မင်္ဂလာနှစ်သစ်ပါ။
၂၀၂၆ ခုနှစ်သည် ဗင်နီဇွဲလား သမ္မတ နီကိုလပ် မာဒူရိုနှင့် သူ့ဇနီးကို ဖမ်းဆီးမှုဖြင့် စတင်ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် ရောထွေးနေသည့် တုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်စေသည်။ ထိုကိစ္စက ယခုနှစ်တွင် သတင်းခန်းများသည် အစိုးရ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲမှုများမှသည် နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းများ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲအထိ ပြဿနာများစွာကို သတင်းရယူပြီး အလုပ်များနေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကျနော်တို့ သတင်းသမားများအား ကြိုတင်သတိပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ယခုအပတ်တွင်ပင် ဧရာဝတီသတင်းခန်းသည် ဒေသတွင်းနှင့် မြန်မာသတင်း ၂ မျိုးလုံးကြား အာရုံစိုက်မှု မြန်ဆန်စွာ ပြောင်းလဲနေရသည်။ သတင်းသမားများသည် အနာဂတ်ကို ကြိုတင်မမြင်နိုင်သော်လည်း မိမိတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်ခန့်မှန်းချက်များနှင့် တွက်ချက်မှုများ ရှိကြပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေအားလုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ လက်တွေ့ကျကျ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်ကြသည်။
မြန်မာစစ်အုပ်စုသည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အကျဉ်းသား ထောင်ချီလွှတ်ပေးသည်။ ယခုနှစ်တွင် ပိုမိုများပြားသည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအပါအဝင် အစုလိုက် အပြုံလိုက် လွှတ်ပေးသည့် ထိုသို့သော ပုံစံများကို ပိုမိုတွေ့ရမည်ဟု မျှော်လင့်နိုင်သည်။
မြန်မာစစ်အုပ်စုသည် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အကျဉ်းသား ထောင်ချီလွှတ်ပေးသည်။ ယခုနှစ်တွင် ပိုမိုများပြားသည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအပါအဝင် အစုလိုက် အပြုံလိုက် လွှတ်ပေးသည့် ထိုသို့သော ပုံစံများကို ပိုမိုတွေ့ရမည်ဟု ကျနော်တို့ မျှော်လင့်နိုင်သည်။
မကြာသေးမီ အပတ်များအတွင်းက မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲသတင်းများက လွှမ်းမိုးထားခဲ့ပြီး စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြုပါတီက အနိုင်ရရှိကာ မတ်လတွင် အစိုးရဖွဲ့မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြသည်။ ယင်းမှာ ယခင်နှစ်များကအတိုင်း မပြောင်းလဲသည့် ရလဒ်အဖြစ် အများက ရှုမြင်ကြသည်။ စစ်အုပ်စုသည် ရွေးကောက်ပွဲမှတဆင့် ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုကို သက်တမ်းတိုးမည်ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံက ပထမအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် အပြုသဘောဖြင့် မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် “တည်ငြိမ်မှုနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး” ကို မျှော်လင့်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းတွင် တရုတ်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှု ပိုမိုများပြားလာပြီး ရပ်ဝန်းနှင့် ပိုးလမ်းမစီမံကိန်း (BRI) နှင့် ဆက်စပ်သော စီမံကိန်းများ ပြန်လည်စတင်သည်ကို မြင်တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက အကြမ်းဖက်မှုများ အဆုံးသတ်ရန်၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်နိုင်ရန်၊ ဖမ်းဆီးခံထားရသူများကို လွှတ်ပေးရန်နှင့် အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းကာ ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို အလေးပေးလျက် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အမေရိကန်၏ ထောက်ခံမှုကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့သည်။
