါ။ မရပါဘူး။ မလုံလောက်ပါဘူး။ ဒီလောက်ကျယ်ပြန့်နေတဲ့ နေရာမှာ ဘုရား ၁ ဆူကိုလည်း လူ ၁ ယောက် ထားနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ နောက်တခုက heritage police (အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး ရဲ) ဆိုတာ မရှိဘူး။ ဘုရားပေါင်း ၃၂၀၀ ကျော်ကို ဘာအစောင့်ရှောက်မှ မရှိဘဲ ပစ်ထားပြီး မေတ္တာရပ်ခံစာလေးနဲ့တော့ မရနိုင်ဘူးလေ။ ရှေးဟောင်းမှာ ဝန်ထမ်းနည်းနည်းပဲ ရှိတဲ့အတွက် စောင့်ရှောက်နိုင်မှု အားနည်းတယ်” ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

လွန်ခဲ့သည့် ၃ နှစ်ခန့်ကတည်းက ဘုရားများပေါ် မတက်ရဟုဆိုကာ အမိန့်ထုတ်လိုက်ပြီး နောက်ပိုင်း တရားမဝင် ခိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာကာ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် မတော်တဆမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း၊ ထိုမတိုင်ခင်က တက်ခွင့်ပြုထားသည့် ဘုရား တရားဝင် ၅ ဆူ ရှိကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ပုဂံ၏ အရသာဖြစ်သော အမြင့်တနေရာမှ ဘုရားများ၏ ရှုခင်း (view) ကိုကြည့်ခြင်း၊ နေထွက်ချိန် နေဝင်ဆည်းဆာ ကြည့်ရှုခြင်းများဖြင့် နာမည်ကြီးသည့် ပုဂံသို့ ရောက်သူတိုင်း ထိုအခွင့်အရေးကို လက်မလွှတ်ချင်ကြောင်း၊ အစိုးရက လုပ်ပေးထားသည့် လူလုပ်ကုန်း ၃ ခုသည်လည်း လူအရမ်းများကာ ဆူညံသည့်အတွက် ခရီးသွားဧည့်သည်အများစုက မကြိုက်ကြောင်း၊ အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအကြား မျှတသည့် အဖြေတခုရှာဖွေရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။

ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးသိန်းလွင် က “အဓိကကတော့ အသိပညာပေးမှုက အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါတွေကတော့ ရှိနေတာပဲ။ ဘုရားတွေ ၃၈၂၂ ဆူကို တောတွေထဲမှာ လူမရောက်တဲ့ နေရာတွေမှာ ရှိနိုင်တယ်။ ဒါတွေကို လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုဖို့ဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ဘူး” ဟု ပြောသည်။

ပုဂံဒေသအတွက် လှည့်လည်စောင့်ကြည့်ရေး လုပ်ရန် ဝန်ထမ်းအင်အား လုံလောက်မှုမရှိသည့်အတွက် ထပ်မံတိုးချဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးလျှင် ကောင်းမွန်ကာ မီဒီယာများအနေဖြင့်လည်း ပြည်သူလူထုအား အသိပညာပေးမှု အပိုင်းတွင် ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးစေချင်သည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ ယနေ့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပုဂံယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသ၌ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်ထိ ပုဂံဒေသရှိ ရှေးဟောင်းဘုရားပုထိုး စေတီများပေါ် တက်ရောက်မှုကြောင့် နိုင်ငံခြား ခရီးသွားဧည့်သည် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

You may also like these stories:

တပ်မတော်သားများ ရိုက်နှက်လိုက်သည့် မင်းပြား ဒေသခံ ဆေးရုံ တင်ထားရ

ခန္တီးနှင့် ဟုမ္မလင်းကို နာဂအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်း ထည့်ရန် ကြိုးစားမှု ရှမ်းနီတို့ ကန့်ကွက်

ဝန်ကြီးဌာနများ မလုပ်၊ မရှုပ်၊ မပြုတ် လုပ်နေသည်ဟု ပြောဆိုမှု တပ်ကိုယ်စားလှယ် ကန့်ကွက်

The post ပုဂံ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးများပေါ် မတက်ရန် သာသနာရေး ထုတ်ပြန် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တနင်္သာရီဂျာနယ်အမှု ပြင်ဆင်လျှောက်ထားချက် တိုင်းတရားလွှတ်တော် ပလပ် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/14/215541.html Fri, 14 Feb 2020 09:00:24 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215541 သတင်းမီဒီယာက ရေးသည့် အကြောင်းအရာများသည် တသီးပုဂ္ဂလအတွက် မဟုတ်ဘဲ အများအကျိုးစီးပွားနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စများဖြစ်ရာ အစိုးရအနေဖြင့် အရေထူရန် လိုပြီး ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ မရေးအောင် ပိတ်ပင်ခြင်း၊ အပြစ်ပေးခြင်းမျိုးသည် အစဉ်အလာ မကောင်းသည့်အတွက် မလုပ်သင့်

The post တနင်္သာရီဂျာနယ်အမှု ပြင်ဆင်လျှောက်ထားချက် တိုင်းတရားလွှတ်တော် ပလပ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တနင်္သာရီ အပတ်စဉ် ဂျာနယ်တွင် “မဲဆွယ်အပြုံး” အမည်ရ သရော်စာ ဖော်ပြခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အပြစ်ရှိကြောင်း ထားဝယ်မြို့နယ် တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည့်အပေါ် ဂျာနယ်ဘက်မှ ပြင်ဆင်မှု လျှောက်ထားသည့်အပေါ် ပလပ် ကြောင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်မှ ယနေ့ အမိန့်ချလိုက်သည်။

ထားဝယ်မြို့နယ် တရားရုံး၏ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်မှုသည် မျှတခြင်း မရှိဟုဆိုကာ တနင်္သာရီ ဂျာနယ်ဘက်မှ ထားဝယ်ခရိုင် တရားရုံးသို့ အယူခံ တက်ခဲ့သော်လည်း ပလပ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၃ ရက်တွင် တိုင်းတရားလွှတ်တော်သို့ ပြင်ဆင်မှု ထပ်မံ လျှောက်ထားခဲ့သည်။

လျှောက်ထားမှုကို တိုင်းတရားလွှတ်တော်က လက်ခံရာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၈ တွင် အပြီးသတ် လျှောက်လဲချက် ပေးခဲ့ပြီးနောက် ၄ လခန့်အကြာတွင် ထိုကဲ့သို့ အမိန့်ချမှတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

“တိုင်းတရားလွှတ်တော်က ပလပ်လိုက်တယ်။ ကျနော်တို့ကတော့ ဆက်သွားရမှာပေါ့။ အရင်ကတည်းကလည်း ကျနော်တို့ မျှော်လင့်တဲ့ တစုံတရာ မရရင် ဥပဒေကြောင်းအရ ပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေး ရှိတဲ့အထိ သွားမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားတော့ ကျနော်တို့ ရှေ့ဆက်သွားမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်” ဟု တနင်္သာရီဂျာနယ် တာဝန်ခံ အယ် ဒီတာ ဦးမျိုးအောင်က ဧရာဝတီကို ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက တခါတရံတွင် သာမန်ပြည်သူ တယောက်အနေဖြင့် အမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စဉ်းစားလိုက်သည့်အခါ ရိုးရှင်းနေသည့် ကိစ္စကို အဘယ်ကြောင့် ယခုကဲ့သို့ အဖြေမျိုး ထွက်နေသနည်းဟု ထင်မြင်မိကြောင်း၊ ပြီးခဲ့သည့် အမိန့် ချမှတ်မှုများ၏ သုံးသပ်မှုအပေါ်လည်း ထိုကဲ့သို့ ခံစားရကြောင်း ၎င်းက ပြောဆိုသည်။

ယနေ့ အမိန့်ချမှတ်ရာတွင် ပလပ်သည်ဟုသာ တကြောင်းတည်း ဖတ်ပြသွားသည့်အတွက် စီရင်ချက် အသေးစိတ်ကို သိရှိနိုင်ရန် မိတ္တူ ကူးယူရမည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး (၁) ဦးမြင့်ကျော်က “ဒီကိစ္စမှာ အဆုံးတိုင်ထိ ဆက်ပြီး လုပ်မှာကို အားပေးတယ်။ ထောက်ခံတယ်။ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ ပတ်သက်လို့ တရားဥပဒေအရ ပြောရင် စီရင်ထုံး တွေ နမူနာကိစ္စတွေ ဖြစ်နေလို့ အဆင့်ဆင့် အဖြေမရှာခဲ့ရင် အဖြေရတဲ့အထိ မကြိုးစားခဲ့ရင် သတင်းသမား အများ စုမှာ ဒီလိုကိစ္စမျိုးရေးရင် ဒီလို ပြစ်ဒဏ်ခံရတယ်ဆိုတာမျိုး မှတ်ယူလိုက်ကြရင် ဒါ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အတွက် မကောင်းဘူး” ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက မဲဆွယ်အပြုံး သရော်စာပါ အချက်အလက်များသည် အများနှင့်ဆိုင်သည့် ကိစ္စများဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအချက်အလက်များကြောင့် တနင်္သာရီဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်လည်း အဂတိအမှုဖြင့် တရားရင် ဆိုင်နေရကြောင်း၊ သရော်စာကြောင့် အသရေပျက်စေသည်၊ ဂုဏ်သိက္ခာထိခိုက်စေသည် ဟူသော စွပ်စွဲချက်ကို ထို အဖြစ်အပျက်က သက်သေခံခဲ့ပြီဖြစ်ရာ တရားစီရင်ရေးက ထည့်သွင်း စဉ်းစားမည်ဆိုပါက အမှုအား ချမှတ်ထားသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်သည်ဟု ထင်မြင်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

“ဒီလို ပလပ်လိုက်တယ်ဆိုတော့ တရားစီရင်ရေးက မလွတ်လပ်လို့လား။ နောက်တခုက အစိုးရအဖွဲ့ဝင် တာဝန်ရှိတဲ့ သူ ဝန်ကြီးချုပ်တို့လိုမျိုးကို ဒီလိုမျိုးရေးသားတာမျိုးကို အစဉ်အလာအားဖြင့် လက်မခံဘူးဆိုတဲ့ဟာမျိုး သတင်းမီဒီယာ ကို သတင်းမက်ဆေ့ချ် ပေးချင်လို့လားဆိုပြီး ကောက်ချက်ချရမလို ဖြစ်နေတယ်” ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

သတင်းမီဒီယာက ရေးသည့် အကြောင်းအရာများသည် တသီးပုဂ္ဂလအတွက် မဟုတ်ဘဲ အများအကျိုးစီးပွားနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စများဖြစ်ရာ အစိုးရအနေဖြင့် အရေထူရန် လိုပြီး ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ မရေးအောင် ပိတ်ပင်ခြင်း၊ အပြစ်ပေးခြင်းမျိုးသည် အစဉ်အလာ မကောင်းသည့်အတွက် မလုပ်သင့်ကြောင်း ဦးမြင့်ကျော်က ဖြည့်စွက် ပြောဆိုသည်။

၂၀၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်ထုတ် တနင်္သာရီ ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ကလောင်ရှင် မူးဆေးအိုး၏ ‘မဲဆွယ်အပြုံး’ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရေးသားသည့် သရော်စာသည် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်သည်ဟု ဆိုကာ အရေးယူပေးရန် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဒုညွှန်ကြားရေးမှူးက ထားဝယ်မြို့နယ် တရားရုံးကို ဦး တိုက် လျှောက်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာအတွင်း၌ သတင်း မီဒီယာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၅(ခ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ ခြင်း ဖြစ်သည်။

သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅(ခ)သည် သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေ ပုဒ်မ(၉)ကို ရည်ညွှန်းသည်။

သတင်း မီဒီယာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ (ဆ) တွင် အများပြည်သူ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဆက်စပ်သည့် သတင်း ရေးသားခြင်းမျိုး မဟုတ်လျှင် ပုဂ္ဂိုလ် ၁ ဦး၊ အဖွဲ့အစည်း တခု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို တမင် ထိခိုက်စေသော အရေးအသားနှင့် လူ့ အခွင့် အရေးကို ထိခိုက်စေသော အရေးအသားမျိုး ဖော်ပြခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

အဆိုပါ သတင်း မီဒီယာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ (ဆ)ကို ဖောက်ဖျက်ပါက ပုဒ်မ၂၅(ခ) အရ ဒဏ်ငွေ အနည်းဆုံး ကျပ် ၃ သိန်းမှ ကျပ် ၁၀ သိန်း အထိ ချမှတ်ခံရမည် ဖြစ်မည်။

ထိုကဲ့သို့ တရားစွဲပြီးနောက် ၁ နှစ်ကျော်အကြာ ၂၀၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ တွင် ထားဝယ်မြို့နယ် တရားရုံးက တနင်္သာရီ ဂျာနယ်ကို အပြစ်ရှိသည်ဟုဆိုကာ သတင်း မီဒီယာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅(ခ) အရ ဒဏ်ငွေ ကျပ် ၅ သိန်း ပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆက်စပ်လင့်

တနင်္သာရီ ဂျာနယ် အယူခံဝင်မှု ခရိုင်တရားရုံး လက်ခံ

တနင်္သာရီ ဂျာနယ် ပြစ်ဒဏ် ချခံရမှု အယူခံဝင်

The post တနင်္သာရီဂျာနယ်အမှု ပြင်ဆင်လျှောက်ထားချက် တိုင်းတရားလွှတ်တော် ပလပ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ပုဂံဘုရားတွင် ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက်ကူးသူများအား အရေးယူနိုင်ရေး စုံစမ်း https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/13/215430.html Thu, 13 Feb 2020 11:39:33 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215430 ဒုတိယအချက် အနေဖြင့် လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာပေါ် ပျံ့နေမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြန်ဖြုတ်ချနိုင်ရန် အိုင်တီပညာရှင်များနှင့် လုပ်ရမည် ဖြစ်ပြီး ရီပို့ဝိုင်းထုကာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည် ဟုလည်း ၎င်းက ပြော သည်။

The post ပုဂံဘုရားတွင် ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက်ကူးသူများအား အရေးယူနိုင်ရေး စုံစမ်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင် ပုဂံ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ဒေသရှိ ဘုရားတဆူတွင် ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက် ကူးသွားသူများအား အရေးယူမှု ပြုနိုင်ရေး စုံစမ်းမှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း ရှေးဟောင်း သုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြ တိုက်ဦးစီးဌာန (ပုဂံဌာနခွဲ)က သိရသည်။

ထိုဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးအောင်အောင်ကျော်က “စီမံခန့်ခွဲရေးကိုလည်း တင်ထားပါတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ ဟိုတယ်ခရီးနဲ့လည်း ချိတ်ဆက်ပြီး ဘယ်တုန်းက တည်းသွားတယ် ဆိုတာတွေကို စိစစ်နေတယ်။ တပိုင်းကလည်း ဒီလို မဖြစ်အောင်လည်း ဒါတွေကို စောင့်ရှောက်နိုင်ဖို့ရာ ဆောင်ရွက်နေတယ်” ဟု ယနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းက ဧရာဝတီကို ပြော သည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက “ဒီထဲမှာတင် ရှိတယ် ဆိုရင်တော့ ပထမတချက် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်နဲ့ လူနဲ့ ဘယ်မှာတည်းသွား တာ တိတိကျကျ သိတယ်ဆိုရင်တော့ Black list လုပ်ရမှာပေါ့။ သံရုံးကို တရားဝင် ကန့်ကွက်လို့ ရမှာပေါ့” ဟုလည်း ဆိုသည်။

ဒုတိယအချက် အနေဖြင့် လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာပေါ် ပျံ့နေမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြန်ဖြုတ်ချနိုင်ရန် အိုင်တီ ပညာရှင်များ နှင့် လုပ်ရမည် ဖြစ်ပြီး ရီပို့ ဝိုင်းထုကာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည် ဟုလည်း ၎င်းက ပြောသည်။

နိုင်ငံခြားသားစုံတွဲ ရိုက်ကူးသွားသည့် အဆိုပါ ဗီဒီယိုသည် ပုဂံဘုရား အမှတ် ၁၅၅၄ နှင့် ၁၅၅၆ အနီးတွင် ရိုက်ကူးခဲ့ ခြင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားအမှတ် (၁၅၅၄) ကို ပေါ်လွင်အောင် ရိုက်ကူးခဲ့ရုံ သာမက ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လွင်ပြင် မြက်ခင်းများကို ပါ ရိုက်ကူး ဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ယင်းဗီဒီယိုဖိုင်ကို လွန်ခဲ့သည့်၂ လခန့်ကတည်းက ညစ်ညမ်းဝက်ဘ်ဆိုက်များတွင် ရောင်းချခဲ့ပြီး ယခုအခါ လူမှုကွန် ရက် စာမျက်နှာ၌ပါ ပျံ့နှံ့နေသည်။

၎င်းတို့ တင်ထားသည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် အဆိုပါ ဗီဒီယိုဖိုင်ကို Download ဆွဲမည်ဆိုပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀ ပေးချေရမည် ဖြစ်ကာ ယနေ့ နေ့လယ် ၃ နာရီခန့် အထိ ဝင်ရောက် ကြည့်ရှုသူပေါင်း၂၂၂၁၆၇ ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဘုရားများတွင် အစောင့်ထားနိုင်မှု နည်းနေသေးခြင်းနှင့် အမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်သည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ မရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးပညာရှင် ဒေါ်ဥမ္မာမျိုးက ထောက်ပြသည်။

“ဒါက တော်တော်လေးကို ရုန့်ရင်းတာပေါ့။ ကျမတို့ တိုင်းပြည်မှာ ဒါမျိုးက လုံးဝ မဖြစ်သင့်တဲ့ကိစ္စပါ။ တဖက်မှာလည်း ကျမတို့ နိုင်ငံတော် စီးပွားရေး တိုးတက်ဖို့ဆိုပြီး Tourists တွေကို ဖိတ်ခေါ်တယ်။ Tourism Development တွေ လုပ် တယ် ဆိုတဲ့နေရာမှာ စီမံခန့်ခွဲရေး အပိုင်းမှာ အားနည်းနေသေးတယ်” ဟုလည်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက လာသည့် ဧည့်သည်များတွင် ကောင်းသူက အများစု ဖြစ်သော်လည်း အုတ်ရောရော ကျောက် ရောရောဖြင့် ပါလာသည့် လူမျိုးများလည်း ရှိမည်ဖြစ်ရာ မကောင်းသူများ ရှိလာပါက မည်သည့်နည်းဖြင့် စီမံ ကွပ်ကဲ မည်၊ ဥပဒေဖြင့် မည်သို့ အရေးယူမည် ဆိုခြင်းများ သေချာကွဲပြားစွာ ရှိမနေသလို လူအများအနေဖြင့်လည်း သိမနေ ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

တဖက်က ဧည့်သည်များများလာစေရန် မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သကဲ့သို့ တဖက်တွင်လည်း အမွေအနှစ်များ ထိန်းသိမ်းရေး၊ ရုန့်ရင်းသည့် ကိစ္စများ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ ခိုးထုတ်ခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်းမျိုးများ မဖြစ်နိုင်ရေး စီမံ ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်ရန် လိုနေသေးသည်ဟု ဒေါ်ဥမ္မာမျိုးက အကြံပြုပြောဆိုသည်။

“ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူဖို့ကလည်း လိုအပ်နေတယ်။ မယူဘူးဆိုရင် ဒါမျိုးတွေက ထပ်ဖြစ်နေမှာပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ပုဂံသည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန တခုတည်းနှင့် ဆိုင်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ မြန်မာ တနိုင်ငံလုံးနှင့် ဆိုင်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရအနေဖြင့် ပုဂံနှင့် ပတ်သက်သည့် စီမံခန့်ခွဲရေးအပိုင်းတွင် ပိုမို အာရုံ စိုက်ကာ လူအင်အား၊ ငွေအင်အား၊ နည်းပညာပိုင်း ဆိုင်ရာများ ဖြည့်ဆည်းပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောသည်။

ယခုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍လည်း စုံစမ်းဖော်ထုတ်ကာ နိုင်ငံတကာ ရဲများထိ အကြောင်းကြားပြီး ပြစ်မှုကျူးလွန် သူများကို အရေးယူရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ အီတလီ နိုင်ငံကဟု ရေးထားသည်ကို တွေ့ရာ အီတလီ အစိုးရကို အကူအညီ တောင်းကာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူရန် လိုကြောင်း၊ နောက်နောင် ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များ ထပ်မဖြစ်စေရန် အသိပညာပေးမှုများ လုပ်ရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ ကြိုတင် ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း စီမံချက်များ ရှိနေရန် လိုကြောင်းလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်ကလည်း ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ အိုးထိန်းတောင်ကုန်းပေါ်သို့ တရုတ်နိုင်ငံသားများ မော်တော် ယာဉ်ဖြင့် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဘီယာထိုင်သောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့မှုကြောင့် ဒေသခံတချို့က ဝင်ရောက် တားမြစ်ရသည်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှု့ရန်

ပုဂံတွင် စည်းကမ်းမဲ့ပြုမူသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၂ ဦး ရှေးဟောင်း ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲရန် ပြင်ဆင်

