လွန်ခဲ့တဲ့တရက်က…မိတ်ဆွေ တဦးက… “မေတ္တာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မြန်မာ ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာမှာ ချို့ယွင်းချက်တွေ၊ မှားနိုင်တာတွေ အများကြီး ရှိနိုင်တဲ့ အကြောင်း ပြောပြတယ်။
“မေတ္တာ” ဆိုတာကို မြန်မာလို “ချစ်ခြင်း” လို့ ပြန်ဆိုတတ်ကြတယ်။
“မေတ္တာ”ဆိုတာကို အနက် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုဖို့ ခက်သလို၊ “ချစ်ခြင်း” ဆိုတာကိုလည်း အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုဖို့ ခက်နေပြန်တာပဲတဲ့။
ဒီတော့ မေတ္တာ ရဲ့ သဘောကလည်း ရှုပ်၊ ချစ်ခြင်း ဆိုတာကလည်း မရှင်းမလင်း ဖြစ်နေတယ်။
ပြောတတ်ကြတယ်။
ချစ်တယ် ဆိုတာ တခုခု လိုချင်တာ၊ ရချင်တာ၊ (ယောက်ျားက မိန်းမကို၊ မိန်းမက ယောက်ျားကို) ပိုင်ချင်တာ၊ မေတ္တာ ဆိုတာကတော့ ပေးချင် ကမ်းချင်တာ၊ ကူညီချင်၊ ယိုင်းပင်းချင်တာ၊ ဒါကြောင့်…
ချစ်ခြင်း ဆိုတာက “အယူ” ၊ မေတ္တာ ဆိုတာက “အပေး” တဲ့ဗျ။
ဒါဆိုရင်… ချစ်ခြင်းဆိုတာက ငါ့အတွက်…ငါ့အတွက်… မေတ္တာ ဆိုတာက သူ့အတွက်… သူ့အကျိုး အတွက်… လို့ ပြောရမလို ဖြစ်နေတယ်။
ဒီလို ပြောနိုင်ရင်…
ချစ်ခြင်း ဆိုတာက ငါ့အတွက် ဆိုတဲ့ ကိုယ်ကျိုး မျှော်ခြင်း ဝါဒ Consequentialism ဖြစ်ပြီး မေတ္တာ ဆိုတာက သူ့အကျိုး အတွက်ပဲ ကြည့်တဲ့ ဝါဒ Non-Consequentialism ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုရမယ်တဲ့။
ဒါဆိုရင် မိန်းမတွေရဲ့ အချစ်ဟာ ချစ်ခြင်းပဲ ဖြစ်တယ်။ မေတ္တာတော့ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ လူကြီးသူမတွေ ပြောကြတဲ့ အဖြစ်အပျက် တခု ရှိတယ်။
ဘာလဲ ဆိုတော့…
တခါမှာ… တောကြက်အုပ် နှစ်အုပ်ဟာ တောတွင်း တနေရာမှာ ဆုံကြတယ်။ ဒီလို ဆုံကြတော့ ဟိုဘက် ကြက်အုပ်က ခေါင်းဆောင်နဲ့ ဒီဘက် ကြက်အုပ်က ခေါင်းဆောင် ကြက်ဖ နှစ်ကောင် ခွပ်ကြတော့တာပေါ့။
ဒီလို ခွပ်နေကြတာကို ကြက်မတွေက ဝိုင်းကြည့်နေကြတယ်။
ဟိုဘက် အုပ်စု၊ ဒီဘက် အုပ်စု နှစ်ခုလုံးက ကြက်မတွေ ဝိုင်းကြည့်နေကြတာ၊ ဝိုင်းကြည့်နေကြတာက လွဲလို့ ဘယ်ကြက်မကမှ ဝင်မကူဘူး။
ကြာတော့… ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်တွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရတဲ့ ကြက်ဖဟာ အရှုံးပေးပြီး ထွက်ပြေး သွားပါလေရော။
ဒီလို ရှုံးပြီး ထွက်ပြေးသွားတဲ့ ကြက်ဖနောက်ကို ရှုံးတဲ့ အုပ်စုက ကြက်မတွေဟာ လိုက်ပြေးမယ်၊ အဖော်အဖြစ် လိုက်သွားမယ် ထင်သလား၊ ဝေးပါသေးတယ်တဲ့။
နိုင်တဲ့ ကြက်ဖနောက်ကိုသာ ပေါင်းပြီး ကြက်မ နှစ်အုပ်လုံး လိုက်သွားကြပါရော…။
