ပလတ်စတစ်တွေဟာ လူသား မျိုးနွယ်နဲ့ ကမာ္ဘကြီး အတွက် ကြီးထွားလာနေပြီး ဂရုမပြုမိတဲ့ အန္တရာယ် ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ လေ့လာမှုတွေမှာ သတိပေး ဖော်ပြထားပါတယ်။
ကမာ္ဘကြီးဟာ ပလတ်စတစ် အကြပ်အတည်း ထဲမှာ ရောက်ရှိနေပြီး မွေးကင်းစကနေ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေထိ ရောဂါတွေ နဲ့ သေဆုံးမှုတွေ ဖြစ်နေစေကာ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ထိခိုက် ဆုံးရှုံးမှုတွေ အဖြစ် ၁ နှစ်ကို ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၅ ထရီလျံ အနည်းဆုံး ရှိနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီအကြပ်အတည်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းက ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ကစရင် အဆပေါင်း ၂၀၀ ကျော် တိုးမြင့်လာတဲ့ ပလတ်စတစ် ထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၆၀ မှာ ၃ ဆခန့် မြင့်တက်နိုင်ပြီး တန်ချိန်ပေါင်း ၁ ဘီလီယံ အထိ ရှိလာနိုင်ကြောင်း သိရပါတယ်။
ပလတ်စတစ်တွေမှာ အရေးပါတဲ့ အသုံးဝင်မှုတွေ ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု အများဆုံး မြင့်တက်လာတာက အချိုရည်ဘူးတွေနဲ့ fast food ထည့်စရာတွေလို တခါသုံး ပလတ်စတစ်တွေ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ရလဒ်အနေနဲ့ ပလတ်စတစ် ညစ်ညမ်းမှု မြင့်တက်လာခဲ့ကာ ဧဝရတ် တောင်ထိပ်ကနေ အနက်ရှိုင်းဆုံး သမုဒ္ဒရာအောက် ကြမ်းပြင်ထိ ကမာ္ဘတခုလုံးမှာ ပလတ်စတစ် တန်ချိန်ပေါင်း ၈ ဘီလီယံအထိ ညစ်ညမ်းနေတယ်လို့ လေ့လာမှုတွေ အရ သိရပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ပလတ်စတစ်တွေရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုပဲ ပြန်လည် အသုံးပြုကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပလတ်စတစ် ထုတ်လုပ်ဖို့ ရုပ်ကြွင်း လောင်စာတွေ တူးဖော်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်းနဲ့ စွန့်ပစ်ခြင်း အထိ အဆင့်တိုင်းမှာ လူသားတွေနဲ့ ကမာ္ဘမြေကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေတယ်လို့ လေ့လာမှုတွေ အရ သိရပါတယ်။
အဆိုပါ လုပ်ငန်းစဉ် အားလုံးမှာ လေထု ညစ်ညမ်းခြင်း၊ အဆိပ်သင့် ဓာတုပစ္စည်းတွေနဲ့ ထိတွေ့ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း မိုက်ခရို ပလတ်စတစ်များ ဝင်ရောက်ခြင်းတွေ ဖြစ်စေတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ပလတ်စတစ် ညစ်ညမ်းမှုဟာ ရောဂါ သယ်ဆောင်တဲ့ ခြင်တွေကိုလည်း ပေါက်ဖွားမှုနှုန်း မြင့်တက်စေပါတယ်။
ကမာ္ဘ့ ပလတ်စတစ် ပြဿနာ အတွက် Global Plastics Treaty Talks ရဲ့၆ ကြိမ်မြောက် ဆွေးနွေးမှုကို ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံ ဂျနီဗာမှာ လက်ရှိ ကျင်းပနေတာ ဖြစ်ပြီး အခု လေ့လာသုံးသပ်မှုဟာ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲ မစခင် The Lancet ဆေးပညာ ဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တာ ဖြစ်ကြောင်း သိရပါတယ်။
ရေနံထွက်တဲ့ နိုင်ငံတွေ နဲ့ ပလတ်စတစ် လုပ်ငန်းတွေက ထုတ်လုပ်မှု လျှော့ချဖို့ မဟုတ်ဘဲ ပြန်လည် အသုံးပြုမှု အပေါ်မှာပဲ အဓိကထား ဆွေးနွေးနေကြတာ ဖြစ်တယ် လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် စက္ကူ၊ ဖန်၊ သံမဏိ၊ အလူမီနီယံ စတာတွေနဲ့ မတူတဲ့ ဓာတုဗေဒ နည်းအရ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပလတ်စတစ်တွေဟာ လွယ်လွယ်ကူကူ ပြန်အသုံးပြုဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ တင်ပြမှုမှာ ဆိုထားပါတယ်။
“ခုတော့ ပလတ်စတစ် ညစ်ညမ်းမှု ပြဿနာကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ ပြန်လည် အသုံးပြုခြင်း နည်းလမ်းနဲ့ မရတော့ဘူး ဆိုတာ ရှင်းသွားပါပြီ” လို့လည်း လေ့လာ သုံးသပ်မှုမှာ ဆိုထားပါတယ်။
ပလတ်စတစ်တွေရဲ့ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ရုပ်ကြွင်း လောင်စာဆီတွေ၊ ဓာတ်ငွေ့နဲ့ ကျောက်မီးသွေးတွေ အသုံးပြုပြီး ထုတ်လုပ် ရကြောင်းလည်း သိရပါတယ်။
ဒီလို စွမ်းအင်သုံးစွဲမှု မြင့်မားတဲ့ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်ဟာ တနှစ်ကို CO2 တန်ချိန် ၂ ဘီလီယံ အထိ ထုတ်လွှတ်နေပြီး ကမာ္ဘ့ စတုတ္ထ အများဆုံး ညစ်ညမ်းဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်တဲ့ ရုရှား နိုင်ငံထက် ပိုများတဲ့ ပမာဏ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပလတ်စတစ်တွေမှာ ဓာတုပစ္စည်းပေါင်း ၁၆၀၀၀ ကျော်အထိ ပါဝင် အသုံးပြုနေပြီး တော်တော်များများက ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ပလတ်စတစ်တွေကို ဈေးပေါတဲ့ ပစ္စည်း အဖြစ် မြင်နေကြပေမယ့် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်မှုတွေကို ထည့်တွက်မယ် ဆိုရင် ဈေးကြီးတယ်လို့ သတ်မှတ်ရမှာဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ ထောက်ပြမှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။
Ref : The Guardian