The post ပုဂံဘုရားတွင် ညစ်ညမ်းဗီဒီယို ရိုက်ကူးသူများအား အရေးယူနိုင်ရေး စုံစမ်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
အရှေ့တောင်အာရှ အနာဂတ် အမျိုးသမီးများဆု ဆန်ခါတင်စာရင်း မြန်မာ ၄ ဦး ပါဝင် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/11/215313.html Tue, 11 Feb 2020 09:20:49 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215313 စွမ်းဆောင်ရည်ချင်း အတူတူတွင် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများ၌ အတားအဆီး ပိုများနေရာ ထိုအရာများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် အမျိုးသမီးများအား ပိုမို အားပေးထောက်ခံရန် လိုသလို အမျိုးသမီးတို့ လိုအပ်သည့် အကူညီ အထောက်အပံ့များကိုလည်း အမြဲသတိပြုကာ ပေးနေရန် လိုအပ်သည်

The post အရှေ့တောင်အာရှ အနာဂတ် အမျိုးသမီးများဆု ဆန်ခါတင်စာရင်း မြန်မာ ၄ ဦး ပါဝင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တတိယ အကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင် အာရှ အနာဂတ် အမျိုးသမီးများဆု ၂၀၂၀ (Women of the Future Awards Southeast Asia 2020) အတွက် ရွေးချယ်ထားသည့် ဆန်ခါတင်စာရင်း (Shortlist)တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ အမျိုးသမီး ၄ ဦး ပါဝင်ကြောင်း သိရှိရသည်။

Women of the Future Awards Southeast Asia ဆုသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ အသက် ၃၅ နှစ်အောက် လူငယ် အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင်များကို အားပေးရန်၊ ကဏ္ဍအသီးသီးရှိ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အသိအမှတ်ပြု ဂုဏ် ပြုရန်အတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ရွေးချယ်ပေးအပ်သည့်ဆု ဖြစ်သည်။

ဆုအမျိုးအစားပေါင်း ၁၀ မျိုး ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှ စီးပွားရေး(Business) ကဏ္ဍ၌ Forever Travel & Tours ၏ မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာ မခင်သန္တာနှင်း၊ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်ရှင်(Entrepreneur) ကဏ္ဍ၌ Lcarus Media, Ganda Win Magazine & GandaWin Telly ၏ ပူးတွဲ တည်ထောင်သူနှင့် စီအီးအို Lachmi Baniya၊ Media & Communications ကဏ္ဍ၌ Oxfam မြန်မာ၏ Advocacy and Campaign Coordinator မရည်မွန်ဦးနှင့် Social Entrepreneur ကဏ္ဍ၌ CCEducare Myanmar တည်ထောင်သူနှင့် မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာ မချစ်အိမ်သူတို့ ၄ ဦး ပါ ဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆန်ခါတင် စာရင်းထဲတွင် ပါဝင်သူ မရည်မွန်ဦးက “ဆန်ခါတင် အနေနဲ့ ပါတဲ့အတွက် ဝမ်းသာတယ်။ ဒီလို ဆုတွေ ပေးခြင်းအားဖြင့် အမျိုးသမီးတွေ အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ငန်း ဆောင်တာတွေမှာ ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်တွေကို အသိ အမှတ်ပြုတဲ့ သူတွေ ရှိပါလား။ ဂုဏ်ယူတဲ့သူတွေ ရှိပါလားဆိုတဲ့ ခံစားချက်ဖြစ်ပြီး တက်တက်ကြွကြွနဲ့ အလုပ်တွေ ပိုလုပ်နိုင်မယ်။ ရှေ့ဆက်သွားရမယ့် အလုပ်တွေ ဆက် လုပ်ဖို့အတွက် အားတွေ ဖြစ်စေမယ်လို့ ယူဆပါတယ်” ဟု ဆို သည်။

သူ့အနေဖြင့် Communications and Media Coordinator အနေဖြင့် တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့စဉ် ကတည်းက လူမှု အသိုင်းအဝိုင်းဆီမှ သတင်း စကားများယူကာ ၎င်းတို့၏ လိုအပ်ချက် အသံများကို ဖော်ထုတ် ရေးသားခြင်း၊ ပညာရှင် များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဗီဒီယို ပညာပေးဆောင်ရွက်ခြင်း၊ မီဒီယာနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရန် လိုအပ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စများအား ဆွေးနွေး ပြောဆိုခြင်း စသည့် ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် ယခုလို ရွေး ချယ်ခံရခြင်း ဖြစ်မည်ဟု ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုသည်။

“Media & Communication ဆိုတာ အခုခေတ်မှာ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရောက်လာပြီ။ လူထု အသိ ပညာပေး လှုပ်ရှားမှုတွေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ Media & Communication ကို မသုံးလို့မှ မရတာ။ ဒါ တွေကို သုံးမှသာ လူထုဆီကို တကယ် ထိထိရောက်ရောက်နဲ့ သတင်းစကားတွေကို ဖြန့်ချီနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်။ ဒါတွေကို အသုံးပြုပြီး အစ်မရဲ့လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ဆောင်တဲ့ အခါမှာ အသိအမှတ်ပြုခံရတဲ့အတွက်လည်း ဝမ်းသာသလို ရှေ့ဆက် ပြီးတော့လည်း Media & Communication ချန်နယ်တွေကို အသုံးပြုပြီး လူထု အသိပညာပေးမှုတွေ၊ မူဝါဒတွေ ပြောင်းလဲလာဖို့ တိုက်တွန်း နှိုးဆော်သွားနိုင်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်” ဟုလည်း မရည်မွန်ဦးက ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက တခြားသော ဆန်ခါတင် ရွေးချယ်ခံရသူများ အတွက်လည်း ဝမ်းသာကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ အမျိုးသမီးများသည် အမှန်တကယ် ဦးဆောင်သည့် ကဏ္ဍတွင် ရှိပြီး တော်ကြသော်လည်း ၎င်းတို့အား အသိအမှတ်ပြု မှုအပိုင်းတွင် အားနည်းနေသေးကြောင်း၊ တကယ် အလုပ်လုပ်သည့်နေရာ၌ အမျိုးသမီးများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဖော် ထုတ်ပြသနိုင်သည့်တိုင် ထိပ်ဆုံး ခေါင်းဆောင်မှုကဏ္ဍ ရောက်ရှိရန် အတားအဆီးများစွာ ရှိနေသေးကြောင်း ရှင်းပြ သည်။

စွမ်းဆောင်ရည်ချင်း အတူတူတွင် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများ၌ အတားအဆီး ပိုများနေရာ ထိုအရာများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် အမျိုးသမီးများအား ပိုမို အားပေးထောက်ခံရန် လိုသလို အမျိုးသမီးတို့ လိုအပ်သည့် အကူညီ အထောက်အပံ့များကိုလည်း အမြဲသတိပြုကာ ပေးနေရန် လိုအပ်သည်ဟုလည်း ၎င်းက အကြံပြုပြောဆိုသည်။

Women of the Future Awards Southeast Asia 2020 ဆုရရှိသူများကို လာမည့် မတ်လ ၁၈ ရက် စင်ကာပူ၌ ပြုလုပ်မည့် အခမ်းအနားတွင် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

လူငယ် အမျိုးသမီးများ၏ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်မှုများကို ထောက်ခံ အားပေးရန် ရည်ရွယ် သည့် WOF အစီအစဉ်ကို ယူကေတွင် Pinky Lilani CBE DL မှ ၂၀၀၆ တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး Women of the Future Awards Southeast Asia ဆုများကို ၂၀၁၈ မှ စတင်ကာ ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆုချီးမြှင့်သည့် ပထမဆုံးနှစ် (၂၀၁၈)တွင် Community and Public Service ကဏ္ဍအတွက် မြန်မာနိုင်ငံမှ မဖြူနှင်း ငြိမ်း ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင် Business ကဏ္ဍ၌ ဒေါက်တာသိင်္ဂီဝင်း၊ Community Spirits and Public Service ကဏ္ဍ၌ မအေးသီရိကျော်နှင့် Media and Communications ကဏ္ဍ၌ မသဉ္ဇာရွှန်းလဲ့ရည်တို့က အသီးသီး ရရှိခဲ့သည်။

You may also like these stories:

ကျောက်တော်တွင် လက်နက်ကြီးကျည် ဆက်တိုက်ကျ ၁ ဦးသေပြီး ၄ ဦးဒဏ်ရာရ

မြို့သာဆေးခြောက်အမှု စွဲချက်တင်၊ တဦးအား တရားရှင်လွှတ်

အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး မူကြမ်းများ ပူးပေါင်း ကော်မတီအောက် ထည့်သွင်းမှု တပ်မတော် မကျေနပ်

The post အရှေ့တောင်အာရှ အနာဂတ် အမျိုးသမီးများဆု ဆန်ခါတင်စာရင်း မြန်မာ ၄ ဦး ပါဝင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်နိုင်တော့မည် ဟုဆို https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/10/215235.html Mon, 10 Feb 2020 09:51:21 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215235 ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားပျံ့နှံ့မှုနှုန်းသည် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၌ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ပိုမိုမြင့်မားနေပြီး ကမ္ဘာတဝန်းတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားသူပေါင်း ၃၄၈၈၆ ဦး ရှိသည့်အနက် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် ၃၄၅၈၉ ဦးရှိကြောင်း သိရသည်။

The post မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်နိုင်တော့မည် ဟုဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဓာတ်ခွဲ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုကို လာမည့် ဖေဖော်ဝါရီ လကုန်ခန့်တွင် စတင် လုပ်ဆောင် နိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေးက ပြောကြားခဲ့ သည်။

ယမန်နေ့က ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဧည့်ရိပ်သာ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ၂၀၁၉ နိုဗယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ် ပွားသော လတ်တလော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေးနှင့် ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေး ဗဟို အဆင့် နေ့စဉ် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် အထက်ပါ အတိုင်း ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေးက “အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးကာကွယ်ရေးစင်တာ (US CDC) မှ ဓာတ်ခွဲကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ Hands on Training လာရောက် သင်ကြားပေးမည် ဖြစ်၍ ဇီဝလုံခြုံရေးအတွက် လိုအပ်မည့် ပြင်ဆင်မှုများကို လုပ်ဆောင်ထား စေလို ကြောင်းနှင့် ဖေဖော်ဝါရီ လကုန်ခန့်တွင် ဓာတ်ခွဲပစ္စည်းများ ရရှိနိုင်ပါက ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ် စစ်ဆေးမှုကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ကို သိရှိရကြောင်း” ဟု ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန၊ ဗဟိုကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးဌာနခွဲမှ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ ခင်ခင် ကြီးက “ဟုတ်ပါတယ်။ ဝန်ကြီးပြောထားတဲ့ အတိုင်းပါပဲ။ ဒီဟာနဲ့ပတ်သက်လို့ ကျမတို့နဲ့ မိတ်ဖက် အဖွဲ့အစည်းကနေ စမ်းသပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ မကြာခင် ရောက်ပါမယ်။ မကြာခင် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်” ဟု ဧရာဝတီကို အတည်ပြု ပြောပြသည်။

လိုအပ်သည့် (ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးသည့်) ပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့မည့် ဂျပန်၊ ထိုင်း၊ US CDC အပါအဝင် မိတ်ဖက် အဖွဲ့အစည်း များစွာ ရှိသည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကျန်းမာရေး ဓာတ်ခွဲခန်း (NHL) သို့ ထိုင်းမှ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ရာတွင် လိုအပ်သည့် ဓာတ်စမ်း ပစ္စည်း (reagent) ၂၅ ဦးစာ ယနေ့ ရောက်ရှိနေပြီး custom clearance ကိစ္စပြီးစီးပါက ယနေ့ညနေ (သို့) မနက်ဖြန် တွင် ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာခင်ခင်ကြီး၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ယနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းက အသိပေး တင်ပြထားသည်။

ဆက်လက်၍ လာမည့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ (NII) မှ reagent ၂၅ ဦးစာ ရောက်ရှိ မည်ဖြစ်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်တွင် US CDC မှ reagent ၁၂၅ ဦးစာ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ mask နှင့် တခြားလိုအပ်သည့် ပစ္စည်းများလည်း ထပ်မံရောက်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ဆေးရုံများသို့ ပေးပို့ထားကြောင်း လည်း ဖော်ပြထားသည်။

လတ်တလောတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် သံသယလူနာများကို ဗိုင်းရပ်စ် ရှိ၊ မရှိ စမ်းသပ်ရန် ပြည်ပ ဓာတ်ခွဲခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ကာ စစ်ဆေးနေရခြင်း ဖြစ်သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့အထိ စောင့်ကြည်လူနာ ၉ ဦး၊ သံသယ လူနာ ၁ ဦးရှိပြီး ဆေးရုံတက်ရောက် ကုသနေသည့် လူနာ ၁၀ ဦးရှိသည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေးက ထိုနေ့အစည်းအဝေးတွင် ပြော ဆိုသွားသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ဓာတ်ခွဲအဖြေ စုစုပေါင်း ၁၃ ခုအား ရည်ညွှန်းဓာတ်ခွဲ ပေးပို့ထားပြီး ဖြစ်ပြီး ၇ ယောက်သည် Negative ဖြစ်ကြောင်း၊ ၆ ယောက်မှာ ဓာတ်ခွဲအဖြေ စောင့်ဆိုင်းနေပြီး အမျိုးသား ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဓာတ်ခွဲမှုဌာန အနေဖြင့် လူနာများ၏ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အချိန်နှင့် တပြေးညီ လုပ်ဆောင်နေကြောင်းကို တွေ့ရှိရ သည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းပြောကြားသွားသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက် နေ့လယ်ပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားပျံ့နှံ့မှုနှုန်းသည် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၌ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ပိုမိုမြင့်မားနေပြီး ကမ္ဘာတဝန်းတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားသူပေါင်း ၃၄၈၈၆ ဦး ရှိသည့်အနက် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် ၃၄၅၈၉ ဦးရှိကြောင်း သိရသည်။

You may also like these stories:

ပြည်သူတွေအနေနဲ့ စိုးရိမ်စိတ် မလွန်ကဲစေချင်ဘူး

တရုတ်နယ်စပ်မှ ပြန်လာသောလူနာ ရွာက လက်မခံ၍ လပွတ္တာဆေးရုံတွင် ထားရ

အယူအဆ အလွဲတွေနဲ့ ဝါဒဖြန့်ဖို့ မီဒီယာကို အသုံးမချသင့်

The post မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်နိုင်တော့မည် ဟုဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှု တပတ်ပြန်လည်စေချင်တယ် https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2020/02/09/215130.html Sun, 09 Feb 2020 01:30:01 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215130 မြန်မာ့သနပ်ခါး၏ လတ်တလော ဈေးကွက် အခြေအနေ အပါအဝင် စိန်ခေါ်မှု၊ အခက်အခဲများနှင့် ပတ် သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ အလှကုန်အသင်း အလုပ်အမှုဆောင် နှင့် သနပ်ခါးကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်သူ ဒေါ်လွင်မာ အောင်ကို ဧရာဝတီ အကြီးတန်းသတင်းထောက် ဇူးဇူးက တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားပါသည်။

The post သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှု တပတ်ပြန်လည်စေချင်တယ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း (ယူနက်စကို) တင်သွင်းနိုင်ရေး သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ဦးစီးကာ သက်ဆိုင်ရာ ဌာန၊ အသင်းအဖွဲ့များနှင့်အတူ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိသလို တ ဖက်တွင်လည်း မြန်မာ့သနပ်ခါးကို ကမ္ဘာအား ထိုးဖောက်နိုင်ရန်နှင့် ပြည်တွင်း၌လည်း ပြန်လည်တွင်ကျယ်စွာ ထွန်း ကားလာစေရန် အသင်းအဖွဲ့တချို့ကလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ထို့သို့ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်လာကြသနည်း၊ မြန်မာ့သနပ်ခါး၏ လတ်တလော ဈေးကွက် အခြေအနေ အပါအဝင် စိန်ခေါ်မှု၊ အခက်အခဲများနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ အလှကုန်အသင်း အလုပ်အမှုဆောင် နှင့် သနပ်ခါးကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်သူ ဒေါ်လွင်မာအောင်ကို ဧရာဝတီ အကြီးတန်းသတင်းထောက် ဇူးဇူးက တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားပါသည်။

ဒေါ်လွင်မာအောင်သည် ပြည်တွင်းရှိ သဘာဝ သစ်ရွက်၊ ပန်း၊ အသီး စသည့် ကုန်ကြမ်းများနှင့် အလှကုန်ပစ္စည်း ထုတ် လုပ်ဖြန့်ဖြူး ရောင်းချပေးနေသည့် Flawless Myanmar ၏ ဒါရိုက်တာတဦးဖြစ်ပြီး သနပ်ခါးနှင့် ပတ်သက်သည့် လှုပ် ရှားမှုများ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသူ တဦးလည်း ဖြစ်သည်။

မေး ။ ။ သနပ်ခါးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ ဆောင်ရွက်နေတယ်ဆိုတော့ မြန်မာ့သနပ်ခါးအတွက် ဘယ်လို စိန်ခေါ်မှုမျိုးတွေ ကြုံနေရလို့ပါလဲ။

ဖြေ ။ ။ ခွဲပြောရင် ၃ ပိုင်းလောက် ဖြစ်သွားမယ်။ ပထမ တပိုင်းက တကယ် စိုက်တဲ့တောင်သူ ပိုက်ဆံမရတဲ့ ကိစ္စ။

ဒါက အခု ပြည်တွင်းမှာ တကယ်ဖြစ်နေတဲ့ဟာ။ သနပ်ခါး မပါဘဲ အမည်ခံတယ်။ Fragrant လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတုဗေဒ အ နံ့လေးပဲ ထည့်လိုက်တယ်။ သနပ်ခါးလို့ နာမည်တပ်တယ်။ ထုပ်ပိုးမှုပုံစံကလည်း လှတယ်။ ဖော်မြူလေးရှင်းတွေက လည်း ခေတ်ပေါ်လေးတွေ ဖြစ်တော့ အတုံးကြီး သွေးမလိမ်းတော့ဘူး။ ဒီသနပ်ခါးလေးပဲ လိမ်းမယ်ဆိုပြီး ဈေးကွက် နေရာတွေ ယူလာတယ်။

အခု ဈေးထဲ ဆိုင်တွေသွားရင် စင်တွေပေါ်မှာ သနပ်ခါး ထုတ်ကုန်တွေ အများကြီးပဲ။ ဒါပေမယ့် တောင်သူတွေဆီကို ပိုက်ဆံမရောက်ဘူး။ အဲဒါကတော့ တောင်သူတွေဘက်က စိန်ခေါ်မှု။ ဒီတော့ တောင်သူ တွေကလည်း ပိုက်ဆံမြန် မြန်ရမယ့်ဟာတွေ အစားထိုး စိုက်လာကြတယ်။

ဒုတိယတပိုင်း သနပ်ခါးက မြန်မာ့အဘိဓာန်မှာ ကိုယ်က သီးပင်ရဲ့ နာမည်နဲ့ လွဲနေတဲ့အချိန်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ(ထိုင်း) တခုက ဒီသနပ်ခါးကို တကမ္ဘာလုံးကို ရောင်းဖို့ သနပ်ခါး နာမည်အမှန်နဲ့ Asian Cosmetic Association (အာဆီယံ အလှကုန်အသင်း)ကို တင်တော့မယ်။

တင်လိုက်ရင် သနပ်ခါးသည် သူတို့နိုင်ငံရဲ့ Origin(မူလ) ဖြစ်သွားပြီ။ မြန်မာပြည်ရဲ့ မျိုးရင်းမျိုးစိတ် မဟုတ်တော့ဘူး။ သူတို့က စိုက်လည်းစိုက်နေပြီ။ World Plant lists မှာပဲဖြစ်ဖြစ် INCI Name မှာပဲဖြစ်ဖြစ် သူတို့ Origin ဖြစ်သွားရင် သူတို့ဆီကပဲ တကမ္ဘာလုံးက ဝယ်လိမ့်မယ်။

INCI Name ဆိုတာ တကမ္ဘာလုံးကို ရောင်းချင်ရင် Trade Name Register ပေးရတယ်။ အဲဒါမရှိရင် ကုန်သွယ်ခွင့်မရှိ ဘူး။ ရောင်းခွင့်တင်ပို့ခွင့် မရှိဘူး။ အဲဒါကို သူတို့ထက် နောက်မကျအောင် အစော မတင်ရင်တောင် တပြိုင်တည်း ဖြစ်အောင် ကျမတို့က အတူတူလိုက်ပြီး Presentation လုပ်ပြီး လိုက်တင်မှ ရမယ်။

မန္တလေးမြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သနပ်ခါးပွဲတော်တွင် သနပ်ခါးကို လိမ်းကျံနေစဉ်(ဇော်ဇော်/ဧရာဝတီ)

အဲဒီမှာ အထောက်အထားတွေနဲ့ သနပ်ခါးသည် မြန်မာပြည်ရဲ့ မျိုးရင်းမျိုးစိတ် ဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်ရဲ့ တကယ့်ယဉ် ကျေးမှု ဖြစ်တယ်။ ဟိုးအရင် ပုဂံခေတ်က စလို့ သုံးခဲ့တယ်ဆိုတာမျိုးတွေကို သက်သေတွေနဲ့ လုပ်ဖို့ လိုတာပေါ့။ ဒါက နောက်ထပ် စိန်ခေါ်မှု တခု။

တတိယက တောင်သူတွေအတွက် စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာပေါ့။ ယူနက်စကို ဝင်သွားမယ်။ INCI Name ရပြီဆို ရင် တောင်သူတွေကို မခုတ်ဖို့။ တကမ္ဘာလုံးက ဝယ်မယ်လည်းလုပ်ရော သနပ်ခါးတွေ မရှိတော့ဘူး တခြားအပင် တွေ ဖြစ်သွားပြီဆို အဆင်မပြေဘူးလေ။

