ဘရူနိုင်းဘုရင် ဆူလ်တန် Hassanal Bolkiah ၏ ဆယ်ဦးမြောက်သားတော် Abdul Mateen က ဟောလီးဝုဒ် ရုပ်ရှင် မင်းသား ရုပ်သွင်မျိုး ရှိသူ ဖြစ်သည်။ Instagram မှာ follower ၇၀၅၀၀၀ ကျော်ရှိရာ သူ့တိုင်းပြည်က လူဦးရေထက်ပင် များ၏။
မလေးရှားတောင်ပိုင်းပြည်နယ် ဂျိုဟော၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား Ismail Sultan Ibrahim က အလွန် စိတ် အားထက်သန်သော ပိုလို ကစားသမား တယောက် ဖြစ်သလို မလေးရှားနိုင်ငံ ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်နေသူ လည်း ဖြစ်သည်။ သူ့တိုင်းပြည်မှ နိုင်ငံရေးသမားများထက်ပင် စကားပြောကောင်းသူ တယောက်ဖြစ်သည်။
ဆယ်စုနှစ်များစွာ နောက်ချန်နေခဲ့ပြီးနောက် အရှေ့တောင်အာရှ၏ တော်ဝင်မိသားစုများ စိတ်လှုပ်ရှားစရာ ပြန်လည် ပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့် သူတို့၏ လက်ရှိ သူတို့ကိုယ် သူတို့ ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြရာ၌ ပြီးခဲ့သည့် အပတ်အတွင်းတွင် အခမ်းနား အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော ဘရူနိုင်းဘုရင်၏ နန်းစံသက် ၅၀ ပြည့် အခန်းအနားထက် ပို၍ ပေါ်လွင် စေမည့် အကြောင်းအရာ မရှိပါ။ ဘရူနိုင်း ဘုရင်သည်လည်း ဗြိတိန်မှ ဒုတိယမြောက် အဲလိဇဘတ် ဘုရင်မပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် နန်းသက် အရှည်ဆုံး ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။
အခမ်းအနားသို့ ကမ္ဘာတလွှားမှ ဂုဏ်သရေရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြရာတွင် မလေးရှားနိုင်ငံ မှ တော်ဝင်မျိုးနွယ် များ၊ အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ Joko Widodo၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ သမ္မတ Rodrigo Duterte နှင့် (တက်ရောက်လာကြသည့် တော်ဝင်မျိုးနွယ် အများစုထက်ပင် နန်းဆန်သည့် အသွင်ရှိနေသော) မြန်မာနိုင်ငံမှ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်း စုကြည် တို့လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ နိုင်ငံမှ ဆူလ်တန် Hamengku Buwono (ဒဿမမြောက်) သည် ဂျော့ဂျကာတာ Yogyakarta အထူးဒေသ၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသူ ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ် အကြီးအကဲ ၃၄ ဦးထဲတွင် သူ တဦးတည်းသာ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်စရာမလိုဘဲ အာဏာကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သူ ဖြစ်နေခြင်းမှာ သူ၏ ဘိုးဘေးများက အင်ဒိုနီးရှားတော်လှန်ရေးအတွက် အလွန် အရေးပါသော အကူအညီများ ပေးခဲ့ခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့် ဖြစ်ပါသည်။
ယခုအချိန်အထိ ဆူလ်တန်က လူသိများသော ပုံရိပ်တခု အဖြစ်ရှိနေသေးသည်။ ပြင်ပမှ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဆန့်ကျင်ရာတွင် အရေးပါသော၊ မြို့တော်မှ ဂျားဗားလူမျိုးတို့၏ ကွဲပြားခြားနားသော စရိုက်လက္ခဏာကို ခိုင်မာအားကောင်းစေသော ခံတပ်ကြီးတခု အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
