တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက် ကမ်းတလျှောက်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည့် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များကို ထိုးစစ်အရှိန်မြှင့်တင်ရန် တနိုင်ငံလုံးတွင် ရွာသွန်းနေသည့် မုတ်သုန်မိုးကို အခွင့်ကောင်းယူနေသည်။
တော်လှန်ရေးတပ်များ ထုံးစံအားဖြင့် နှစ်သက်သည့် ပြောက်ကျားနည်းဗျူဟာနှင့် သမားရိုးကျစစ်ဆင်ရေး နှစ်မျိုးလုံးသုံးသည့် စစ်ရေးစီမံချက်များဖြင့် AA သည် စစ်ကောင်စီက ၎င်းတို့အာဏာ ခိုင်မာစေရန်အတွက် ကာလကြာမြင့်စွာ ထိန်းချုပ်ထားသည့် စစ်စခန်းများ၊ နယ်စပ်စခန်းများနှင့် အကြီးအကျယ် အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ) များကို ပစ်မှတ်ထားပြီး တိုက်ခိုက်နေစဉ် AA က ၎င်းတို့၏ ချုပ်ကိုင်မှု ခိုင်မာလာခြင်းမှာ ရွံ့နွံထူပြီး ကြမ်းတမ်းသည့် ဒေသအခြေအနေကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။
“ကျနော်တို့က အဓိကအားဖြင့် ပြောက်ကျားနည်းဗျူဟာကို သမားရိုးကျ စစ်ရေးလက္ခဏာအချို့နဲ့ ပူးတွဲပြီး အသုံးပြုတယ်”
“ကျနော်တို့က အဓိကအားဖြင့် ပြောက်ကျားနည်းဗျူဟာကို သမားရိုးကျ စစ်ရေးလက္ခဏာအချို့နဲ့ ပူးတွဲပြီး အသုံးပြုတယ်” ဟု AA နှင့် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (ULA) ၏ မီဒီယာအဖွဲ့က ၎င်းတို့ဌာနချုပ်မှတဆင့် Nikkei Asia နှင့် သီးသန့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် ပြောသည်။ ထိုသို့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းရာတွင် ဖြေကြားသူအစား AA နှင့် ULA အမည် အတိုကောက်များကိုသာ အသုံးပြုရန် အထက်ပါ မီဒီယာအဖွဲ့က တောင်းဆိုထားသည်။
“မြို့တွေအနီးက ရန်သူ့စစ်စခန်းတွေကို ကျနော်တို့ ချဉ်းကပ်လာရင် သူတို့စခန်းတွေကို ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့ဖို့ အခြေစိုက်စခန်းလိုမျိုး စခန်းတွေ ထူထောင်ရတယ်” ဟု ထိုမီဒီယာအဖွဲ့က ပြောသည်။
ထိုနည်းဗျူဟာ၏ ထိရောက်မှုကို ငပလီကမ်းခြေနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းချုပ်ရန် လနှင့်ချီသည့် မကြာသေးမီက ထိုးစစ်အောင်မြင်မှုက ထင်ဟပ်နေသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကျော်ကြားသော ငပလီကမ်းခြေတွင် စစ်တပ်ဗိုလ်ချုပ်များနှင့် ၎င်းတို့၏စီးပွားရေး ခရိုနီများသည် ဇိမ်ခံအိမ်ကြီးများနှင့် အပန်းဖြေစခန်းများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ AA သည် ခြေလျင်တပ်ရင်းတရင်း၏ ဌာနချုပ်ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့တပ်များ ရခိုင်ပြည်ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်မှုရရန် ပြောင်းလဲနေသည့် ရာသီဥတု အခြေအနေများကို စစ်ရေးစီမံချက်များတွင် ထည့်သွင်းထားပြီး ညို့မှိုင်းသည့် မုတ်သုန်ကောင်းကင်အောက်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော လက်ရှိစစ်ဆင်ရေး၏ ပြင်းထန်မှုကို ရှင်းပြသည်။ ယခု မုတ်သုန်ရာသီ တိုက်ပွဲများသည် စစ်ကောင်စီ အာဏာရစေသည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မုတ်သုန်ရာသီနှစ်ခုမှ တိုက်ပွဲများနှင့် မတူညီသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။
“ကျနော်တို့က မိုးရာသီအတွင်း ပြောင်းလဲနေတဲ့ ရာသီဥတုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ အသုံးချဖို့ ပြင်ဆင်ထားတယ်” ဟု ULA/AA က ပြောသည်။ “ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့လည်း မိုးရာသီမှာ တပ်ဖြန့်ချရေး ပြဿနာတွေနဲ့ ရန်သူစခန်းတွေကို ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် စိန်ခေါ်မှု ရင်ဆိုင်ရနိုင်တယ်” ဟုလည်း ပြောသည်။
ယခုနှစ် မုတ်သုန်ရာသီအတွင်း တိုက်ပွဲများသည် ယခင်မိုးရာသီ နှစ်ခုမှ တိုက်ပွဲများထက် ပိုမိုပြင်းထန်ကြောင်း လွတ်လပ်သော သုတေသီ ဒေးဗစ်စကော့ မက်သီဆန် ကဲ့သို့သော ဝါရင့် မြန်မာ့အရေးလေ့လာသူများက ပြောသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးရာသီသည် ဇွန်လတွင် စတင်ပြီး စက်တင်ဘာလတွင် တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျလာသည်။
