နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်တရားရုံး (ICC) ၏ ဥပဒေအရာရှိ ဖာတို ဘင်ဆူဒါကို အမေရိကန် နိုင်ငံက ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ ပိတ်ပင်လိုက်ကြောင်း ၎င်း၏ရုံးက ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားလိုက်ပြီး ယင်းသို့ ရုပ်သိမ်းရခြင်းမှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ကျူးလွန်ခဲ့ဖွယ် ရှိသော စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို ၎င်းက စုံစမ်းခဲ့ခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
မည်သည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားကို မဆို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိသူ ICC အဖွဲ့ဝင်များအား အမေရိကန် နိုင်ငံက ပြည်ဝင်ခွင့် ငြင်းပယ်၊ သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းရလိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုက်ပွန်ပေယိုက ယခင်လက ပြောဆိုခဲ့သည်။
ယင်းတုံ့ပြန်မှုသည် စစ်ရာဇဝတ်မှု ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့ အမြဲတမ်း တရားရုံး၏ ဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် မလျော်ကန်သော ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှုဖြစ်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကျွမ်းကျင်သူများက ဝေဖန်လိုက်သည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ ထံမှလည်း အလားတူ ဝေဖန်ထောက်ပြမှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
“အမေရိကန် အာဏာပိုင်တွေက ဒီဥပဒေအရာရှိကို ပြည်ဝင်ခွင့် ပိတ်လိုက်တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ အတည်ပြု နိုင်ခဲ့ပါတယ်” ဟု ဘင်ဆူဒါ၏ ရုံးက ရိုက်တာသို့ အီးမေးလ်ဖြင့် ပြောကြားသည်။
ဖာတို ဘင်ဆူဒါ အနေဖြင့် အမေရိကန်သို့ လာရောက်၍ ၎င်း၏ ကုလသမဂ္ဂ တာဝန် ဝတ္တရား ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိခိုက်မှု မရှိစေသင့်ကြောင်း နားလည်ရသည်ဟု အဆိုပါ မေးလ်တွင် ဆိုထားသည်။
ICC သည် ကုလသမဂ္ဂ တရားရုံး မဟုတ်သော်လည်း ဘင်ဆူဒါသည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီထံသို့ ဟိဂ်မြို့ရှိ ICC ကိုယ်စား ပုံမှန် တင်ပြရသည်။
ကုလသမဂ္ဂသို့ တရားဝင် လာရောက်ရသည့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများက အဖွဲ့ဝင်များအတွက် သံတမန် ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ လျှောက်ထားနိုင်ကြောင်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာန ပြောခွင့်ရသူက ဆိုသည်။
“ပြည်ဝင်ဖို့ အရည်အချင်း ပြည့်မီမှုကိုကြည့်ပြီးတော့ လျှောက်ထားသူတွေကို ကျနော်တို့က အဆောတလျင် ထောက်ခံပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု အဆိုပါ ပြောခွင့်ရသူက ရှင်းပြသည်။
အမေရိကန်သည် အခြားအင်အားကြီး နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော ရုရှားနှင့်တရုတ်ကဲ့သို့ပင် ICC အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ပေ။
ဘင်ဆူဒါသည် သူ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို “ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာပေးခြင်း ကင်းစွာဖြင့်” ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သွားလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ ဥပဒေအရာရှိရုံးက ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောသည်။
အာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခများ၌ စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း အားလုံးအပေါ် စွဲချက်များကို သူ့အနေဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလကတည်းက စုံစမ်းစစ်ဆေးနေခဲ့ရာတွင် သံသယ ရှိသူများအား ဖမ်းဆီးမှုတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည့် အခန်းကဏ္ဍလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ICC တရားသူကြီးများက အကြောင်းချင်းရာများကို သုံးသပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး အာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံတွင် တရားဝင် ကွင်းဆင်း၍ စုံစမ်းလေ့လာရန် ဆုံးဖြတ်ချက် မချရသေးပေ။
ICC သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၂၂ နိုင်ငံပါဝင်သော နောက်ဆုံး အထောက်အကူပြု တရားရုံးတရုံး ဖြစ်သည်။ ရက်စက်သည့် စစ်ရာဇဝတ်မှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ဆိုးဝါးသော ကျူးလွန်မှုများအပေါ် နိုင်ငံများအနေဖြင့် စီရင်ဆုံးဖြတ်ရန် မစွမ်းနိုင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ဆန္ဒမရှိခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ ICC က တရားစီရင် ပေးနိုင်သည်။
ကိုးကား ။ ။ Reuters