တောင်သူတွေကို ဒီကြားထဲမှာ မခုတ်ဖို့ ပြောရမယ်။ မခုတ်ဖို့အတွက်ကိုလည်း လူတွေက သနပ်ခါးကို ပြန်သုံးကြပါ။ သုံးတဲ့သူတွေကိုလည်း ထပ်ပြီးတော့ ပညာပေးရမယ်။ သနပ်ခါးရဲ့ နာမည်သည် ဘာပါ (Hesperethusa Crenulata – not Limonia Acidissima)။ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကို သေချာဖတ်ပါ။

သနပ်ခါးမပါဘဲနဲ့ ဒါတွေကိုသုံးရင် မြန်မာ့သနပ်ခါးကို ဘယ်လိုထိခိုက်ပါတယ်ဆိုတာတွေ ပညာပေးရမှာပေါ့။ မသိလို့ သုံးကြတယ်၊ ထုတ်ကြတယ်။ ဒါတွေကို သိအောင် ကျမတို့ဘက်က ပြောပြပေးရမှာပေါ့။
ဒီတော့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ပြန်ခွဲရင် တောင်သူဘက်က တပိုင်း၊ ပညာပေးတွေ လုပ်ရမှာက တပိုင်း၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံနဲ့ သူတို့ မဦးသွားအောင် ကျမတို့ မျိုးရင်းမျိုးစိတ်တွေဖြစ်အောင် မှတ်ပုံတင်လုပ်ရမှာက တပိုင်းပေါ့နော်။

မေး ။ ။ သနပ်ခါးခြံတွေ နေရာမှာ လျှော်ဖြူတွေ အစားထိုး စိုက်လာတာဟာ ပထမ စိန်ခေါ်မှုနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ သဘောလား။ လက်ရှိမှာ သနပ်ခါးစိုက် ဧက ဘယ်လောက်လောက် ကျန်သေးလဲ။ လျှော်ဖြူစိုက်ပျိုးမှုကရော ဘယ် လိုပုံစံမျိုးနဲ့ စတင်ရောက်လာတာလဲ။

ဖြေ ။ ။ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်တွေနဲ့ Survey (ဆန်းစစ်လေ့လာချက်) ပြန်လုပ်ကြည့်ရင် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ကျန်တော့တယ်။ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း တဝက်နီးပါးက တခြားသီးနှံတွေ ဖြစ်သွားတယ်။ သူက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ(တရုတ်) တခု ကပဲ ဈေးကောင်းပေးမယ်။ စာချုပ်တွေ ဘယ်လို ချုပ်ပြီးပြီ။

လျှော်ဖြူအစေးထွက်တာနဲ့ ၁ ပိသာကို ဘယ်လောက် ပေးမယ်ဆိုတော့ သနပ်ခါးကလည်း ဈေးမရတော့ဘူး။ ပစ် ထားကြတဲ့အချိန်မှာ ရောင်းဖို့လည်း မရည်ရွယ်တော့ဘူး။

လျှော်ဖြူ မြန်မြန်စိုက်ရင် မြန်မြန်ပိုက်ဆံရမယ်လို့ တောင်သူတွေက တွက်လိုက်ပြီး အကုန်လုံး ခုတ်လိုက်တယ်။ ပိုနေ တဲ့ သနပ်ခါးတွေ ရောင်းရတော့လည်း ရောင်းရ။ မရောင်းရတော့လည်း ခြံစည်းရိုး လိုနေတယ်ဆို ကာလိုက်တာပဲ။ အပွေးတွေနဲ့ ဖြောင့်နေတယ်ဆို ခြံစည်းရိုး ကာထားတယ်။ တချို့ သိပ်မကောင်းတဲ့ အပိုင်းတွေဆို ထင်းစိုက် လိုက် တယ်။ ဒါ ကျမတို့ကိုယ်တိုင် မြင်ခဲ့ကြုံခဲ့ရတာတွေ။

လျှော်ဖြူ တကယ်ထွက်လာတော့ သူတို့ ပြောတဲ့ဈေးလည်း မပေးဘူး။ မပေးတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံက ကုန်ချော မထုတ်နိုင် တဲ့အတွက် ဒီလောက်ပဲ ပေးမယ်ဆို နောက်ဆုံးအချိန်မှာ တောင်သူက ဒီလောက်နဲ့ပဲ မရမက ရောင်းရမှာပဲ။

မေး ။ ။ လျှော်ဖြူစိုက်ပျိုးမှုက မှန်းသလောက် ဝင်ငွေမရဘူးဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးလား။

ဖြေ ။ ။ မရဘူး။ တကယ်ထွက်တော့ တဝက်တောင် မပေးဘူး။ ၁ ပိသာကို ၆ သောင်းဆိုပြီး သူတို့ ကမ်းလှမ်း တယ်လို့ သိရတယ်။ တကယ်ထွက်တော့ တသောင်းခွဲ၊ နှစ်သောင်းတောင် ဖျစ်ဖျစ်မည်အောင် ရောင်းရတယ်။ တဝက် ဆို ၃ သောင်းပေါ့။ တဝက်တောင် မရဘူး။ ဒါတောင်မှ လမ်းပိတ်တယ်တို့ ဘာတို့ဆို ရမှာမဟုတ်ဘူး။

အဓိက အဲဒါပဲ ဘာသီးနှံပဲ စိုက်စိုက် သူများအားကိုးနေရင်၊ ကိုယ့်ဆီမှာ ကုန်ချောမထွက်ရင်၊ ကိုယ့်ဆီမှာ ဈေးကွက် မရှိရင် ဟိုမှာ လမ်း ပိတ်ပြီဆို အကုန်ပစ်ရတာ၊ အကုန်ဈေးကျတာ။ ကျမတို့က သနပ်ခါးကို အဲဒီလို မဖြစ်စေချင်တာ။ ဘယ်သီးနှံ မှလည်း မဖြစ်စေချင်တာပါ။ ကုန်ချောထွက်စေချင်တာပေါ့။

မေး ။ ။ သနပ်ခါးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တန်ဖိုးမြင့် ထုတ်ကုန်တွေ (ကုန်ချော) ထုတ်ချင်ပေမယ့် နည်းပညာမရှိဘူး ဖြစ်နေ တယ်လို့ တချို့တောင်သူတွေဆီက ကြားရတယ်ပေါ့။ အဲ့ဒါ ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ နည်းပညာကြောင့်လည်း ပါတယ်။ ငွေကြေးအရင်းနှီးကြောင့်လည်း ပါမယ်။ မစွန့်ရဲတာလည်း ပါမယ်။ ရွှေပြည်နန်းဆို အများကြီး ထုတ်တယ် ကုန်ချောတွေ။ Doaru ဆို အကုန်ထုတ်တယ်။ တောင်သူ တယောက်က နည်းပညာရှိရင်တောင်မှ ငွေကြေးအရင်းအနှီးပေါ့။

ကုန်ချောထုတ်တဲ့အခါ SME အနေနဲ့ မြန်မာပြည်မှာ တော်တော် လေး ရုန်းကန်ရတယ်။ ကျမကိုယ်တိုင်လည်း ကိုယ်တွေ့ဆိုတော့။ အဲဒါတွေကြောင့် ပုံမှန်သွားနေတဲ့ အခဲလေးရိုက်။ ဈေးဖိုးလေး ရနေရင် ပြေလည်နေရင်ပြီးရော ဆိုတာမျိုးထက် တက်မလာဘူး။

တကယ်တမ်း ကမ္ဘာကို ရောင်းတဲ့အခါ သွေးလိမ်းတဲ့ အခဲတို့ အနှစ်တို့ တကမ္ဘာလုံးကို ရောင်းဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ လိမ်းတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုက မြန်မာပဲ လက်ခံတာ။ Souvenir (အမှတ်တရလက်ဆောင်ပစ္စည်း) အနေနဲ့ ဝယ်ရင်ဝယ်သွားမယ်။ အမြဲ တမ်း လိမ်းမှာ မဟုတ်ဘူး။

ဒါသည် Skin Care (အသားအရေ ထိန်းသိမ်းခြင်း) အတွက်လည်း တကယ်ကောင်းတယ်။ စမ်းသပ်မှုတွေလည်း လုပ်ပြီးပြီ။ အသားဖြူစေတယ်။ အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို လျော့ကျစေတယ်။ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင် ဓာတ်တွေ အများကြီး ပါဝင်တယ်။

ဒါကို Skin Care တွေရဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းတခုအနေနဲ့ တကမ္ဘာလုံးကို Promote လုပ် ပြီး ရောင်းရင် trend တခုပေါ့။ Snail Trend ဖြစ်သလို။ သနပ်ခါးဆိုပြီး Trend ဖြစ်သွားရင် တကမ္ဘာလုံးကို ရိုက်ရောင်းရုံပဲ။

မြန်မာတွေ ညိုရင်ညိုမယ် အသားလှကြတယ်။ အခုထိလည်း အညာက ညီမလေးတွေဆို သူတို့ မျက်နှာ သနပ်ခါးပဲ တင်တဲ့သူတွေဆို ညိုရင်ညိုမယ် ညက်ပြီး ဘာအဖုမှ မရှိဘူး။ တကယ်လည်း ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုတွေအရ ကောင်းတယ်။ အဲဒီအတွက် Skin Care ပါဝင်ပစ္စည်းတခု အနေနဲ့ ရောင်းနိုင်ရမယ်။ အဲဒီအတွက် နည်းပညာ လိုတယ်။

နည်းပညာမျှဝေရင်တောင် နောက်ထပ် စိန်ခေါ်မှုတခုပေါ့လေ။ သနပ်ခါးနဲ့ပတ်သက်ရင် တချို့ SME တွေကို နည်းနည်း ဖြေလျှော့ပေးစေ ချင်တယ်။ ဒါတွေက ဆက်လုပ်ရမယ့်ဟာတွေ။ အကူညီ အထောက်အပံ့ကြီး ချေးငွေကြီး မဟုတ်ရင် တောင် တချို့ ဟာလေးတွေမှာ သနပ်ခါးဆို ဘယ်လို ဖြေလျှော့ပေးပါပေါ့။ အခုက အမှုန့်၊ အခဲ၊ အနှစ်နဲ့ကလွဲလို့ မတက်လာဘူး။ အဲဒီအခါ တကမ္ဘာလုံးကို ရောင်းဖို့ ခက်တယ်။

မေး ။ ။ တကမ္ဘာလုံးကို ရောင်းဖို့ အခက်အခဲမှာ ဒါတွေအပြင် တခြားဘာတွေ ရှိသေးလဲ။ နောက်ပြီး အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံအနေနဲ့ သနပ်ခါးကို ကုန်သွယ်မှုလုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေတယ်လို့လည်း သိရတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ရော ဘာတွေ ကြားသိထားတာများ ရှိပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ အဘိဓာန်မှာ ကိုယ်က သီးပင်ရဲ့နာမည်နဲ့ ဖြစ်နေတယ်။ သနပ်ခါးကို INCI Name မှာ သီးပင်ရဲ့ နာမည်နဲ့ သွားပြီးတော့ မှတ်ပုံတင်လိုက်ရင် ကျမတို့က သနပ်ခါးကို တင်လို့မရတော့ဘူး။ သီးပင်ပဲ တင်ပို့/ရောင်းချလို့ ရတော့ မယ်။ အခု အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကကျတော့ တကယ့်သနပ်ခါးရဲ့ နာမည်အရင်းနဲ့ သူတို့က INCI Name ကို တင်ဖို့လုပ်နေ တာ။

အာဆီယံနိုင်ငံတခုရဲ့ Cosmetic Raw Material အနေနဲ့ သူတို့တင်ဖို့ လုပ်နေတာက သနပ်ခါးရဲ့ တကယ့်နာမည် အရင်းနဲ့ တင်ဖို့လုပ်နေတာ။ သူတို့ အရင်ရသွားခဲ့ရင် သူတို့ ဦးသွားမှာပေါ့။ သူတို့ မျိုးရင်းမျိုးစိတ် ဖြစ်သွားမှာပေါ့။

အဲဒီတော့ အရင်ဦးဆုံး အဘိဓာန်မှာလည်း ပြောင်းရမယ်။ ပြောင်းဖို့လည်း လုပ်နေကြပါတယ်။ နည်းပညာပိုင်းနဲ့ အရမ်း ကျွမ်းကျင်တဲ့ တာဝန်ယူထားတဲ့ အစ်ကိုတွေရှိတယ်။ ကျမတို့လည်း တတ်နိုင်သလောက် ဝိုင်းကူကြတာပေါ့။

INCI Name အပြင်ကို ရုက္ခဗေဒဌာန ဆရာကြီး၊ ဆရာမကြီးတွေဆီ သွားရမယ်။ သနပ်ခါးသည် ဒီနာမည်ပါ ဆိုတာကို ထောက်ခံစာတွေ ယူရမယ်။

ယူပြီးရင် တင်တဲ့ Presentation တွေမှာ ထည့်ရမယ်။ နာမည်လေးတခု ပြောင်းဖို့က အစ လိုက်လုပ်ရမှာ။ အဘိဓာန် မှာ ကိုယ်က နာမည်လွဲနေတယ်။ INCI ပါ သွားလွဲရင် Trade (ကုန်သွယ်မှု) လုပ်တဲ့အခါ သနပ်ခါးကို တင်လို့မရတော့ ဘူး။

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံက ဘယ်လောက်ထိလုပ်ထားလဲဆိုတော့ ဝီကီ (Wikipedia) မှာပါ အရင်ကဆို Thanakha (သနပ်ခါး) ဘိုးဘွားတွေ လက်ထက် ရှေးကတည်းက ခေါ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာအသံထွက် သနပ်ခါးကို သူတို့က ဝီကီမှာ ပြောင်းလိုက်ပြီ။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၉ စက်တင်ဘာက စပြီး ပြောင်းထားတယ် Thanaka ပေါ့ သူတို့က T သံမရှိဘူး။ စသံပဲရှိတော့ “စနခ” (Thanaka) အဲဒီလို ဖြစ်သွားတာပေါ့။

တကယ့် အသိအမှတ်ပြုခံရတဲ့ Page အကြီးကြီးတွေ ဝီကီတွေ စွယ်စုံကျမ်းတွေ အကုန်လုံးမှာ “စနခ” ဖြစ်သွားပြီ။ ပြီးတော့ အစ်မတို့က ၁၁ ရာစုကတည်းက သုံးခဲ့တာပါ ဆိုတာကို သူတို့ ဖျက်လိုက်ပြီ၁၅ ရာစုလို့ပဲ ထည့်ထား တယ်။ သူတို့နဲ့ အစ်မတို့ တပြိုင်တည်း သုံးခဲ့တာပါ။

သူတို့က ပါးပေါ်တင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုသာ မရှိတာ ဒီသနပ်ခါးကို သိပါတယ် သုံးပါတယ်ဆိုပြီး တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အရမ်းကို အစီစဉ်တကျ လုပ်နေတာမျိုး ဆိုတော့ သူတို့ မျိုးရင်းမျိုး စိတ် ဖြစ်သွားလို့တော့ မဖြစ်ဘူး။ ဒါဟာ တကယ်ကို တကမ္ဘာလုံးမှာ မြန်မာပြည်မှာပဲရှိတဲ့ မြန်မာတွေပဲပိုင်တဲ့ မျိုးရင်း မျိုးစိတ်။ မြန်မာတွေပဲ ပါးပေါ်တင်တဲ့၊ တကိုယ်လုံး လိမ်းတဲ့ယဉ်ကျေးမှုကို အမြဲတမ်း ဖြစ်စေချင်တာပေါ့။

မေး ။ ။ သနပ်ခါး ကုန်သွယ်မှုအတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံရဲ့ ခြေလှမ်းတွေက ဘယ်အဆင့်ထိ ရောက်နေပြီလို့ ပြောလို့ ရမလဲ။ မြန်မာဘက်ကရော ဒါကို အမီလိုက်နိုင်ပါ့မလား။

ဖြေ ။ ။ သူတို့ကတော့ အကုန်လုံးနီးပါးကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖြစ်နေပြီလို့ ကြားတယ်။ ကျမတို့ဘက်က တပြိုင်တည်း တင်ရင်တောင်မှ ငြင်းဖို့အတွက်တောင် တချို့ ပြန်ကြားတယ်။ တချို့ အစ်မတို့အသိ ဒီ(ထိုင်း)လူမျိုးတွေကို မေးရင် တောင်မှ ဟုတ်တယ် ဒါ သူတို့ဟာ အစောကြီးကတည်းက သိတယ်။

သူတို့က အမှုန့်တွေကို Spa၊ Scrub လုပ်တာ။ အဲဒီလိုမျိုး ပြောတယ်။ အစ်မတို့ကလည်း ပြန်ငြင်းတာပေါ့။ သူတို့မှာ ကျောက်ပြင် ရှိလား။ ကျောက်ပြင် မရှိရင် သနပ်ခါးဆိုတာ လိမ်းလို့မရဘူး။ သူတို့က ပါးပေါ်တင်လိမ်းတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို မသိချင်ဘူး။ ယူစနက်ကို တင်တယ်။ ယူနက်စ ကိုက အစ်မတို့ ရမှာပဲ။ ယဉ်ကျေးမှု ဒြပ်မဲ့ကို သူတို့ စိတ်မဝင်စားဘူး။

INCI name နဲ့ မျိုးရင်းမျိုးစိတ် အမည်မှန်ရဖို့ အရေးရယ်၊ သူတို့မှာ သနပ်ခါး စိုက်ထားပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် Extract တွေထုတ်မယ်။ တကမ္ဘာလုံးကို Trade လုပ်မယ်။ အဲဒါကို အရမ်း အာရုံစိုက်ထားတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၇ နှစ်လောက်ကတည်းက သူတို့လုပ်နေခဲ့တဲ့ အစီစဉ်လေးတွေဟာ အခုအချိန်မှာ လုံးဝကို အကောင်အ ထည် ပေါ်နေပြီပေါ့။ သတိမထားမိတာပါ။ ပြောလိုက်ရင်တော့ မြန်မာတွေက ရင်ထဲမှာ မခံနိုင်ဘူး။ ဘယ်သူမှလည်း မပါစေချင်ဘူး။ ဒါပေမယ့် မသိတာ။ သတိမထားမိတာ။ သိလိုက်ရင် အရမ်းအံ့သြတယ်၊ တုန်လှုပ်တယ်၊ ကူညီချင်ကြ တယ်။ သနပ်ခါးက နမူနာပေါ့။

အရှေ့မှာလည်း နမူနာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ပုသိမ်ထီးလည်း တခြားနိုင်ငံတခုက ယူနက်စ ကို ရသွားတယ်တို့။ လွန်းတရာချိတ် နည်းပညာ ရသွားတယ်တို့။ နောက်ပိုင်းတော့ ဘယ်ဟာကိုမှ အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့ မနေ ကြစေချင်တော့ဘူး။

သနပ်ခါးမှာ အစ်မဆိုလည်း တော်တော် တုန်လှုပ်ပြီး မှတ်သွားတယ်။ သူတို့ အရမ်းကို အစီစဉ်တကျနဲ့ လုပ်တယ်။ နောက်မျိုးဆက်တွေဆို သိတော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ အခုသာ ငြင်းနေတာ။ နောက် အနှစ် ၃၀၊ ၅၀ လောက်မှာ ဝီကီ ခေါက်လိုက်ရင် Thanakha မဟုတ်ဘူး Thanaka ဖြစ်သွားမယ်။

သူတို့ရဲ့ဟာလို့ပဲ နောက်မျိုး ဆက်တွေက သိတော့မှာပေါ့။ အဲဒီလိုမျိုးတော့ လုံးဝ အဖြစ်မခံနိုင်ဘူး။ သူတို့ကတော့ အရမ်းကို အစီစဉ်တကျ ဖြစ် တယ်။ တော်တော်ကို အလုံးစုံပြီးသွားပြီ။ ငြင်းဖို့ဟာတွေတောင် ပြင်ဆင်ထားပြီးပြီ ဆိုတော့ အစ်မတို့ဆီက တာဝန်ရှိ တဲ့သူတွေနဲ့ စင်ပေါ်မှာ စကားနိုင်လု ရန်ဖြစ်ရမှာပေါ့။

မေး ။ ။ INCI Name တင်တဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကိုလည်း သိချင်ပါတယ်။

ဖြေ ။ ။ Asian Cosmetic Association (ACA) ဆိုပြီးရှိတယ်။ အာဆီယံနိုင်ငံတွေ အကုန်လုံးက ဝင်ထားရတာ။ အာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာ အလှည့်ကျ အစည်းဝေးလုပ်တယ်။ နိုင်ငံတိုင်းရဲ့ FDA တွေက တက်ရတယ်။ နည်းပညာ အ သစ်တွေ ဝေမျှပေးတယ်။ တားမြစ်တဲ့ အသစ်တွေ၊ စည်းကမ်းချက် အသစ်တွေ ထွက်ရင်လည်း ပြောပြတယ်။

၆ လ တခါ အစည်းအဝေးပေါ့။ ထုတ်လုပ်တဲ့သူတွေကတော့ နားထောင်တဲ့သူ၊ လေ့လာသူအနေနဲ့ လိုက်ကြရတယ်။ ဘယ် နိုင်ငံဖြစ်ဖြစ် နိုင်ငံတခုကဟာကို အရွက်/အပင်တခု ကိုယ့်ရဲ့မျိုးရင်းမျိုးစိတ်ကို တင်ချင်တယ်ဆိုရင် အဲဒီကတဆင့် တင်ရတယ်။