ယခုနှစ်တွင် အကျဉ်းသားများ ထပ်မံလွှတ်ပေးခြင်း (ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပါဝင်လာနိုင်ခြေရှိခြင်း) နှင့် အစိုးရသစ်တရပ် ထူထောင်ခြင်းတို့ကို မြင်တွေ့ရဖွယ်ရှိသည်။ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်အဖြစ် အများက ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းခံထားရသော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ အနာဂတ်အခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍မူ သူ နုတ်ထွက်ရန် ပြည်တွင်းမှ တောင်းဆိုမှုများကြား မရေမရာ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ယခုနှစ်တွင် အကျဉ်းသားများ ထပ်မံလွှတ်ပေးခြင်း (ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပါဝင်လာနိုင်ခြေရှိခြင်း) နှင့် အစိုးရသစ်တရပ် ထူထောင်ခြင်းတို့ကို မြင်တွေ့ရဖွယ်ရှိသည်။ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်အဖြစ် အများက ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းခံထားရသော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ အနာဂတ်အခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍မူ သူ နုတ်ထွက်ရန် ပြည်တွင်းမှ တောင်းဆိုမှုများကြား မရေမရာ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
၂၀၂၆ သတင်းတင်ပြမှုများသည် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဖြစ်နိုင်ခြေများကို ဆက်လက်ဖော်ပြသွားမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံက နယ်စပ်ဒေသများတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဖိအားပေးနေကာ ရွေးကောက်ပွဲအလွန် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးများကိုလည်း ကူညီပံ့ပိုးပေးနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများနှင့် နှစ်ဖက်သဘောတူ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သတင်းများကို ဖော်ပြရန်လည်း စီစဉ်ထားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၁၀ အစောပိုင်းမှ အလယ်ပိုင်းအထိ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရနှင့် ဆင်တူသော အစိုးရမျိုးကို မျှော်လင့်လျက် နယ်စပ်အခြေစိုက်အဖွဲ့များကို တိုက်ပွဲများရပ်တန့်ရန်နှင့် သဘောတူညီချက်များရရှိရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအတွက်မူ ယခုအခါ ရှင်သန်ရေးထက် တရားဝင်မှုရရှိရေးမှာ အဓိကဖြစ်လာသည်။ မြန်မာအစိုးရသစ်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အတိုက်အခံများ သိမ်းပိုက်ထားသည့် မြန်မာ၏ ကုလသမဂ္ဂထိုင်ခုံကို ပြန်လည်ရရန် ကြိုးစားမည်ဖြစ်သည်။
ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ဗမာပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့၊ ဓနုပြည်သူ့လွှတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး/တပ်မတော်၊ ကျောင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့နှင့် အခြား အင်အားစုများပါဝင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်များသည် ပူးတွဲ စစ်ဌာနချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နေပြည်တော်ကို ဆန့်ကျင်မှုများအား တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်များနှင့် အတူ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေနိုင်သောကြောင့် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများက ရပ်သွားဖွယ် မရှိပေ။
စီးပွားရေးတွင် မြန်မာ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အခြေအနေသည် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှေးမှိန်နေပြီး အနာဂတ် အလားအလာ ဆုံးရှုံးကာ မှောင်မိုက်နေသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင်ဖြစ်ပေါ်သည့် ပြင်းထန်သည့် ငလျင်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ ဘီလီယံ တန်ဖိုး ပျက်စီးစေသည်ဟု ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ စာရင်းအရ သိရသည်။ ယင်းသည် ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍများမှ အကန့်အသတ်ရှိသည့် ရင်းမြစ်များကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအား နှိမ်နင်းရန် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်ဆီသို့ လျှို့ဝှက်လွှဲပြောင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အလုပ်အကိုင်များသာမက အကျိုးအမြတ်နည်းသော စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင်ပင် လုပ်သားရှားပါးခြင်း သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာခြင်းကြောင့် နိုင်ငံသည် ဦးနှောက်ယိုစီးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းအထိ မကြာခဏ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှုများသည် လုပ်ငန်းစု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိခိုက်စေခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဝမ်းနည်းစရာမှာ “မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျရှုံးနိုင်ငံ (failed state)” ဟူသော အမြင်မှ “မြန်မာနိုင်ငံသည် လိမ်လည်မှုနိုင်ငံ (scam state)” ဟူသော အမြင်သို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။ KK Park ကဲ့သို့သော နေရာများကို နှိမ်နင်းမှုများသည် အဓိကအခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ နေရာပြောင်းရွှေ့သွားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဝမ်းနည်းစရာမှာ “မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျရှုံးနိုင်ငံ (failed state)” ဟူသော အမြင်မှ “မြန်မာနိုင်ငံသည် လိမ်လည်မှုနိုင်ငံ (scam state)” ဟူသော အမြင်သို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။ KK Park ကဲ့သို့သော နေရာများကို နှိမ်နင်းမှုများသည် အဓိကအခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ နေရာပြောင်းရွှေ့သွားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိန်တို့၏ ပူးပေါင်းပိတ်ဆို့မှုများသည် နိုင်ငံတကာ ဘဏ်လုပ်ငန်းများကို ဟန့်တားစေခြင်းဖြင့် တရားဝင်ကုန်သွယ်မှုကို ပိုမိုအထီးကျန်စေခဲ့သည်။ မိမိတို့သည် ပဋိပက္ခအခြေခံ စီးပွားရေးနှင့် မြေရှားသတ္တုများအပေါ် အာရုံစိုက်နေသည်။
မြေရှားသတ္တုများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဧရာဝတီသည် ကချင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်များကို အာရုံစိုက်မည် ဖြစ်သည်။
စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရများ ထူထောင်ခြင်းကို အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း၏ ယခင် တုန့်ပြန်မှုများသည် အမြဲတမ်း မလုံလောက်ခဲ့ဘဲ ကုလသမဂ္ဂသည်လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို အဆုံးမရှိ ဖေါ်ပြနေမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ထိုသို့အင်အားချိနဲ့သည့် တုန့်ပြန်မှုများကို မကြာသေးမီက အနောက်တိုင်းအကူအညီဖြတ်တောက်မှုက ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံသည် မြန်မာမှ သက်ဆိုင်သူအများအပြားနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်သည် ယခုနှစ်တွင် ASEAN ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူမည်ဖြစ်သောကြောင့် မနီလာ၏ ရပ်တည်ချက်ကို အာရုံစိုက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် ကမ္ဘောဒီးယား နယ်စပ်ပြဿနာကို သက်ရောက်မည်ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ မြန်မာမူဝါဒသည် ခိုင်မာခြင်းမရှိပေ။ မြန်မာမှ လူသန်းပေါင်းများစွာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ခိုလှုံနေပြီး အထူးသဖြင့် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် ပိုမိုခိုလှုံကာ အများအပြား ဆက်လက်ထွက်ခွာနေသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် မြန်မာပြည်သူများသည် မှောင်မိုက်သော ငါးနှစ်တာကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် ယခုထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခြေအနေနှင့် ထိုက်တန်ပါသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် မြန်မာပြည်သူများသည် မှောင်မိုက်သော ငါးနှစ်တာကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် ယခုထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခြေအနေနှင့် ထိုက်တန်ပါသည်။
ယခုနှစ်သည် ယခင်နှစ်ထက် ပိုမို အလုပ်များမည့်နှစ်ဖြစ်မည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် တလျှောက်လုံး ဧရာဝတီကို အားပေးကူညီခဲ့ကြသည့်အတွက် စာဖတ်သူများကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။
(ဧရာဝတီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းပါ Aung Zaw ၏ Looking Ahead to 2026: What Lies Ahead for Myanmar ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်။ အောင်ဇော်သည် ဧရာဝတီသတင်းဌာနကို တည်ထောင်သူဖြစ်ပြီး အယ်ဒီတာချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။)
You may also like these stories:
မြန်မာစစ်အုပ်စုကို တရုတ် ဘယ်လောက်ထိ ကာကွယ်နိုင်မလဲ
ရွေးကောက်ပွဲလွန် ရာထူးအပြောင်းအလဲ တပ်တွင်းမှန်းဆချက်များ
စစ်အာဏာ အသက်ဆက်ဖို့ အကွက်ချထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ
သမ္မတလည်း မလုပ်ပါနဲ့၊ တပ်ချုပ်လည်း ဆက်မလုပ်ပါနဲ့
တရုတ်၊ ရုရှား အကူအညီဖြင့် စစ်အုပ်စုက စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ကျူးလွန်နေမှု အမေရိကန် နှုတ်ဆိတ်
