သတင်း

ကယားစစ်ရှောင်စခန်းများတွင် ကလေးငယ် အများအပြား ဖျားနာနေ

ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတချို့တွင် ဆေးဝါးရှားပါးမှုနှင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု လုံလောက်စွာ မရသဖြင့် ဖျားနာသည့် ကလေးငယ်အရေအတွက် များနေကြောင်း စစ်ဘေးရှောင် အရေးပေါ် ကူညီ ပေးနေသူ များထံမှ သိရသည်။

ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ဘောလခဲနှင့် ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်ရှိ ဖယ်ခုံ၊ မိုးဗြဲ မြို့နယ်များရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများတွင် ဆေးဝါး ကုသခွင့် အချိန်မီ မရရှိခြင်းများကြောင့် ပြီးခဲ့သည့် ၁ လအတွင်း စစ်ရှောင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သလို ကလေးငယ် အများစုမှာ ဖျားနာခြင်း၊ ရင်ကျပ်ခြင်း၊ အာဟာချို့တဲ့မှု၊ ရာသီတုပ်ကွေးနှင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါများ ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း ၎င်းတို့က ဆိုသည်။

ကရင်နီလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတဦးက “အနောက် ကယန်းဒေသဘက်က စစ်ရှောင်တွေထဲ အခုလို မိုးကာလ သေဆုံးမှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။ ကလေးတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေလည်း ဖျားနာမှုတွေများတယ်။ ရာသီအေးပြီး မိုးလုံ လေလုံ မနေကြရတာ၊ ဆေးကုဖို့ ဆေးရုံဆေးခန်းနဲ့ အလွန်ဝေးလွန်းတာ၊ ဆေးဝါးရှားပါး လာတာတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက ပြဿနာက ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုတွေ မရကြတာနဲ့ အစာလည်း ဆေး၊ ဆေးလည်းအစာဆိုသလို သင့်တင့်မျှ တတဲ့ အစာအာဟာရ မရတာတွေကြောင့်ပေါ့” ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။

ကယားပြည်နယ်အတွင်း အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်နီတော်လှန်ရေးအင်အားစုများကြား ဖြစ်ပွားသည့် တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ရှောင်ရသူ ၂ သိန်းခန့် ရှိနေပြီး ပြည်တွင်းအကူအညီများဖြင့်သာ ရပ်တည်နေကြရကြောင်း သိရသည်။

လွတ်လပ်သော သုတေသနအဖွဲ့တဖွဲ့ ဖြစ်သည့် မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေးအင်စတီကျူ (ISP-Myanmar) ၏ (၂၀၂၂ မေ ၃၁ ရက်ထိ) မှတ်တမ်းများအရ အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း တိုးလာသော စစ်ဘေးရှောင်အရေအတွက်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းပြီးလျှင် ကယားပြည်နယ်က ဒုတိယအများဆုံး ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ကယားပြည်နယ်အတွင်းက စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ (ဓာတ်ပုံ/ ကရင်နီပြည် စစ်ဘေးရှောင် ကူညီစောင့်ရှောက် ရေးကွန်ရက်)

ရာသီအလိုက် ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် ရောဂါများအတွက် ဆေးဝါးများ တတ်နိုင်သမျှ ရှာဖွေထားသော်လည်း လုံလောက်မှု မရှိ သလို ဆေးဝါးစရိတ်ကလည်း ပုံမှန်ထက်ဈေးကြီးနေကြောင်း၊ ဆေးဝါးနှင့်ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လူနာများ ပို့ဆောင်ရေးအတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲများ ရှိနေကြောင်း စစ်ဘေးရှောင်များအား ကူညီပေးနေသူတဦး က ပြောသည်။

ထို့ပြင် စစ်ရှောင် ကလေးငယ်အများစုမှာလည်း အာဟာရပြည့်ဝသည့် အစားအစာ၊ ဆေးဝါး (ကာကွယ်ဆေးအပါ အဝင်) နှင့် ရေကောင်းရေသန့် မရရှိခြင်းများကြောင့် ကိုယ်ပူဖျားနာပြီး ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ မကြာမခဏ ဖြစ်ပွားနေ သလို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုံလောက်စွာ မရရှိခြင်းကြောင့် မသေဆုံးသင့်ဘဲ သေဆုံးမှုများ ရှိနေကြောင်း၊ ပြည် နယ် အတွင်းရှိ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သော စစ်ဘေးရှောင်များသာ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု ရရှိနေကြောင်း သိရသည်။

