မြန်မာ့အကျပ်အတည်း တုံ့ပြန်မှုပေါ် ASEAN အနာဂတ် မူတည်နေ

ဧရာဝတီ
မတ်လအတွင်း ရန်ကုန်မြို့တနေရာအား ရဲများက နှိမ်နင်းမှု ပြုလုပ်စဉ်/ဧရာဝတီ
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖေါက်မှုများ နေ့စဉ်ဖြစ်ပေါ်နေသောကြောင့် ပိုမိုပြင်းထန်သည့် ကမ္ဘာ့အရေးယူဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်နေသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သောလုပ်ရပ်များကို ကမ္ဘာက ပြစ်တင်ရှုတ်ချနေပြီး ငြိမ်းချမ်းသော ရလဒ်တခုဖြစ်ပေါ်ရေး ကြားဝင်ရန် အိမ်နီးချင်းများဖြစ်သော တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (ASEAN) တို့၏ ဆောင်ရွက်မှုများကို မျှော်လင့်နေကြသည်။

ASEAN အပေါ် ဖိအားမြင့်မားလာနေသည်။ ယခုတကြိမ်တွင် ASEAN အနေဖြင့် အသက်များကို ကယ်ဆယ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတခုဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံမှ အကြမ်းဖက်မှုမရပ်နိုင်လျှင် ထိုအဖွဲ့ကို မည်သူမျှ အလေးအနက်ထားတော့မည် မဟုတ်ပေ။

အဖွဲ့ဝင် ၁၀ နိုင်ငံပါသည့် ASEAN ၏ လက်ရှိဥက္ကဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဘရူနိုင်းဘုရင် ဆူလ်တန် ဟက်ဆာနယ် ဘိုလ်ကီးယားနှင့် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် မူဟစ်ဒင်ယက်ဆက်တို့က မကြာသေးမီက ဘန်ဒါဆာရီဘာဂါဝန်တွင် တွေ့ဆုံပြီးနောက် ပူးတွဲကြေညာချက်တစောင် ထုတ်ပြန်ရာ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများကို ကြမ်းတမ်းစွာ ဆက်လက်ဖြိုခွဲနေသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေကို ကိုင်တွယ်ရေး ဂျကာတာတွင် ASEAN အရေးပေါ်အစည်းအဝေးကျင်းပရန် တနင်္လာနေ့က ဘရူနိုင်းနှင့်မလေးရှားတို့ သဘောတူခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးကို ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် ရှိသည်။

ထိုအရေးပေါ် ASEAN အစည်းအဝေးကို အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ဂျိုကို ဝီဒိုဒိုက မတ်လတွင် အဆိုပြုသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် မြန်မာအကျပ်အတည်းအတွက် ငြိမ်းချမ်းသောအဖြေရရှိရန် ASEAN အဖွဲ့အတွင်း အားထုတ်မှုများကို ဦးဆောင်နေသည်။

တချိန်တည်းတွင် စင်္ကာပူနိုင်ငံကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ပိုမိုများပြားလာသည့် သွေးချောင်းစီးမှုများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြင်းထန်သော စကားလုံးများဖြင့် ပူပန်ကြောင်း ထူးခြားစွာပြောဆိုလာသည်။ သေကြေစေသော အင်အားများ အသုံးပြုခြင်းသည် လက်မခံနိုင်ရုံသာမက လွန်စွာလည်း ဆိုးရွားလှကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ် လီရှန်လောင်းပြောသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဗီဗီယန် ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေသည် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်နေသည့် ကြေကွဲစရာ ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီ၏ ဖြိုခွဲမှုများသည် အမျိုသား ဂုဏ်သိက္ခာ ညှိုးနွမ်းမှုဖြစ်ကြောင်းပြောသည်။

သို့သော် စင်္ကာပူနိုင်ငံအနေဖြင့် ထိုထက်မက ပိုမိုလုပ်ဆောင်သင့်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံသားများက ယူဆသည်။ အဘယ်ကြောင့်နည်း။

