မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှု၊ မိုးကြိုးပစ်မှုနှင့် မြေငလျင် လှုပ်ခတ်ခြင်းများသည် ဒေသအလိုက် တနှစ်ပတ်လုံး ဖြစ်ပွား နိုင်ခြေ အများဆုံး ရှိသော သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များဟု အမျိုးသား သဘာ၀ ဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာ စီမံ ခန့်ခွဲ မှု ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒု သမ္မတ ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူက ပြောသည်။
နေပြည်တော်ရှိ သင်္ဂဟဟိုတယ်တွင် သြဂုတ်လ ၆ ရက်က ပြုလုပ်သည့် အမျိုးသား အဆင့် ငလျင်ဘေးအန္တရာယ် ကြို တင် ပြင်ဆင်ရေးနှင့် တုံ့ပြန်ရေး စီမံချက် မိတ်ဆက်ခြင်း အခမ်းအနားနှင့် မြေငလျင် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ ဖိုရမ် တွင် ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း လူသိနည်းသော သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ ဖြစ်သည့် မိုးကြိုးပစ်မှုနှင့် ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှု ဖြစ်ပွားခြင်းများ ယခင်ထက် ပို၍ များပြားလာကာ လူသေဆုံးမှုများလည်း မြင့်တက်လာသလို မြေ ငလျင် လှုပ်ခတ်ခြင်းများကြောင့်လည်း လူ့အသက်အိုးအိမ်၊ အဆောက်အအုံများ ထိခိုက် ပျက်စီးဆုံးရှုံးနေရသည်ဟု ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူက ပြောကြားသည်။
၎င်းက“အခုနောက်ပိုင်းမှာ လူသိနည်းတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေ ဖြစ်တဲ့ မိုးကြိုးပစ်မှုနဲ့ ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှု၊ ငလျင် လှုပ် ခြင်းတွေ အဖြစ်များ လာပါတယ်။ မိုးကြိုးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ ဆုံးရှုံး နစ်နာမှုတွေ အများကြီး ဖြစ်ခဲ့ တယ်။ မိုးကြိုး ပစ်တာ၊ ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှုတွေမှာဆို ဆုံးရှုံးမှုက အင်မတန် ကြီးမားပါတယ်။ မိုးကြိုးပစ်တယ် ဆိုရင် လူ သေတော့ ကြီးမားတဲ့ ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပါတယ်။ မြေငလျင်များကြောင့် လူ့အသက်အိုးအိမ် အဆောက်အအုံများ ထိခိုက် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သလို တန်ဖိုး မဖြတ်နိုင်တဲ့ ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ်တွေလည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးရပါတယ်”ဟု ဆိုသည်။
တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာ အနေဖြင့် မိုးကြိုးပစ်ခြင်း ဖြစ်ပွားမှုသည်၂၀၁၇ ခုနှစ်က မိုးကြိုးပစ်မှု ၂၅ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ၅၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်က မိုးကြိုးပစ်ခတ်မှု ၁၀၉ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး သေဆုံးသူ ၁၁၁ ဦး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃၉ ဦး ရှိခဲ့ကြောင်း၊ မိုးကြိုးပစ်မှုကြောင့် လူသေဆုံးရမှုမှာ ဧရာဝတီတိုင်း အတွင်း အများဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း လူမှု ဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည် နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ အထိ တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်များ အလိုက် မိုးကြိုးပစ်ခတ်မှု ဖြစ်စဉ်ပေါင်း ၆၂ ကြိမ် ဖြစ်ပွား ခဲ့ကာ သေဆုံးသူ ၅၇ ဦး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂၁ ဦး ရှိကြောင်း၊ လူသေဆုံးမှုများ အနက် ဧရာဝတီတိုင်းတွင် သေဆုံးသူ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အဆောက်အအုံနှင့် ကျွဲ နွား တိရစ္ဆာန်များပါ ထိခိုက်မှု တချို့ရှိသော်လည်း စာရင်းကောက်ယူထားမှု မရှိကြောင်း ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများ အရ သိရသည်။