တကမ္ဘာလုံးကို ရောင်းဖို့ဆိုရင် Trade Name, INCI Name တွေ မရှိဘဲ ရောင်းလို့ မရဘူး။ တင်တဲ့အခါ Presentation လုပ်ပြရတယ်။ ဘယ်မှာပေါက်တယ်။ ဘယ်တုန်းက ဘယ်သူက သုံးခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ကိုပဲ ပေး သင့်ပါတယ်။

အပင်ကတော့ ရာသီဥတု တူရင် ဘယ်နေရာ စိုက်စိုက်တော့ ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပေးသင့်ပါတယ် ဆိုတာမျိုး၊ နောက် ပြီး အလှကုန်မှာ ထည့်သုံးမယ့် ကုန်ကြမ်းဖြစ်လောက်တဲ့ အကျိုးအာနိသင် ဘာတွေရှိလဲ။ ဓာတ်ခွဲစမ်း သပ်ထားတာ တွေ ပြရတယ်။ သနပ်ခါးဆို အသားကို ဖြူဝင်းစေမယ်။ အိုမင်းရင့်ရော်တာကို လျော့ကျမယ်။ အချိန်နှေး ကွေးစေမယ်။

ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်တဲ့ဟာ အရမ်းများတယ်။ ဒီလိုဓာတ်ခွဲ စမ်းသပ်ထားတာတွေ ပြရတယ်။ ငယ်ငယ်လေးကတည်းက ကျမတို့က လိမ်းလာတာပဲ။ ကောင်းပါတယ်လို့ ပြောလို့မရဘူး။ တကယ့် သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်တွေနဲ့ ပြရတယ်။

ဘယ်မှာ ပေါက်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ရုက္ခဗေဒနာမည်၊ သိပ္ပံနာမည် အဲဒီလိုပြပြီးတော့မှ သူတို့က လက်ခံသင့်ရင် လက်ခံ ထားလိုက်တယ်။ ပြန်သုံးသပ်မှုတွေ လုပ်တယ်။ ၂ နှစ်လောက်ကြာတယ်။ နောက်ဆုံးမှာ ပေးလိုက်တဲ့နိုင်ငံက ရသွား မယ်။ အစ်မတို့ မတင်ရင်တော့ သူတို့ရမှာပဲ။ တင်တဲ့လူမှ မရှိတာ။ ကန့်ကွက်တဲ့သူလည်း မရှိဘူး။ တင်တဲ့သူလည်း မရှိဘူး။

ကြိုမသိလိုက်ရင်တောင် အစည်းဝေးထဲမှာ အံ့သြတကြီး ဖြစ်သွားမှာပေါ့။ကြိုသိတဲ့ အတွက် တပြိုင်တည်းလုပ်ရင်တော့ အစ်မတို့ပဲရဖို့ ရာခိုင်နှုန်းက များတယ်။

မေး ။ ။ အဲဒီအတွက် စိန်ခေါ်မှုတွေကရော ဘာတွေရှိနိုင်မလဲ။ သနပ်ခါး သမိုင်းကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ရင်ရော ဘာတွေ အငြင်းပွားနိုင်ဖွယ်ရှိလဲပေါ့။

ဖြေ ။ ။ အဲဒီအတွက်တော့ စိန်ခေါ်မှုတွေ အများကြီးရှိတယ်။ ဝီကီနဲ့ကအစ ပြန်ပြင်ရမယ်။ အထောက်အထားတွေ အများကြီး ပြန်ပြရမယ်။ စကားနိုင်လုရမှာတွေ ရှိတယ်။ သူတို့က Presentation တွေ အရမ်းကောင်းတယ်။ အစိုးရ ကရော အဖွဲ့စည်းတွေကရော အထောက်အပံ့တွေ အရမ်းကောင်းတယ်။ အမတို့က အမီလိုက်ရမှာပေါ့။ ကမ်ပိန်းတွေ လည်း လုပ်ရမယ်။ အများကြီးတော့ လုပ်ရအုံးမှာပါ။

အစ်မတို့သိထားတာက ပုဂံနံရံဆေးရေးပန်းချီမှာ ကျောက်ပြင်နဲ့ သနပ်ခါးသွေးနေတဲ့ အမျိုးသမီး ရေချိုးပြီး အလှပြင် တယ်လို့ ယူဆရတဲ့ ထမီရင်လျားနဲ့ အဲဒီပုံရှိတယ်။ ၁၁ ရာစုကတည်းက စတယ်ပေါ့။ ၁၅ ရာစုလောက်မှာ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရရဲ့ ကဗျာတွေမှာ ပါတယ်။ သနပ်ခါးဆိုပြီး။

သနပ်ခါးထက် ပါးပြင်က နံ့သာ။ ပါးပြင်ပေါ်မှာ သနပ်ခါး လိမ်းတယ်ဆိုတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အဲဒီကတည်းက ရှိတယ်ပေါ့။ ရာဇဓာတုကလျာရဲ့ ရွှေပိန်းချ ကျောက်ပြင်တွေ ရှိတယ်။ ဒါ ကတော့ ၁၁ ရာစုကတည်းက ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက် အထား တွေရှိတယ်။

တောင်သူများလည်း နေပူဒဏ်ခံနိုင်ရန် သနပ်ခါးကို ပိန်းကျားရိုက်ကာ လိမ်းကျံသည်(ကောင်းမြတ်မင်း၊ ဧရာဝတီ)

သူတို့က ဘုရင့်နောက်လက်ထက် ၁၅ ရာစု စစ်ဖြစ်တဲ့အချိန် လာတဲ့အချိန်မှာ သူတို့ဒီသနပ်ခါးကို စပြီး ထိတွေ့ဖြစ် တယ်။ အစ်မတို့လည်း ၁၅ ရာစုပါလို့ ပြောမယ်လို့ ကြားတယ်။ တူတူလောက်ပဲ ဆိုတဲ့ဟာကို မရောက်ရောက်အောင် ပြန်ဆွဲတာ။ လုံးဝကြီးတော့ ယူလို့မရဘူးဆိုတာ သူတို့သိတယ်။

တကမ္ဘာလုံးက ဘယ်နိုင်ငံခြားသားပဲလာလာ ပါးပေါ် ဒီလိုတင်ပြီး လျှောက်သွားနေတာ မြန်မာလူမျိုးတခုပဲ ရှိတယ်။ ကျောင်းသွားတဲ့ ကလေးတွေဆိုလည်း ယောကျ်ားလေး မိန်းကလေး မခွဲ အားလုံး အဖွေးသားပဲ။ အစ်မတို့ ငယ်ငယ်ကလည်း ဒီလိုပဲ။ လုံးဝကြီးတော့ ယူလို့မရဘူးဆိုတာ သူတို့ သိတယ်။

INCI Name ရဖို့နဲ့ Trade လုပ်ဖို့ အရမ်းဦးတည်တယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူတို့ တဖြည်း ဖြည်း ပြန် ပြောင်းမှာ။ Trade လုပ်ခွင့်တောင် ရသွားပြီဆိုမှ အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ ဆက်ထားကြည့်လိုက် ယဉ်ကျေးမှုကိုပါ တဖြည်း ဖြည်း ယူသွားမှာပဲ။

Presentation မှာ သူတို့ပြောချင်တာက အတူတူပဲ ဘယ်သူမှ ပိုမစောဘူး။ အဲဒီလိုမျိုး ပြောချင် တာ။ ပါးပေါ်မှာ တင်မလိမ်းဘူး။ တခြားနည်းတွေနဲ့ သုံးတယ်ပေါ့။

ဒီအတွက် သမိုင်း အထောက်အထားတွေ ထပ်ရှာရမယ်။ ကဗျာတွေ၊ စာတွေ၊ ကျောက်ပြင်တွေ ရှေးကတည်းက ဘယ်လို လိမ်းခဲ့ပါတယ်ဆိုတာတွေ ပြန်လှန်ရမှာပေါ့။

မန်ကျည်းခေါက်ကို တခါတရံ ဆေးအနေနဲ့ လိမ်းတာ ရှိတယ်။ နံ့သာဖြူ၊ တောင်နံကြီးတို့ကို သနပ်ခါးလိုပဲ အရင်တုန်း က တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် လိမ်းတယ်။ သနပ်ခါးလောက်သာ နေ့ တိုင်း မလိမ်းတာ။ နံ့သာဖြူဆို ခန္ဓာကိုယ် အနွေး ဓာတ်ပေးလို့ လိမ်းတယ်။ ကရမက်ဆို အအေးဓာတ်ပေးလို့ လိမ်းတယ်။ သနပ်ခါးကျတော့ သူက ပူတဲ့အချိန်မှာ အေးစေတယ်။ အေးတဲ့အချိန်မှာ နွေးစေတယ်။

နံ့သာ ၆ မျိုးလုံးကိုတော့ မြန် မာတွေက လိမ်းတယ်။ သနပ်ခါးကိုတော့ ပိုလိမ်းတယ်။ အငြင်းပွားမှု ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ လည်း တွက်ပြီးသား။ ရာဇဝင်၊ အထောက်အထား ကဗျာ၊ စာ၊ ပန်းချီတွေ ပြန်ရှာရမှာပေါ့။

မေး ။ ။ သနပ်ခါးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်ဖို့ လိုနေပြီလို့ ဘယ်အချိန်လောက်ကတည်းက အစ်မတို့ သတိပြုမိခဲ့တာလဲ။

ဖြေ ။ ။ ကျမတို့အဖွဲ့က အစ်ကိုတွေကတော့ သိနေတာ ကြာပြီ။ နာမည်ကိုက သီးပင်ရဲ့နာမည်ဖြစ်နေတယ်။ မှား နေပါတယ် သိနေတယ်။ အဲဒီအစ်ကိုက စထောက်ပြတယ်။ ဒါပေမယ့် အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့ပဲ။ နိုင်ငံအသိအမှတ်ပြု သနပ်ခါး အသင်းကြီးလည်းရှိ၊ လှုပ်ရှားမှုတွေလည်း တော်တော်လေး လုပ်နေတော့ သူတို့ လုပ်မယ်ပေါ့။

ကျမတို့ အနေနဲ့လည်း ပေါ့မိတာပါ။ ကိုယ်တိုင် တသီးပုဂ္ဂလ ဆိုရင်တော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ နှစ်လောက်ကတည်းက သင်္ကြန် ဖွင့်ပွဲတွေမှာ သူတို့နိုင်ငံမှာ သနပ်ခါးတွေ လိမ်းပြတယ်။ အဲဒီကတည်းက တခုခုတော့ လုပ်နေတယ်ဆိုတာ သိတော့ သိလိုက်တယ်။ ဒါပေမယ့် အမှုမှတ်အမဲ့မှတ်ပဲ။

ဒီနှစ်ပိုင်းမှာမှ တင်တော့မယ် ကြားတယ်။ တင်လို့မဖြစ်ဘူးဆိုပြီး အဲဒီအခါကျမှ အားလုံးက ဗြုန်း ဆိုပြီးတော့ နှမြော တာရော ငါတို့ အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့နဲ့ နေမိလေခြင်းဆိုပြီး အစ်မကိုယ်တိုင်ဆိုလည်း အဲဒီလိုပေါ့။

အစ်ကိုတို့ကတော့ နည်းပညာ ပိုကျွမ်းတယ်။ တတ်နိုင်တာ အကုန်လုပ်ပေးမယ်။ အစ်မကတော့ ဒီဘက်က ကမ်ပိန်း လုပ်တာ PR ပိုင်းတွေ လုပ်ပေးမယ်။ တာဝန်တွေ ခွဲလိုက်တာပေါ့။ သနပ်ခါးအသင်းကိုလည်း ကူပေးပါရစေ၊ ပူးပေါင်းပါ ရစေဆို ပြီး အလှကုန်အသင်းက ကော်မတီလေးဖွဲ့ပြီး သွားတောင်းဆိုလိုက်တယ်။

တသီးပုဂ္ဂလ အနေနဲ့ဆိုရင်တော့ အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့ နေမိတယ်။ ဒါပေမယ့် ယူတော့မယ်လို့ ကြားလိုက်တဲ့အချိန်မှာ စိတ် ထဲမှာ ဘယ်လိုမှ အဆင်မပြေဘူး။ အခုဆို ဘယ်လောက်ထိ ဆုံးဖြတ်ထားလဲဆို ကော်မတီဆိုပြီး အလှကုန်အသင်း မှာ မဖွဲ့ခင် သေချာလေး ဘာမှ မဆုံးဖြတ်ကြသေးခင်တောင်မှ တယောက်တည်းအနေနဲ့ ကမ်ပိန်းလေးတွေ လုပ်မယ်။

တတ်နိုင်သလောက် အကုန်လုပ်မယ်။ တခြားနိုင်ငံ ယူသည်ဖြစ်စေ မယူသည်ဖြစ်စေ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် လုပ်ခဲ့ တယ်ဆိုတာလေးကို လုပ်ပေးချင်တာ။ အကုန်လုံးက တကယ်တမ်းကျ ရင်ထဲမှာ မနေနိုင်ဘူး။ ပါလာကြတာပဲ။ အဓိက ကတော့ အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့ နေမိကြတယ်။ သူများတင်တော့မယ်ဆိုမှ တအားနှမြောပြီးတော့ အမီ လုပ်ရတော့တာပေ့ါ။

မေး ။ ။ မြန်မာ့သနပ်ခါးကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်အဖြစ် ယူနက်စကိုတင်ဖို့ ဆောင်ရွက်နေတဲ့အပေါ် ဘယ်လို မြင်ပါသလဲ။ ဒါကရော သနပ်ဈေးကွက် ပြန်ကောင်းလာဖို့ အထောက်အကူပြုမယ်လို့ ထင်ပါသလား။

ဖြေ ။ ။ အရမ်းကောင်းတာပေါ့။ တအားဝမ်းသာတယ်။ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအနေနဲ့ ဝင်သွားလို့ရှိရင် တခြားသူတွေ ဘယ်လိုပဲ တုပတုပ မြန်မာတွေသည်သာ နဂိုမူလပါဆိုတာ အမြဲတမ်း တည်ရှိသွားတာပေါ့။ တကမ္ဘာလုံးကိုလည်း ပြန် ပြီး ကိုင်လှုပ်လို့ရတဲ့ အချက်လက်လေးတခု ထပ်ပေါ်လာတာပေါ့။
ဈေးကွက် ပြန်ဦးမော့ဖို့ကျတော့ သနပ်ခါးအစစ်ကို သုံး မှရမယ်။ ဘယ်သူ့ကိုမှ ထိခိုက်ပြီး ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သွင်းတဲ့သူတွေလည်း မသိလို့ဖြစ်မယ်။

ဟိုဘက်စက်ရုံတွေက ဒါ သနပ်ခါးလို့ပြောရင် သနပ်ခါးလို့ပဲ ယုံကြမှာပေါ့။ သုံးတဲ့သူတွေသည်လည်း မသိလို့ပါ။ တကယ်ကို သနပ်ခါး အစစ်ကိုပဲ ထုတ်ပါ။ လိမ်းပါ။ အခုဆို သနပ်ခါးနဲ့ထုတ်တဲ့ Skin Care တွေ ပေါ်လာပြီ။

တကယ့် အစစ်နဲ့ ထုတ်တဲ့ဟာကိုပဲ လိမ်းပါ။ ရုံးသွား ကျောင်းသွား တကယ်တမ်း အခုခေတ်မှာ ပါးကွက်ကြီးနဲ့ တက်လို့ မရဘူး ဆိုတာ နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သနပ်ခါးဆိုတာကို ရွေးမယ်ဆိုရင်တော့ အစစ်ပါတာလေးပဲ ရွေးပါ။

သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှု တပတ်ပြန်လည်မှ တောင်သူတွေ ပိုက်ဆံပြန်ရမယ်။ ယူနက်စကိုဝင်တာတော့ သမိုင်းကြောင်း အရမ်းလှသွားမယ်။ အရမ်းပျော်စရာကောင်း၊ နှစ်လိုဖွယ်ရာကောင်းတဲ့ဟာ တခုအနေနဲ့ သဘောကျတယ်။

ဒါပေမယ့် ယူနက်စကိုတော့ ဝင်သွားတယ် ပျူ၊ ဟန်လင်းတို့လို လူတွေရဲ့နှလုံးသားကို အရမ်းကိုင်လှုပ်ပေမယ့် ဦးဆောင်မယ့်သူ တယောက် မရှိတော့ ယူနက်စကို ဝင်တယ်။ အရမ်းစိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတယ်။ ဒါပေမယ့် သွားလည်တဲ့သူ မရှိဘူး။ ဒေသခံတွေသည် ခရီးသွားဧည့်သည်ဆီကနေ ဝင်ငွေလည်း မရဘူး။

ပုဂံဆို ကိုင်လှုပ်ပေးတဲ့သူလေးတွေ အဖွဲ့တွေ ရှိနေတဲ့အတွက် ပုဂံက Local တွေထဲမှာ ကိုယ်ပါ ပိတ်ရက်ဆို ပုဂံ အကုန်ပြည့်။ ဒေသခံတွေလည်း ပိုက်ဆံရတယ်။ အဲဒီလိုပဲ သနပ်ခါးရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို တပတ် ပြန်လည်စေချင်တယ်။

မေး ။ ။ အခုနောက်ပိုင်း နိုင်ငံခြားခရီးသွား ဧည့်သည်တွေကြား သနပ်ခါးကို အရမ်းစိတ်ဝင်စားလာကြတယ်လို့ သိရတယ်။ သူတို့တွေရဲ့ မြန်မာ့သနပ်ခါးအပေါ် သိရှိမှုကို အစ်မအနေနဲ့ ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။

ဖြေ ။ ။ သနပ်ခါးဆို အနောက်နိုင်ငံတွေက လာလည်း မြန်မာပဲသိတာ။ ပါးပေါ်မှာ အကွက်တွေ ကွက်ပြီး မျက်နှာ ဘဲကြားနဲ့ လျှောက်သွားနေတာ ဘယ်နားသွားသွား ပြေးမလွတ်ဘူး မြန်မာပြည်မှာပဲ ရှိတာဆိုတော့ သူတို့သိတယ်။ နောက်ပြီး သူတို့က အရမ်းအံ့သြတယ်။ အပင်ကြီးတွေကို ခုတ်ပြီး ဒီလို လိမ်းသလားပေါ့။

သူတို့ ဆီမှာက ပန်းလေး တွေ အရွက်လေးတွေက ထုတ်တဲ့ဟာနဲ့တောင် အရမ်းတန်ဖိုးထားရတယ်။ ဈေးကြီးတာဆို တော့။ ဒီဟာကြီးကို ခုတ်ပြီး ဒီလိုလိမ်းတယ်ဆိုတာ အရမ်းအံ့သြတဲ့အပြင် တအားတန်ဖိုးထားတယ်။ စမ်းကြည့်ချင် တယ်။ ဒါပေမယ့် အမြဲတမ်းကြီး ဒီလိုလိမ်းဖို့ သူတို့အတွက်ကျတော့ အဆင်မပြေဘူး။ အဲဒီတော့ အစ်မတို့က Skin Care အနေနဲ့ Modern Cosmetics လိုင်းအနေနဲ့ ပြောင်းပေးရမှာပေါ့။

မန္တလေးမြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သနပ်ခါးပွဲတော်တွင် (ဇော်ဇော်/ဧရာဝတီ)

သူတို့ အရမ်းစိတ်ဝင်စားတယ်။ ဝယ်လည်းဝယ်သွားကြတယ်။ ဒါပေမယ့် အမြဲတော့ လိမ်းဖြစ်မယ် မထင်ဘူး။ ဝယ်သွား မယ့် အတူတူ အမြဲတမ်း လိမ်းဖြစ်အောင် တကမ္ဘာလုံးမှာ Trend ဖြစ်အောင် လုပ်ဖို့လိုတာပေါ့။ နိုင်ငံတကာက အထူး သဖြင့် Essential Oil တွေမှာ သစ်သားနဲ့လုပ်တဲ့ဟာက ဈေးအကြီးဆုံး။

ရေမွှေးတွေ ထုတ်တယ်ဆို ပန်းကရတာ အရွက်က ရတာ ရှိတယ်။ စန္ဒကူးဆို အရမ်းဈေးကြီးတယ်။ သစ်မွှေးဆို တအားဈေးကြီးတယ်။ အပင်တခုက ရတာ ဒီလိုမျိုး Effect တွေ ပါတာကို လိမ်းတယ်ဆိုတာ တော်တော် ချမ်းသာ တယ်လို့ သူတို့စိတ်ထဲမှာ ခံစားရမှာပေါ့နော်။ အရမ်းကို စိတ်ဝင်စားတယ်။

ဒီမှာသာ လူတွေက သနပ်ခါးကို သုံးတယ်ဆိုတာ အခြေခံလူတန်းစားပဲ သုံးတာဆိုတာမျိုးတွေကို ပြန်တော်လှန် ရမှာ ပေါ့။ တကယ်က အကုန်လိမ်းတာပါ။ သနပ်ခါးဆိုတာ အကုန်လုံး လိမ်းခဲ့တာပဲ။ ဒါပေမယ့် Modern Cosmetic တွေ ပေါ်တဲ့အချိန်မှာ ပိုပြီးတော့ တွင်ကျယ်လာတာနဲ့အမျှ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ သနပ်ခါးက အခြေခံ လူတန်းစားဘက်ကို ကျန်ခဲ့ တာ။