တချိန်တည်းလောက်မှာပင် ရှားရှားပါးပါး လူသိထင်ရှား ထုတ်ဖော်ပြောကြားမှု တခု အနေဖြင့် ဆူလ်တန် ၉ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မလေးရှားနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်သူများ ကောင်စ ီ(Council of Rulers of Malaysia) က ဘာသာရေးအရ ခွဲခြားခြင်းကို ဆန့်ကျင်သတိပေးသည့် ကြေညာချက် တစောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တနှစ်ကြာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကာလ အမြင့်ဆုံး အချိန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်နှင့် အမျှ နိုင်ငံ အတွင်းတွင် ပြည်သူအများ၏ လေးစားကြည်ညိုခံရသော ကွယ်လွန်သူ ဘုရင် Bhumibol Adulyadej (နဝမ မြောက် ရာမ)၏ ဈာပန အတွက် ပြင်ဆင်နေကြသည်။
သူ၏ နိုင်ငံတော်ကို ဆယ်စုနှစ် ၇ ခုစာ ကာလ တလျှောက်လုံး ငြိမ်းချမ်ေးသာ၊ မငြိမ်းချမ်းသော ကာလများတွင်ပါ ဦးစီး ပဲ့ကိုင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တဦး၏ အကြောင်းနှင့် လူကြိုက်နည်းသော သူ၏ သားဖြစ်သူ ဘုရင် Maha Vajiralongkorn Bodindradebayavarangkun (ဒဿမမြောက်ရာမ) နန်းတက်လာသည့် လက်တွေ့ အခြေအနေများကို တနိုင်ငံလုံးက စဉ်းစားနေကြသည်နှင့် အမျှ ဘန်ကောက်မြို့၏ လမ်းများပေါ် သိန်းပေါင်းများစွာသော ထိုင်းနိုင်ငံသားများ ရောက်ရှိလာကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရပါသည်။
ငယ်ရွယ်သော တော်ဝင်မျိုးဆက်များ အပေါ် ဆိုရှယ်မီဒီယာ၏ အထောက်အပံ့က တိုး၍ လာနေသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ က သူတို့ကို ငြီးငွေ့ကျဉ်းကျပ်ဖွယ်ရာ နန်းတော်က ဘဝ၏ အပြင်ဖက်သို့ရောက်စေသော ပလက်ဖောင်း တခုကိုလည်း ပေးသည်။
ဥပမာပြရလျှင် မင်းသား Ismail Sultan Ibrahim မလေးရှား ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က တာဝန်ကို မယူမီက ဦးဆောင်ခဲ့ သော Johor Southern Tigers ဘောလုံး ကလပ်၏ Facebook စာမျက်နှာက တိုင်းပြည်မှ တော်ဝင်မိသားစု၏ (တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း) သတင်း အချက်အလက် ထုတ်ပြန်သောနေရာ ဖြစ်လာသည်။ Like လုပ်ထားသူ ၂ သန်း နီးပါးရှိသော စာမျက်နှာ၏ ထိရောက်မှုက တော်ဝင်မိသားစု၏ အခြားသော သတင်းထုတ်ပြန်စရာ နေရာများကို သေးငယ်သွားစေသည်။
ဘရူနိုင်ငံ နိုင်ငံမှ မင်းသား Abdul Mateen က GQ မဂ္ဂဇင်း၏ မျက်နှာဖုံးရှင် ဖြစ်သည်။ အထက်တွင် ရည်ညွှန်းခဲ့သော သူ၏ Instagram တွင် လေယာဉ်မောင်းနေသည့် ပုံများ၊ ကျားငယ်လေးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နေသည့် ပုံများ နှင့် ပိုလို ကစားနေသည့် ပုံများကို ပုံမှန်တင်ပေးနေသည်။
ဆိုရှယ်မီဒီယာက ကျနော်တို့ ဘဝများအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် တော်ဝင်မျိုးနွယ်များကလည်း အလားတူ လက်ခံ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ Facebook၊ Instagram နှင့် Twitter တို့ကို အသုံးပြုရာတွင် သူတို့၏ တွက်ဆ နိုင်မှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများက သူတို့ ပုံရိပ်ကို မြင့်တက်စေပြီး သူတို့ကို လူသိ အလွန်များလာအောင် ပြုလုပ်ပေးသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံတွင်လည်း သူတို့က နိုင်ငံရေး ထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်များကို မှေးမှိန်သွားစေခဲ့သည်။
သူတို့ကိုယ်သူတို့ ယုံကြည်မှုများ တိုးလာသည်နှင့် အမျှ အချို့က သူတို့၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပြည်သူ့ဘဝတွင်ပါ အသုံးချလာခဲ့ကြသည်။
