Human Rights

လိပ်ကျွန်းအမှု ဗြိတိန်ရပ်တည်ချက် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ စိုးရိမ်

This article has been converted from Zawgyi One to Unicode

လိပ်ကျွန်းလူသတ်မှု၏ ရှုပ်ထွေးမှု အများအပြားထဲ ဗြိတိန်၏ အခန်းကဏ္ဍလည်း ပါဝင်နေခဲ့သည်။ ဗြိတိန်က ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသည့် ဗြိတိသျှမိသားစု ၂ စုကို ကူညီရန် ကြိုးစားရင်း မျှတသော တရားစီရင်မှု ဖြစ်စေရေး ထိုင်းအာဏာပိုင်များအပေါ် အဆက်မပြတ် ဖိအားပေးနေခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စက ခက်ခဲပြီး ဟန်ချက်ညီမျှမှု ပြည့်စုံစွာ မရခဲ့ပါ။

ဗြိတိန်အစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံပြင်ပ၌ ကြီးမားသည့် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံရနိုင်သည့် အမှုများတွင် ပါဝင်ကူညီခြင်း မပြုရန် ဥပဒေရှိပြီး ယင်းစည်းကမ်းကို ချိုးဖောက်ခဲ့သလောဟု မေးခွန်းထုတ်လာစေရန် Hannah Witheridge နှင့် David Miller တို့ကိုသတ်သူများအဖြစ် စွပ်စွဲခံရသူများအား ကာကွယ်ပေးရန်ထက် စွဲချက်တင်ရန် ပိုမို ကူညီခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်းက ထိုင်းနိုင်ငံမှ ကျော်ကြားသည့် အပန်းဖြေကျွန်းတခုတွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား လူငယ် ၂ ဦး အသတ်ခံခဲ့ရကြောင်း သတင်းများ စတင်ထွက်ပေါ်ခဲ့ချိန်တွင် ပထမဆုံး အနေဖြင့် ဗြိတိန်အစိုးရ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပူဆွေးသောက ရောက်ရသည့် မိသားစုများကို ကူညီရန်နှင့် သေဆုံးသူတို့၏ ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်သယ်ယူနိုင်ရေး ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ လူငယ်ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား၂ ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။ သူတို့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဖြောင့်ချက်ပေးခဲ့ခြင်းမှာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပမ်း၍ ဝန်ခံခိုင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

မျှတစွာ စီရင်ဆုံးဖြတ်မှု မရရှိနိုင်ကြောင်း ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် စိုးရိမ်သတိပေးမှုများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းနှင့် အတူ ဗြိတိန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထိုင်း အကြီးတန်း သံတမန်တဦးကို ဆင့်ခေါ်ပြီး နှိပ်စက်ညှဉ်းပမ်း၍ ဖြောင့်ချက်ရယူခဲ့သည် ဆိုသော သတင်းများ အပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် ထိပ်သီး အစည်းအဝေး တခူတွင်လည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ရေး ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဗြိတိန် ရဲတပ်ဖွဲ့ လာရောက် ခွင့်ပြုရန် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် David Cameron က ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် Prayuth Chan-ocha ကို နားချခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Prayuth Chan-ocha က ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများသည် တရားခံဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာ အရှိဆုံးသူများ ဖြစ်သည်ဟု တရားရုံးစီရင်ချက် မတိုင်မီ ကြေညာခဲ့သူ ဖြစ်ပါသည်။

လိပ်ကျွန်းအမှုသည် အလွန် အကဲဆတ်သော တာဝန်တခုဖြစ်ပါသည်။ နောင်လာမည့် အခက်အခဲများ၏ အစလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ၂ ယောက်လုံး အသက် ၂၂ နှစ် အရွယ် ရှိသည့် ဇော်လင်းနှင့် ဝင်းဇော်ထွန်းတို့ဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ပေးနေသည့် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ရှေ့နေအဖွဲ့သည် အမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို လုံး၀ မရရှိနိုင် သလောက် နီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အမှု စုံစမ်း စစ်ဆေးမှု အပေါ် ၎င်းတို့၏ သုံးသပ်ချက်များကို ကြည့်ခွင့်ရရှိရန် ဗြိတိန်ရဲအဖွဲ့ထံ တောင်းဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသည်။