အခြေခံ လူတန်းစားကချည်းပဲ သနပ်ခါးကို လိမ်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီတော့ Modern Cosmetic အနေနဲ့ Extract တွေထုတ် ဒါမျိုးလည်းလုပ်လို့ရတယ်ဆိုတာ ပြန်ပြောင်းပြီး တကမ္ဘာလုံးကိုရောင်း အားလုံးကို ပြန်ပြီး လုပ်ရင် မြန်မာ့သနပ်ခါး ဈေးကွက်ပြန်ဦးမော့လာမှာပေါ့။

မေး ။ ။ သနပ်ခါးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အသိပညာပေးမှုအပိုင်းကလည်း အရေးကြီးတယ် အများကြီး လိုအပ်နေသေး တယ်ဆိုတဲ့ သဘောပေါ့နော်။ အစ်မအနေနဲ့ရော ဘာတွေ အကြံပြုချင်ပါသေးလဲ။

ဖြေ ။ ။ အများကြီး လိုတာပေါ့။ တကယ်တမ်းက မှန်မှန်ကန်ကန်ပေါ့။ သုံးတဲ့လူ ထုတ်တဲ့လူ သွင်းတဲ့လူ ဘယ်သူ မဆို သနပ်ခါး တကယ့် အစစ်အမှန်ကိုပဲ သုံးကြမယ်။ ပါးပေါ်တင်လိမ်းတဲ့ဟာမှ မဟုတ်ပါဘူး။ အရွေ့တခုဖြစ်လို့ Modern Cosmetic တွေ ဖြစ်လာခဲ့ရင် တပတ်ပြန်လည်မှာပေါ့။ အဲဒီလိုဆိုရင် သနပ်ခါးကို ဈေးကွက်အရရော နောက်မျိုးဆက် များစွာထိ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှာပေါ့။

တခြားနိုင်ငံတွေကတောင် တအားတန်ဖိုးထားပြီး စိတ်ဝင်စားနေတာ။ တကမ္ဘာလုံးက အာရုံစိုက်နေတာ။ ဒါကို သိလို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံက လိုချင်တာပေါ့ တကမ္ဘာလုံးကို Trade လုပ်ဖို့။ သနပ်ခါးက တကယ်ကောင်းပါတယ်ဆိုတာ ပါးစပ် စကားနဲ့ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ စမ်းသပ်ထားပြီးပြီ။

Whitening, Anti-Aging, Anti-Oxidant တွေပါ တယ်။ Cosmetic အတွက်ကို အကောင်းဆုံး ကုန်ကြမ်းတခုပဲ။ အဲဒါကို မြန်မာပြည်တပြည်လုံး လူညီရင် ထုတ်တဲ့သူ စိုက်တဲ့သူ ဘက်ညီညီသွားရင်တော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ ထားထားနိုင်မှာပါ။

အစ်မအနေနဲ့ကတော့ PR ပိုင်းပေါ့။ ဘယ်အဆင့်ရောက်နေပြီ။ ဘာတွေလုပ်နေလဲဆိုတာကို ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ Page ဖွင့်ပြီး သတင်းတွေ တင်ပေးမယ်။ သနပ်ခါးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဗဟုသုတရစရာမျိုးတွေ သက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီး က ကျွမ်းကျင်တဲ့သူတွေ ခေါ်ပြီး စကားဝိုင်းလေးတွေ လုပ်ပေးတာမျိုး။

ပါဝင်ပစ္စည်း ဖတ်နည်းလေးတွေ သင်ပေး တာမျိုး ဗီဒီယိုလေးတွေနဲ့ အဲဒါတွေလုပ်မယ်။ တက္ကသိုလ်တွေမှာလည်း ကမ်ပိန်းလုပ်မယ်။ Save Myanmar Thanakha ဆိုပြီး လုပ်လို့ရှိရင် အကုန်လုံးက ဘာကူရမလဲ မေးတဲ့သူတွေရှိ ပါတယ်။ ဒါလေးတွေကို မျှဝေပေးပြီး အားပေးနေရင်တောင် အစ်မတို့ကို ကူနေသလိုပါပဲ။

ဆက်စပ်လင့်

မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့အား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း တင်သွင်းမည်

The post သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှု တပတ်ပြန်လည်စေချင်တယ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကျား/မ ရေးရာ တန်းတူညီမျှရေး ချန်ပီယံဆု အမည်စာရင်း တင်သွင်းရန် ဖိတ်ခေါ် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/08/215087.html Sat, 08 Feb 2020 04:30:47 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=215087 မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အထက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို လူထုနှင့် ထိစပ်ဆောင်ရွက်နေသည့် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး၊ မတူ ကွဲပြားစွာ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုနှင့် လိင်ဝိသေသ ခံယူမှုရှိသူများ (LGBTIQ) ကို မြင်အောင် ကြည့်ကာ ထိုသူများ အတွက် အဆိုပြုလွှာ တင်ပေးရန်လည်း ၎င်းက တိုက်တွန်းသည်။

The post ကျား/မ ရေးရာ တန်းတူညီမျှရေး ချန်ပီယံဆု အမည်စာရင်း တင်သွင်းရန် ဖိတ်ခေါ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွက် ကျား/မ ရေးရာ တန်းတူညီမျှရေး ချန်ပီယံဆု (Champion for Gender Equality Award) အတွက် အမည်စာရင်း တင်သွင်းပေးရန် ဖိတ်ခေါ်ကြောင်း ကျား/မ ရေးရာ တန်းတူညီမျှရေးကွန်ရက် (GEN)က ယနေ့ သတင်း ထုတ်ပြန် လိုက်သည်။

အဆိုပြုလွှာများကို GEN ၏ တရားဝင် လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် လင်ခ့် တင်ပေးထားပြီး ယနေ့မှ စတင်ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့ တွင် နောက်ဆုံးထား ပေးပို့နိုင်ကြောင်း သိရသည်။

ထိုဆုကို ကျား/မ ရေးရာ တန်းတူညီမျှရေးနှင့် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင် ရွက်နေသည့် တသီးပုဂ္ဂလ လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းများ၊ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် အောင်မြင်မှုများ ကို အသိအမှတ်ပြု ဂုဏ်ယူသည့်အနေဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း GEN ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

“ကျမတို့ ပြောတဲ့ Gender Equality ဆိုတာ ပရဟိတ အလုပ်ထက် ပိုပါတယ်။ လူမှုစံနှုန်းတွေ ယဉ်ကျေးမှု သတ်မှတ် ချက်တွေကို ဖောက်ထွက်ကျော်လွန်ပြီးတော့ စဉ်းစားတဲ့သူတွေ စိန်ခေါ်နိုင်တဲ့သူတွေကို ရွေးချယ်ပြီးတော့ ဂုဏ်ပြုချင် တာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟုလည်း GEN ၏ ဒါရိုက်တာ ဒေါ်မေစပယ်ဖြူက ဧရာဝတီကို ပြောသည်။

မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အထက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို လူထုနှင့် ထိစပ်ဆောင်ရွက်နေသည့် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး၊ မတူ ကွဲပြားစွာ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုနှင့် လိင်ဝိသေသ ခံယူမှုရှိသူများ (LGBTIQ) ကို မြင်အောင်ကြည့်ကာ ထိုသူများ အ တွက် အဆိုပြုလွှာ တင်ပေးရန်လည်း ၎င်းက တိုက်တွန်းသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ကျား၊ မရေးရာ ထည့်သွင်း စဉ်းစားပြီး ဆောင်ရွက်နေသူ၊ အဖွဲ့အစည်းများကို ယခုလို ဖော်ထုတ် ဂုဏ်ပြုခြင်းဖြင့် Gender Equality အတွက် အလုပ်လုပ်ခြင်းသည် သီးခြား ဆန်းသစ်တီထွင် စဉ်းစားပြီး လုပ်ရမည့် အရာ မဟုတ်ဘဲ နိစ္စဓူဝ လုပ်ငန်းစဉ်များထဲတွင် Gender ရှုထောင့်ပါအောင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ဆောင်ရွက်နိုင် သည်ကို သိရှိလာကာ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်လည်း လိုက်ပါ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်ကို ပိုမိုနားလည် လာနိုင်မည်ဟု ရှင်းပြသည်။

လက်ခံရရှိသည့် အဆိုပြုလွှာများအနက် သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော အမည်စာရင်း တင်သွင်းခံရသူ/အဖွဲ့အစည်း အမည်များကို အများပြည်သူ သိရှိစေရန် မျှဝေသွားမည်ဖြစ်ပြီး မတ်လ ၁ ရက်မှ ၅ ရက်နေ့အတွင်း အွန်လိုင်းမှ မဲပေးမှု (အီးမေးလ်အကောင့်တခုလျှင် မဲ ၁ ကြိမ်သာပေးနိုင်) ပြုလုပ်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အွန်လိုင်းမဲပေးမှုတွင် မဲအများဆုံး ရရှိသူ ၃ ဦး သို့မဟုတ် ၃ ဖွဲ့၏ အမည်ကို GEN မှ ရွေးချယ်ခန့်အပ် တာဝန် ပေးထားသော ဆုရွေးချယ်ရေး ကော်မတီဝင် ဂျူရီလူကြီးများထံ တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ပြီး သတ်မှတ်ထားသည့် အချက်အလက်များနှင့် အကိုက်ညီဆုံးဖြစ်သော လူ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းအား ဂျူရီလူကြီးများက ရွေးချယ်ပေးမည်ဟု ဒေါ်မေစပယ်ဖြူက ပြောသည်။

GEN အနေဖြင့် Champion for Gender Equality Award ကို ၂၀၁၉ မှ စတင်၍ ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ယမန်နှစ်၏ဆုကို မွန်အမျိုးသမီးတဦးဖြစ်သူ မိချယ်ရီစိုးက ရရှိသွားခဲ့သည်။

ထိုဆုချီးမြှင့်ခြင်းသည် ကျား၊ မရေးရာ တန်းတူညီမျှရေး ဆောင်ရွက်နေမှုများကို အသိအမှတ် ပြုသည်ဟု ခံစားရ စေပြီး ရှေ့ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ပိုမိုကြိုးစားသွားရန် တွန်းအားတခု ဖြစ်စေသည်ဟု ၎င်းက မှတ် ချက်ပြုသည်။

Champion for Gender Equality Award ရွေးချယ်ခြင်းခံရသူအား ဆုငွေ မြန်မာကျပ်ငွေ သိန်း ၂၀ ချီးမြှင့်ပေးမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ဆက်စပ်လင့်

ကျား/မ တန်းတူညီမျှရေး စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်သူ ချန်ပီယံဆု မွန်အမျိုးသမီးရရှိ

The post ကျား/မ ရေးရာ တန်းတူညီမျှရေး ချန်ပီယံဆု အမည်စာရင်း တင်သွင်းရန် ဖိတ်ခေါ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေး နိုင်ငံရေး ပါတီငယ်များ ပါဝင်သည့် မဟာမိတ် ဖွဲ့စည်း https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/05/214844.html Wed, 05 Feb 2020 12:04:59 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=214844 ညီညွတ်သော နိုင်ငံရေး ပါတီများ မဟာမိတ် (UPPA) ကို နိုင်ငံရေး ပါတီငယ် ၉ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်း လိုက်ကြောင်း သိရသည်။

The post ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေး နိုင်ငံရေး ပါတီငယ်များ ပါဝင်သည့် မဟာမိတ် ဖွဲ့စည်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေးနှင့် နိုင်ငံ အပြောင်းအလဲကို စုပေါင်းအားဖြင့် တတပ်တအား ပါဝင်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဟုဆိုပြီး ညီညွတ်သော နိုင်ငံရေး ပါတီများ မဟာမိတ် (UPPA) ကို နိုင်ငံရေး ပါတီငယ် ၉ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း သိရသည်။

UPPA ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲကို ယနေ့ ရန်ကုန်မြို့ စီးတီးစတား ဟိုတယ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ ပြီး ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များ ရည်မှန်းချက်များကို မဟာမိတ် အစုအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ခေါင်းဆောင် များက ရှင်းလင်း ပြောဆိုကြခြင်း ဖြစ်သည်။

“၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါတီငယ်လေးတွေ၊ ပါတီလတ်လေးတွေဟာ တပါတီချင်း တဦးချင်း ရွေးကောက်ပွဲကြီးကို ဖြတ်သန်းနေတာနဲ့စာရင် စုပေါင်းပြီး လက်တွဲဖြတ်သန်းခြင်း အပြန်အလှန် နားလည်မှုများဖြင့် ဖြတ်သန်းခြင်းဟာ ရလဒ် ကောင်းတွေ ပိုပြီးရလိမ့်မယ်။ ပိုမို တရားမျှတတဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ဖော်ဆောင် သွားနိုင်လိမ့်မယ် လို့ ယုံကြည်တယ်”ဟု ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဦးမျိုးညွန့်က ပြောသည်။

ယင်းအဖွဲ့တွင် ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ပါတီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား/အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ၊ လူထု ပါတီ၊ မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊ ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ၊ အမျိုးသား တိုးတက်မြင့်မားရေးပါတီ၊ အခြေခံလူ တန်းစားဘဝ မြင့်မားရေးပါတီ၊ ချင်းတိုင်းသား ပါတီနှင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား နိုင်ငံရေး အဖွဲ့ချုပ်တို့ ပါဝင်သည်။

အဆိုပါ နိုင်ငံရေး ပါတီများသည် ယခင် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ကိုယ်စားလှယ် အနိုင် ရမှု မရှိသော ပါတီတချို့နှင့် ၂၀၁၅ နောက်ပိုင်းမှ အသစ်တည်ထောင်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီတချို့ ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။

လတ်တလောတွင် ၉ ပါတီဖြစ်သော်လည်း ထပ်မံ၍ ပူးပေါင်းပါဝင်ရန် ပြောဆိုထားသည့် ပါတီ ၆ ပါတီခန့် ရှိသေး ကြောင်း၊ တခြားသော မဟာမိတ် အဖွဲ့များနှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဦးဆောင်ညှိနှိုင်းသွားရန် ရှိကြောင်း ဦးမျိုးညွန့်က ရှင်းပြသည်။

UPPA အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံရေး ပါတီများအနေဖြင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အချင်းချင်းမပြိုင်တော့ဘဲ တဦးဝင်ပြိုင်မည့် နေရာတွင် ကျန်သူများက ဝန်းရံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် နေရာအနှံ့တွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် သွားရန် ရှိသော်လည်း တိုင်းရင်းသား ပြည်နယ်များတွင်မူ တိုင်းရင်းသားပါတီ၊ ကိုယ်စားလှယ်များကိုသာ ဦးစားပေး သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာ ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဌေးကျော်က ပြောသည်။

UPPA စုဖွဲ့မှု ပြုလုပ်ရန် လွန်ခဲ့သည့် သုံးလေးနှစ်ကတည်းက စိတ်ကူးရခဲ့ကြသော်လည်း ယခုတွင်မှ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် တဦးဖြစ်သူ ဦးအေးလွင်က“နိုင်ငံတကာနဲ့ အပေးအယူလုပ်မယ်။ နိုင်ငံတကာ နဲ့ ငွေကြေးစီးဆင်းမှုတွေ ယူမယ်။ အဲဒီအားနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို နိုင်အောင်လုပ်မယ်။ အဲဒီလိုမျိုးလုပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီ မျိုး မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာမရလာဖို့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်မရလာဖို့ အရေးကြီးတယ်”ဟု သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောဆိုသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ပြည်သူကို ဗဟိုပြုသည့်၊ ဒီမိုကရေစီထွန်းကားရေးကို ဆောင်ရွက်သည့်၊ တိုင်းပြည်၏ အမျိုးသား အင်အားစု အချင်းချင်းကြားထဲတွင် သဟဇာတဖြစ်ရေး ဆောင်ရွက်နိုင်မည့်၊ နိုင်ငံရေးပြဿနာများကို နိုင်ငံရေးအရ ပူး ပေါင်းဖြေရှင်းနိုင်မည့် နိုင်ငံရေးအင်အားစုမျိုး အာဏာရလာရေးအတွက် ပြည်သူလူထုက ထောက်ခံမဲများ ပေးလာရန် လိုသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

၂၀၂၀ အလွန် ရည်မှန်းချက်တွင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရေးကိုလည်း မျှော်မှန်းထားကြောင်း UPPA အဖွဲ့ဝင်များက တညီတညွတ်တည်း ဆိုသည်။

လက်ရှိတွင် မဟာမိတ်စုဖွဲ့မှုပုံစံဖြင့် ရပ်တည်နေသည့် အစုအဖွဲ့ ၃ ခုရှိနေပြီး UPPA သည် စတုတ္ထမြောက် နိုင်ငံရေး မဟာမိတ် အစုအဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။

ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ပါဝင်သည့် စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ မဟာ မိတ်အဖွဲ့ (UNA)၊ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ပါဝင်သော ညီနောင်တိုင်းရင်းသားပါတီများ ဖက်ဒရေး ရှင်း (NBF) နှင့် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ) ပါဝင်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီမဟာမိတ် (FDA) တို့ ဖြစ်သည်။

You may also like these stories:

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ လူငယ်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းပါဝင်မှု ပိုများလာမလား

ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရေး မျှော်မှန်းချက်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် UNA ပြင်ဆင်နေ

The post ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေး နိုင်ငံရေး ပါတီငယ်များ ပါဝင်သည့် မဟာမိတ် ဖွဲ့စည်း appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့အား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း တင်သွင်းမည် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/01/30/214266.html Thu, 30 Jan 2020 08:29:13 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=214266 ဈေးကွက်ကို ရယ်ဒီမိတ်သနပ်ခါးတွေက ကြော်ငြာကောင်းကောင်း ထုတ်ပိုးမှုပုံစံ ကောင်းကောင်းတွေနဲ့ စားသုံးသူကို ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေအောင် လုပ်နေတာတွေက မြန်မာ့သနပ်ခါး အမှန်တကယ် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ် သူတွေ အတွက် တော်တော်ကို နစ်နာပါတယ်

The post မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့အား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း တင်သွင်းမည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံအား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း (UNESCO) တင်သွင်းနိုင်ရေးအတွက် သာသနာ ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်း သုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာနမှ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြောင်း သိရသည်။

UNESCO သို့ အမည်စာရင်း တင်သွင်းရေးအတွက် အချိန်ဇယား သတ်မှတ်ခြင်းကို ၂၀၁၉ ဇူလိုင်တွင် စတင် ဆောင် ရွက်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းတာဝန်များ ခွဲဝေ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ဟု အမျိုးသားဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်း သိမ်းမြှင့်တင်ရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး အဖွဲ့ဝင် ဦးရဲမြတ်အောင်က ဧရာဝတီကို အတည်ပြု ပြောဆိုသည်။

ယင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပြီးခဲ့သည့် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့က နေပြည်တော်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သနပ်ခါးအသင်း မှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ တက္ကသိုလ်များမှ ဆရာ/ဆရာမများ၊ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် အသီးသီးမှ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ၊ ဌာနဆိုင်ရာများမှ ပညာရှင်များ ပါဝင်သည့် အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲတခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထို အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲမှ ရရှိလာသည့် ရလဒ်များနှင့် ပညာရှင်များ၏ အကြံပြုချက်များ နှင့်အညီ UNESCO သို့ တင်သွင်းမည့် အဆိုပြုလွှာပုံစံကို စတင်ရေးသားနေပြီဟု ဦးရဲမြတ်အောင်က ရှင်းပြသည်။

ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် အသိအမှတ်ပြုစာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် မြန်မာ့သနပ်ခါးနှင့် သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာ နိုင်ငံ နှင့် လူမျိုးကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တခုအဖြစ် နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြု လေးစား တန်ဖိုး ထားလာကြမည် ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးက မိမိတို့လူမျိုး၏ သဘာဝတရားကို မိမိတို့၏ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝနှင့် လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် ပြုပြင်တီထွင် ဖန်ဆင်းတတ်သည့် အသိပညာစွမ်းရည်ကို သိမြင်လာမည်ဖြစ်သလို သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှုကို ခေတ်အဆက်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့ကြပြီး ဆက်လက်ရှင်သန်နေစေရန် ပြည်သူများက ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေမှု ကိုလည်း ဖော်ပြနိုင်မည်ဟု ဦးရဲမြတ်အောင်က ရှင်းပြသည်။

“သနပ်ခါးဟာ အပူပိုင်းဒေသရဲ့ ရတနာ။ သနပ်ခါးကို ချစ်တာဟာ မြန်မာကို ချစ်တာပါပဲ။ အခုလိုအချိန်မှာ အား သစ်လောင်းတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့။ နောင်လာနောက်သားတွေအတွက် သနပ်ခါးဆိုတာလေး သနပ်ခါးရဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေး မှုလေးတွေ မပပျောက် မတိမ်းကောအောင် အဲဒီလိုဟာလေးတွေ ပါဝင်ဆုံးဖြတ်ပါတယ်” ဟုလည်း မြန်မာနိုင်ငံ သနပ် ခါးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်မိုးကလည်း ပြောသည်။

UNESCO သို့ တင်သွင်းမည့် အဆိုပြုလွှာပုံစံကို လာမည့် မတ်လတွင် တင်သွင်းသွားရန်ရှိပြီး ၂၀၂၁ မတ်လ တွင် အသိအမှတ် ပြု၊ မပြု ဆုံးဖြတ်မည်ဟု ကြားသိရကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