ဧရာဝတီတိုင်း၌ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ မိုးဦးကျ ကာလ ဖြစ်သည့် မေလမှ ဇွန်လဆန်းပိုင်းအထိ တလကျော်အတွင်း မိုးကြိုးပစ် ခံရသည့် အတွက် ၁၅ ဦး သေဆုံးကာ ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ကြောင်း ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီး ဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးသန်းစိုးက ပြောပြသည်။
ဦးသန်းစိုးက“မေလအတွင်းနဲ့ ဇွန် လတွေမှာ မိုးကြိုးပစ်တာတွေ များတယ်။ ဧရာဝတီတိုင်းထဲမှာတော့ ဟင်္သာတ ခရိုင်ထဲမှာ မိုးကြိုးပစ်ခံရပြီး သေဆုံးတာ အများဆုံးပဲ။ မေလအတွင်းကလည်း ဇလွန်မြို့က ကလေး ၃ ယောက် ကစားနေတုန်း မိုးကြိုး ပစ်ခံရလို့ ၃ ဦး စလုံး သေဆုံးခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်”ဟု ဧရာဝတီကို ပြောသည်။
ယခုအခါ မိုးကြိုးပစ်ခံရ၍ သေဆုံးသူ တဦးလျှင် ငွေကျပ် ၃ သိန်းနှုန်း၊ ဒဏ်ရာရရှိသူများကို တဦးလျှင် ငွေကျပ် ၅ သောင်း နှုန်းဖြင့် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည် နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထောက်ပံ့ပေးလျက် ရှိကြောင်း သိရသည်။
မိုးကြိုးပစ်ခြင်း၊ လျှပ်စီးလက်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် မိုးတိမ်တောင်များ ဖြစ်ထွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး မိုးတိမ်တောင် ဖြစ်ပေါ် မှုကြောင့် လျှပ်စီးလက်ခြင်း၊ မိုးကြိုးပစ်ခြင်းများ အပြင် မိုးသက်လေပြင်း တိုက်ခတ်ခြင်းနှင့် လေဆင်နှာမောင်း တိုက်ခတ် ခြင်းများပါ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန (မိုး/ဇလ) ထုတ်ပြန်ထားသည်။
မိုး/ဇလမှ ဦးကျော်လွင်ဦးက“မိုး/ဇလ အနေနဲ့ကတော့ နေ့စဉ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ မိုးလေဝသဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲတွေကို အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ထုတ်ပြန်ပေးတယ်။ ထူးခြားဖြစ်စဉ် ဖြစ်လာနိုင်ခြေ ရှိတယ်ဆိုရင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးက ရရှိလာတဲ့ သတင်း အချက်အလက်တွေကို ပေးပို့ပေးနေပါတယ်။ ဒီလို ထုတ်ပြန်ပေးတာကြောင့် အခု နောက်ပိုင်းမှာ သဘာ၀ ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုတွေ လျော့နည်းလာနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်”ဟု ပြောသည်။
ထို့ပြင် ရေကြီးရေလျှံမှုများနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု များပြားခဲ့ခြင်းများကြောင့် ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှု ဖြစ်ပွားခြင်းများလည်း မြင့်တက်လာ ကာ ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှုများကြောင့် လယ်ယာမြေ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ လူနေအိုးအိမ် ပျက်စီးခြင်း၊ အသက် သေဆုံးခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး မြစ်ကြောင်း ပြောင်းလဲမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ကာ ဆိုးကျိုးများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေမှုများလည်း ရှိကြောင်း သိရသည်။
နိုင်ငံအတွင်း ကမ်းပြို၊ မြေပြိုဖြစ်ပွားမှုများ အနေဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ၂၂၇ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၂၀၁၈ ခုနှစ် အတွင်း ၅၃၁ ကြိမ် အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း၊ ကမ်းပြို၊ မြေပြိုမှုများမှာ ၂နှစ် အတွင်း နှစ်ဆခွဲနီးပါးခန့် ဖြစ်ပွားမှု မြင့်တက်လာကြောင်း ဘေးအန္တ ရာယ် ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။
လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဝင်းမြတ်အေးက“နိုင်ငံ အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘာဝဘေး အန္တရာယ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆန်းစစ်ဖို့ လိုလာပြီ။ အားလုံး ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်း ဂရုစိုက်ပြီးတော့ ဆောင်ရွက်ဖို့လည်း လိုတယ်ဆိုတာကို ပြီးခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကနေ သိလာရပြီ ဖြစ်တယ်။ လူသိ နည်းတဲ့ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်တွေကို ပြည်သူတွေ အနေနဲ့ သတိမထားမိပေမယ့် ဖြစ်လာရင်တော့ ဆုံးရှုံးမှုတွေက ကြီးမားတယ်။ ဒါ ကြောင့် ပြည်သူတွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး အသိပညာပေးတာတွေ ဆက်တိုက် လုပ်ဆောင်ပေးနေပါ တယ်”ဟု ပြောသည်။