စင်္ကာပူသည် မြန်မာနိုင်ငံခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် အကြီးမားဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဖြစ်ပြီး စစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို ဆေးကုသမှုပေးနေကာ မြန်မာအထက်လွှာများအတွက် ဘဏ္ဍာရေးအချက်အခြာနေရာအဖြစ် မြင်ကြသည်။ Economist Intelligence Unit ၏ အဆိုအရ စင်္ကာပူသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံခြားသုံးငွေ ရင်းမြစ်ဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သောနှစ်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၇.၅ သန်းရှိသည်။ စင်္ကာပူ၏နောက်တွင် ရုရှားနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့ ရှိနေသည်။

လက်တွေ့တွင် စင်္ကာပူသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၄.၁ ဘီလျံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ စာရင်းများအရ သိရသည်။ ထိုပမာဏသည် စင်္ကာပူကို ထိုကာလအတွင်း မြန်မာ၏ နိုင်ငံခြားငွေရင်း အကြီးမားဆုံး ရင်းမြစ်ဖြစ်စေပြီး တရုတ်နိုင်ငံထက်ပင် ကျော်လွန်သွားသည်။

စုစုပေါင်းပမာဏတွင် နိုင်ငံစုံလုပ်ငန်းကြီးများ ပါဝင်သော်လည်း စင်္ကာပူနိုင်ငံသားများ၏ လုပ်ငန်းများသည်လည်း အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းမှ ကော်ဖီဆိုင်အထိ သူ့အတိုင်းအတာနှင့်သူ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသော လုပ်ငန်းများဖြစ်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံမှ ချမ်းသာသော လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဗိုလ်ချုပ်များနှင့် အခြားအထက်လွှာများသည် စင်္ကာပူတွင် နေအိမ်များ ဝယ်ယူထားပြီး စင်္ကာပူဘဏ်များတွင် ငွေစာရင်းများ ဖွင့်လှစ်ထားသည်ဟု ယူဆရသည်။ အာဏာရှင်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် စင်္ကာပူတွင် ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူခဲ့သကဲ့သို့ အာဏာရှင်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနှင့် သမ္မတဦးသိန်းစိန်တို့လည်း စင်္ကာပူတွင် ဆေးကုကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းလေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော Myanmar Airways International (MAI) သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် စင်္ကာပူမှ အဆက်အသွယ်အကောင်းဆုံး စီးပွားရေးသမား ဟိုတယ်နှင့် အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းရှင်သူဌေး Ong Beng Seng တည်ထောင်ထားသည့် Region Air အကြား ဖက်စပ်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းဟိုတယ်ဖြစ်ပြီး စင်္ကာပူမှ Raffles Hotel နှင့် မကြာခဏနှိုင်းယှဉ်ပြောလေ့ရှိသော ရန်ကုန်ရှိ ကမ်းနားဟိုတယ်ကို မြန်မာခရီးသွားလုပ်ငန်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့နှင့် စင်္ကာပူအခြေစိုက် General Hotel Management ဟိုတယ်စီမံခန်ခွဲရေးအဖွဲ့တို့ ပူးတွဲပ်ိုင်ဆိုင်ကြသည်။ Reuters သတင်းဌာန၏အဆိုအရ စင်္ကာပူ စတော့အိတ်ချိန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တခုတည်းသော ပြည်ပစတော့အိတ်ချိန်း စာရင်းဝင် Yoma ကို စာရင်းသွင်းထားသည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် စစ်ကောင်စီနှင့် နီးကပ်စွာ ချိတ်ဆက်ထားသည့် အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။

ယခုအခါ ရပ်ဆိုင်းသွားပြီဖြစ်သော အရှေ့ဖျားဒေသ စီးပွားရေးစာစောင်နှင့် ကာကွယ်ရေးသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်း ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဟု ခေါ်သော နဝတ စစ်အစိုးရအတွက် အလွန်လိုအပ်နေသည့်အချိန်တွင် စင်္ကာပူသည် တန်ပေါင်းများစွာသော လက်နက်ခဲယမ်းများ၊ မော်တာလက်နက်များနှင့် အခြားစစ်လက်ပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ပြီး ဖုန်း၊ ဖက်စ်နှင့် ဂြိုလ်တုဆက်သွယ်ရေးများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ဆိုက်ဘာစစ်ရေးဌာနကို ရန်ကုန်တွင် တည်ဆောက်ပေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သို့သော် ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်မှာ ယခင်ခေတ်ကဖြစ်သည်။