မိန်းမတွေဟာ အဲဒီ အုပ်စုဝင်တွေလိုပဲတဲ့ဗျ။ အောင်နိုင်သူ၊ သူများထက် သာတဲ့သူ…သူ့ထက်သူ ရာထူး၊ ဂုဏ်၊ ငွေ၊ တင့်တယ်မှု၊ ကျော်ကြားမှု…ဒါတွေ သာလွန်တဲ့သူ နောက်ကိုပဲ လိုက်တာပဲ။
ဒါပေမယ့်…ကိုယ့်နောက် လိုက်လာသူကိုလည်း…သူကတော့ ငါ့ကို တကယ် မေတ္တာရှိလို့ လိုက်လာတာ…လို့များ မထင်လိုက်ပါလေနဲ့။
ဘဝခရီး တနေရာမှာ ဟိုကြက်ဖ ရှုံးသလို ရှုံးတာတွေ၊ မအောင်မြင်တာတွေ၊ စီးပွားရေး စသည်မှာ အထိနာတာတွေ ရှိနိုင်တယ်။ ကိုယ့်ထက်သာတဲ့ ကြက်ဖမျိုးနဲ့ တွေ့နိုင်သေးတယ်။
တချို့ဆို…အိမ်ထောင်ကျပြီး ဖြစ်နေတာတောင်မှ…လက်ရှိလူထက် သာတဲ့လူ… အောင်မြင်တဲ့သူနဲ့ ဆုံတဲ့အခါ အဲဒီလူနောက် လိုက်သွား ပါသွားတာမျိုးတောင် ရှိတယ်။
တချို့ကတော့…အိမ်ထောင် ဆိုတဲ့ အထိန်းအချုပ်ကြီးကို မကျော်လွှားနိုင်လို့ မလိုက်ဘဲ နေရတာမျိုးလည်း ရှိတာပေါ့။ မလိုက်ဘဲသာ နေနေရတယ်။ စိတ်ကတော့ သူနဲ့သာ ဆိုရင်…လို့ စိတ်ကူးယဉ်ချင် ယဉ်နေဦးမှာ။
လူက မလိုက်ပေမယ့် စိတ်က လိုက်ချင် လိုက်သွားဦးမှာ…
ဒါကြောင့်ဗျာ။
အမျိုးသမီးတွေမှာ “မေတ္တာ” ဆိုတာ မရှိဘူး။ အချစ်ပဲ ရှိတယ်လို့ ပြောရင် မှန်လေမလားဘဲ။
အမျိုးသမီးတွေက ပြောတတ်တယ်။
အသည်းနှလုံးနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ ဦးနှောက်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ပြီး အိမ်ထောင်ပြုရတာပါတဲ့။
ချစ်တော့ ချစ်ပါတယ်… ဒါပေမယ့်… ဆိုတဲ့ သဘောပေါ့။
ပြီးတော့…
ဖြစ်ချင်တာထက် ဖြစ်သင့်တာကို ကြည့်ပြီး အိမ်ထောင်ပြုရတာပါ လို့လည်း ဆိုတတ်သေးတယ်။
သူတို့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ သူတို့ကတော့ ဟုတ်နေမှာပဲ။
ဒါပေမယ့်… ရှုံးသူဘက်ကနေ ကြည့်ရင်တော့ သူတို့ အသည်းနှလုံးက မာကျောပါတယ်ဗျာ။ သူတို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကလည်း အကြင်နာ မဲ့လွန်းပါတယ်။
* * * * *
မိတ်ဆွေ ဖြစ်သူက… အခု ပြောပြခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ပြောပြပြီးတဲ့ နောက်မှာ ခပ်လှမ်းလှမ်းကို ငေးနေပါတယ်။
ကျနော်က… သူ့ကိုကြည့်ရင်း သာသူနောက် ကောက်ကောက်ပါအောင် လိုက်ပါသွားလေသူ တဦးကို… သူလှမ်းမျှော် ကြည့်နေလေရော့သလား… လို့ တွေးနေမိပါတယ်။ ။
အမှတ် (၇၂)၊ အင်တာဗျူး ဂျာနယ်။
(ဒဿန စာပေများ ရေးသားသော စာရေးဆရာကြီး နန္ဒာသိန်းဇံ ရေးသားခဲ့သည့် ဤဆောင်းပါးကို Eight Dragon Books စာပေတိုက်က ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော “ပြောရင်း ပြောနေမည့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ” စာအုပ်မှ ကူးယူ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဆရာကြီးသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၄ ရက် အသက် ၆၄ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။)