မြေငလျင် လှုပ်ခတ်မှု အနေဖြင့်လည်း ၂ဝ၁၁ ခုနှစ်က ရှမ်းပြည်နယ် တာလေငလျင်၊ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် သပိတ်ကျင်း ငလျင်၊ ၂ဝ၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလက ကလေးမြို့ အနီး ဗဟိုပြုလှုပ်ခဲ့သည့် ငလျင်နှင့် ဩဂုတ်လအတွင်း ချောက်မြို့အနီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ သည့် မြေငလျင်များကြောင့် လူ့အသက် အိုးအိမ် အဆောက်အအုံများ ထိခိုက်ပျက်စီး ဆုံးရှုံးရုံမျှမက တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင် သည့် ပုဂံရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် ဘုရား၊ စေတီ ပုထိုး တချို့ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။
ယခုနှစ်အတွင်း၌လည်း သြဂုတ် ၂ ရက်က မော်လိုက်မြို့ အရှေ့တောင် ၁၃ မိုင် အကွာကို ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ၄ ဒသမ ၇ ရစ်ချက်စတာ စကေးရှိသည့် မြေငလျင်၊ သြဂုတ် ၃ ရက်က မိုးညှင်းမြို့ အရှေ့မြောက် ၉ မိုင် အကွာကို ဗဟို ပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ၃ ဒသမ ၅ ရစ်ချက်စတာ စကေးနှင့် ဆင်ဘိုမြို့ အရှေ့မြောက် ၂၈ မိုင် အကွာကို ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ် ခဲ့သည့် ငလျင်များ အပါအဝင် အကြိမ် ၈၀ ခန့် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ဒု သမ္မတ ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူက“ငလျင်ဘေးအန္တရာယ်က အခြားမီးဘေး၊ ရေဘေး၊ လေဘေး စတဲ့ ဘေးအန္တရာယ် များလို မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ မရှိတဲ့အတွက် အများစုက မေ့လျော့နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် အချိန်အခါမရွေး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ ငလျင်ဘေးအန္တရာယ် အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို စနစ် တကျ ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ထားဖို့ လိုပါတယ်”ဟု ပြောသည်။
ယခုအခါ အမျိုးသား သဘာ၀ ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ အနေဖြင့် သဘာဝဘေး အန္တရာယ် ဖြစ်ပွား မှုများ အတွက် အရေးပေါ် တုံ့ပြန်မှု ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လိုအပ်ချက်များနှင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေး အတွက် မဟာဗျူဟာ များနှင့် စီမံချက်များ ရေးဆွဲ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း၊ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြည်သူလူထု အတွင်း ငလျင် ဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာ ပညာပေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် ဇာတ်တိုက် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်းများ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့သို့ကြိုတင် ဆောင်ရွက်မှုများအဖြစ် စက်လှေ၊ အသက်ကယ် အင်္ကျီ၊ မိုးကာတဲ၊ မိုးကာ အစရှိသည်များကို သက်ဆိုင် ရာ ပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့သို့ ကြိုတင် ဖြည့်ဆည်းပေးထားကြောင်း၊ ကြိုတင် ကာကွယ်မှုများ အဖြစ် တိုင်း ဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် အလိုက် တင်ပြထားသော မုန်တိုင်းဒဏ်ခံ အဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ပေးခြင်း၊ တာတမံ များ ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရေတွင်းရေကန်များ တူးဖော်ပေးခြင်းများကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြောင်း သိရ သည်။
You may also like these stories:
ပဲခူးတိုင်း ညောင်လေးပင်တွင် လေပြင်းတိုက်၊ အိမ်ခြေ ၈၀ ကျော် ပျက်စီး
သုံးလအတွင်း မိုးကြိုးပစ်ခံရ၍ သေဆုံးသူ ၅၉ ဦးရှိ
ရခိုင်မြောက်ပိုင်း ရေကြီးမှု ဒေသခံ ၉ ထောင် ကျော် ရေဘေးသင့်နေ
