COVID-19 ရောဂါကာကွယ် ထိန်းချုပ်ရန် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံ၊ အလုပ်ဌာနများကို ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၏ သတ်မှတ်ချက်၊ အကြံပြုချက်များနှင့် အညီ လိုက်နာ ဆောင်ရွက်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီး ဌာန၊ အလုပ်သမား လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး နှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း အဖွဲ့များသည် ဧပြီလ ၂၀ ရက်မှ စတင်၍ ပူးပေါင်း စစ်ဆေးနေသည်။
ထို့ပြင် ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး အတွင်းရှိ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများ အပြီး၊ ယာယီ ပိတ်သိမ်းခြင်း၊ လုပ်သားအင်အား လျှော့ချ ခြင်းများ ပြုလုပ်မှုများလည်း ရှိရာ ယင်းအခြေအနေများ အလုပ်ရုံနှင့် အလုပ်သမား စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန တိုင်းဒေသကြီး စစ်ဆေးရေးမှူး ဦးကျော်ကျော်ထွန်းကို ဧရာဝတီ သတင်းထောက် မျိုးပပစန်းက တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားသည်။
မေး။ ။ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် အခုအချိန်ထိ စက်ရုံ အလုပ်ရုံတွေ ယာယီ၊ အပြီး ပိတ်လိုက်တာ၊ အင်အားလျှော့လိုက်တာ ဘယ်လောက် ရှိပြီလဲရှင့်။
ဖြေ။ ။ရန်ကုန်တိုင်း တခုလုံးမှာ စက်ရုံတွေ အပြီးပိတ်တယ်၊ အင်အားလျှော့လိုက်တာက အားလုံးပေါင်း စက်ရုံ ၁၅၀ ကျော်သွားပြီ။ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်တဲ့ လုပ်သားအင်အားက လေးသောင်းလောက်ရှိပြီ။ ဒါက ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့ကနေ မေလ ၂၂ ရက်နေ့ အထိ ဖြစ်ပါတယ်။
မေး။ ။ အဲဒီ စက်ရုံတွေက ဘာအကြောင်းပြချက်ကြောင့် ပိတ်တယ်လို့ ပြောကြပါလဲရှင့်။
ဖြေ။ ။ စက်ရုံပိတ်တယ်ဆိုရင် သူတို့က အကြောင်းကြားပါတယ်။ ဘာကြောင့်ပိတ်တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့က စစ်ဆေး ပိုင်ခွင့်မရှိဘူး။ ပိတ်ခြင်း၊ ဖွင့်ခြင်းလည်း ခွင့်ပြုလို့ မရဘူး။ အကြောင်းကြားလို့ပဲ ကျနော်တို့ ဌာနက ရတယ်။ ဥပမာ- သူက ကုန်ကြမ်းပြတ်လို့ ပိတ်တယ်၊ ကိုဗစ်ကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာတော့ အကြောင်းပြချက်မှာ ပါတယ်။ ဘယ်နေ့ ဘယ်ရက် ပိတ်ပါ့မယ်ဆိုတာ ပါတယ်။ အဲဒီလိုဆိုရင် ကျနော်တို့ ဥပဒေအရ တော်လောက်ပြီ။ ပိတ်တာမှန်၊ မမှန် စစ်ဆေးဖို့ စစ်ဆေးပိုင်ခွင့်မရှိဘူး။ စက်ရုံ ပိတ်တာက ကုန်ကြမ်းပြတ်တာ ပါသလို အမှာစာ ပျက်တာတွေကြောင့်လည်း ပါတယ်။
မေး။ ။ပိတ်လိုက်တဲ့ စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေက ဘယ်ကဏ္ဍတွေ အဓိကဖြစ်သလဲရှင့်။ လက်ခစားစနစ် (CMP) ဆိုရင် စက်ရုံ ဘယ်လောက်အထိ လက်ရှိမှာ ပိတ်သိမ်းသွားပါသလဲ။
ဖြေ။ ။အားလုံးပေါင်း စက်ရုံ ၁၅၀ ခန့်ရှိသွားပြီ။ အဲဒီမှာ CMP ကဏ္ဍကတော့ များတာပဲ။ကျန်တာတွေကတော့ ကဏ္ဍစုံ ပါတော့ ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် CMP က ပိုများတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကုန်ကြမ်းရဲ့ သဘောတရားက အလုပ်ရုံ တော်တော် များများက အထည်ချုပ်တွေ များတယ်။ ဒီအထည်ချုပ်တွေမှာလည်း တော်တော်များများက တရုတ်က ကုန်ကြမ်း ယူရ တယ်။
ဒါ့အပြင် အနောက် နိုင်ငံတွေကို ပို့တဲ့အခါမှာ အခုနောက်ပိုင်းက ဈေးကွက်ပျက်လို့ ပိတ်လိုက်ရတာတွေလည်း ရှိတယ်။ အော်ဒါ အမှာတွေ ပျက်လို့ပေါ့။ တချို့ဆိုရင် အိတ်စက်ရုံတွေ အင်္ဂလန် ကုန်အမှတ် တံဆိပ်တွေ၊ အီတလီက ထုတ်တဲ့ ကုန်အမှတ် တံဆိပ်တွေက ထုတ်လုပ်တဲ့ စက်ရုံတွေက မပိတ်တောင်မှ လုပ်သား အင်အား လျှော့တယ်။ အဲဒီတော့ ပထမ လူဦးရေ ခြောက်ထောင်လောက် လုပ်နေရတဲ့ စက်ရုံက တဝက်လောက် လျှော့ချရတဲ့ အနေအထားတွေ ရှိနေတယ်။
CMP ကဏ္ဍမှာ အိတ်ချုပ်၊ အထည်ချုပ်၊ ဖိနပ်ချုပ် လုပ်ငန်းတွေ ပါနေတယ်။ အစားအသောက် ကဏ္ဍကတော့ ပိတ်တာ နည်းပါတယ်။ စားသောက်ဆိုင်တွေက ဥပဒေအရ အကျူံးဝင်သော်လည်း ဖွင့်တဲ့အပိုင်းတွေ ရှိတယ်။ ဖွင့်တဲ့ အခါမှာလည်း ခုနက ဖွင့်ခွင့်၊ ပိတ်ခွင့်တို့ကျ ကျနော်တို့က လုပ်လို့ မရဘူး။
မေး။ ။ အခုလက်ရှိ ကိုဗစ်ကြောင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ အညီ ဖွင့်လှစ်ဖို့ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံတွေ စစ်ဆေးနေတာ A အဆင့်၊ B အဆင့်၊ C အဆင့် စက်ရုံတွေက ဘယ်လောက်ရှိပါပြီလဲ။
ဖြေ။ ။ ပြန်ဖွင့်တာကတော့ A အဆင့်ရော၊ B အဆင့်ရောက စက်ရုံတွေ ပါတယ်။ A အဆင့်က လုံးဝဖွင့်တယ်။ B အဆင့်က ဖွင့်လို့ရတယ်။ စက်ရုံအလုပ်ရုံ စစ်ဆေးတဲ့ အရေအတွက်က A အဆင့်က စက်ရုံ ၁၆၀၀ လောက်နဲ့ B အဆင့်က ၃၅၀၀ လောက် ရှိတယ်။ နှစ်ခုစလုံးက လည်ပတ်ခွင့်ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။
စစ်ဆေးတာက ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစား ဝန်ကြီးဌာနက ညွှန်ကြားချက်နဲ့ စစ်ဆေးတာ ဖြစ်တယ်။ အဆင့်တွေကလည်း သူတို့ကနေ သတ်မှတ်ပြီးတော့ ကျနော်တို့က ထုတ်ပြန်ပေးရတဲ့ အပိုင်းဖြစ်တယ်။ ဘယ်လိုသတ်မှတ်လည်း ဆိုတော့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစား ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်တဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို လိုက်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို ဝန်ကြီးဌာနက ဆရာဝန်များကိုယ်တိုင် စစ်ဆေးပြီးတော့ သူတို့ကိုယ်တိုင် သတ်မှတ်ပေးတာ။
C အဆင့်ကတော့ နည်းပါတယ်။ စက်ရုံ ၁၀၀ ကျော်လောက်ရှိတယ်။
မေး။ ။စစ်ဆေးဖို့ ကျန်တဲ့ စက်ရုံတွေကိုရော အချိန် ဘယ်လောက် အတွင်း အပြီးသတ် စစ်ဆေးဖို့ ရှိပါသလဲ။
ဖြေ။ ။ကျနော်တို့ အခုဟာက ကျန်ခဲ့တဲ့ အနေအထားက စစ်တာတွေရော မေလ ၂၂ ရက်အထိ စစ်ပြီးသားတွေ ဖြစ်တယ်။ အခုခြောက်လပိုင်းမှာတော့ ထပ်မံစစ်ဆေးနိုင်တာ မရှိသေးဘူး။ စစ်ဆေးဖို့ တင်ပြထားတာ ရှိတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ ထပ်မံ အဖွဲ့တွေ ဖွဲ့ပြီးတော့ မကြာခင်စစ်ဆေးဖို့တော့ တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရရဲ့ လမ်းညွှန်မှုနဲ့ အညီ လုပ်ဆောင်သွား မှာ ဖြစ်ပါ တယ်။ ကျနော်တို့ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းထဲက စစ်ဖို့ အစီအစဉ် ရှိပါတယ်။
