Rich Cho က ဆန်ဖရန်ဆစ္စကိုမှသည် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားအထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တလွှားတွင် ရရှိနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး မြန်မာအစားအစာများ စာရင်းကို ကရား ရေလွှတ် ပြောပြနိုင်သောသူ တယောက်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သော မြန်မာရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်သူတဦး၏ သားဖြစ်သည့် Rich Cho က “ကျနော် အားလုံးကို သဘောကျတယ်” ဟု ပြော သည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ်အနည်းငယ် အတွင်းတွင် အမေရိကန် ကြေးစားဘတ်စ်ကက်ဘော အသင်း တသင်း၏ ပထမဆုံးသောအာရှနွယ်ဖွား အထွေထွေ မန်နေဂျာ ဖြစ်လာသည့်အတွက် သူ့ကို လူအများ၏ စိတ်ဝင်စားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ယခု အသက် ၄၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော Rich Cho သည် သူ၏ မိဘများနှင့်အတူ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာလာခဲ့ ချိန်က အသက် ၃ နှစ်အရွယ်သာ ရှိသေးသည်။ သို့သော်လည်း အခုအချိန်မှာတော့ သူက အမျိုးသား ဘတ်စ်ကက်ဘော အစည်းအရုံး (NBA) မှ နာမည် ကျော် ကစားသမားနှင့် တန်းတူယှဉ်၍ ရပ်နိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူတို့မိသားစုအတွက် ထူးခြားသော အမှတ်ရစရာများရှိခဲ့ရာ မိခင်မြေနှင့်လည်း အဆက် အသွယ် ဘယ်တုန်းကမှ မပြတ်ခဲ့ပါ။
ယမန်နှစ် ဩဂုတ်လအတွင်းက အထွေထွေ မန်နေဂျာအဖြစ် လက်ရှိလုပ်ကိုင်နေသော Charlotte Hornets အသင်းမှ ခွင့်ယူပြီး ရန်ကုန်ရှိ ဆွေမျိုးများ ထံသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သလို မြန်မာပြည်တွင်း မှ ကစားသမား များကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
ယခုခရီးစဉ်သည် သူ၏ တတိယအကြိမ်မြောက် ခရီးစဉ်ဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၂၀ဝ၄ ခုနှစ် က လာရောက်ခဲ့သည်။
“ကျနော်လာခဲ့တဲ့နေရာကို မြင်ရတာ မယုံနိုင် လောက်အောင်ပါပဲ” ဟု Rich Cho က မြောက်ကာရို လိုင်းနားရှိ သူ၏နေအိမ်မှ တယ်လီဖုန်းဖြင့် ဧရာဝတီ သို့ ပြောပြသည်။ သူငယ်စဉ်ဘဝက ခရီးများစွာ မသွားခဲ့ရသည့် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံကို ပုံဖော်ကြည့် ရန် သူ့အတွက် ခက်ခဲခဲ့ရသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်က အထီးကျန်ဖြစ်နေသည့် ရန်ကုန် မြို့သည် တင်းနစ်၊ ဆော့ဖ်ဘောနှင့် ဘတ်စကက် ဘော ကစားရင်း Rich Cho ကြီးပြင်းအရွယ်ရောက် ခဲ့သော ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်နှင့် ကွာခြားလွန်းနေသည် ဟု ခံစားရသည်။
အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဆီယက်တဲလ် ရှိ ဘိုးအင်းကုမ္ပဏီတွင် Rich Cho အလုပ်ဝင်ခဲ့ သည်။ ထို့နောက် အလုပ်အကိုင်သစ်တခု ပြောင်းလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းမှာ အားကစားကို ချစ်မြတ်နိုး သောစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် eattle Supersonics ဘတ်စကက်ဘော အသင်းတွင် အလုပ်သင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ၁၅ နှစ်ကြာ သည့်အခါ အသင်း၏ ဒုတိယ အထွေထွေမန်နေဂျာ ဖြစ်လာပြီး ဥပဒေဘွဲ့လည်း ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်ရောက်သည့်အခါ အော်ရီဂွန် ပြည်နယ် ပို့တ်လန်းရှိ Portland Trail Blazers အသင်းတွင် အထွေထွေမန်နေဂျာအဖြစ် ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံရခြင်းကတော့ သူ့အတွက် ဂုဏ်ယူဝံ့ြွကားစရာ မဟုတ်ခဲ့ဟု သူကဆိုသည်။ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော အတွေ့အကြုံတခုဖြစ်သလို အလုပ်တွင်လည်း ၁ နှစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့ သည်။
