မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားနေသော အကြမ်းဖက်မှုများကို အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများက ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရှုတ်ချလိုက်သည်။ မြန်မာမှပြင်းထန်လာသော ပဋိပက္ခသည် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း ညီညွတ်ရေးကို စမ်းသပ်နေသည်။
အဖွဲ့ဝင် ၁၀ နိုင်ငံအနက် တနိုင်ငံဖြစ်သော မြန်မာတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော အတိုက်အခံများကို သွေးချောင်းစီးနှိမ်နင်းသောကြောင့် တိုက်ပွဲများ ပတ်ပတ်လည်ဖြစ်နေပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများက လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်နေသည်။
“လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်များနှင့် ပစ်ခတ်မှုများ၊ အများပြည်သူနှင့် ပတ်သက်သော နေရာများကို ဖျက်ဆီးမှုများအပါအဝင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော အကြမ်းဖက်မှုများကို မိမိတို့ အပြင်းအထန် ရှုတ်ချသည်” ဟု ASEAN နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများက ကြာသပတေးနေ့တွင် ရှင်းမပြနိုင်သော နှောင့်နှေးမှု ဖြစ်ပြီး ထုတ်ပြန်သည့် ပူးတွဲကြေညာချက်တွင် ဖေါ်ပြထားသည်။
အစည်းအဝေး ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက မြန်မာတွင် အကြမ်းးဖက်မှုမြင့်မားနေခြင်းကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် ဆက်လက်ညီညွတ်ရန် အဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က တိုက်တွန်းသည်။
မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များသည် အာဏာသိမ်းပြီး မကြာမီ ၎င်းတို့ သဘောတူထားသည့် အကြမ်းဖက်မှု ရပ်ဆိုင်းရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပရေး အပါအဝင် ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက်ကို အကောင်အထည်ဖေါ်ရန် ငြင်းဆန်နေပြီး မလေးရှားက ပိုမိုပြင်းထန်သော ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းကို တောင်းဆိုသည်။
ASEAN ဝန်ကြီးများက ပါဝင်ပတ်သက်သူများအားလုံးအနေဖြင့် သိမ်းကြုံးအကြမ်းဖက်မှု ချက်ခြင်းရပ်ဆိုင်းရေးအတွက် ခိုင်မာသော ဆောင်ရွက်မှုလုပ်ရန်၊ မည်သည့် တင်းမာမှု မြင့်မားအောင်လုပ်ခြင်းကိုမဆို ရှုတ်ချရန်၊ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်သည့် အမျိုးသားဆွေးနွေးပွဲများအတွက် အဆင်ပြေသော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးရန်လည်း တောင်းဆိုကြသည်။
အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအများအပြားနှင့် ဒေသတွင်းတွင် သြဇာပိုမိုကြီးမားလာနေသည့် တရုတ်နှင့် ရေကြောင်း ပိုင်နက် အငြင်းပွားနေသည့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ကိစ္စကိုလည်း ဆွေးနွေးကြကြောင်း ၎င်းတို့ပြောသည်။
တရုတ် ထိပ်တန်း သံတမန် ဝမ်ယိသည်လည်း ယခုအပတ် ဂျကာတာတွင် ကျင်းပသည့် ASEAN နှင့် ပတ်သက်သည့် အစည်းအဝေးများတက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေးလက်ဘရော့၊ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်ထော်နီ ဘလင်ကန် တို့နှင့် နှစ်ဘက် ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပသည်။
တရုတ်နိုင်ငံအမည်ကို ဖေါ်ပြခြင်းမပြုဘဲ ASEAN နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများက ထိုဒေသတွင် အားလုံးကို အန္တရာယ်ကျရောက်စေမည့် လုပ်ရပ်များ အပါအဝင် ပိုင်နက်မြေ ပြန်သတ်မှတ်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုများကို စိုးရိမ်ကြောင်း ဖေါ်ပြသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံက မြန်မာစစ်ကောင်စီနှင့် ပြန်လည်ထိတွေ့ဆက်ဆံရေး အားထုတ်မှုများအကြား မြန်မာစစ်အရာရှိများကို လွန်ခဲ့သောလက အစည်းအဝေးတခုသို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်သောအခါ မြန်မာကိစ္စအပေါ် ASEAN အတွင်း အကွဲအပြဲများကို မီးမောင်းထိုးပြစရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက် အကောင်အထည်ဖေါ်ရာတွင် တိုးတက်မှု မရှိသောကြောင့် မြန်မာစစ်ကောင်စီအရာရှိများကို ASEAN ၏ အဆင့်မြင့် ဆွေးနွေးပွဲများသို့ မဖိတ်ကြားတော့ပေ။
ASEAN အဖွဲ့ဝင်အများစုက ထိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခြင်း မရှိပေ။ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဒွန်ပရာမတ်ဝီနိုင်က ထိုအစည်းအဝေးကို ခုခံကာကွယ်ပြီး သူ၏ နိုင်ငံသည် နယ်စပ်၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဒုက္ခသည် ပြဿနာများကြောင့် ထိခိုက်ကြောင်း ပြောသည်။
သူသည် ထောင်ချခံမြန်မာခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် မကြာသေးမီက တွေ့ခဲ့ကြောင်း ဒွန်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင်ပြောသောကြောင့် လွန်ခဲ့သော ၂ နှစ်ကျော်က အဖမ်းခံရသည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပထမဆုံး တွေ့ခွင့်ရသည့် နိုင်ငံခြားအရာရှိ ဖြစ်လာသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံက ၎င်းတို့ကို မြန်မာနှင့်ပတ်သက်သည့် မကြာသေးမီက လုပ်ဆောင်မှုများ ရှင်းပြကြောင်း ASEAN ဝန်ကြီးများပြောသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်များသည် အပြုသဘောဆောင်သည်ဟု ASEAN အဖွဲ့ဝင်များပြောသည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် နီးစပ်သူများ ပါဝင် ဦးဆောင်နေသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ အားလုံးလွှတ်မပေးလျှင် မြန်မာ စစ်ကောင်စီနှင့် မဆက်ဆံရန် ASEAN ကို တောင်းဆိုသည်။
You may also like these stories:
ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပြောဆိုချက်အပေါ် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ တုံ့ပြန်မှုများ
မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေး နောက်ဆုံးအားထုတ်မှုအပေါ် အာဆီယံ သဘောထား ကွဲနေ
အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် စစ်ကောင်စီ ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်နေ
ဖိထာ ရှုံးလည်း အပြောင်းအလဲကို ထိုင်း ရှောင်လွှဲမရ
ထိုင်းနိုင်ငံရေး မြန်မာများ မပါရန် အလုပ်သမားအရေးဆောင်ရွက်သူများ သတိပေး