ဥပမာပြရလျှင် ဂျိုဟောပြည်နယ်၏ ဆူလ်တန် Ibrahim Ibni Almarhum Sultan Iskandar က ဘာသာရေး ခွဲခြားခြင်းကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ့ပြည်နယ်အတွင်းမှ ပင်မင်းဆိုင်ရှင်တဦးက သူ၏ ဖောက်သည်များ အတွက် မွတ်ဆလင် သီးသန့်ဖြစ်စေမည့် မူတခုကို ချမှတ်နိုင်ရန် ကြိုးစားသည့် အခါ ဆူလ်တန်က ထိုမူကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဂျိုဟောပြည်နယ်သည် ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သူ အားလုံးအတွက် ဖြစ်ရမည် ဆိုသည့် သူ့အမြင်ကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏ ဆောင်ရွက်မှုကို သူ၏ ညီအကိုတော်များ ဖြစ်သည့် မလေးရှား နိုင်ငံ အုပ်ချုပ်သူများ ကောင်စီ(Council of Rulers of Malaysia) က အထက်တွင် ရည်ညွှန်းခဲ့သည့် ကြေညာချက်ကို ထုတ်ပြန်၍ ခိုင်မာအောင် အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရ၏ ဘာသာရေးဌာနတွင် လုပ်ကိုင်နေသည့် တရားဟောဆရာ တဦးက ဆူလ်တန်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဝေဖန်ခဲ့သော်လည်း ဂျိုဟော တော်ဝင် မိသားစုကို ထောက်ခံသော အင်တာနက် သုံးစွဲသူများ၏ ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန် ရှုတ်ချခြင်းနှင့်သာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
ဂျိုဟောပြည်နယ်၏ ဆူလ်တန်က သူ့အနေဖြင့် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ ဘာသာရေးဌာနနှင့် ဆက်ဆံမှု ဖြတ်တောက်ရ လိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ တရားဟောဆရာမှာ ရက်ပေါင်းများစွာ ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရပြီး စီလန်ဂေါ ပြည်နယ်ကလည်း ၎င်းတို့ ပြည်နယ်အတွင်းမှ ဗလီများတွင် တရားဟောပြောခြင်း မပြုရန် ပိတ်ပင် တားမြစ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အရွေ့မျိုးက မွတ်ဆလင် အများစု ဖြစ်သည့် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် ကြိုတင် မျှော်လင့်မထားခဲ့သော အရာ ဖြစ်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျော့ဂျကာတာ အထူးဒေသတွင် မြို့တော်က သူ၏ မိသားစုက ၁၇၅၅ ခုနှစ်ကတည်းက အုပ်ချုပ်လာခဲ့သော ဆူလ်တန် Hamengku Buwono က ဟိုတယ်လိုင်စင်သစ်များ ထုတ်ပေးခြင်း ယာယီ ရပ်တန့်ထားသည်ကို သက်တမ်းထပ်တိုးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူက အခပေးလမ်းတခု ဖောက်လုပ်မည့် အစီအစဉ်ကိုလည်း ညင်းပယ်ခဲ့သည်။ တိုးတက်မှု လွန်ကဲခြင်းနှင့် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှုက ဒေသခံများကို ဖုံးလွှမ်းသွားမည်ကို စိုးရိမ်ကြောင်းလည်း ပြောသည်။
၂၁ ရာစု၏ မီဒီယာ အခင်းအကျင်းက အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေသည့်အချိန်တွင် တော်ဝင်မိသားစုများက သူတို့၏ အကြောင်းအရာများ ထုတ်ပြန်နိုင်ရန်၊ သူတို့၏ ပုံရိပ်ကို မြှင့်တင်နိုင်ရန် နှင့် သူတို့၏ နိုင်ငံရေး ဆက်စပ်ပတ်သက်မှုကို ခိုင်မာစေရန် အခွင့်အရေးကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပင် ဖမ်းဆုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုနည်းတူပင် အသုံးပြုသူများကြားတွင် ဝေဖန်ခြင်းနှင့် နောက်ပြောင်ခြင်းများ ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်သော ဆိုရှယ် မီဒီယာ၏ လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝအတွင်းသို့လည်း ရောက်ရှိသွားစေခဲ့သည်။