“Portland Trail Blazers အသင်းက အလုပ်ကို လက်လွှတ်ခဲ့ရတာက ကျော်ဖြတ်ဖို့ခက်ခဲ တဲ့ ကိစ္စတခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါက NBA မှာ ကြုံနေကျဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလောကမှာ အလုပ်နဲ့ပတ်သက်လို့ အပြောင်းအလဲတွေအများကြီး ရှိပါတယ်” ဟု သူကဆိုသည်။
မကြာမီမှာပင် Charlotte Hornets အသင်း၏ အထွေထွေမန်နေဂျာအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် မြောက်ကာရိုလိုင်းနား ပြည်နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ “ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ ကျနော့်ခြေထောက် ပေါ် ကျနော် မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြန်ရပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်”ဟု Rich Cho က ပြောသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အောင်မြင်သော ဘဝတခု တည်ဆောက်နိုင်ရန် သူ၏မိဘများ အားထုတ် ခဲ့ကြရာတွင် ပြောင်းရွှေ့အခြေချ နေထိုင်သူများ အတွက် မဆုတ်မနစ် ကြိုးစားခြင်းက မရှိမဖြစ် စွမ်းရည် ဖြစ်သည်ဟု သူမြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
စာနယ်ဇင်းသမားဟောင်း တဦးဖြစ်သည့် ဦး အောင်အောင်ချို (Alan) နှင့် ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ရီ (Shirley) တို့ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ဘဝတခုကို ရှာဖွေရန် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံကို စွန့်ခွာ၍ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။ အင်ဒီယားနားပြည်နယ် ဖို့တ်ဝိန်းရှိ ဘုရားကျောင်းတခု၏ အထောက်အပံ့ရရှိခဲ့ သည့်အတွက် ထိုသို့ လာရောက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် ဆီယက်တဲလ်တွင် သူတို့ အခြေချသည့်အချိန်တွင် သူတို့မိသားစု၏ မျိုးရိုး မှတ်တမ်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံနှင့် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့များက မကြာခဏ ကြုံတွေ့လာရသည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ကာကွယ်မပေးခဲ့ပါ။
“ကျနော့်အဖေက ကျပန်းအလုပ်တွေ တော်တော် များများ လုပ်ခဲ့တယ်။ 7-Eleven ဆိုင်မှာ ညသန်း ခေါင်ကနေ နံနက် ၈ နာရီအထိဆင်းရတဲ့ အဆိုင်း မှာ နှစ်အကြာကြီးလုပ်ခဲ့ရတယ်။ အသုံးစရိတ် ကာမိ အောင်လို့ ကျနော့်အမေက စာကြည့်တိုက်တခုမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ရတယ်။ ကျနော်တို့ အဆင်ပြေပြေ နေနိုင်ဖို့ အချိန်တခုကြာခဲ့တယ်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြတဲ့ တခြားမိသားစု တွေလိုပါပဲ။ ဘဝခရီးက ကြမ်းခဲ့ပါတယ်” ဟု Rich Cho က ပြန်ပြောပြသည်။
သူတို့၏ မိသားစုဝင်များ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် တချိန်က အမှတ်တရအကြောင်း တွေကိုလည်း အချိန်များများ မရခဲ့ပါ။
Rich Cho ၏ ဖခင်ဘက်မှ အဘိုးဖြစ်သော ဦးချိုမှာ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပညာရေးဝန်ကြီးဖြစ်ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးချိုသည် ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂျာမနီ၊ တရုတ်၊ အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံများသို့ ပညာရေးစနစ်များကို လေ့လာရန် သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့သော “ဂျပန်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးအပေါ် စစ်ပွဲ၏ သက်ရောက်မှု” အမည်ရှိစာအုပ် အပါအဝင် စာအုပ်အမြောက်အမြား ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စာပေဗိမာန်ဟု အမည်တွင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေ အသင်းတွင်လည်း ဦးချိုက အဖွဲ့ဝင်တဦးဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်ကဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးအောင်အောင်ချို နှင့် ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ရီတို့ မိသားစု အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ မထွက်ခွာမီ ၂ နှစ်အလို ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဦးချို ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
