သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့့်လွှတ်တော်က ယာယီသက်သေခံလက်မှတ် (White card) ကိုင်ဆောင်ထားသူများအား မဲပေးခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း သည် အနောက် အင်အားကြီး နိုင်ငံတချို့၏ ဖိအားပေးမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ရခိုင် အမျိုးသား ကွန်ရက်က ဧရာဝတီသို့ ပြော သည်။
ယနေ့ နံနက်ပိုင်းက ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံ စေတီတော် အရှေ့ဘက်မုခ်ရှိ ရခိုင်ဓမ္မာရုံ၌ ရခိုင်အမျိုးသား ကွန်ရက်က ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲအပြီးတွင် ရခိုင်အမျိုးသား ကွန်ရက် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ထူးအောင်က ပြောဆိုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဦးတင်ထူးအောင်က“ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်က ဒီကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက်မှာ အမေရိကန် အစိုးရက အမေရိကန်သံရုံးက တဆင့် ကျနော့်ဆီ ဖုန်းဆက်တယ်။ ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျနော်တို့ သဘောထားကို မေးတယ်။ ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဒီမိုကရေစီနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို တန်ဖိုးထားတဲ့ နိုင်ငံကြီးတချို့ရဲ့ ဖိအားလည်း ရှိကောင်း ရှိနိုင်တယ်”ဟု ပြောသည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကြမ်းအား အတည်ပြုရေး ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ဥပဒေကြမ်းတွင် White card ကိုင်ဆောင်သူများအား မဲပေးခွင့်ပြုရန် သမ္မတ၏ သဘောထား မှတ်ချက်ကို ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်တွင် အဆုံးအဖြတ် ရယူခဲ့ကြရာ ထောက်ခံသူ ၃၂၈ဦး၊ ကန့်ကွက်သူ ၇၉ ဦးနှင့် ကြားနေသူ ၁၉ ဦး ရှိခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် White card ဖြင့် မဲပေးခွင့် ပယ်ဖျက်ရေး အတွက် ရန်ကုန်တွင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ၇ ရက်ကြာ ဆန္ဒ ထုတ်ဖော်ရန် သံဃာတော်များနှင့် ရခိုင် လူမှုအဖွဲ့အစည်းတို့ စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း သမ္မတ အကြံပေးများ၊ သာသနာရေး ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဋ္ဌာနတို့မှ တာဝန်ရှိသူများက လာရောက် တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းခဲ့၍ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရကြောင်း ရခိုင် လူမှုအဖွဲ့အစည်းက ပြောသည်။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ အစ္စလမ် ဘာသာဝင် တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ ဦးကိုနီက “White card ကိုင်တဲ့သူတွေမှာ မဲပေးခွင့် ရှိရမယ်။ White card ဆိုတာ နိုင်ငံသားကိုပဲ ပေးရတာ။ နိုင်ငံသား စိစစ်ရေး ကတ်ပြား မထုတ်ပေးနိုင်ခင်မှာ ယာယီ သက်သေခံ လက်မှတ်လို့ ခေါ်တဲ့ ဒီ White card တွေကို အရင် ထုတ်ပေးထားတာ။ ဒါကြောင့်မိုလို့ သူက နိုင်ငံသားပဲ”ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုင်ငံသား ဥပဒေ ပေါ်ပေါက်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံသား၊ ဧည့်နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံသား ပြုခွင့်ရသူများ ဆိုပြီး နိုင်ငံ သား အမျိုးအစား ၃ ခု ကွဲပြားသွားသဖြင့် ပြန်လည်စိစစ်ရာတွင် နိုင်ငံသား ဟုတ်မဟုတ် စိစစ်ဆဲ ကာလအတွင်း White card ဟု ခေါ်သော ယာယီ သက်သေခံလက်မှတ် ထုတ်ပေးရာမှ ယခုပြဿနာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဦးကိုနီက ပြောဆို သည်။
သို့သော် ထိုပြောဆိုချက်ကို သဘောမတူကြောင်း ရခိုင်အမျိုးသား ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ လည်းဖြစ်၊ အမျိုးသား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် လည်း ဖြစ်သူ ဒေါက်တာ အေးမောင်က ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။
ဒေါက်တာ အေးမောင်က“၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေအရဆို White card ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေ မဲပေးခွင့်မရှိဘူး။ ၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေမှာဆို White card လို့ပြောတဲ့ ယာယီသက်သေခံကတ် ဆိုတာ မပါဘူး။ ဧည့်နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသားပြု၊ နိုင်ငံ သား လက်မှတ်တခုခု မကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ သူတွေက နိုင်ငံခြားသားပဲ။ ဧည့်နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရသူ အဲဒီ အဆင့် ၃ ဆင့်နဲ့သတ်မှတ်တယ်။ အဲဒီ အဆင့် ၃ ဆင့်နဲ့သတ်မှတ်တဲ့ လက်မှတ် မရှိတဲ့သူအားလုံးက နိုင်ငံခြားသားပဲ”ဟု ပြောသည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေတွင် အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်၍ ဥပဒေအရ အရည်အချင်း ပျက်ယွင်းသူ မဟုတ်သည့်အပြင် ဆန္ဒမဲ ပေး ပိုင်ခွင့်ရှိသော နိုင်ငံသားနှင့် ဥပဒေအရ ဆန္ဒမဲ ပေးခွင့်ရှိသူတိုင်း ဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ တွင်လည်း နိုင်ငံသား၊ ဧည့်နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရသူ၊ ယာယီ သက်သေခံ လက်မှတ် ကိုင်ဆောင်သူများ မဲပေးခွင့်ရှိကြောင်း ပြဌာန်းထားသည်။
ထို့အပြင် ဒေါက်တာ အေးမောင် ဦးဆောင်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၂၈ ဦးက White card ကိုင်ဆောင်ထားသူများအား ဆန္ဒမဲပေးခွင့် ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်ပေးရန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံးသို့ တင်ပြ တောင်းဆိုထားကြောင်းလည်း သိရသည်။