အသင်းအနေဖြင့် မြန်မာ့သနပ်ခါး ရိုးရာအစဉ်လာ မပျောက်ပျက်စေရေးအတွက် ပြပွဲ၊ ပြိုင်ပွဲများ၊ အသိ ပညာပေး ဟောပြောပွဲများ၊ လက်ကမ်းစာစောင်နှင့် စတစ်ကာ ပေးဝေခြင်းများ၊ သမိုင်း အထောက်အထားဆိုင်ရာ ရှာဖွေ တင်ပြမှုများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ဟုလည်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည့် မြင်းကပါ ဂူပြောက်ကြီးဘုရား နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၌ သနပ်ခါး လိမ်းခြယ်သည့် ဓလေ့နှင့် ပတ်သက်သည့် အထောက် အထားများ တွေ့ရှိရကြောင်း သိရသည်။

ထို့ပြင် နိုင်ငံ၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် ရေးစပ်ခဲ့သည့် ပျို့၊ ကဗျာ၊ သံပေါက်၊ ဧချင်း၊ လွမ်းချင်း၊ လမိုင်းသူ ဟန်ချင်း၊ ဆန်ဖွတ်တေးများတွင်လည်း သနပ်ခါးအကြောင်း ထည့်သွင်းစပ်ဆို ထားကြသည်မှာလည်း မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါမှုကို တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုထားသည်။

မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့သည် ယူနက်စကို၏ ၂၀၀၃ ကွန်ဗင်းရှင်းပါ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ကို အဓိက နယ်ပယ် ၅ ခုဖြင့် သတ်မှတ်ထားချက်များဖြင့်လည်း အကျုံးဝင်နေသည်ဟုလည်း ရှေး/သု၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြ ထားသည်။

လက်ရှိတွင် မြန်မာ့သနပ်ခါး ဈေးကွက်သည် သနပ်ခါး မပါဘဲ သနပ်ခါးအမည်တပ်ထားသည့် ထိုင်း၊ ကိုရီးယားမှ ဝင်လာသော အလှကုန်များ၊ ပြည်တွင်းမှ ထုတ်လုပ်သည့် သနပ်ခါး ပါဝင်မှု ရာခိုင်နှုန်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသည့် သနပ်ခါး အမည်တပ် အလှကုန်များကြောင့် ဈေးကွက်မကောင်းကြောင်း ဦးကျော်မိုးက ပြောသည်။

အရာတော်မြို့ရှိ တချို့သော သနပ်ခါးစိုက်ခင်းများနေရာတွင် ဈေးကောင်းသည့် လျှော်ဖြူနှင့် ဒန့်ဒလွန်ပင်များ အစားထိုးစိုက်ပျိုးလာသည်ကို မြင်တွေ့နေရသည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

“ဈေးကွက်ကို ရယ်ဒီမိတ်သနပ်ခါးတွေက ကြော်ငြာကောင်းကောင်း ထုတ်ပိုးမှုပုံစံ ကောင်းကောင်းတွေနဲ့ စားသုံးသူကို ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေအောင် လုပ်နေတာတွေက မြန်မာ့သနပ်ခါး အမှန်တကယ် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူတွေ အတွက် တော်တော်ကို နစ်နာပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ဦးကျော်မိုးက ပြည်တွင်းကပဲ ထုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ပကပဲ တင်သွင်းသည် ဖြစ်စေ သနပ်ခါးပါဝင်မှု ရာခိုုင်နှုန်းကို တိတိကျကျ ဖော်ပြစေချင်ကြောင်း၊ သနပ်ခါး အနည်းဆုံး ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်မှသာလျှင် သနပ်ခါး အမည်တပ် ကုန် ပစ္စည်းများကို ခွင့်ပြုသင့်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ သနပ်ခါးအသင်းအနေဖြင့် ဈေးကွက်ထဲရှိ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ သနပ်ခါးအမည်တပ် အမျိုးအစားပေါင်း ၇၀ ခန့် နမူနာဝယ်ယူကာ သနပ်ခါး ပါဝင်မှုနှုန်း စစ်ဆေးပေးရန် သက်ဆိုင်ရာဌာနများသို့ တင်ပြထားသော်လည်း ယနေ့ အချိန်ထိ ထိရောက်သည့် ကိုင်တွယ်မှု မရှိသေးကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလိုက်လျှင် သနပ်ခါးသည် မြန်မာ့မူပိုင်ဖြစ်ကြောင်း တိတိကျ ကျ ဖော်ပြပြီး ဖြစ်သလို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဈေးကွက်တွင်း ဝင်ရောက်လာမှုကိုလည်း အကာအကွယ်ပေးရာ ရောက်မည်ဖြစ်ကာ သနပ်ခါးကုန်ကြမ်း ဝယ်လိုအားတက်လာပြီး သနပ်ခါးဈေးကွက် ပြန်ကောင်းလာနိုင်မည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် သနပ်ခါး စိုက်ပျိုးဧက စုစုပေါင်း ၃ သိန်းဝန်းကျင်ရှိပြီး ဧက ၁ သိန်းကျော် ရှိသည့် အရာတော် တွင် အများဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ ဒုတိယအနေဖြင့် ရေစကြို၊ မြိုင်၊ ပေါက်၊ မုံရွာ၊ ဘုတလင်၊ ယင်းမာပင်၊ ပုလဲတို့ဖြစ်ပြီး ရွှေ ဘိုတွင် အနည်းအကျဉ်းသာ ရှိတော့ကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာတို့၏ ရိုးရာအမွေအနှစ် သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ကို UNESCO သို့ အမည်စာရင်း တင်သွင်းရာတွင် ပြည်သူ များ ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လှုပ်ရှားမှု အဖြစ် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၏ တရားဝင် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် လူထုသဘောထား စစ်တမ်းကောက်ယူမှုတခုကို ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်က စတင် လုပ်ဆောင် နေသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှု့ရန်

အာရှတခွင် ပျံ့နှံ့လာနေသည့် မြန်မာ့ရိုးရာ သနပ်ခါး

The post မြန်မာ့သနပ်ခါး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့အား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း တင်သွင်းမည် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ICJ ကြားဖြတ်စီမံချက်ကြောင့် နိုင်ငံ့အချုပ်အခြာအာဏာ ထိခိုက်ခြင်းမရှိဟုဆို https://burma.irrawaddy.com/news/2020/01/29/214192.html Wed, 29 Jan 2020 11:01:38 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=214192 အစီရင်ခံစာ တင်ပြခိုင်းခြင်းသည် မြန်မာနှင့် ဂမ်ဘီယာ အမှုတခုတည်းတွင်သာ တင်ခိုင်းခြင်း မဟုတ်ကြောင်း၊ အစီရင်ခံစာ တင်ရခြင်းသည် အခွင့်အလမ်းကောင်း တခုဟုသာမြင်ကြောင်း ICJ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင် ဥပဒေအကြံပေး ဦးကျော်တင်က ပြောဆိုသည်။

The post ICJ ကြားဖြတ်စီမံချက်ကြောင့် နိုင်ငံ့အချုပ်အခြာအာဏာ ထိခိုက်ခြင်းမရှိဟုဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအား ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနေ မွတ်ဆလင်များကို လူမျိုးသုဉ်း သတ်ဖြတ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြီး ကြားဖြတ်အစီအမံများ ချမှတ်ပေးရန် လျှောက်ထားမှုအပေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် လိုက်နာရမည့် ကြားဖြတ်အစီအမံ ၄ ချက်ကို ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်က ဆုံးဖြတ် ချမှတ်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ ကြားဖြတ်အစီအမံ (Provisional Measures) ၄ ချက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေ မည့် အချက်များ (လုံးဝ) မပါဝင်ကြောင်း နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံရုံး ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့် ဆွေ က ပြောဆိုသည်။

ICJ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ပူးတွဲ ကိုယ်စားလှယ်တဦးလည်း ဖြစ်သည့် ဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေက ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက် ညပိုင်းက မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော “ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက် ချမှတ် ခြင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ စကားဝိုင်း” ဆွေးနွေးပွဲ၌ ထိုကဲ့သို့ ပြောဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ယခုအဆင့်သည် ပဏာမအဆင့်သာ ရှိသေးပြီး ကြားဖြတ်စီမံချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ မလိုလား၊ မချမှတ်စေချင်သော် လည်းပဲ ICJ သည် ဂျီနိုဆိုက်အမှု မှန်သမျှတွင် ကြားဖြတ်စီမံချက် တောင်းတိုင်း ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ပေးလေ့ရှိကြောင်း၊ Provisional Measures ချမှတ်ခံရသည့် ကိစ္စတွင် ထိတ်လန့်စရာအချက် တခုမှ မပါကြောင်း ဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေ က ရှင်းလင်းပြောဆိုသည်။

ဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေ က “Provisional Measures ချလိုက်တဲ့အတွက် ကျနော်တို့အနေနဲ့ ရှုံးနိမ့်တယ်လို့ ပြောလို့မရပါဘူး။ ချလိုက်တဲ့အချက် တွေကလည်း နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေမယ့်ဟာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိက ၂ ချက်ဖြစ်တဲ့ Provisional Measures နှစ်ခုစလုံးဟာလည်း ကျနော်တို့ အနေနဲ့ ကွန်ဗင်းရှင်း ဝင်ကတည်းက ဒီအတိုင်း လိုက်နာကျင့် သုံးပါမယ်ဆိုတဲ့ commitment တွေကိုပဲ ချမှတ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ICJ က ချမှတ်လိုက်သည့် ကြားဖြတ်အစီအမံ ၄ ချက်အနက် ပထမဆုံး ၂ ချက်ကို ၎င်းအနေဖြင့် ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။

နံပတ် ၁ အချက်သည် လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ သဘောတူညီချက် အပိုဒ်(၂)၌ ဖော်ပြထားသည့် ကျူးလွန်မှုများ (နိုင်ငံတနိုင်ငံရှိ လူမျိုး၊ လူမျိုးစု၊ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် အုပ်စု တခု အပေါ် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးမားစွာ ထိခိုက်စေခြင်း၊ ရည်ရွယ်ချက် ရှိရှိဖြင့် အုပ်စု ၁ စု ကို ဖျက်လိုဖျက်ဆီးလုပ်ခြင်း၊ ထိုအုပ်စုထဲရှိ ကလေးမွေးဖွားမှုကို ပိတ်ပင်တားဆီးခြင်း၊ ထိုအုပ်စုထဲရှိ ကလေးများကို အုပ်စုတခုသို့ အတင်းအကျပ် ပို့ဆောင်ခြင်း) ဖြစ်မလာစေရေး အစီအမံများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။

နံပတ် ၂ အချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တပ်မတော်၊ ပုံမှန်မဟုတ်သည့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ တိုက်ရိုက် (သို့) သွယ်ဝိုက်ရှိသည့် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်း လူပုဂ္ဂိုလ်မဆို နံပါတ် ၁ ပါ အချက်များ ကို မကျူးလွန်စေရန် (လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှု၊ ပြည်သူကိုလှုံ့ဆော်မှု၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ ကြံစည်မှု၌ အတူပါဝင်ခြင်း) ဖြစ်သည်။

ထိုအချက်များကို ICJ က ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာတွင် ဂမ်ဘီယာ အဆိုပြုချိန်က နံပါတ် ၁ တွင် အဓမ္မကျင့်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်း ဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခြင်း၊ နေအိမ်/ရွာများကို မီးရှို့ခြင်း၊ မြေယာပိုင်ဆိုင်မှုများ ဖျက်ဆီးခြင်း၊ စားနပ်ရိက္ခာ မရအောင် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း စသည့် စာသားအသစ် ထပ်ထည့်ခြင်းများကို လက်မခံဘဲ ကွန်ဗင်းရှင်း အပိုဒ် ၂ အတိုင်းသာ ချမှတ်သွားသလို နံပါတ်နှစ်ကိုလည်းပဲ ကွန်ဗင်းရှင်း အပိုဒ် ၃ အတိုင်းသာ ချမှတ်သွားကြောင်း ICJ မြန်မာကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးချမ်းအေးက ရှင်းလင်းပြောဆိုသည်။

ဦးချမ်းအေး က “၁ ရော ၂ ရော ကျနော်တို့ လိုက်နာမယ်လို့ ကတိကဝတ် ပြုထားပြီးအတိုင်း လိုက်လည်း လိုက်နာ နေတယ်။ ဆက်ပြီးတော့လည်း လိုက်နာရမယ့်ဟာတွေကို ဖော်ပြထားတာ။ စာသားအသစ်တွေလည်း မပါဘူး။ ကျနော်တို့ကို ထိခိုက် စေမယ့်ဟာတွေလည်း မတွေ့ရဘူး။ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိပါးစေမယ့် ဟာမျိုးလည်း မတွေ့ရဘူး” ဟု ဆို သည်။

တတိယအချက် ဖြစ်သည့် ဖြစ်ပြီးခဲ့သည့် ကျူးလွန်မှုများမှ ကျန်သည့် သက်သေ အထောက်အထားများကို မဖျက်ဆီး ရန်၊ ထိန်းသိမ်းပေးရန် ဟူသည့် အချက်နှင့် ပတ်သက်၍လည်း ICJ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေ ချုပ်ရုံး၊ အမြဲတမ်း အတွင်းဝန် ဒေါ်သီတာဦးက ရှင်းပြသည်။

ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀၁ အရ ကျူးလွန်သူကို ပြစ်ဒဏ်ကျခံရခြင်းမှ အကာကွယ်ပေးရန် အလို့ငှာ ပြစ်မှုကျူး လွန်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် သက်သေခံချက် အထောက်အထားများကို ဖျောက်ဖျက်ခဲ့မည်ဆိုပါက ထိရောက်သည့်  ပြစ်ဒဏ်များ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဒေါ်သီတာဦး က “သက်သေခံ ဖျောက်ခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဥပဒေ အတိအကျ ရှိပြီးသားပါ။ အိုင်စီဂျေကနေ ချမှတ်တဲ့ တတိယချက်က ဂျီနိုဆိုက်ကျူးလွန်ခြင်းရဲ့ သက်သေခံ အထောက်အထားတွေ မဖျောက်ဖျက်ဖို့။ ဒါဟာ ဥပဒေပြဌာန်းချက်နဲ့ ရှိပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ရခိုင်ပြည်နယ်အရေးဆိုင်ရာ မြန်မာအစိုးရက ဖွဲ့စည်းထားသော လွတ်လပ်သည့် စုံစမ်းစစ်ဆေး ရေးကော်မရှင် (ICOE) အစီရင်ခံစာပါ အချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး နှင့် ပြည်ထောင်စု ရှေ့နေချုပ်ရုံးသို့ အစီရင်ခံစာပါ ကိစ္စများကို ဆက်လက် စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရန်၊ တရားစွဲဆို အရေးယူ ခြင်းများ ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ရာ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးနှင့် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးတို့မှလည်း အသီးသီး ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

ICJ ၏ ကြားဖြတ်အစီအမံ မချခင် ရက်ကတည်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကြေညာချက်အရ စုံစမ်း အရေးယူ ဖော်ထုတ်ကာ တရားစွဲမည် ဆိုလျှင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးနေသည့် ဥပဒေများ အတိုင်း အရေးယူ ဆောင်ရွက်သွားရမည် ဟု ဒေါ်သီတာဦးက ပြောသည်။

နောက်ဆုံးအချက်ဖြစ်သည့် မြန်မာ၏ စီမံဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဆုံးဖြတ်ချက် ချသည့်နေ့မှ ၄ လ အတွင်း အစီရင်ခံစာ တင်ရမည်ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း၌ ၆ လ တကြိမ်ဖြင့် အမှုမပြီးမချင်း ပုံမှန်အစီရင်ခံစာ တင်သွားရန်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ထိုအချက်ကို အစိုးရအနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန်မလိုကြောင်း၊ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိပါးခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း ဝေဖန် သုံးသပ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ထိုသို့ အစီရင်ခံစာ တင်ပြခိုင်းခြင်းသည် မြန်မာနှင့် ဂမ်ဘီယာ အမှုတခုတည်းတွင်သာ တင်ခိုင်းခြင်းမဟုတ်ကြောင်း၊ အစီရင်ခံစာ တင်ရခြင်းသည် အခွင့်အလမ်းကောင်း တခုဟုသာမြင်ကြောင်း ICJ မြန် မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင် ဥပဒေအကြံပေး ဦးကျော်တင်က ပြောဆိုသည်။

ဂျီနိုဆိုက်ကွန်ဗင်းရှင်းကို ဖောက်ဖျက်ပါသည်ဟု အစွပ်စွဲခံရကတည်းက ရင်နာစရာကောင်းသည့် အခက်အခဲဖြစ်ပြီး ထိုအခက်အခဲကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း၊ အစီရင်ခံ တင်ပြခိုင်းမှုမှတဆင့် ဂျီနိုဆိုက် မရှိအောင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ဆောင်ရွက်နေမှုများကို ထိရောက်စွာ တင်ပြနိုင်မည်ဆိုပါက နောက်ပိုင်း အမှု ရင်ဆိုင် သည့်အခါ အမှုနိုင်ရန်အတွက် အထောက်အကူပြုသည့် ခြေလှမ်းတခုဟု ယူဆကြောင်း ဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေ က ပြောသည်။

ကြားဖြတ်အစီအမံ ချလိုက်ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံအတွက် ဒုက္ခအကြီးအကျယ် ရောက်ပြီဆိုသည့် ပြည်သူကို ကြောက် လန့်အောင် ပြောဆိုနေမှုများ တွေ့ရကြောင်း၊ မမှန်ကန်သည့် အချက်အလက်များဖြင့် ပြည်သူ ကြောက်လန့်အောင် လုပ်မည်ဆိုပါက နိုင်ငံကို ထိခိုက်မည်ဖြစ်ရာ ရည်ရွယ်ချက် ရှိရှိ၊ မရှိရှိ အချက်လက် မမှားယွင်းစေရန် ပြန်လည်လေ့ လာကြရန် ၎င်းက တိုက်တွန်းပြောဆိုခဲ့သည်။

ICJ က ချမှတ်လိုက်သည့် ယာယီလုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်များကို ကြည့်လျှင် ICJ က တောင်းမှပြောမှ လုပ်ရမည့် တာဝန်များ မဟုတ်ဘဲ လူ့အခွင့်အရေးကို အမှန်တကယ် လေးစားသည့်၊ ပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အရေးကို ကာ ကွယ်ပေးလိုသည့် အစိုးရတရပ် အနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးရမည့် တာဝန်ရှိကြောင်း လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှား သူများက သုံးသပ်ပြောဆိုသည်။

၆ လတကြိမ် ပုံမှန်တင်သွင်း အစီရင်ခံရမည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် အစိုးရအနေဖြင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု များကို တားဆီးနိုင်ရန် နောက်တခါ တပ်မဖြစ်ရန် မည်သို့ ကာကွယ်ပေးနိုင်သလဲ ဆိုသည်ကို တရားဝင် တင်ပြရှင်း လင်းနိုင်မည့်၊ အစိုးရ၏ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုကို သက်သေပြနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်း တခုဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်မှုများ လည်း ရှိသည်။

ဆက်စပ်လင့်-

ကြားဖြတ် အစီအမံများ မြန်မာ လုပ်ဆောင်ရန် ICJ တရားရုံး ချမှတ်

မလုပ်ပါဘူး မရှုပ်ပါဘူးဆိုပြီး ငြင်းဆန်မှုကြောင့် နိုင်ငံတကာဖိအားတွေ ပိုတိုးလာတာ

မြန်မာ လျှောက်လဲချက်အပေါ် ဂမ်ဘီယာက တုန့်ပြန်ချေပ

ရခိုင်မြောက်ပိုင်းအရေး ကုလသမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာများကို သံသယ ရှိသည်

The post ICJ ကြားဖြတ်စီမံချက်ကြောင့် နိုင်ငံ့အချုပ်အခြာအာဏာ ထိခိုက်ခြင်းမရှိဟုဆို appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မြောက်ဦးဒေသ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ရေး နောက်ဆုံး အဆိုပြုလွှာတင် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/01/28/214107.html Tue, 28 Jan 2020 11:54:34 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=214107 မြောက်ဦးယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ဒေသကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်နိုင်ရေးအတွက် နောက်ဆုံး အဆိုပြုလွှာကို ဇန်နဝါရီ၂၇ ရက်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေးသိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (UNESCO) သို့ တင်သွင်းလိုက်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

The post မြောက်ဦးဒေသ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ရေး နောက်ဆုံး အဆိုပြုလွှာတင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြောက်ဦးယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ဒေသကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်နိုင်ရေးအတွက် နောက်ဆုံး အဆိုပြုလွှာကို ဇန်နဝါရီ၂၇ ရက်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေးသိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (UNESCO) သို့ တင်သွင်းလိုက်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

မြောက်ဦးဒေသနှင့် ပတ်သက်သည့် အဆိုပြု စာတွဲ(မူကြမ်း)ကို၂၀၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်က တင်သွင်းခဲ့ပြီးနောက် UNESCO က မေးမြန်းလာသည့် လိုအပ်ချက်များကို ပြန်လည် ဖြည့်စွက်ကာ အပြီးသတ် တင်သွင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည် ဟု မြောက်ဦး ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်ခင်သန်းက ဧရာဝတီကို ပြော သည်။

“အဲဒီလို တင်လိုက်ပြီဆို လာစစ်ပါတော့မယ်။ ဇူလိုင်လောက်မှာ ဖြစ်မယ်လို့ ထင်တယ်။ တိုးရစ်အနေနဲ့ ဘယ်သူ့ကိုမှ အသိမပေးဘဲနဲ့ တိတ်တိတ်လေး လာကြည့်ပါမယ်။ ကျမတို့ တင်လိုက်တဲ့ဟာတွေက မှန်လား။ ဒါတွေဟာ အစစ်အမှန် လားဆိုတာ တိုးရစ်အနေနဲ့ ဘယ်သူ့မှ မခေါ်ဘဲ လာစစ်ပါမယ်” ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

