သတင်း

နှစ် ၅၀ ကျော်ကြာ ကိုလံဘီယာ ပြည်တွင်းစစ် အဆုံးသတ်ပြီ

ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကိုလံဘီယာပြည်သူများက မျှော်လင့်ချက်နှင့် သံသယ ၂ ခုလုံး ထားရှိခဲ့ကြသော်လည်း ကိုလံ ဘီယာ အစိုးရနှင့် လက်ဝဲယိမ်း ပြောက်ကျားများက စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သမိုင်းဝင် ငြိမ်းချမ်းရေး လက်မှတ် ရေးထိုး၍ ရာစုနှစ် တဝက်ကျော်ကြာမြင့်ခဲ့သော ကမ္ဘာအနောက်ခြမ်းမှ အရှည်ကြာဆုံးဖြစ်သည့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ ကို အဆုံးသတ်ခဲ့ကြပါသည်။

ကိုလံဘီယာ သမ္မတ Juan Manuel Santos နှင့် လက်ဝဲယိမ်း ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင် Rodrigo Londono တို့ နှစ် ၅၀ ကျော် ကာလရှည်ကြာပြီး ရက်စက်ကြမ်းတမ်းခဲ့သော စစ်ပွဲကို တရားဝင်အဆုံးသတ်၍ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ကြသည်ကို အမေရိကတိုက်တလွှားမှ နိုင်ငံအကြီးအကဲများ စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။

အဖြူရောင် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ထားကြသည့် ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများက ““Si a la paz (ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထောက် ခံပါ)”၊ “Si, se pudo (ဟုတ်တယ်၊ ငါတို့လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်)” ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။

အခန်းအနားတွင် ကိုလံဘီယာသမ္မတ Juan Manuel Santos ၏ ဘေးတွင် ထိုင်ခဲ့သော အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး John Kerry က “ကိုလံဘီယာနိုင်ငံအတွက် သမိုင်းဝင် နေ့ရက်တခုပါ။ ခက်ခက်ခဲခဲ လုပ်ရတဲ့ အလုပ်တွေ အများကြီး ပြီးမြောက်ခဲ့ပါတယ်။ ခက်ခက်ခဲခဲ လုပ်ရမယ့် အလုပ်တွေလည်း အများကြီး ရှိနေပါသေးတယ်” ဟု ပြောသည်။

တရားဝင် ရေတွက်ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်ပွဲအတွင်း လူ ၂၆၇၁၆၂ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ၁၉၉၀ နှစ်များအတွင်းတွင် တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီးများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများ ပုံမှန်လိုလို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ကိုလံဘီယာ နိုင်ငံလည်း မူးယစ်ဆေးနိုင်ငံတခု ဖြစ်လာနေသည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

၄ နှစ်ကြာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများက ခက်ခဲပင်ပန်းခဲ့ကြောင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုများအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အထူး ကိုယ်စားလှယ် Bernard Aronson ကပြောသည်။ “ကောင်းမွန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးတခုပါ။ နိုင်တဲ့သူလည်း မရှိပါဘူး။ ရှုံးတဲ့သူ လည်း မရှိပါဘူး။ လူတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးရခဲ့ပါတယ်” ဟု သူကပြောသည်။

အမေရိကန် သမ္မတအိုဘားမားကလည်း သူ၏ အစိုးရအဖွဲ့၏ အရေးအပါဆုံသော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အောင်မြင်မှုတခု အဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ ကျူးဘားနိုင်ငံနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်မှု ရရှိရခြင်းနှင့် အတူ အမေရိကတိုက်မှ စစ်အေး တိုက်ပွဲခေတ် လက်ကျန် ပဋိပက္ခ အဆုံးသတ်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

