ထောင်တွင်း အသုံးပြုပြီး ကော်ဖီအိတ်ခွံများနှင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ဆင်ရုပ်ငယ်ကို ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ် ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး ထိုပစ္စည်းသည် သူတန်ဖိုးအထားဆုံး ပစ္စည်းဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။
“အဲဒီဆင်ကလေးကို ကျနော်တို့ မင်္ဂလာဆောင် ဓာတ်ပုံနဲ့ တခြား ကျနော်တို့ တန်ဖိုးထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့အတူ မီးလင်းဖိုပေါ်က စင်မှာတင်ထားတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
ထိုလှပလက်ရာမြောက်သည့် လက်မှုပစ္စည်း ဆင်ရုပ်ကလေးသည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဆစ်ဒနီမှ စီးပွားရေးပညာရှင် ဒေါက်တာ ရှောင်တာနဲလ် မြန်မာပြည်တွင် ရက်ပေါင်း ၆၅၀ ကြာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် လွန်ခဲ့သောတနှစ်က ပြန်လည် လွတ်မြောက်သောအခါ ယူဆောင်လာနိုင်သည့် တခုတည်းသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
“မိတ်ဆွေ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတယောက်က လုပ်ထားတဲ့ ဆင်ရုပ်ကလေး ကျနော့်ကို ပေးတဲ့အခါ ရင်ထဲမှာ ဆို့နင့်သွားပြီး အဲဒီပစ္စည်းက ကျနော် မပျက်စီးအောင် ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ပစ္စည်းဖြစ်တယ်” ဟု ဒေါက်တာ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
“ဒီဆင်ရုပ်ကလေးကို တထောင်ကနေ တထောင် ပြောင်းတိုင်း ကာကွယ်ထားပြီး အိမ်အထိရောက်အောင် ယူဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်” ဟုလည်း ၎င်းကပြောသည်။
ထိုပစ္စည်းသည် အသက် ၅၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ် မမေ့နိုင်သည့် အတွေ့အကြုံမှ အမှတ်တရ ပစ္စည်းတခုသဘောပင် ဖြစ်သည်။
“ကျနော် ထောင်ထဲမှာပဲ ဆက်ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ အိပ်မက်မျိုးတွေ အမြဲမက်နေတုန်းပဲ” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
“အိပ်မက်ထဲမှာ ကျနော့်ကို လွှတ်ပေးမယ့် စာရွက်စာတမ်းတခု ကျနော့်ကိုပေးတယ်။ ကျနော်က ထောင်ဝန်ထမ်းတွေဆီကိုသွားပြီး အဲဒီစာရွက်ကို ပေးလိုက်တော့ သူတို့က မရဘူး၊ မရဘူး၊ ရက်စွဲမှားတယ်၊ တံဆိပ်တုံးမှားတယ်၊ လက်မှတ်မှားတယ်လို့ ပြောတယ်။ ကျနော်လည်း ကျနော့်အကျဉ်းတိုက်ခန်းကို ပြန်ရောက်သွားတယ်” ဟု ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
“ပြီးတော့ ကျနော် တခါတခါ ပြန်အမှတ်ရတယ်။ ကျနော်တခုခု ဖြစ်တော့မယ်လို့ ထင်နေတယ် ဒါမှမဟုတ် ကျနော်လမ်းလျှောက်နေပြီး နောက်တော့ ချက်ချင်း ထောင်ထဲ ပြန်ရောက်သွားတယ်” ဟုလည်း ပြောသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှုက ဖြုတ်ချခဲ့သည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရအတွက် စီးပွားရေးအကြံပေးအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း ဖြစ်သည်။
ပထမတွင် ထိုဖြစ်ရပ်သည် ဆိုးရွားလှသော အမှားအယွင်းတခုဟု ထင်ခဲ့သော်လည်း သူ့ကို ထောင်ထဲထည့်ပြီး ကိုလိုနီခေတ် အစိုးရလျှို့ဝှက်ချက် ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုလိုက်သောအခါ အခြေအနေများသည် လုံးဝပကတိ အခြေအနေ ဖြစ်လာသည်။
