မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ကိုင်းမြို့ရဲ့ အနောက် မြောက်ဘက်ကို ဗဟိုပြုပြီး သောကြာနေ့က လှုပ်ခဲ့တဲ့ ပြင်းအား ရစ်ချက်စတာ စကေး ၇ ဒသမ ၇ ရှိတဲ့ ငလျင်ဟာ ထိခိုက် သေဆုံးမှု နဲ့ ပျက်စီး ဆုံးရှုံးမှု အနီရောင် အဆင့် ရှိတယ်လို့ အမေရိကန် USGS က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
အမေရိကန် ပထဝီဆိုင်ရာ အချက်အလက် အကဲဖြတ်ရေး အဖွဲ့ (USGS) ဟာ ကမ္ဘာ တဝန်း ငလျင်များနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စောင့်ကြည့် လေ့လာနေတဲ့ အဖွဲ့လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
UCGS ရဲ့ သုံးသပ်မှုမှာ ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးနိုင်ခြေ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိရှိပြီး လူဦးရေ ၁ သောင်းကနေ ၁ သိန်း ကြား ရှိနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြန်မာ စစ်ကောင်စီ ကတော့ လူ ၁၇၀၀ သေဆုံးပြီး ၃၄၀၀ ဒဏ်ရာရ၊ ပျောက်ဆုံး ၃၀၀ ရှိတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် USGS ရဲ့ထုတ်ပြန်မှုမှာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အနေနဲ့ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ဆယ်နဲ့ချီ ရှိနိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ GDP ကို ကျော်လွန်နိုင်ကြောင်း ဆိုပါတယ်။
“ရာစုနှစ်ရဲ့ လေးပုံပုံ သုံးပုံ အတွင်း မြန်မာမှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ အကြီးဆုံး ငလျင် ဖြစ်နိုင်တယ်” လို့ University College London ရဲ့ ဘူမိရူပ နဲ့ ရာသီဥတု အန္တရာယ်ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ Bill McGuire ကလည်း ပြောပါတယ်။
ပထမအကြိမ် လှုပ်ခတ်ပြီး မိနစ် အနည်းငယ် အကြာမှာ ပြင်းအား ၆ ဒသမ ၇ အဆင့်ရှိတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင် လှုပ်ခတ် ခဲ့ပြီး Bill McGuire က နောက်ထပ် လာနိုင်သေးကြောင်း သတိပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Imperial College London ရဲ့ ကမ္ဘာ့မြေလွှာချပ် ကျွမ်းကျင်သူ Rebecca Bell က စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ရဲ့ ဘေးချင်းကပ် ပွတ်တိုက် ချော်ထွက်မှုကြောင့် ဖြစ်တာလို့ ဆိုပါတယ်။
စစ်ကိုင်း ပြတ်ရွေ့ဟာ အနောက်ဘက်က အိန္ဒိယ မြေလွှာချပ်နဲ့ အရှေ့တောင် အာရှ နိုင်ငံအများစု တည်ရှိတဲ့ Sunda မြေလွှာချပ် နှစ်ခု ဆုံစည်းတဲ့ နေရာ ဖြစ်ပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားမှာ ရှိတဲ့ San Andreas ပြတ်ရွေ့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ဆင်တူ တယ်လို့ သိရပါတယ်။
Bell က “စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့က တော်တော်ရှည်ပါတယ်။ ၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၇၄၅ မိုင်) ရှည်ပြီး အဖြောင့်အတိုင်း ရှိနေတာပါ။ ဖြောင့်တန်းနေတာက ငလျင်တွေဟာ နေရာ အကျယ်ကြီးကို ထိခိုက်နိုင်တယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ပြတ်ရွေ့ရဲ့ ချော်ထွက်တဲ့ ဧရိယာ ကြီးလေလေ ငလျင်က ပိုပြင်းလေပါပဲ” လို့လည်း ပြောဆိုပါတယ်။
ငလျင်က မြေမျက်နှာပြင်နဲ့ သိပ်မဝေးတဲ့ မြေအောက် တိမ်တဲ့နေရာမှာ စတင်တာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် အပေါ်မြေပြင်ကို မရောက်ခင်မှာ တုန်ခါမှု ပမာဏ အများကြီး မဆုံးရှုံးဘူးလို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီလို ငလျင်မျိုးက အပြင်းအထန် တုန်ခါမှုကို ဖြစ်စေပြီး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ပိုများစေတယ် လို့လည်း Bell က ဆိုထားပါတယ်။
Royal Holloway University of London ကမ္ဘာမြေဆိုင်ရာ သိပ္ပံဌာနမှ Ian Watkinson ကလည်း “ဒီနေ့ ငလျင်ဟာ မြန်မာ နိုင်ငံရဲ့ ခေတ်သစ် အခြေခံ အဆောက်အဦတွေ အတွက် ပထမဆုံး စမ်းသပ်မှု ဖြစ်တယ်” လို့ ပြောဆိုပါတယ်။
University College London ရဲ့ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် လျှော့ချရေး ကျွမ်းကျင်သူ တဦးဖြစ်သူ IIan Kelman က “ငလျင်က လူတွေကို မသတ်ဘူး။ အဆောက်အဦတွေ ပြိုကျတာကပဲ သေစေနိုင်တာ” လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အဆောက်အဦ စံနှုန်းတွေ သတ်မှတ် ထိန်းညှိဖို့ အစိုးရမှာ တာဝန်ရှိပြီး အခု အဖြစ်အပျက်က မြန်မာ နိုင်ငံရဲ့ အစိုးရ အဆက်ဆက်ဟာ ငလျင် မတိုင်ခင် ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားမှု မရှိဘူးဆိုတာ ပြနေတယ်လို့လည်း Kelman က ပြောပါတယ်။
ပညာရှင်တွေက ငလျင် ဗဟိုချက်နဲ့ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ ခန့် ဝေးတဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ ဟာလည်း မြေကြီးပျော့တဲ့ အတွက် ပျက်စီးမှုတွေ ကြုံခဲ့ရတာလို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။
Ref : france24