အဓိက ကျေးဇူးတင်ရမည်မှာ အမေရိကန် နိုင်ငံက ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုပေးသည့် Plan Colombia အစီအစဉ် (ကိုလံဘီ ယာနိုင်ငံမှ မူးယစ်ဆေး လုပ်ငန်းများနှင့် လက်ဝဲယိမ်း ပြောက်ကျားများကို တိုက်ဖျက်ရေးတွင် အမေရိကန် နိုင်ငံက စစ်ရေး နှင့် သံတမန်ရေးရာ အကူအညီများ ပေးသည့် အစီအစဉ်) ဖြစ်သည်ဟု အမေရိကန် အစိုးရတာဝန် ရှိသူများကပြောသည်။ အဆိုပါ အစီအစဉ်က ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ခိုက်ရန် ကိုလံဘီယာ အစိုးရကို ဒေါ်လာငွေ ဘီလီယံ ပေါင်းများစွာ ထောက်ပံ့ ပေးခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အလယ်အမေရိကနှင့် အခြားနေရာများတွင် လက်ရှိ အသုံးပြုနေသည့် ပုံစံတခု ဖြစ်သော Plan Colombia အစီအစဉ်တွင် အလေးအနက်ထားရမည့် ချို့ယွင်းအားနည်းမှုများ ရှိနေသည်ဟု ဝေဖန်သူများက ပြောကြသည်။

ကိုလံဘီယာ စစ်တပ်သို့ စစ်ရေးအကူအညီ အပြည့်အဝပေးရေးကို ထောက်ခံသူများကပင်လျှင် လူ့အခွင့်အရေးကိစ္စကို အစောပိုင်းကထဲက ဖြေရှင်းခဲ့သင့်သည်ဟု ပြောကြသည်။

စစ်ပွဲက စစ်တပ်၏ တရားလက်လွတ် သတ်ဖြတ်စီရင်ခြင်းနှင့် လက်ယာယိမ်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကလည်း အလားတူ ပြုလုပ်လာခြင်းများ အပါအဝင် ရက်စက်ကြမ်းတမ်းမှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ လက်ဝဲ ဝါဒီ ပြောက်ကျားများကလည်း အမျိုးသမီးများကို လိင်အကြမ်းဖက်စော်ကားမှုများနှင့် အရပ်သားများကို ပြန်ပေးဆွဲခြင်းများ အပါအဝင် ရက်စက် ကြမ်း တမ်း မှုများကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။

ပြီးခဲ့သည့် နှစ်များအတွင်းတွင် Plan Colombia က ကိုလံဘီယာ နိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်လာခဲ့ပြီး တရားရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကဲ့သို့သော စစ်ရေး မဟုတ်သည့် နေရာများသို့ ငွေကြေးပြောင်းလဲ ထောက်ပံ့မှုများ စတင်ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။

ကိုလံဘီယာ စစ်တပ်သို့ ကူညီ ထောက်ပံ့မှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း ကာလရှည်ကြာစွာ ဥပေက္ခာပြုခြင်းခံခဲ့ရသည့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် အခြေခံ ဝန်ဆောင်မှုများ တိုးချဲ့ရန်၊ မူးယစ်ဆေး ကုန်သွယ်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် ပြည်သူလူထု၏ အခြားလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန် သမ္မတ အိုဘားမား၏ အစိုးရက ကိုလံဘီယာ အစိုးရကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၄၅၀ ထောက်ပံ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

သဘောတူညီချက် သက်ရောက်မှုရှိလာသည့်တိုင် အမေရိကန်၏ အကူအညီများကို ဖြန့်ဖြူးရေးက အခက်အခဲတခု ဖြစ် သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် အထောက်အပံ့ပေးသူများမှာ စိန်ခေါ်မှု အမျိုးမျိုး နှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။

သဘောတူညီချက်အရ Revolutionary Armed Forces of Colombia သို့မဟုတ် FARC မှ တပ်သား ၇၀၀၀ ခန့် က သူတို့၏ လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်ပြီး အရပ်သား အဖြစ်ခံယူရမည် ဖြစ်သည်။ လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲဝင်သူများ မဟုတ် သည့် သူတို့၏ နောက်လိုက် ၁၇၀၀၀ ခန့် လည်းပါဝင်သည်။