သူ့ကို စစ်ကောင်စီတရားရုံးတခုက အမှုအတုဖြင့် ကြားနာပြီး စီရင်ချက်ချကာ အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင် သုံးနှစ် ချလိုက်သည်။
တိရိစ္ဆာန်လှောင်အိမ်နှင့်တူသော အကျဉ်းခန်းများ
မော်တော်ယာဉ် စည်းကမ်းချိုးဖောက် ဒဏ်ကြေးကဲ့သို့သော အမှုပင် မရှိခဲ့ဖူးသည့် ပညာရှင်တဦးဖြစ်သောကြောင့် ထိုဖြစ်ရပ်တိုင်းသည် သူ့ကို စိတ်ထောင်းကိုယ်ကြေ ဖြစ်စေသည်။
“ကျနော့်ကို အထူးဂရုစိုက် ဆက်ဆံပြီး အိမ်မှာဖမ်းထားတာမျိုး တခုခုဖြစ်မယ်လို့ ထင်ခဲ့ပေမယ့် ကျနော့်ကို သာမန် ထောင်ထဲမှာပဲ ထားတယ်။ မြန်မာ ထောင်တွေက အတော်ဆိုးတယ်။ မယုံကြည်စရာ ကောင်းလောက်အောင် ဆိုးတယ်” ဟု ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
“ကျနော့်ကို အထူးဂရုစိုက် ဆက်ဆံပြီး အိမ်မှာဖမ်းထားတာမျိုး တခုခုဖြစ်မယ်လို့ ထင်ခဲ့ပေမယ့် ကျနော့်ကို သာမန် ထောင်ထဲမှာပဲ ထားတယ်။ မြန်မာက ထောင်တွေက အတော်ဆိုးတယ်။ မယုံကြည်စရာ ကောင်းလောက်အောင် ဆိုးရွားတယ်” ဟု ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
သူ့ကို အခြားအကျဉ်းသား အားလုံးကဲ့သို့ပင် သံပုံးအတွင်းမှ အစားအသောက်များကို စားစေပြီး ထိုးနှက် ကန်ကျောက်သည်။ ကိုဗစ်နိုင်တင်း ငါးကြိမ် ကူးစက်ခံရပြီး တရားရုံးသို့ သွားသောအခါ သံခြေကျင်းနှင့် လက်ထိတ်များ ခတ်သည်။
သူနေထိုင်ရသည့် တိုက်ခန်းကျဉ်းများအနက် အချို့သည် တိရိစ္ဆာန်လှောင်အိမ်နှင့်တူပြီး မခံစားနိုင်သော အခြေအနေများဖြစ်သည့် မွန်းကျပ်လှောင်အိုက်ခြင်း၊ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာခြင်းနှင့် ခြင်ကိုက်ခြင်း စသည့် အခြေအနေများကို ခံစားရစေသည်။
ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က သူပြောတတ်မှန်း သူပင် မသိသည့် မဖွယ်ရာသည့် စကားလုံးကို အော်ဟစ်ရသည့် မှောင်မိုက်သော နေ့ရက်များစွာ ရင်ဆိုင်ရပြီး ဘဝတူ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ၊ သူ့မိသားစုများ၊ မိတ်ဆွေများနှင့် ပြင်ပမှ ရှေ့နေများ၏ အကူအညီဖြင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။
“ကျနော့်ဘဝတူ အကျဉ်းသားတွေက မယုံကြည်နိုင်စရာပဲ” ဟု ၎င်းက ပြန်ပြောပြသည်။
“သူတို့အားလုံးက ကျနော့်ထက် ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့ အနေအထား ရောက်နေတာတောင်မှ ကျနော့်ကို ကူညီကြပြီး ကျနော့်အသက်ကို ကယ်ကြတယ်။ သူတို့ကို လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်တယ်၊ ရိုက်နှက်တယ်၊ အစာမကျွေးဘဲ ထားတယ်” ဟု ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
မိသားစုနှင့် မိတ်ဆွေများအတွက် ဆက်လက်ရှင်သန်ရန် ကြိုးစားရ
ပြင်ပလောကတွင် ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်၏ ဇနီး မစ္စ ဟာဗူက လေလုံအောင် ထုတ်ပိုးထားသည့် သစ်သီးကိတ်များနှင့် စာအုပ်များ အပါအဝင် ပစ္စည်းများကို မြန်မာရှိ သြစတြေးလျ သံရုံးမှတဆင့် ပေးပို့ပြီး ခင်ပွန်းသည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးသမားများကို အပြင်းအထန် လှုံ့ဆော်ရသည်။
အထူးသဖြင့် ထိုစာအုပ်များက သူ့အသက်ကို ကယ်ခဲ့ကြောင်း ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြန်ပြောပြသည်။
“ကျနော့် ဇနီးနဲ့ သမီးက အပြင်မှာ မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင် ကျနော့်အတွက် လုပ်ပေးတယ်။ ကျနော့် မိသားစု၊ ကျနော့် မိတ်ဆွေတွေ၊ သြစတြေးလျ အစိုးရ၊ အမေရိကန် အစိုးရ၊ ဗြိတိန် အစိုးရနဲ့ ဗီယက်နမ် အစိုးရ အားလုံးက ဒီကိစ္စတွေကို ဝိုင်းလုပ်နေကြတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