Rich Cho ၏ မိခင်ဘက်မှ အဘိုးဖြစ်သော ဦးသန့်ကြီးသည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဒုတိယ ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ မြန်မာ သံရုံးတွင် ပညာရေးသံမှူးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သူ၏မြေးဖြစ်သူက အမေရိ ကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ အထောက်အပံ့ပေးသည့် အားကစားဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ် တဦးအနေဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်လာခဲ့ခြင်းက သံတမန်တဦး ဖြစ်ခဲ့သော ဦးသန့်ကြီးအတွက် ဂုဏ်ယူစရာ ဖြစ်ပါ လိမ့်မည်။
တခြားကိုယ်စားလှယ် ၃ ဦးနှင့်အတူ မြန်မာ နိုင်ငံတွင် Rich Cho က ပြည်တွင်းမှ လူငယ်ကစား သမားများအတွက် ဘတ်စကက်ဘော အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။
“ဘတ်စကက်ဘောကစားဖို့ စိတ်အားထက် သန်တဲ့ လူငယ်တွေ အများကြီး တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုပါဝင်ခွင့်ရတဲ့အတွက် တကယ်ကို ပျော်ရွှင်ခဲ့ရပါတယ်” ဟု Rich Cho က ပြောသည်။ တချို့သော ကစားသမားများ၏ အဆင့်မြင့်သော စွမ်းရည်ကြောင့် အံ့အားသင့်ခဲ့ရသည်ဟုလည်း သူကဆက်ပြောသည်။
နောက်နှစ်တွင် NBA နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံ ခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မြန်မာ လူငယ် ဘတ်စကက်ဘော ကစားသမား ၁၂ ဦးတို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ ဘတ်စကက်ဘော အဖွဲ့ချုပ်မှ တာဝန်ရှိသူများနှင့် အတူ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ဘတ်စ ကက်ဘော ဆွေးနွေးပွဲများသို့ တက်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့ သည်။ Charlotte Hornets အသင်း၏ အိမ်ကွင်း တွင်ကစားသော ပွဲစဉ်ကိုလည်း ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။
ဘတ်စကက်ဘော အားကစားနည်း မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ထွန်းကားလာရန် ခက်ခက်ခဲခဲ ကြိုးစားနေ ရဆဲဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် ဘတ်စကက်ဘောပြိုင်ပွဲများ မရှိသလို ဘဏ္ဍာရေး အခက်အခဲနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များကြောင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်မလာနိုင်သေးဟု မြန်မာနိုင်ငံ ဘတ်စကက်ဘော အဖွဲ့ချုပ်မှ ဦးမောင်မောင်မြင့်က ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။
သို့သော်လည်း ရှေ့မှာပိုကောင်းလာဖို့ သူက မျှော်လင့်နေသည်။ “လူငယ်မျိုးဆက်ဟာ ကစားဖို့ အခွင့်အရေး၊ ကစားဖို့ အချိန်နဲ့ ကစားဖို့နေရာ ရှိရမယ်” ဟု ဦးမောင်မောင်မြင့်က ဆိုသည်။
Rich Cho ၏ အတွေ့အကြုံများက လူငယ် ကစားသမားများအတွက် မျှော်လင့်ချက်တခုပေးနိုင် ပါလိမ့်မည်။ တချိန်က ကိတ်မုန့်ဆိုင်မှာ ပန်းကန် ဆေးခဲ့သော ရန်ကုန်မြို့သား လူငယ်လေးတယောက် ဘဝမှ ထင်ရှားသော NBA အသင်းတသင်း၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သော Rich Cho က နိမ့်ကျသောအခြေအနေမှ တိုးတက်လာအောင် ကြိုးစားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ တခုခုတော့ သိထားပါ လိမ့်မည်။
(၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လထုတ် The Irrawaddy မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သော David Hopkins ၏ Gmae Changer ဆောင်းပါးကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်။ ဝေယံအောင်နှင့် သက်ကိုကိုတို့ ပူးပေါင်းရေးသားသည်။)