“သူတို့ အများစုကို FARC က ကလေးဘဝကထဲက ခေါ်သွားတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် တခြားဘဝတွေကို သူတို့ မသိကြဘူး။ တကယ်လို့ သူတို့ကို တခြားရွေးချယ်စရာ မပေးဘူးဆိုရင် သူတို့က တရားမဝင် လုပ်ငန်းမျိုးဘက်ကို ပြောင်းသွားလိမ့်မယ်။ အရင် အနေအထားမျိုး ပြန်ရောက်သွားတာက အလွန် ရှုပ်ထွေးသွားစေပါလိမ့်မယ်” ဟု အမေရိကန် နိုင်ငံတကာ ဖွံ့ဖြိုးရေး အေဂျင်စီ၊ လက်တင်အမေရိက ဗျူရိုမှ တာဝန်ရှိသူတဦး ဖြစ်သော Marcela Escobari ကပြောသည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက FARC ကို အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြား အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းများ စာရင်းမှ ဖယ်ရှားရေးအတွက် တံခါးဖွင့်ပေးထားသည့် အသွင်ရှိနေသည်။ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ ဖျက်သိမ်းမှုနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး အကောင်အထည်ပေါ်လာခဲ့လျှင် အိုဘားမား၏ အစိုးရက ပြန်လည် သုံးသပ်ခြင်း ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်ဟု သူကပြောသည်။

ယခုသဘောတူညီချက်ကို လက်မခံရန် အလားအလာ ရှိသူများစာရင်းကလည်း ရှည်လျားသည်။

သဘောတူညီချက်ကို လမ်းချော်စေမည့် လှုပ်ရှားမှုတခုကို ကိုလံဘီယာ သမ္မတဟောင်းတဦးက ဦးဆောင် နေသည်။ သဘောထားမတူသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကလည်း သူတို့၏ သေနတ်များကို လက်မှချရန် ငြင်းဆန်ကြဖွယ်ရာ ရှိသည်။ ဖျက်သိမ်းသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ပြန်လည်ချထားပေးမည့် ဒေသများမှ အသိုင်းအဝိုင်းအချို့ကလည်း အတားအဆီး ဖြစ်နေသည်။

ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသား အများအပြား အထူးသဖြင့် အကျိုးအမြတ်များပြားသည့် မူးယစ်ဆေးကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းတွင် ပါဝင် နေသူများက နိုင်ငံကို ပဋိပက္ခ နိုင်ငံတခု အနေအထားတွင် ဆက်လက်ရှိနေခြင်းကို သဘောကျကြမည် ဖြစ်သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးကို အားလျော့စေရန် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည့် ပြောက်ကျားအဖွဲ့ဝင်များကို ဦးတည်၍ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများ ရှိလာ မည်ကိုလည်း အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။ အခြားသော ပဋိပက္ခလွန် အသိုင်းအဝိုင်းအချို့တွင် အလားတူ အဖြစ်များ ရှိခဲ့၍ ဖြစ်သည်။

“ဖျက်ဆီးတာက ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်တာထက် ပိုမြန်ပါတယ်။ ပိုလွယ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေး ရဖို့အတွက် ၄ နှစ် ကြာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒါကို ၄ မိနစ်အတွင်း ဖျက်ဆီးလို့ ရပါတယ်” ဟု သမ္မတ အိုဘားမား၏ အစိုးရမှ အမည်မ ဖော်လိုသူ အကြီးတန်း အရာရှိတဦးက ပြောသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီမှု အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းကို ကုလသမဂ္ဂက ဦးဆောင် စောင့်ကြည့်သွားမည် ဖြစ် သည်။ ၁၉၉၀ နှစ်များက အယ်လ်ဆာဗေဒိုးနှင့် ဂွါတီမာလာမှ စစ်ပွဲများ အဆုံးသတ်ရာတွင် ၎င်း ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည့် အတိုင်းဖြစ် သည်။