“ဒါတွေကို ကျနော်သိနေပြီး ဒါကြောင့်ပဲ ရှေ့ဆက်ဖြတ်သန်းဖို့ သူတို့အတွက်သာမက ကျနော့်ကိုယ်တိုင် အတွက်ပါ ဆက်လက် ရှင်သန်နေဖို့ မယုံနိုင်စရာ အားအင်တွေရတယ်” ဟုလည်း ပြောသည်။
ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်ကို ဖမ်းဆီးထားစဉ်အတွင်း သူလွတ်မြောက်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီကို လုံလုံလောက်လောက် တွန်းအားပေးရန် ပျက်ကွက်သည်ဟုဆိုကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များသည် ထိုစဉ်က ဩစတြေးလျ မော်ရစ်ဆင် အစိုးရနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ မာရိုက်စ် ပိန်းကို ဝေဖန်ကြသည်။
သို့သော် မစ္စ ပိန်းက ၎င်းတို့သည် သူလွတ်မြောက်ရေးအတွက် ရသမျှ အခွင့်အလမ်းတိုင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်ကို ဖမ်းဆီးထားစဉ်အတွင်း သူလွတ်မြောက်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီကို လုံလုံလောက်လောက် တွန်းအားပေးရန် ပျက်ကွက်သည်ဟုဆိုကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များသည် ထိုစဉ်က ဩစတြေးလျ မော်ရစ်ဆင် အစိုးရနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ မာရိုက်စ် ပိန်းကို ဝေဖန်ကြသည်။
“အစောပိုင်းကာလမှာ ခြေလှမ်းမှား အနည်းငယ်ရှိခဲ့တယ်လို့ ထင်တယ်” ဟု ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ် ယခု ပြန်ပြောပြသည်။
“ဒါပေမယ့် အချက်တခုက မြန်မာက စစ်ကောင်စီဟာ အရမ်းဆိုးပြီး နိုင်ငံတကာ ထင်မြင်ချက်ကို ဂရုမစိုက်ဘူး။ သူတို့ အရမ်း ထူးထူးခြားခြား လုပ်ခဲ့မယ်လို့ ကျနော် မထင်ဘူး” ဟုလည်း ပြောသည်။
ဩစတြေးလျ ခေါင်းဆောင်များ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်လာ
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အယ်လ်ဘန်းနိစ် အစိုးရ ရွေးကောက်ခံရပြီး မစ္စ ပန်နီဝေါင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာသောအခါ အခြေအနေ အရှိန်မြင့်လာသည်ကို သူ သတိထားမိကြောင်း ပြောသည်။
အတိုက်အခံဘဝတွင် မစ္စ ဝေါင်းက မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များကို အရေးယူပိတ်ဆို့ရန် အစိုးရကို တောင်းဆိုသော်လည်း ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်ကို လွှတ်ပေးသည့်အချိန်အထိ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ခြင်း မရှိပေ။
“ကျနော် ထောင်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ တချိန်လုံးမှာ အဲဒီကိစ္စက ကျနော့်ကို စိုးရိမ်ပူပန်စေတယ်။ ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ အရေးယူမှု မရှိတာ ကျနော့်ကြောင့် မဟုတ်ပါစေနဲ့လို့ပဲ ကျနော်စဉ်းစားနေတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
“ဒီလို ပြောပေမယ့် သက်ဆိုင်သူတယောက်အနေနဲ့ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ခံစားမှုတွေ ရောထွေးနေမှာပဲ။ တချိန်တည်းမှာပဲ ခင်ဗျားရဲ့ အစိုးရကြောင့် ခင်ဗျားကို အပြစ်ပေးတာမျိုး ခင်ဗျား လိုချင်မှာ မဟုတ်ဘူး” ဟုလည်း ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
“အားလုံးကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရရင် သြစတြေးလျအနေနဲ့ ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ သဘောထားကို ကျနော် ပိုမိုလိုလားတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေ ရှုပ်ထွေးနေတယ်” ဟုလည်း ၎င်းကပြောသည်။
သြစတြေးလျက နောက်ဆုံးတွင် ချမှတ်ခဲ့သည့် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်သည်မှာ မှန်ကန်သည်ဟု သူ ယုံကြည်သော်လည်း သြစတြေးလျနှင့် အခြားအစိုးရများက မြန်မာစစ်တပ်ကို နိုင်ငံခြားငွေနှင့် လေယာဉ်ဆီ ကန့်သတ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုဖိအားပေးစေလိုနေသည်။
မြန်မာမှ ဆိုးရွားလှသော အခြေအနေကို ယူကရိန်းစစ်ကဲ့သို့ ပိုမိုအာရုံစိုက်ရန်ကိုလည်း ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က လိုလားသည်။
မြန်မာ၏ ကြေကွဲစရာဇာတ်လမ်းများအနက် တခုမှာ မြန်မာအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်မှုသည် ဦးစားပေးစာရင်း အောက်ဘက်သို့ ရောက်နေခြင်းဖြစ်သည် ဟု ၎င်းကပြောသည်။
“ဒီမှာက ကျနော်တို့ ဩဇာအာဏာရှိတဲ့ ဩစတြေးလျလေ။ ဟိုမှာကတော့ ဒုက္ခတွေ ကြီးလွန်းလှတယ်” ဟု ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်က ပြောသည်။
ဘရက်ပစ်က သရုပ်ဆောင်မှာ
လွန်ခဲ့သောတနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် အမျိုသားနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အကျဉ်းသား ၆,၀၀၀ နီးပါး လွှတ်ပေးမည်ဟုကြေညာပြီး ပါမောက္ခ ရှောင်တာနဲလ်ကို လွှတ်ပေးကာ ကမ္ဘာကို အံ့သြစေသည်။
သူကြုံတွေ့ရသည်များနှင့် မြန်မာ့ဇာတ်လမ်းများကို မခြွင်းမချန်ပြောပြရန် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က သူ့ကို ပြောခဲ့သည်။ သူ၏ စာအုပ်ကို မကြာမီ ထုတ်ဝေမည် ဖြစ်သည်။
သူကြုံတွေ့ရသည်များနှင့် မြန်မာ့ဇာတ်လမ်းများကို မခြွင်းမချန်ပြောပြရန် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က သူ့ကို ပြောခဲ့သည်။ သူ၏ စာအုပ်ကို မကြာမီ ထုတ်ဝေမည် ဖြစ်သည်။
“ဒီစာအုပ်ရဲ့ သုံးပုံတပုံလောက်ကို အလွတ်ရနေတယ်။ ထောင်အတွေ့အကြုံပဲ။ ဒါကြောင့် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့ ခံစားချက်က ဒါတွေကို ချရေးပြီး စိတ်သက်သာအောင် လုပ်ဖို့ပဲ” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
သူသည် သူ၏ဖြစ်ရပ်ကို တနေ့တွင် ရုပ်ရှင်ဖြစ်လာရန်လည်း စိတ်အားထက်သန်နေသည်။ ထောင်ထဲတွင် နေထိုင်ရစဉ်က ၎င်းတို့နေရာတွင် မည်သည့် မင်းသားကို သရုပ်ဆောင်စေလိုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဘဝတူအကျဉ်းသားများကို မေးရင်း ရရှိခဲ့သော စိတ်ကူးဖြစ်သည်။
“ကျနော်ကတော့ ကျနော့်နေရာမှာ ဘရက်ပစ်ကို သရုပ်ဆောင်စေချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ကတော့ ဒန်နီ ဒီဗစ်တိုကို သရုပ်ဆောင်ခိုင်းမယ်လို့ စိတ်ကူးနေတယ်” ဟု သူက ရယ်မောရင်းပြောသည်။
(ABC News ပါ Mazoe Ford ၏ Sydney economist Sean Turnell ‘constantly dreams’ he’s still in a Myanmar jail — a year after his release ကို ဘာသာပြန်သည်။)
You may also like these stories:
ရှောင်တာနဲလ်ပြောတဲ့ မြန်မာထောင်တွင်း ရက် ၆၅၀
မြန်မာ့စီးပွားရေး “ကပ်ဆိုးကြီး” ဆိုက်နေဟု ဒေါက်တာရှောင်တာနဲလ် ပြော
ဓာတ်ပုံများမှ ရှောင်တာနဲလ်အခြေအနေကို သူ့မိသားစု လေ့လာနေ
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ရှောင်တာနဲလ်အပါ ၅ ဦးကို ထောင် ၃ နှစ်စီချ