ထိုင်းအရာရှိများ၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် ဗြိတိန်ရဲအဖွဲ့က အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ မျက်မြင်သက်သေဟု ယူဆရသူများကို တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ အချက်အလက်များကို တရားခံရှေ့နေများသို့ ပေးရန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန်တွင် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းတခု ဖြစ်သည့် Reprieve က ဗြိတိန် အစိုးရအနေဖြင့် တရားခံများ သေဒဏ်ချမှတ် ခံရနိုင်သည့် နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ရာဇဝတ်မှုများကို ဝင်ရောက်ကူညီခြင်း မပြုရသည့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် စည်းမျဉ်းကို ချိုး ဖောက်ခြင်း မပြုရန် သတိပေးခဲ့သည်။

တရားခံအကျိုးဆောင်များ အနေဖြင့် ဗြိတိန်ရဲအဖွဲ့မှ ရရှိခဲ့သည့် အချက်အလက်များကို ကြည့်ရှု့နိုင်သည့် အခွင့်အရေး ရှိသည်ဟု Reprieve က တရားရုံးချုပ်တွင် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တရားသူကြီးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က အဆိုပါ အမှုတွဲများကို သူ ကြည့်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း စီရင်ချက်အပေါ် ကြီးမားစွာသက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည့် အချက်အလက်မျိုး ပါဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အပြစ်အနာအဆာများသည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အခန်း ကဏ္ဍအပေါ် ဆက်လက်၍ စိုးရိမ်နေဆဲဖြစ်သည်ဟု Reprieve အဖွဲ့က ပြောသည်။

“နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းပြီး ရရှိလာတဲ့ သက်သေအထောက်အထားတွေကို အသုံးပြုခြင်းနဲ့ တရားခံ ရှေ့နေတွေအတွက် လုံလောက်တဲ့ အချက်အလက် အရင်းအမြစ်တွေ ထုတ်မပေးတာမျိုး မမျှတတဲ့ စီရင်မှုတွေ ရှိနိုင်တဲ့ ဒီလို အမှုမျိုးမှာ ဗြိတိန် အစိုးရအနေနဲ့ အားလုံးထက် ပိုပြီး အရေးတကြီး လုပ်ဆောင်ရမှာက သူတို့ရဲ့ သြဇာအရှိန်အဝါကို သုံးပြီး စွပ်စွဲခံရသူတွေ တရားမျှတတဲ့ စီရင်ဆုံးဖြတ်မှုကို ရရှိနိုင်ရေး ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Reprieve မှ ဒါရိုက်တာ တဦးဖြစ်သော Maya Foa က ပြောသည်။

“ဒီအမှုလို သေဒဏ်ကျခံနိုင်လောက်တဲ့ ကိစ္စများမှာ ဗြိတိန် ရဲအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေ အနေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက် ပြီးတော့ဖြစ်စေ ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မပြုဖို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်”ဟုလည်း ပြောသည်။