“လွန်ခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာလ ဆောင်းရာသီက စတင်တဲ့ ဒီတချီတိုက်ပွဲတွေဟာ နွေရာသီကိုဖြတ်ပြီး အခု မိုးရာသီကို ရောက်လာပြီ။ ဒါဟာ ရာသီစုံထိုးစစ်ဖြစ်တယ်”
“လွန်ခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာလ ဆောင်းရာသီက စတင်တဲ့ ဒီတချီတိုက်ပွဲတွေဟာ နွေရာသီကိုဖြတ်ပြီး အခု မိုးရာသီကို ရောက်လာပြီ။ ဒါဟာ ရာသီစုံထိုးစစ်ဖြစ်တယ်” ဟုလည်း မက်သီဆန်က ပြောသည်။ သူသည် မြန်မာမှ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအကြောင်း ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ “အခုတိုက်ပွဲတွေက AA ကို ထူထောင်ပြီးနောက် အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ပွဲတွေပဲ” ဟုလည်း ပြောသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသည့် AA သည် အရန်တပ်များ မပါဘဲ အမြဲတမ်းစစ်သား ၄၀,၀၀၀ ရှိသည်ဟု တရားဝင် ပြောကြားထားသည်။ ထိုအင်အားအရ AA သည် မြန်မာတွင် အကြီးမားဆုံး ပြည်နယ်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်ဟု AA/ULA က ပြောသည်။
မြန်မာပြည်တွင်းစစ်ကို စောင့်ကြည့်နေသည့် အရှေ့တောင်အာရှ စစ်ထောက်လှမ်းရေးအချို့က AA ၏ အင်အားတိကျမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းထုတ်ကြသော်လည်း AA ၏ ဘက်စုံသုံး တိုက်ခိုက်မှုများသည် မြန်မာစစ်တပ်ကို ချောင်ပိတ်မိစေကြောင်း ဝန်ခံကြသည်။ AA ၏ စစ်ရေးအောင်မြင်မှုမှာ ရခိုင်မှ စကခ သုံးခုအနက် နှစ်ခုကို ချေမှုန်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနများသည် စစ်တပ်က လက်နက်ကောင်းစွာ တပ်ဆင်ထားသော တပ်မအရွယ် ဗျူဟာစခန်းများ ဖြစ်သည်။
“ကျနော်တို့တပ်တွေက ရခိုင်ပြည်နယ်က စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီး တတိယမြောက် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ဖြစ်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၅ နဲ့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်နေတယ်” ဟု ULA/AA က ပြောသည်။ စစ်ဇုန်အများအပြားမှာ ခြေမြန်တပ်မ သုံးခုက တပ်တွေကိုလည်း ကျနော်တို့ ချေမှုန်းပြီးပြီ” ဟုလည်း ပြောသည်။
AA သည် သေနင်္ဂဗျူဟာနှင့် စံပြုနိုင်သည့် အောင်မြင်မှုရရန် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် စစ်ဆင်ရေး အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များကို ပစ်မှတ်ထားပြီး စစ်ရေးအရ အတော်အတန် ကောင်းမွန်ကြောင်း မစ္စတာ မက်သီဆန်က ပြောသည်။ “သူတို့ရဲ့ သေနင်္ဂဗျူဟာက ရခိုင်ပြည်နယ်က မြို့တွေအားလုံးကို သိမ်းယူဖို့ဖြစ်တယ်” ဟုလည်း ပြောသည်။
စီးပွားရေးအရ ချိုးနှိမ်ခံရပြီး ခေတ်နောက်ကျသည့် ပြည်နယ်တခုတွင် စစ်ကောင်စီ ချုပ်ကိုင်မှု အင်အားနည်းလာသည်ကို စောင့်ကြည့်နေသည့် အစီရင်ခံစာ အများအပြားကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ်မြို့နယ်များ၏ ထက်ဝက်ကျော်သည် AA ထိန်းချုပ်မှုအောက် ကျရောက်သွားကြောင်း အတည်ပြုနေသည်။
ထိုပြည်နယ်မှ လက်ရှိပဋိပက္ခသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ကုလသမဂ္ဂ အရာရှိတဦးပြောသည့် “လူမျိုးစုသုတ်သင်မှုအတွက် နမူနာပေးရမည့် ဖတ်စာ” ၏ အတိတ်ဆိုးများကို ခံစားနေရသော မြန်မာနိုင်ငံထောင့်တနေရာမှ အခန်းကဏ္ဍသစ်ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာစစ်တပ်သည် လက်နက်မဲ့ မွတ်ဆလင် ရိုဟင်ဂျာများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆင့်ကဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
စစ်ကောင်စီသည် နိုင်ငံပိုင်နက်၏ ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည့် မြို့နယ်များနှင့် လူဦးရေ၏ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်အပေါ် ထိန်းချုပ်မှု ဆုံးရှုံးနေကြောင်း နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ကျွမ်းကျင်သူများ၏ လွတ်လပ်သော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ (SAC-M) ၏ မေလ အစီရင်ခံစာတစောင်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