၂၀၂၀ စက်တင်ဘာတွင် နိုင်ငံတကာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံနှင့် နေရာဒေသများ ကောင်စီ (ICOMOS) မှ ပညာရှင်များက တရားဝင် စစ်ဆေးမှု လာရောက် ပြုလုပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ထို့နောက် ၂၀၂၁ မတ်၊ ဧပြီလများတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပမည့် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ညီလာခံတွင် မြောက်ဦးဒေသအား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရေး မပြုရေး ဆုံးဖြတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ဒေါ်ခင်သန်းက ပြော သည်။

UNESCO သို့ တင်သွင်းထားသည့် အဆိုပြုလွှာတွင် မြောက်ဦးဒေသရှိ ရှေးဟောင်း ကျုံး၊ မြောင်း၊ ခံတပ်၊ နန်းတော် ကုန်း၊ နန်းဓလေ့၊ ညီလာခံ သဘင်ကျင်းပခဲ့သည့် နေရာများ၊ မြောက်ဦးခေတ်က (ပေါ်တူဂီ၊ ဒတ်ချ်) ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ခဲ့သည့် ကုန်တိုက်များ၊ ဒင်္ဂါးများ၊ သင်္ဘောထောက်ကျင်းများ၊ စပါးကျီရာ၊ စဉ့်ရာများ ပါဝင်သည့် ယဉ်ကျေးမှု အမွေ အနှစ် အမျိုးအစားပေါင်း ၂၅ မျိုး၏ သမိုင်းစဉ်များ၊ မြေပုံများနှင့် တကွ ပူးတွဲ ဖော်ပြထားကြောင်း သိရသည်။

တဖက်တွင်လည်း မြောက်ဦးမြို့ပေါ်၌ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်နေသည့်အတွက် တုန်ခါမှုဒဏ်ကြောင့် နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော် ရှိနေပြီဖြစ်သည့် ကိုးသောင်းဘုရား၊ ပိဋကတ်တိုက် စသည်ဖြင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ အက်ကွဲ ပျက်စီးလာသည့်အပေါ် စိုးရိမ်မှုများကလည်း ရှိနေသည်။

မိုင်းများ၊ တိုက်ပွဲများကြောင့် အပြင်ထွက်၍ အပျက်စီးစာရင်း အသေးစိတ် ကောက်ယူနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း၊ ယူနက်စ ကိုမှ တိုးရစ်အနေဖြင့် လာရောက်စစ်မည့်အချိန်၊ စက်တင်ဘာတွင် တရားဝင် လာရောက်စစ်မည့် အချိန်များ၌ ယခုလို တိုက်ပွဲများ ဖြစ်နေမည်ဆိုပါက မည်သို့ ဆက်ဖြစ်မည်နည်း ဟူသည်ကို စိတ်ပူသည်ဟုလည်း ဒေါ်ခင်သန်းက ပြောဆို သည်။

ယခု စစ်ပွဲဖြစ်နေသည့် နေရာများသည် မြောက်ဦးသာမက ဝေသာလီ၊ ဓညဝတီ ဟူသည့် တဆက်တည်း ရှိနေသော ယဉ်ကျေးမှု နယ်မြေများပါ ပါဝင်နေရာ တိုက်ပွဲကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးလာနေပြီဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဒေါ်ခင်သန်းက “အဲဒီနေရာတွေကို အမြောက်နဲ့လည်း ပစ်တယ်။ လေယာဉ်တွေနဲ့လည်း လာပြီးတော့ ချတယ်။ ယဉ် ကျေးမှုနယ်မြေမှာရှိတဲ့ တော်တော်များများကို ထိခိုက် ပျက်စီးမှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီအတွက် စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်လာ တယ်။ ဒါတွေကို နောင်တချိန်မှာ မြင်မှမြင်ရပါတော့မလား ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေကလည်း ဖြစ်လာတယ်” ဟု ပြောသည်။

မြောက်ဦးမြို့ပေါ်တွင် အမြောက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ထိုအခြင်းအရာသည် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေး မှု နယ်မြေနှင့် မအပ်စပ်ကြောင်း၊ ထိုကဲ့သို့ မြို့ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်နေကြမှုများ ရပ်တန့်ရန်အတွက် ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်က အဆိုတင်သွင်း တင်ပြထားသော်လည်း အစိုးရအနေဖြင့် အလေးထား ဆောင်ရွက်မှု အားနည်းနေသေးကြောင်း မြောက်ဦးမြို့နယ် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးထွန်းသာစိန်က ပြောသည်။

“နှစ်ဖက် အဖွဲ့အစည်းတွေကို တောင်းဆိုချင်တာက ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အနီးတဝိုက်မှာ တိုက်ပွဲမဆင်ဖို့။ အမြောက်ကြီးတွေ ထိုင်ပြီး မပစ်ဖို့။ အထူးသဖြင့် ဒီနယ်မြေ အနီးတဝိုက်မှာ စစ်မဲ့ဇုန်ဖြစ်ဖို့အတွက် တောင်းဆိုချင်ပါ တယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

စစ်ပွဲဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တန့်ပါ၊ ဖြစ်ပါဟု ပြော၍မရသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို တော့ ရှောင်ရှားပေးကြပါဟုလည်း ဒေါ်ခင်သန်းက မေတ္တာရပ်ခံသည်။

မြောက်ဦးဒေသကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းသွင်းနိုင်ရေးအတွက်၂၀၁၇ မေလမှ စတင်ကာ မြောက်ဦးဒေသ အမျိုး သားအဆင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းတင်သွင်းရန် ကြိုတင်ပြင်ဆင် မှု လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျူရှေးဟောင်းမြို့များ ဖြစ်သည့် ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းတို့ကို ၂၀၁၄ ဇွန် ၂၂ ရက်တွင် လည်းကောင်း၊ ပုဂံရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသကို ၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင်လည်းကောင်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရပြီး ဖြစ်သည်။

နယ်မြေဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းပါက မြောက်ဦးဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ဖြစ်လာမည့် အလားအလာကောင်းများ ရှိနေကြောင်း ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ပညာ ရှင်များက ပြောဆိုထားသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

မြောက်ဦးဒေသ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဝင်ရေး တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး အပေါ် မူတည် ဟုဆို

သံသယတွေကြား သွေးစွန်းလာတဲ့ ရခိုင်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး

မြောက်ဦးဒေသ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်

The post မြောက်ဦးဒေသ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ရေး နောက်ဆုံး အဆိုပြုလွှာတင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ကြားဖြတ် အစီအမံများ မြန်မာ လုပ်ဆောင်ရန် ICJ တရားရုံး ချမှတ် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/01/23/213739.html Thu, 23 Jan 2020 13:26:26 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=213739 ICJ က မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လိုက်နာရမည့် ကြားဖြတ်အစီအမံ ၄ ချက်ကို ယနေ့ ဆုံးဖြတ် ချမှတ်ခဲ့သည်။

The post ကြားဖြတ် အစီအမံများ မြန်မာ လုပ်ဆောင်ရန် ICJ တရားရုံး ချမှတ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနေ မွတ်ဆလင်များကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံအား ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက စွပ်စွဲပြီး ကြားဖြတ်အစီအမံများ ချမှတ်ပေးရန် လျှောက်ထားမှုကို ကုလသမဂ္ဂ ထိပ်ဆုံးတရားရုံးက နောက်ထပ် အကြမ်းဖက်မှု တားဆီးရေး မြန်မာနိုင်ငံက လုပ်ဆောင်ရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

“ယခုအမှုကို စီရင်ရန် ရုံးတော်တွင် ပဏာမ စီရင်ခွင့်ရှိသည်ဟု ရုံးတော်က ဆုံးဖြတ်သည်” ဟု နိုင်ငံတကာတရားရုံး ICJ မှ သဘာပတိတရားသူကြီး အဗ္ဗဒယ်ကာဝီ အာမက်ယစွတ် က ယနေ့ ကြာသပတေးနေ့ တွင် ပြောသည်။

ICJ က မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လိုက်နာရမည့် ကြားဖြတ်အစီအမံ ၄ ချက်ကို ယနေ့ ဆုံးဖြတ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ
(၁) လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ သဘောတူညီချက် အပိုဒ်(၂)တွင် ဖော်ပြထားသည့် ကျူးလွန်မှုများ (သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ၊ သားသမီးမွေးခြင်းဆိုင်ရာ တားမြစ်ခြင်း) ဖြစ်မလာစေရေး အစီအမံများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်သွားရန်
(၂) မြန်မာစစ်တပ် အပါအဝင် ပြည်သူ့စစ်နှင့် တခြားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ဂျီနိုဆိုက်လုပ်ရပ်မျိုး မလုပ်မိစေရန်၊ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှုများ မလုပ်မိရန်၊ အလိုတူအလိုပါ မလုပ်မိရန် ထိရောက်သည့် အစီအမံများ ဆောင်ရွက်ရန်
(၃) ဖြစ်ပြီးခဲ့သည့် ကျူးလွန်မှုများမှ ကျန်သည့် သက်သေ အထောက်အထားများကို မဖျက်ဆီးရန်၊ ထိန်းသိမ်းပေးရန်
(၄) မြန်မာ၏ စီမံဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ယနေ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့်နေ့မှ ၄ လအတွင်း အစီရင်ခံစာ တင်ရမည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ၆ လတကြိမ်ဖြင့် အမှုမပြီးမချင်း ပုံမှန်အစီရင်ခံစာ တင်သွားရန်တို့ ဖြစ်သည်။

ယနေ့ ICJ တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေး ရှေ့နေတဦးဖြစ်သူ ဦးအောင်ထူးက “ဒါ ကောင်းတဲ့လက္ခဏာပါ။ သို့သော်လည်းပဲ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနဲ့ စစ်တပ်အာဏာပိုင်တွေက ဘယ်လောက်ထိအောင် လိုက်နာနိုင်မလဲ။ ဘယ်လို လိုက်နာမလဲဆိုတာကို စောင့်ကြည့်ရမှာပဲ” ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။

၎င်းက တရားရုံးသည် ဂမ်ဘီယာက တင်သွင်းသည့် အမှုသည် လက်ခံစစ်ဆေးနိုင်သည့်အကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ အမှုကို လက်ခံပြီး ဆက်လက်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အမှု၏ အရည်အသွေး အကျိုးအကြောင်း အဆိုးအကောင်းကို နောက်ဆုံးတွင် ဆုံဖြတ်ချက်ချနိုင်ခြင်း၊ လက်ရှိရရှိထားသော အချက်အလက်များအရ ယခုအမိန့်ကို မချပေးဘူးဆိုပါက ပြုပြင်ကုစား၍ မရနိုင်လောက်သည့် နစ်နာဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်သွားနိုင်သည် ဟူသော သုံးသပ်ချက် ၃ ချက်အပေါ် အခြေခံကာ ကြားဖြတ်အစီအမံ ၄ ချက်ကို ချမှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။

နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေက provisional measures (ကြားဖြတ်အစီအမံ) ဆောင်ရွက်ရန် ချမှတ်လိုက်သည် ဆိုလျှင်လည်းပဲ အမှုမတိုင်ခင် လိုလိုမယ်မယ် ဆောင်ရွက်သည့်ကိစ္စဟုသာ နားလည်သဘောပေါက်ပြီး စိတ်ဓာတ်မကျရန် ပြီးခဲ့သည့် ရက်ပိုင်းက မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားမှ ထုတ်လွှင့်သွားသော ICJ နှင့် မြန်မာစကားဝိုင်း အစီစဉ်တွင် ပြောဆိုထားသည်။

“provisional measures ချတယ်ဆိုရင်လည်း ကျနော်တို့အနေနဲ့ အဲဒီဥစ္စာကို ဘယ်လိုတုန့်ပြန်ရမလဲ၊ ရှေ့နည်းလမ်းတွေကို ဘယ်လိုသွားမလဲဆိုတဲ့ဟာကို သေသေချာချာ စဉ်းစားပြီး အင်မတန်မှ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဥပဒေပညာ ရှင်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ရင်ဆိုင်မယ်” ဟု ဦးကျော်တင့်ဆွေက ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဆက်လက်၍ ၎င်းက ထိုသို့ ရင်ဆိုင်သည့်အခါ ပြည်သူ၏အင်အား လိုကြောင်း၊ ယခုကိစ္စသည် နိုင်ငံ့အရေး ဖြစ်ရာ နိုင်ငံရှိ ပြည်သူ/သား၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအပါအဝင် တိုင်းရင်းသားများအားလုံး၊ နိုင်ငံရေး ပါတီများပါမကျန် အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည်ဟူသော စိတ်ဆန္ဒမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးကြရန်လည်း မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။

တပ်မတော် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းကလည်း ICJ မှ မည်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုး ထွက်လာသည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ညွှန်ကြားချက်နှင့်အညီ ပူးပေါင်းကာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွား မည် ဖြစ်ကြောင်း ယနေ့ နံနက်ပိုင်းက နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မီဒီယာများသို့ ပြောဆိုထားသည်။

“အကောင်းဆုံးကို မျှော်လင့်တယ်။ အဆိုးအတွက်လည်း အတူတူ ပူးပေါင်းပြီး စည်းလုံးညီညွတ်မှုနဲ့ ဆောင်ရွက်သွား မယ်ဆိုရင် ကျော်လွှားနိုင်မယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနဲ့ သွားရင် ဘာမှ ရင်မဆိုင်နိုင်စရာ မရှိဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောဆိုသည်။

ယနေ့ ICJ တရားရုံးက ချမှတ်လိုက်သည့် စီရင်ချက်သည် နိုင်ငံများအတွက် ထိန်းချုပ်အမိန့်နှင့်တူသည့် ပဏာမ အစီအမံများ ချမှတ်ရန် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ တောင်းဆိုမှုကိုသာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုစီရင်ချက်သည် နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်သည်ဟူသော သဘောမဆောင်ဘဲ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

သဟဂ်တွင် စီရင်ချက်မဖတ်ကြားမီ အချိန်အနည်းငယ်အလိုတွင် Financial Times က မြန်မာအရပ်သားခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဆောင်းပါးတပုဒ်ကို ဖေါ်ပြခဲ့ပြီး ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကျူးလွန်ခဲ့နိုင်ကြောင်း သို့သော် ဒုက္ခသည်များ ၎င်းတို့အပေါ် ချိုးဖောက်မှုများကို ပုံကြီးချဲ့ကြောင်း ရေးသားထားသည်။

“လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာနိုင်ငံကို ရှုတ်ချကြတာက လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ ရာဇဝတ်ကြောင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်မရှိဘဲ သက်သေမပြရသေးတဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို အခြေခံတယ်” ဟုလည်းသူရေးသည်။

ပြည်တွင်းယန္တရားများဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျူးလွန်သူများကို အပြစ်ပေးနိုင်ကြောင်းလည်း သူပြောသည်။

You may also like these stories:

အစိုးရ ပေးပို့သည့် ICOE အစီရင်ခံစာ အသေးစိတ် လေ့လာရမည်ဟု တပ်မတော် ပြော

ICOE နောက်ဆုံး အစီရင်ခံစာတွင် လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှု မခိုင်လုံကြောင်း ပါရှိ

မြန်မာမီဒီယာတွေကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ “ရိုဟင်ဂျာ”လော်ဘီများ

The post ကြားဖြတ် အစီအမံများ မြန်မာ လုပ်ဆောင်ရန် ICJ တရားရုံး ချမှတ် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
မလုပ်ပါဘူး မရှုပ်ပါဘူးဆိုပြီး ငြင်းဆန်မှုကြောင့် နိုင်ငံတကာဖိအားတွေ ပိုတိုးလာတာ https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2020/01/22/213549.html Wed, 22 Jan 2020 03:00:54 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=213549 လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူလည်းဖြစ် Equality Myanmar ရဲ့ ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်တဲ့ ဦးအောင်မျိုးမင်းကို ဧရာဝတီ အကြီးတန်း သတင်းထောက် ဇူးဇူး က ဆက်သွယ် မေးမြန်းထားပါတယ်။

The post မလုပ်ပါဘူး မရှုပ်ပါဘူးဆိုပြီး ငြင်းဆန်မှုကြောင့် နိုင်ငံတကာဖိအားတွေ ပိုတိုးလာတာ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
လူမျိုးသုဉ်း သတ်ဖြတ်မှုနဲ့ (ဂျီနိုဆိုက်) ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံကနေ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (ICJ) မှာ တရားစွဲဆိုထားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ လာမယ့် ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်မှာ အဆုံးအဖြတ်ပေးတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

အဖွဲ့ဝင် ၅၇ နိုင်ငံ ပါဝင်တဲ့ အစ္စလာမ်မစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (OIC) ကိုယ်စား ဂမ်ဘီယာက မြန်မာနိုင်ငံကို လူမျိုးသုဉ်း သတ်ဖြတ်ခြင်း ရာဇဝတ်မှု တားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် အပြစ်ပေးရေးဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း ချိုးဖောက်တဲ့ အတွက်ဆိုပြီး နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ သည်ဟိတ်ဂ် (The Hague) မြို့မှာရှိတဲ့ ICJ တရားရုံးမှာ ၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက် က တရားစွဲဆိုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်ပြီး သွားရောက်ဖြေရှင်းခဲ့တဲ့ ဒီအမှုရဲ့ နှစ်ဖက် အပြန် အလှန် နှုတ်နဲ့ကြားနာမှုကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်ကနေ ၁၂ ရက်ထိ ပြုလုပ်ခဲ့အပြီး ကျော်အချိန်မှာ အခုလို အဆုံးအဖြတ်ကို ကြေညာပေးတော့မှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ 

အမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ တရားရုံးကို နှစ်ဖက် တောင်းဆိုချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ တရားရုံးက ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်ချက် ချ နိုင်ခြေရှိလဲ၊ တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကနေ ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်လဲ ဆိုတာတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူလည်းဖြစ် Equality Myanmar ရဲ့ ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်တဲ့ ဦးအောင်မျိုးမင်းကို ဧရာဝတီ အကြီးတန်း သတင်းထောက် ဇူးဇူး က ဆက်သွယ် မေးမြန်းထားပါတယ်။ 

မေး ။ ။ ဂမ်ဘီယာကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို တရားစွဲဆိုထားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ လာမယ့် ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်မှာ တရား ရုံးရဲ့ အဆုံးအဖြတ် ထွက်လာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ICJ တရားရုံးအနေနဲ့ ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တယ်လို့ ထင်ပါ သလဲ။ 

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ အနေနဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက စွပ်စွဲထားသလို ဒီဒေသတွေမှာ ဂျီနိုဆိုက်လို့ခေါ်တဲ့ လူမျိုးသုဉ်း သတ် ဖြတ်မှု မြောက်လား မမြောက်ဘူးလား ဆိုတဲ့အချက်ကို ပြောရတော့ ခက်တယ်။ ဒါကတော့ ဒီခုံရုံးက ဆက်လက် ပြီး ဆွေးနွေးသွားမှာပါ။ ဒါပေမယ့် သေချာတခုကတော့ မြန်မာပြည်မှာ အရမ်းကို ကြီးမားပြင်းထန်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုလို့ သတ်မှတ်တဲ့ အမှုတွေဖြစ်တယ်ဆိုတာတော့ သူတို့အနေနဲ့ ကောက်ချက်ချမယ် လို့ ထင်ထားပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကိုယ်တိုင်က ဒီကိစ္စတွေ ရှိတာရှိပါတယ်။ အာဏာကို လိုအပ်တာထက် ပိုသုံးတာ ရှိတယ်။ တချို့သော ချိုးဖောက်မှုတွေ ရှိနိုင်တယ်ဆိုပြီး သူကိုယ်တိုင် ပြောသွားတဲ့အတွက် တရားရုံးကလည်း ဒီအချက်ကို အနည်းဆုံးတော့ ပြောမယ်ဆိုတာ သေချာပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကျနော်တို့က ဒီကိစ္စ အတွက်ကို ဘယ်လိုမျိုးနည်းနဲ့ ရှေ့ဆက်ပြီး ဆောင်ရွက်သွားမလဲဆိုတဲ့ အချက်ကို စဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။ 

မေး ။ ။ ဂမ်ဘီယာက တောင်းဆိုထားတဲ့ ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ လက်ခံ ဆောင်ရွက် ပေးသင့်တယ်လို့ ထင်ပါသလား။  