ရှုပ်ထွေးနေသည့် အကြောင်းများထဲမှ နောက်ထပ်တခုမှာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ၂ လကျော်ကြာအောင် မှတ်ချက်ပေးခြင်း မပြုခဲ့သော အသတ်ခံရသူများ၏ မိသားစုများ၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုဖြစ်သည်။ သူတို့နှုတ်ဆိတ် ငြိမ်သက်သည့်အတွက် တရားမျှတစွာ စီရင်ဆုံးဖြတ်ပေးရေး တောင်းဆို ဖိအားပေးလိမ့်မည်ဟု ဖမ်းဆီးခံထားရသူများက မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြစ်မရှိကြောင်းနှင့် ဗြိတိန်ရဲ အဖွဲ့၏ အထောက်အထားများကို လေ့လာနိုင်ရေးအတွက် Hannah Witheridge နှင့် David Miller တို့၏ မိသားစုများက အကူအညီပေးစေလိုကြောင်း ဇော်လင်းနှင့် ဝင်းဇော်ထွန်း တို့က The Guardian သို့ ပြီးခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် ပြောကြားခဲ့ကြပါသည်။

သို့သော်လည်း ပြီးခဲ့သည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ၎င်းတို့ မိသားစုများ၏ ပထမဆုံး ကြေညာချက်များ ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ တဆင့်ထွက်ပေါ်လာသည့်အခါ မမျှော်လင့်ဘဲ ထိုင်းရဲအဖွဲ့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို ထောက်ခံထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ “ကျန်ရစ်သူ မိသားစုအနေဖြင့် ယခုကဲ့သို့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သောအမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက်နေမှုများ အပေါ် ယုံကြည်မှုရှိကြောင်း ပြောကြားလိုပါသည်”ဟု Hannah Witheridge ၏ မိသားစုက ဆိုသည်။

David Miller ၏ မိသားစုကလည်း ဇော်လင်းနှင့် ဝင်းဇော်ထွန်းအပေါ် ညွှန်ပြနေသည့် သက်သေ အထောက်အထားများ ခိုင်မာအားကောင်းပြီး ယုံကြည်လက်ခံနိုင်လောက်သည့် အသွင်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

ထိုသို့ ကြေညာခဲ့သည့် အတွက် ဗြိတိန်ရဲအဖွဲ့၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုက စောင့်ကြည့်လေ့လာသည်ထက် ပိုလွန်သွားမည်ကို လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့များက ပိုမို စိုးရိမ်လာစေခဲ့သည်။

စွပ်စွဲခံရသူများဘက်မှ ဆောင်ရွက်ပေးနေသူများအတွက်မူ ယခုကိစ္စက အခြားအရာများထက် ပိုမို သိသာစေခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ အခြေစိုက် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား လူ့အခွင့် အရေးလှုပ်ရှားသူတဦး ဖြစ်ပြီး တရားခံရှေ့နေ အဖွဲ့ကို ကူညီပေးနေသည့် Andy Hall က ဗြိတိန်ရဲအဖွဲ့၏ အခန်းက က စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောသည်။

သက်သေ အထောက်အထားများကို စွပ်စွဲခံရသူများ၏ ဥပဒေအကျိုးဆောင်များသို့ မျှဝေပေးရန် ငြင်းပယ်ခြင်းက ဗြိတိန် နိုင်ငံ၏ ကျင့်ဝတ်တခုဖြစ်သော သေဒဏ်ချမှတ်ခံရနိုင်သည့် အမှုများတွင် ဝင်ရောက်အကူအညီပေးခြင်း မပြုရေးကို ချိုးဖောက်သလို ဖြစ်သွားနိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်ဟု Andy Hall ကဆိုသည်။

“အချက် အလက်တွေ ထုတ်ပေးဖို့ အခုလို ညင်းပယ်ခဲ့တာက အမှုရဲ့ အကဲဆတ်တဲ့ သဘာဝနဲ့ ၂ နိုင်ငံကြားက နိုင်ငံ တကာ ဆက်ဆံရေး အပေါ် ဂယက်ရိုက်မှုတွေနဲ့ သက်ဆိုင်နေဖွယ်ရာ ရှိပါတယ်” ဟုလည်း သူက ထပ်ပြောသည်။

(လန်ဒန်ထုတ် The Guradian သတင်းစာပါ Peter Walker ၏ Why UK role in backpackers murder case still worries rights groups ကို ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်သည်)

Loading