ယနေ့တွင် စင်္ကာပူ၊ ထိုင်းနှင့် အခြား ASEAN နိုင်ငံများသည် အသက်များကို ကယ်ဆယ်ရန် ပိုမိုလုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံသားများက ယူဆသည်။ ထိုနိုင်ငံများအနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် ပျက်ကွက်ပါက နေ့စဉ်ပစ်သတ်ခံနေရသော နိုင်ငံသားများ၏ ကံကြမ္မာကို လျစ်လျူရှုသူများအဖြစ် လူသတ်စစ်ကောင်စီကို တိတ်တဆိတ်ထောက်ခံသူများအဖြစ်ပင် စွပ်စွဲခံရမည်ဖြစ်သည်။

ကွယ်လွန်သူ စင်္ကာပူဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း လီကွမ်ယူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေဖန်သူ ခေတ္တ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်မှာ မှတ်သားစရာကောင်းလှသည်။

မြန်မာစစ်တပ်သည် နိုင်ငံကို တည်ငြိမ်အောင်ထိန်းပြီး ပြည်တွင်းစစ်ကို တားဆီးနိုင်သည့် တခုတည်းသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကြောင်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် လီကွမ်ယူကပြောပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အာဏာရလာလျှင် လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် စွမ်းရည်ကို မေးခွန်းထုတ်သည်။ ယနေ့ လီကွမ်ယူ သက်ရှိထင်ရှားရှိသေးလျှင် ထိုပြောဆိုဝေဖန်ချက်ကို အမှားပြင်မည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ် မရှိပေ။

မည်သို့ဆိုစေကာမူ လီ ၏ပြောဆိုမှုကြောင့် ဒေသတွင်းရှိ စင်္ကာပူသံရုံးများရှေ့တွင် ထိုအချိန်က ဒေါသတကြီး ဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အချို့ဆန္ဒပြသူများက လီ၏ ပုံစံတူ အရုပ်များကို မီးရှို့ကြသည်။ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ ဖခင်ကြီးမှာ ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ်လုပ်ပြီး မြန်မာပြည်သူများကို မစော်ကားရန်ပြောကြားခံရသည်။

“မစ္စတာလီက လူတော်တယောက်ပါ။ ဒါမေပယ့် သူက အမြဲတန်းတော့ မမှန်ပါဘူး” ဟု ထိုစဉ်က အတိုက်အခံ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကြေညာချက်တစောင်ထုတ်ပြန်သည်။

လီကွမ်ယူသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များက ရန်ကုန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းနှင့်အတူ ဂေါက်ရိုက်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှကျားဖြစ်လာနိုင်သည့် အလားအလာရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသူဖြစ်သည်။ နိုင်ငံစီးပွားရေးကို ဖွင့်ရန်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအားပေးရန် အာဏာရှင်ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို လီကပြောသော်လည်း သူ၏အကြံကို လိုက်နာခြင်းမရှိပေ။

မြန်မာဗ်ိုလ်ချုပ်များနှင်ပတ်သက်သည့် လီ၏ အမြင်မှန်ထွက်လာအောင် ဆယ်စုနှစ်တခုမျှ စောင့်ရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်က ပေါက်ကြားခဲ့သည့် အမေရိကန် သံတမန်ကြေးနန်းများတွင် လီက မြန်မာဗိုလ်ချုပ်များသည် ထုံထိုင်း ထူအသူများဖြစ်သည်ဟု ပြောကြောင်း သိရသည်။ ထိုကြေးနန်းသတင်းအရ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် စကားပြောရသည်မှာ လူသေနှင့် စကားပြောရသည်နှင့်တူကြောင်း လီက အမေရိကန် သံတမန်များကို ပြောသည် ဟုသိရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်များသည် နိုင်ငံ၏ သယံဇာတများကို စီမံခန့်ခွဲမှုမှားကြောင်း လီက စွပ်စွဲပြီး ၎င်းတို့ကို လက်လျှော့ထားခဲ့သည်မှာ ဆယ်စုနှစ်တခု ကြာပြီဖြစ်ကြောင်း လီကပြောသည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အာဏာရလာသောအခါ ဝန်ကြီးချုပ် လီရှန်လောင်းက ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသည့် အမူအယာပြပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လက်ဆောင်ပေးသော ဓါတ်ပုံတပုံတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသမိုင်းကို ဖေါ်ပြသည်။ ထိုဓါတ်ပုံမှာ သူ၏ ကွယ်လွန်သူဖခင် လီကွမ်ယူက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ မိခင်ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်များကတွေ့ဆုံစဉ် ရိုက်ကူးထားသော ဓါတ်ပုံဖြစ်သည်။

ယခုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကျပ်အတည်းဖြစ်လာသောအခါ စင်္ကာပူသည် ဗြောင်ကျသော သံတမန်ရေးရာ လမ်းကြောင်းကို ရွေးခဲ့ကြောင်း တွေ့ရပြီးဖြစ်သည်။ ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က ASEAN နှင့် စစ်ကောင်စီသို့ သတင်းစကားတခုပေးပို့ရန် ပြင်းထန်သော စကားလုံးများသုံးခဲ့သည်။ ထိုစကားအသုံးအနှုန်းများသည် အရေးပါသည်။ တရားဝင်မှု ငတ်မွတ်နေသော ဗိုလ်ချုပ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေနှင့် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်သူများပေါ် ၎င်းတို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော နှိမ်နင်းမှုများ အပေါ် အိမ်နီးချင်းများ၏ တုံ့ပြန်မှုကို အနီးကပ်လေ့လာနေကြသည်။

“သဘောထား အမြင်တရပ်ရှိဖို့၊ ရပ်တည်ချက်ရှိဖို့ နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အကူအညီပေးဖို့ဆိုတာက ASEAN အပေါ် အယုံအကြည်ရှိမှု၊ အချက်အခြာကျမှုနဲ့ ခေတ်နဲ့ကိုက်ညီမှုရှိဖို့အတွက် အရေးပါတယ်” ဟု ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က လွန်ခဲ့သောအပတ်ကပြောသည်။ ယခုအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် အချိန်ယူရမည်ဖြစ်သော်လည်း ASEAN အနေဖြင့် အဖွဲ့အစည်း၏ အခန်းကဏ္ဍကို ဆုံးဖြတ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း သူပြောသည်။

အင်ဒိုနီးရှားနှင့်အတူ စင်္ကာပူသည် အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေးအတွက် အဓိကကျသော အခန်းမှ ပါဝင်နိုင်သည်။ စစ်ကောင်စီကို ဖိအားပေးရန် အခြားစိတ်တူ ကိုယ်တူနိုင်ငံများ၊ တရုတ်နှင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံမှ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ်ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများကို ရပ်တန့်စေပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှ တရားမဝင်သော အာဏာသိမ်းရန် အားထုတ်မှုကို ရပ်တန့်အောင် ASEAN က လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိလျှင် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် တရုတ်ကဲ့သို့သော အဓိက အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး ပိုမိုကြီးမားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နိုင်ရန် အားပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ အားပြိုင်မှုကြောင့်သာမက “စွမ်းဆောင်ရည်မရှိသည့် အလယ်အလတ်နိုင်ငံများ” အကြား အငြင်းပွားမှုများကြောင့် စိတ်ပျက်နေစေသည်ဟု သံသယကြီးသော လေ့လာသူများက ယူဆကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျဆုံးနိုင်ငံတခုဖြစ်လာနိုင်ပြီး ထိုမတည်ငြိမ်မှုသည် ASEAN နှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအတွက် တိုက်ရိုက်အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်။ ASEAN ၏ “အချက်အခြာကျမှု”နှင့် ၎င်း၏ ငြိမ်းချမ်းမှုထိန်းသိမ်းပြီး ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု မြှင့်တင်ရန် ကတိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အားအနည်းဆုံးကွင်းဆက်ဖြစ်နေသည်။ ယခုအချိန်သည် ASEAN အနေဖြင့် မြန်မာ့အကျပ်အတည်းတွင် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ရမည့် အချိန်ဖြစ်ပေသည်။

(ဧရာဝတီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းပါ ASEAN’s Future Depends on Its Response to Myanmar Crisis ကို ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)

You may also like these stories:

မြန်မာ့အရေး အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ ဆွေးနွေးမည်

CRPH ကို တရုတ်သံရုံး ဆက်သွယ်

အိန္ဒိယရဲ့ မြန်မာအပေါ်ရပ်တည်ချက် ဒီမိုကရေစီရေးအတွက်တဲ့လား

ပြည်သူလူထုရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လျှော့မတွက်နဲ့

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
Loading