သို့သော် အကြောင်းကြောင်းကြောင့် မစစ်နိုင် သေးတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ဌာနတွေက အဆင်သင့် မဖြစ်သေးလို့ စောင့်နေရတာဖြစ်တယ်။ စစ်ဆေးခံဖို့ အတွက် တင်ပြတဲ့ စက်ရုံကတော့ အမှန်အတိုင်းပြောရရင် နည်းသွားပြီ။ ဘာကြောင့်လည်း ဆိုတော့ ကျနော်တို့ စက်ရုံ တော်တော် များများက စစ်ဆေးပြီးသွားပြီ ဖြစ်တယ်။
အခု စစ်ဆေးဖို့ တင်ပြထားတာက အလုပ်ဌာနတွေပေ့ါ။ ဒါတွေက ကုမ္ပဏီတွေ ရှိတယ်။ တချို့ဆိုရင် သင်တန်းကျောင်း တွေ ဟိုတယ်တွေ ရှိပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံ ဆေးခန်းလေးတွေ ရှိတယ်။ ဒါတွေက တချို့ကျတော့လည်း တိုက်ရိုက် စစ်ဆေးဖို့ ခက်တာ ရှိတယ်။ တချို့ကျတော့လည်း တခြားကို လွဲှပြောင်းပေးရတာလေးတွေ ရှိတယ်။ ဥပမာ စားသောက် ဆိုင်တွေပေါ့။ ဒါတွေဆိုင်ရင် သက်ဆိုင်ရာ ဌာနတွေကို လွဲှပြောင်းပေးရတဲ့ အပိုင်းလေးတွေ ရှိပါတယ်။ ရန်ကုန်ုတိုင်း တတိုင်းလုံးမှာဆိုရင် စက်ရုံ အလုပ်ရုံပေါင်း ၆၆၀၀ ကျော်ရှိပါတယ်။
မေး။ ။ ဟိုတယ်တွေကို စစ်ဆေးဖို့ အပိုင်းကိုရော ဘယ်လိုလုပ်ဆောင်သွားဖို့ ရှိပါသလဲ။
ဖြေ။ ။စစ်ဆေးတဲ့ အပိုင်းမှာ ကျနော်တို့က ဟိုတယ်ပဲ စစ်စစ်၊ စက်ရုံပဲ စစ်စစ်၊ ဆိုင်ကိုပဲ စစ်စစ် အဓိက ညွှန်ကြားချက်က ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစား ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ညွှန်ကြားချက် ဖြစ်တယ်။ အဲဒီညွှန်ကြားချက်တွေနဲ့ စစ်တဲ့အခါမှာ သူ့ရဲ့ Checklist တွေနဲ့ စစ်ပါတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ မူတည်ပြီးတော့ ဟိုတယ်တွေ ဘယ်တော့ စစ်မယ်။ စားသောက်ဆိုင်တွေ ဘယ်တော့ စစ်မယ်ဆိုတာ မူတည်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနက အဲဒါကို လိုက်လုပ်ပေးတာပါ။ အဓိကဦးဆောင်တာကတော့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစား ဝန်ကြီးဌာနက ဦးဆောင်တာပါ။
အစစ်ဆေးခံဖို့ တင်ပြထားတဲ့ ဟိုတယ်က ဆယ်ဂဏန်းလောက်ရှိတယ် ထင်မယ်။ ကျနော်တို့ ဥပဒေအရ ဆိုင်များနဲ့ အလုပ်ဌာနများဆိုတဲ့ ဥပဒေရှိတယ်။ ဒီအောက်မှာတော့ ဟိုတယ်တွေ စားသောက်ဆိုင်တွေက အကျူံး ဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဟိုတယ်ဘာညာ စစ်ဖို့ ကျတော့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ညွှန်ကြားချက် လိုပါတယ်။
ဟိုတယ်တွေက ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာနအောက်မှာ အကျူံးဝင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ပြဿနာဖြစ်ရင် ကျနော်တို့ ရှင်းတယ်။ ကျနော်တို့ ဥပဒေအောက်မှာ ပါတယ်။ ဟိုတယ်မှာ လုပ်တဲ့သူက အလုပ်သမား ဥပဒေအရ ခံစားခွင့်မရရင် ကျနော်တို့ဆီ လာတိုင်တယ်။ အဲဒါကိုပဲ ကျနော်တို့ စည်းကြပ်တာ။
ဟိုတယ်ဘယ်နှစ်လုံးရှိတယ် ဘာညာဆိုတာ ကျနော်တို့ စည်းကြပ်လို့ မရဘူး။ ကျနော်တို့က ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာနအောက်မှာရှိတဲ့ အလုပ်သမား ဥပဒေကို စည်းကြပ်တာ ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ပြောရခက်တာ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် –
ကိုဗစ်ကြောင့် ရန်ကုန်တိုင်း၌ အလုပ်သမား ၆ ထောင်ကျော် အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်
မလေးရှား သံရုံးရှေ့ စွန့်ပစ်ခံရသည့် မြန်မာ လုပ်သားများကိစ္စ အရေးယူမည်