ဆိုရှယ်မီဒီယာ၏ လွတ်လပ်သော လှုံ့ဆော်မှုများက တော်ဝင်မိသားစုများ လေးစားလိုက်နာသော အစဉ်အလာ အယူအဆများနှင့် ပွတ်တိုက်ခြင်းကလည်း ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်ပါ။ ဒေသတွင်း (အထူးသဖြင့် ထိုင်း နိုင်ငံတွင်) အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အုပ်ချုပ်သူများ၊ တော်ဝင်မိသားစုများကို ပုတ်ခတ်ခြင်း၊ အသရေဖျက်ခြင်းများမှ တားမြစ်ထားသည့် ဥပဒေများနှင့် ငြိစွန်းခဲ့ကြသည်။
ရွေးကောက်ခံ အစိုးရများ အနေဖြင့် သူတို့၏ ဖြောင့်မှန်မှု နှင့် ယုံကြည်အားထားနိုင်မှုအပေါ် ကြိုတင်မျှော်မှန်း၍ မရ နိုင်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် တော်ဝင်မျိုးနွယ်တို့၏ ရေပန်းစားမှုနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်တက် လာခြင်းတို့က သူတို့၏ သက်ဆိုင်ရာပြည်သူများ၏ အသိစိတ်တွင် သူတို့ နေရာဝင်ယူနိုင်သည့် အခွင့်အရေးများလည်း ပို၍ ပေးလာသည်။
သူတို့တွင် တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်နိုင်သည့် အာဏာများ မရှိသည့်တိုင် သူတို့က သူတို့၏ ကိုယ့်ကျင့်သိက္ခာနှင့် လူမှုရေးသြဇာ လွှမ်းမိုးမှုကို ခိုင်မာအောင် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။
ဆိုရှယ်မီဒီယာက လွန်စွာ ထိခိုက် ပျက်ဆီးစေနိုင်သော အင်အားစုတခု ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိ အနေအထားကိုလည်း ကျွမ်းထိုးမှောက်ခုံ ဖြစ်သွားစေနိုင်သည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာက ကစားကွင်းကို ဒီမိုကရေစီဆန်အောင် ပြုလုပ်ပြီး ဝါစဉ် သတ်မှတ်ချက်ကိုလည်း ပြောင်းလဲပစ်သည်။ ရယ်စရာကောင်းနေသည်မှာ (အနည်းဆုံးတော့ အရှေ့တောင် အာရှ တွင်) ရှေးကျသော၊ သမိုင်းကြောင်းရှိသော တော်ဝင်မိသားစု အများအပြားအတွက် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးဝင်ဆံ့မှုနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုတို့ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာရေး ဆိုရှယ်မီဒီယာက ကြိုးစားစရာ ဒုတိယနေရာတခု ဖြစ်နေခြင်းပင် ဖြစ် ပါသည်။
သို့သော် စိုးရိမ်စရာလည်း ရှိပါသည်။ အထူးသဖြင့် ရွေးကောက်ခံ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များက ခေါင်းဆောင်မှု မပေးနိုင်သည့် မလေးရှား နိုင်ငံကဲ့သို့ ကိစ္စတွင် ဖြစ်ပါသည်။ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ လူတစုက ခေတ်နောက်ကျလာကြသည်။ အတွေးအခေါ် ကျဉ်းမြောင်းလာကြသည်။ သူတို့ အပေါ် မကျေနပ်မှုများ နက်ရှိုင်းလာကြသည်။
ထို့ကြောင့် ဒေသတွင်းမှ နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် အစိုးရများ အနေဖြင့် ပြည်သူများနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း၊ ကျယ်ပြန့်သော ထောက်ခံမှု အခြေခံများ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် မညီမျှမှုများကို ဆန့်ကျင်ခြင်း စသော တော်ဝင်မိသားစုတို့၏ သင်ခန်းစာများကို သတိပြုမိသင့်ပါသည်။
တော်ဝင်မျိုးနွယ် ဟုတ်သည် ဖြစ်စေ မဟုတ်သည် ဖြစ်စေ တနေ့တွင် ပြည်သူများကို အကောင်းဆုံး ဝန်ဆောင်ပေးနိုင်စွမ်းရှိမည့် အဖွဲ့အစည်းများမှာ အချိန်အခါနှင့် ကိုက်ညီစွာ ပြောင်းလဲတိုးတက်အောင် လုပ်နိုင်သည့် သူများသာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။
(ကာရင်ရတ်စလန်သည် အာဆီယံရေးရာများကို အထူးပြုလေ့လာရေးသားနေသူ မလေးရှား စာရေးဆရာတဦး ဖြစ်သည်။ ကွာလာလမ်ပူ အခြေစိုက် အကြံပေးအဖွဲ့ Ceritalah ASEAN ကို တည်ထောင်သူ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။)