“မိုးတွင်းကာလဆိုတော့ အသက်ကြီးပိုင်းတွေနဲ့ သားသည်မိခင်တွေက ပိုဒုက္ခရောက်တယ်။ ကလေးငယ်တွေ ခဏခဏ နေမကောင်းဖြစ်တော့ နေလို့မပျော်ဘူး။ ဖျားနာတာတွေ များနေတယ်။ ကလေးငယ်တွေ နေမကောင်းဖြစ်ရင် ကျမကလေး မဟုတ်လည်း သူများကလေး နေမကောင်းဖြစ်တာမြင်ရင် စိတ်မကောင်းဘူး” ဟု ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်မှ စစ်ဘေးရှောင်တဦးက ပြောသည်။

စစ်ရှောင်စခန်းတချို့တွင် ဆေးရုံငယ်နှင့် ဆေးပေးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးထားသော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်း တိုက် ခိုက်မှု၊ လက်နက်ကြီးများဖြင့် အရပ်သားပြည်သူနှင့် စစ်ရှောင်များနေထိုင်ရာ နေရာများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှု များကြောင့် ကောင်းမွန်စွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း သိရသည်။

တဖက်တွင်လည်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းအခက်အခဲ၊ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်မှု မရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားကျဆင်းမှုများ နှင့် စစ်ကောင်စီ၏ အဘက်ဘက်မှ ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ကယားပြည်နယ်အတွင်း လာမည့်နှစ်ဆန်းပိုင်းခန့်တွင် ငတ်မွတ် ခေါင်းပါးမှုဒဏ်ကို ဆိုးရွားစွာ ကြုံတွေ့နိုင်ဖွယ် ရှိနေကြောင်း၊ လက်ရှိတွင်လည်း စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဆေးဝါး ပြတ်လပ်နေပြီး အငတ်ဘေးဖြင့် စတင်တွေ့နေရပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကရင်နီလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတဦးက ရှင်းပြသည်။

စစ်ဘေးရှောင်များအား ဆေးကုသမှုပေးနေသည့် CDM ဆရာဝန်တဦးက “လက်ရှိ အခြေအနေမှာ ကလေးငယ်တွေက ရာသီတုပ်ကွေး အဖြစ်များနေတယ်။ ဆေးဝါးကဏ္ဍမှာ အဓိက လိုအပ်နေတာက ကာကွယ်ဆေးတွေပဲ။ မွေးကင်းစကနေ လအလိုက် အဆင့်ဆင့်ထိုးရတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အလုံအလောက်မရှိလို့ မထိုးရသေးတဲ့ကလေးတွေ တော်တော်များနေ တယ်။ နောက်တခုက ဆေးရုံဆေးခန်းတွေ ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခံနေရတာတွေရှိတော့ ဆက်ပြီး မလည်ပတ်နိုင်တာမျိုးတွေ ရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် ကရင်နီပြည်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (KSCC) အနေဖြင့် ကယားပြည်နယ်အတွင်းက စစ်ဘေးရှောင်များအား ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ရန် ရွေ့လျားအဖွဲ့များဖြင့် ကုသပေးနေသလို ဆေးဝါးများ ရရှိနိုင်ရေးအတွက်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင် ၉/၁၀ ရက်များတွင်လည်း ဖယ်ခုံမြို့နယ်၌ ဒေသတွင်းအဖွဲ့အစည်း ၂၀ ကျော်က ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်ဘေးရှောင်များအား ထ်ိရောက်သည့် ကူညီပံ့ပိုးမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ရေး ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် “ကရင်နီပြည်အနောက် ဘက်ခြမ်း/ ကယန်းဒေသစစ်ဘေးရှောင်ရေးရာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ” တခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Loading