စစ်ကောင်စီသည် နိုင်ငံပိုင်နက်၏ ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည့် မြို့နယ်များနှင့် လူဦးရေ၏ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်အပေါ် ထိန်းချုပ်မှု ဆုံးရှုံးနေကြောင်း နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ကျွမ်းကျင်သူများ၏ လွတ်လပ်သော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ (SAC-M) ၏ မေလ အစီရင်ခံစာတစောင်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာမှ ပဋိပက္ခ၏ အလုံစုံလမ်းကြောင်းမှာ ခုခံတော်လှန်ရေးအင်အားစု ထိန်းချုပ်မှုကို တိုးချဲ့ခြင်းနှင့် အလားတူသော စစ်ကောင်စီ ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်ဟု အဆိုပါကောင်စီက ဖော်ပြသည်။ “ထိုလမ်းကြောင်းသည် တသမတ်တည်းရှိနေပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် အလျင်အမြန် အရှိန်ရလာသည်” ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် ပြည်တွင်းစစ်သည် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် နယ်စပ်မှ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း အမျိုးမျိုးကို ထိပ်တိုက်တွေ့စေပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံများ၏ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှ အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် လက်နက်ကိုင် PDF တပ်များနှင့် တိုက်ပွဲများသည်လည်း ကြီးမားသော ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဖြစ်စေသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အရပ်သား စုစုပေါင်း ၅,၁၆၁ ဦးသတ်ဖြတ်ခံရသည်ဟု နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း (AAPP) က ဖော်ပြသည်။ ကုလသမဂ္ဂကလည်း တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစွာ သတိပေးပြီး ပဋိပက္ခကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃ သန်းကျော်ရှိကြောင်း ပြောသည်။
စစ်ကောင်စီ ဗိုလ်ချုပ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခံ စစ်စခန်းများကို အင်အားဖြည့်တင်းရန် အတင်းအကျပ် စုဆောင်းထားသည် စစ်သားသစ်များအား စစ်သင်တန်း အလျင်အမြန်ပေးကာ ၎င်းတို့ကို ဖြန့်ကြက်နေသောကြောင့် စစ်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းသွားဖွယ် မရှိပေ။ ထိုအခြေအနေသည် AA ကို လေသံပြောင်းမသွားစေခဲ့ပေ။
စစ်ကောင်စီ ဗိုလ်ချုပ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခံ စစ်စခန်းများကို အင်အားဖြည့်တင်းရန် အတင်းအကျပ် စုဆောင်းထားသည် စစ်သားသစ်များအား စစ်သင်တန်း အလျင်အမြန်ပေးကာ ၎င်းတို့ကို ဖြန့်ကြက်နေသောကြောင့် စစ်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းသွားဖွယ် မရှိပေ။ ထိုအခြေအနေသည် AA ကို လေသံပြောင်းမသွားစေခဲ့ပေ။
“အခုရက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီက နောက်ထပ်တပ်တွေ၊ ခဲယမ်းတွေနဲ့ အင်အားဖြည့်တင်းနေတာ၊ အထူးသဖြင့် စစ်တွေက စခန်းတွေမှာ အင်အားဖြည့်တင်းနေတာ မှန်တယ်” ဟု AA/ULA က ပြောသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ တိုးတက်မှုသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ အားလုံး ကင်းစင်ရေးဆိုသည့် စစ်ရေးရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း AA/ULA က ပြောသည်။
(Nikkei Asia ပါ Marwaan Macan-Markar ၏ Arakan Army pushes Myanmar’s military to brink in monsoon war ကို ဘာသာပြန်သည်။)
You may also like these stories:
ဂျိတ္တောတဖက်ကမ်း ကွင်းဝိုင်းရေတပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင်
သံတွဲ ရေတပ်စခန်းကို AA ဝင်တိုက် (ရုပ်/သံ)
AA ထိုးစစ် မောင်တောမြို့တွင်း ဝင်ရောက်
ငပလီကမ်းခြေနဲ့ သံတွဲမြို့ကို AA စီးနင်းထား (ရုပ်/သံ)