သို့သော်လည်း ကိုလံဘီယာမှ တာဝန်က ပိုပြီးရှုပ်ထွေးလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာက အခြားသော အလယ် အမေရိကမှ ပဋိပက္ခများထက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ပိုမိုများပြားစွာ ရှိနေသည့်နေရာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ်မှုလုပ်ငန်း များက ကြီးမားသည့် အစိတ်အပိုင်းတခု ဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မူးယစ်ဆေး ကုန်သွယ်မှု အနေဖြင့် ရှိနေပါသည်။

လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များဖျက်သိမ်းရေးအတွက် ကူညီပေးရန် အပြင် ယခုသဘာတူညီချက်က လယ်သမားများ မြေယာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ချထားရေးနှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ပညာရေးနှင့် အခြားအစိုးရဝန်ဆောင်မှုများ တိုးချဲ့ရေး ကိစ္စများကို လည်း တောင်းဆိုထားသည်။

အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်မည့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆန္ဒခံယူပွဲတွင် လူများစုက ထောက်ခံရန် သမ္မတ Juan Manuel Santos က ကြိုးစားလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်စွာ မဲပေးနိုင်သည့် ဆန္ဒခံယူပွဲ ဖြစ်သော်လည်း ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများက ငြိမ်းချမ်းရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြစေလိုကြောင်း သူကပြောသည်။

“ထောက်ခံမဲပေးကြပါ။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အခုယူကြစို့” ဟု အစိုးရက တိုက်တွန်းထားသည်ကို ကာရေဘီယံ ကမ်းရိုးတမ်းမှ Cartagena မြို့ရှိ လမ်းဘေးဆိုင်းဘုတ်ကြီးများတွင် တွေ့ရသည်။

ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသား အများစုကမူ ယခုသဘောတူညီချက်ကို မျှော်လင့်ချက်နှင့် သံသယ ရော၍ မြင်ကြသည်။ အထူး သ ခြင့် များစွာထိခိုက် နစ်နာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ပြီး ရက်စက်ကြမ်းတမ်းစွာ ပြုမူခဲ့သူများကို စွဲချက်တင် အရေးယူခြင်းမှ ကင်းလွတ် ခွင့်ပေးမည်ကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်နေကြသည်။

ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း FARC အခိုင်အမာ ထိန်းချုပ်ထားသည့်ဒေသရှိ San Vicente del Caguan မြို့မှ ခရစ်ယန် ဘုန်းတော်ကြီး Jose Samuel Garcia က “တချို့ပြည်သူတွေက တရားမျှတမှုကို လိုချင်ကြတယ်။ လူတိုင်းက ခွင့်လွှတ် ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး” ဟုပြောသည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး John Kerry က အသက်မွေးပညာသင်တန်း ကျောင်းတခုတွင် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများ၊ မြေမြုပ်မိုင်း ဒဏ်သင့်ခဲ့သူများနှင့် တွေ့ဆုံသည့် အချိန်တွင် ထို အယူအဆက ပိုမို ပေါ်လွင်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါကျောင်းတွင် ပြောက်ကျား အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများကို ဆံပင်ညှပ်သမား များ၊ လက်သမားများ ဖြစ်လာစေရန် လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးနေသည်။

Jonathan ဟုခေါ်သော ပြောက်ကျားအဖွဲ့ဝင်ဟောင်း တဦးက “ဒီနေ့ ဖြစ်နေတာတွေကတော့ အရမ်းကို ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စစ်ပွဲက အဆုံးသတ်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ပြောခဲ့သည်။ FARC အဖွဲ့ဝင် အများအပြားက သူတို့၏ လက်မောင်းတံဆိပ်များကို အလွယ်တကူပြောင်းလဲ၍ အခြားသော လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များသို့ ဝင်ရောက်သွားကြ လိမ့်မည်ဟုလည်း သူက ခန့်မှန်းခဲ့သည်။

ကိုးကား။ ။ LATimes

Loading