ဖြေ ။ ။ ဂမ်ဘီယာဘက်က မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ ဒီလိုမျိုး ကျူးလွန်တဲ့အချက်တွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ ပထမ အချက် တောင်းဆိုထားပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး စုံစမ်းစစ်ဆေးတဲ့အခါမှာ ကျူးလွန်တယ်လို့ တာဝန်ရှိတဲ့သူတွေကို ဖော်ထုတ် အရေးယူပြီးတော့ တရားဥပဒေအရ ဆောင်ကြဉ်းပေးဖို့ ဆိုတဲ့အချက်ကို တောင်းဆိုထားတယ်။ စုံစမ်းစစ်ဆေး မှုမှာ အထောက်အထားဖြစ်နိုင်သော လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုဆိုင်ရာ အထောက်အထား သက်သေတွေကို ဖျက်ဆီးခြင်းမပြုဘဲ လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ဆိုတဲ့ အချက်တွေကို တောင်းဆိုထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီအချက်တွေကို ကြည့်တဲ့အခါ ဂျီနိုဆိုက် မြောက်ခြင်း မမြောက်ခြင်း မဆိုင်ဘူး။ လူ့အခွင့်အရေးကို အမှန်တကယ်  လေးစားသော၊ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ ပြည်သူရဲ့ အကျိုးကို ကြည့်သော၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုကို ကာကွယ်ပေးလိုတဲ့ အစိုးရတိုင်းက လုပ်ဆောင်သင့်တဲ့ အချက်တွေပဲ ဖြစ်တယ်။ တကယ်လို့ အစိုးရတရပ်က ဂျီနိုဆိုက်မြောက်တာမှ လုပ်ဆောင်စရာ မဟုတ်ဘူး။ war crime လို့ခေါ်တဲ့ စစ်ပွဲဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်မှ လုပ်စရာမဟုတ်ဘူး။ ပြည်သူ ပြည်သား တိုင်းပြည်တွင်းမှာ ဒီလိုမျိုး လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုဖြစ်လာလို့ရှိရင် ဒီကိစ္စလုပ်ရမှာ အစိုးရရဲ့ တာဝန်ပဲ ဖြစ်တယ်။ ICJ က ခိုင်းလို့လုပ်တယ်။ ခိုင်းလို့လုပ်ရတယ် ဒါကြောင့် ငါတို့ မလုပ်ဘူးဆိုတဲ့ စိတ်မျိုးမထားဘဲနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့  ပြည်တွင်းမှာ လူ့အခွင့်အရေး လေးစားသော အစိုးရတရပ်ဆိုတာ ပြသဖို့အတွက် ခုနအချက်တွေက ICJ က ပြောသည်ဖြစ်စေ မပြောသည်ဖြစ်စေ လုပ်ရမယ့် အချက်တွေပဲ ဖြစ်တယ်။ 

သူတို့(မြန်မာဘက်)ကတော့ ဒီကိစ္စက ဂျီနိုဆိုက် မမြောက်တဲ့အတွက် ဒါကို ပလပ်ပေးဖို့ ဆိုတဲ့သဘောမျိုး တောင်း ဆိုထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျီနိုဆိုက်မြောက်မှ အစိုးရက တာဝန်ရှိတာ မဟုတ်ဘူး။ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ ဘယ်သူ့ အပေါ်မှာ ဘယ်သူကပဲ ကျူးလွန်ကျူးလွန် ဒါတွေကို လေးစားကာကွယ်ပေးရမှာ အစိုးရအပါအဝင် လူသားတိုင်းရဲ့ တာဝန်ဖြစ်တယ်။ ဒီဟာကို ဂျီနိုဆိုက် မမြောက်တဲ့အတွက် ငါတို့ ဘာမှ လုပ်စရာမလိုဘူးလို့ စိတ်ထားမျိုး မထားစေချင် ဘူး။ ဂျီနိုဆိုက် မြောက်မြောက် မမြောက်မြောက် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုကို ကာကွယ်ပေးဖို့ ပထမဦးဆုံး တိကျ ခိုင်မာသော လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို တကယ်လုပ်ဆောင်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ပြီးလို့ရှိရင် အရေးကြီးတာ က စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး ကျူးလွန်တဲ့သူတွေ ပေါ်လာရင် ဘယ်လိုလုပ်မှာလဲ။ ကျနော်တို့ တိုင်းပြည်မှာ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ တိတိကျကျ ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူနိုင်တဲ့ တရားရေး စီရင်မှုရှိလား။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး အရေးယူနိုင်ခွင့် လုပ်ပိုင် ခွင့်ကရော ရှိရဲ့လား။ ဒါကို ပြန်ကြည့်ပြီး လိုအပ်သလို ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ နောက်တခုက ခံစားရတဲ့ သူတွေ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခံရတဲ့သူတွေကို နစ်နာမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘယ်လိုမျိုး ပြန်ပြီးတော့ အမှန်တရားအတိုင်း ဖြစ်ဖို့အတွက် ဖော်ဆောင်နိုင်မလဲ။ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ရုံတင်မကဘူး။ ဒီလို တိုင်းပြည်က မောင်းထုတ်ခံရတဲ့ အခြေ အနေမျိုးဖြစ်လို့ရှိရင် ဒါကို ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိနဲ့ ပြန်လည်ပြီးတော့ အသိုင်းအဝိုင်း ကြားထဲ ပြန်ရောက်အောင် ဘယ်လိုမျိုး လုပ်ပေးနိုင်မလဲ။ ဒီဟာတွေကို ဒီအစိုးရအနေနဲ့ လုပ်ပေးဖို့ လိုအပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

မေး ။ ။ ICJ က ဆုံးဖြတ်ချက် ထွက်မလာခင်မှာပဲ ရခိုင်ပြည်နယ်အရေးဆိုင်ရာ မြန်မာအစိုးရက ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကကော်မရှင် (ICOE) ရဲ့ နောက်ဆုံး အစီရင်ခံစာ ထွက်လာတယ်ပေါ့။ ဒီအစီရင်ခံစာနဲ့ ပတ်သက်လို့ရော ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။ 

ဖြေ ။ ။ ဒီ ရခိုင်ဒေသ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင်ရဲ့ ပြောကြားချက်နဲ့ သုံးသပ်ချက်ကတော့ ICJ မှာ ဒေါ်အောင် ဆန်းစုကြည်သွားပြီး ဖြေရှင်းတဲ့အတိုင်း တလေသံတည်း ထွက်တာတွေ့ရတယ်။ ဆိုလိုတဲ့အချက်က ဂျီနိုဆိုက် မမြောက်ဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆို ဒါကိုရည်ရွယ်ပြီး လုပ်ဆောင်တယ်ဆိုတဲ့အချက် သက်သေအထောက်အထား မရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့် ဂျီနိုဆိုက် မမြောက်ဘူး ပြောထားတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့အနေနဲ့ မငြင်းတာတခုက ဒီ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တွေ အပါအဝင် ပါဝင်နေတဲ့ အဖွဲ့တွေမှာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေ ကျူးလွန်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်ပွဲဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတွေ ကျူးလွန်ခဲ့တယ် ဆိုတဲ့အချက်ကိုတော့ ဖော်ပြထားတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြောသလို ဘက်ပေါင်းစုံက ချိုးဖောက်နေတဲ့ အရာတွေ ရှိတယ်။ အာဆာလည်း ချိုးဖောက်ပါတယ်။ တပ်မတော်ကလည်း ချိုးဖောက်မှု ရှိကောင်းရှိနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ကော်မရှင်ရဲ့ အစီရင်ခံစာက ရှိပါတယ်ဆိုတာ သက်သေပြလိုက်တာ ဖြစ်တယ်။ 

မေး ။ ။ အဲဒီတော့ ICOE ရဲ့ အစီရင်ခံစာက ICJ တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် တစုံတရာ သက်ရောက်မှုများ ရှိနိုင်မယ်လို့ ထင်ပါသလား။ 

ဖြေ ။ ။ ကျနော်ကတော့ သိပ်ပြီး သက်ရောက်မှုရှိမယ်လို့ မထင်ဘူး။ တကယ်လို့သာ ဒီအစီရင်ခံစာက ပြီးခဲ့တဲ့ တလလောက်က ထွက်ခဲ့ရင် ကြားနာမှု မလုပ်ခင်မှာ ထွက်ခဲ့ရင်တော့ တမျိုးတဖုံ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဘာ ကြောင့်ဆို ဂမ်ဘီယာက ဘယ်အရာကိုပဲ ကိုးကားသွားလဲဆိုတော့ ကုလသမဂ္ဂက ဖွဲ့စည်းပေးတဲ့ FFM (ကုလ သမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေး မစ်ရှင်)က အစီရင်ခံစာကိုပဲ ကိုးကားသွားတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဒီအစီရင်ခံစာ တခုပဲရှိတာ ကိုး။ တကယ်လို့ စောစောထွက်ရင်တော့ တနည်းတဖုံ သက်ရောက်မှု ရှိကောင်းရှိနိုင်ပေမယ့် အခုအချိန်မှာကတော့ ကြားနာမှုတွေ လုပ်ပြီးပြီ။ မကြာမီမှာလည်း ဒီကြားနာချက်ကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြီး ကြေညာတော့မယ်ဆိုတော့ နောက်ဆုံးမှ အသက်ကယ်ဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ပေမယ့် ဆေးမမီဘူးတော့ဘူးလို့ပဲ ကျနော် ပြောချင်ပါတယ်။ 

မေး ။ ။ တကယ်လို့ တရားရုံးအနေနဲ့ ဂမ်ဘီယာက တောင်းဆိုထားတဲ့ ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေ ချမှတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ မယ်ဆိုရင် ဘာတွေဆက်ဖြစ်လာနိုင်မလဲ။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဘယ်လို ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်မယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။  

ဖြေ ။ ။ ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက ဥပဒေအရ အပြစ်ပေးအရေးယူတဲ့ဟာ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတွေက ဘာ လုပ်ဆောင်ပေးရမယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာလောက်ပဲ ပိုများတယ်။ အဲဒီတော့ သူ့အနေနဲ့က နိုင်ငံတွေက ဒီဟာကို လုပ်ဆောင်ပါတယ်လို့ဆိုရင် အခြေအနေ တိုးတက်လာတယ်လို့ သတ်မှတ်ပြီး ဒါက တရားရုံးကလည်း ကျေနပ်သလို ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂရုစိုက်နေတဲ့ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဒါကို အပြည့်အဝကြီး မဟုတ်သည့် တိုင်အောင် အနည်းနဲ့အများတော့ စိတ်ထဲမှာ ကျေနပ်သွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေမျိုး ရှိနိုင်တယ်။ 

ဒါပေမယ့် အဲဒီလိုမဟုတ်ဘဲနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုလည်း မရှိဘူး။ အဖြစ်မှန်တိုင်း ရှိတဲ့ဟာကို မဟုတ်ဘူးလို့ ငြင်းဆန် မယ်။ ဘယ်လိုမှ ဒီကိစ္စကြောင့် လက်မခံနိုင်ဘူးဆိုပြီး လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုခြင်းက နောက်ထပ် ICJ တင်မကဘဲ  နောက်ထပ်သော မြန်မာနိုင်ငံမှာ နည်းမျိုးစုံနဲ့ ဒီလိုမျိုး အရေးယူဆောင်ရွက်ဖို့ တိုက်တွန်းနေတဲ့ ယန္တရားတွေကို ထပ်ပြီးတော့ လုပ်ဆောင်ပေးဖို့အတွက် တိုက်တွန်းလိုက်သလို ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ အားဆေး တိုက်ကျွေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ 

လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်တယ်လို့ စွပ်စွဲခံထိတဲ့ နိုင်ငံမျိုးမှာ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ ပြန်လည်ပြီး ကောင်းအောင် လုပ်နေပါ တယ်။ စွပ်စွဲချက်တွေကို ပြန်လည်ပြီး အဆိုးမြင်တဲ့ ဘဝကနေ အကောင်းမြင်အောင် လုပ်ဆောင်မှုတွေ လုပ်ပါတယ် ဆိုရင် ဒီထက်ပိုမိုဆိုးဝါးတဲ့ ဖိအားပေးမှုတွေ အရေးယူမှုတွေက အနည်းနဲ့အများ အရှိန်လျော့ပါတယ်။ ကျနော်တို့ တိုင်းပြည်မှာ အစဉ်အလာအရ ဖြစ်နေတဲ့ နိုင်ငံတကာ ဖိအားတွေက အစိုးရက မလုပ်ပါဘူး မရှုပ်ပါဘူးဆိုပြီး ငြင်း ဆန်မှုကြောင့် ပိုမိုပြီးတော့ တိုးပွားလာတယ်။ နိုင်ငံတကာနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မရှိဘူး။ ကျူးလွန်တဲ့သူတွေကို အပြစ်ပေး အရေးယူမှု မရှိဘူး။ ကျူးလွန်ခံရတဲ့သူတွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သော ပုံစံမျိုးမရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့် ဖိအားတွေ ပိုမိုများပြားလာတာပါ။ 

ကျနော့်အနေနဲ့ကတော့ ဒီဟာတွေကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ဒီကိစ္စ လုပ်ဆောင်မယ်ဆိုတာကြောင့် နိုင်ငံတကာ ဖိအား ပိုလာမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါတွေကို မလုပ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတကာ ဂရုမစိုက်ပါဘူးဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်မျိုးနဲ့ တုန့်ပြန်မှသာ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖိအားတွေ ပိုမိုများပြားပြီး ကျနော်တို့ မလိုချင်သော စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ အခု အချိန်မှာတောင် ကျူးလွန်တဲ့သူတွေက ဘယ်သူတွေဖြစ်ပါတယ်ဆိုပြီး သူတို့ကို ပိတ်ဆို့မှု ရှိတယ်။ နောက်ပိုင်းဆို နိုင်ငံထိ ပိတ်ဆို့မှုရှိရင်တော့ ကျနော်တို့ တိုင်းပြည်လို ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဦးတည်နေတဲ့ နိုင်ငံအနေနဲ့ ပိုမိုပြီး ဆိုးရွားတဲ့ အခြေ အနေမျိုး ရောက်သွားမှာ ကျနော်တို့လည်း မမြင်ချင်ဘူး။ 

မေး ။ ။ အမှုနဲ့ပတ်သက်လို့ ဘာများ ဖြည့်စွက်ပြောချင်တာမျိုး ရှိပါသေးလဲ။ 

ဖြေ ။ ။ ဒီလိုမျိုး သူတို့တောင်းဆိုတဲ့ အဖြစ်မှန်တွေ စုံစမ်းဖို့ တရားဥပဒေအရ အရေးယူဖို့ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး အချက် အလက်တွေ မဖျောက်ဖျက်ဖို့ မဖျက်ဆီးဖို့ ဒါတွေကို လုပ်ဆောင်ပေးဖို့က တရားရုံးက ညွှန်ကြားမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါမျိုးတွေက လူ့အခွင့်အရေးလေးစားတဲ့ အစိုးရတိုင်း ဒီမိုကရေစီနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို ဦးတည်တယ်လို့ ပြောထားတဲ့ အစိုးရတိုင်းက လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်လို့ တရားရုံးက ဒါမျိုး မတောင်းသည့်တိုင်အောင် လုပ်ပေးရမှာ အစိုးရ တာဝန် ဖြစ်တယ်။ အဲဒီတာဝန်ကို ကျေပွန်မယ်ဆို တိုင်းပြည်လည်းကောင်း အစိုးရလည်း နာမည်ရ ပြည်သူလူထု အတွက် လည်း စိတ်နှလုံးချမ်းသာစွာနဲ့ နေထိုင်စရာကောင်းတဲ့ တိုင်းပြည်ဖြစ်မှာပါ။ 

You may also like these stories:

ဂမ်ဘီယာကို အာဆာအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ကျေးဇူးတင်

မြန်မာနှင့် နိုင်ငံတကာ အခြေအနေများ သမ္မတ ဦးဆောင် ရှင်းပြမည်

ICJ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ယုံကြည်တဲ့ အဆိုတော် သျှီ

The post မလုပ်ပါဘူး မရှုပ်ပါဘူးဆိုပြီး ငြင်းဆန်မှုကြောင့် နိုင်ငံတကာဖိအားတွေ ပိုတိုးလာတာ appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တနင်္သာရီ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်အား အဂတိမှုဖြင့် စွဲချက်တင် https://burma.irrawaddy.com/news/2020/01/21/213495.html Tue, 21 Jan 2020 06:44:15 +0000 https://burma.irrawaddy.com/?p=213495 GGS ကုမ္ဗဏီ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ဦးသိန်းထွေး၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်မြတ်နှင့် ဦးသူရအုံတို့အားလည်း ယနေ့ ရုံးချိန်း တွင်ပင် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၅/၆၃ တို့ဖြင့် စွဲချက်တင်ကြောင်း အမိန့်ချခဲ့ကြောင်း သိရ သည်။

The post တနင်္သာရီ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်အား အဂတိမှုဖြင့် စွဲချက်တင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>
တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်အား အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှု ၄ မှု အတွက် စွဲချက်တင်လိုက်ကြောင်း သိရသည်။ 

အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်၏ အမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စွဲချက် တင်သင့်၊ မတင်သင့်ကို ယနေ့ ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်တွင် ပြုလုပ်သည့် ရုံးချိန်း၌ ဆုံးဖြတ်ရာ တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်က ထိုကဲ့သို့ အမိန့်ချလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

“အမှုအားလုံးအတွက် စွဲချက် တင်လိုက်ပါတယ်။ ကျနော်တို့က အပြစ်မရှိတာကို ဥပဒေဘောင်ထဲကနေ ဆက်ပြီးရင် ဆိုင်သွားမှာပါ” ဟု ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်၏ ရှေ့နေ ဦးနိုင်လင်းထွန်းက ဧရာဝတီကို ပြောသည်။ 

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၁၉ မတ်လအတွင်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်ကို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၅ ဖြင့် အမှု ၄ မှုခွဲကာ တရားစွဲဆိုထားပြီး ယင်းအမှု ၄ မှုအနက် ၂ မှုတွင် GGS ကုမ္ဗဏီမှ တာဝန်ရှိသူ ၃ ဦးကိုလည်း အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၅/၆၃ တို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 

စွဲချက်တင် အမိန့်နှင့် ပတ်သက်၍ အထက်တရားရုံး ဆက်တက်၊ မတက်ခြင်းမှာ ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော် မိသားစု၏ ဆန္ဒ သာဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်းအနေဖြင့် ပြောပြစရာရှိသည်များကို ပြောထားပြီးဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့က တက်မည်ဆိုပါက အထက် တရားရုံးသို့ ဆက်တက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဦးနိုင်လင်းထွန်းက ရှင်းပြသည်။  

“ကျနော်တို့ဘက်ကတော့ ဥပဒေဘောင်ထဲက လုပ်စရာရှိတာ အကုန်လုံး ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်ရဲ့ အခွင့်အရေး အားလုံး လုပ်ဆောင်သွားမယ်။ ဆုံးဖြတ်တာတော့ ရုံးတော်ကနေပဲ ဆုံးဖြတ်မှာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ 

အဆိုပါ ရုံးချိန်းကို ၂ ပတ်လျှင် ၁ ကြိမ် ပုံမှန်ချိန်းဆိုပြီး ပျက်ကွက်လေ့ မရှိကြောင်း၊ ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်၏ အမှု အတွက် သက်သေ ၂၆ ယောက် စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ရုံးချိန်းပေါင်း ၄၀ ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။  

ဦးနိုင်လင်းထွန်းက “စွဲချက် တင်ပြီးပြီဆိုတော့ စစ်ပြီးသား သက်သေတွေကို ပြန်ခေါ် သက်သေစစ်ဖို့ ကျနော်တို့ ခေါ်ထားတယ်။ သက်သေ အကုန်လုံးတော့ မဟုတ်ဘူး။ အမှုတွေမှာ ကိုယ်ခေါ်ချင်တဲ့လူကို ပြန်ခေါ်ထားပြီး စစ်ဖို့ကျန်တဲ့ ဟာလေးတွေ ဒီစွဲချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းသင့်တဲ့ဟာပေါ့။ အဲဒါတွေ ပြန်ခေါ်ထားတယ်” ဟု အမှုလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းပြသည်။

GGS ကုမ္ဗဏီ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ဦးသိန်းထွေး၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်မြတ်နှင့် ဦးသူရအုံတို့အားလည်း ယနေ့ ရုံးချိန်း တွင်ပင် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၅/၆၃ တို့ဖြင့် စွဲချက်တင်ကြောင်း အမိန့်ချခဲ့ကြောင်း သိရ သည်။ 

အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၅ အရ နိုင်ငံရေး ရာထူး လက်ရှိ ဖြစ်သူ (သို့) နိုင်ငံရေး ရာထူး လက်ရှိ ဖြစ်ခဲ့စဉ်က မည်သူမဆို အဂတိလိုက်စားမှု ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ၁၅ နှစ်ထက် မပိုသော ထောင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည့်အပြင် ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ပုဒ်မ ၆၃ အရ မည်သူမဆို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေပါ ပြစ်မှုတရပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်ရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အားထုတ်ခြင်း၊ ပူးပေါင်းကြံစည်ခြင်း (သို့) စီမံခန့်ခွဲခြင်းပြုလျှင် ဖြစ်စေ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်ရာတွင် အားပေးကူညီလျှင် ဖြစ်စေ ယင်းပြစ်မှုအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ချမှတ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။  

You may also like these stories:

တနင်္သာရီ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အာမခံလျှောက်ထားမှု ပယ်ချခံရ

ဒေါ်လဲ့လဲ့မော်ကို တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက် မူတည်၍ ပါတီတွင်း အရေးယူမှု လုပ်မည်ဟု NLD ပြော

ရန်ကုန်တိုင်းစာရင်းစစ်ချုပ်က လွှတ်တော်သို့တင်ခဲ့သော တိုင်းအစိုးရ၏ မူမမှန်သော အသုံးစားရိတ်များ

အလုပ်သမား သံအရာရှိဟောင်း အဂတိလိုက်စားမှုမှ ဘဏ်စာရင်းသက်သေအား တရားရုံးလက်ခံ

The post တနင်္သာရီ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်အား အဂတိမှုဖြင့် စွဲချက်တင် appeared first on ဧရာဝတီ.

]]>