နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သူ၏ ပါတီ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာရရှိခဲ့သည်။ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးက သူ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ကတိ များထဲမှ တခုဖြစ်သည်။ သြဂုတ်လအတွင်း စင်ကာပူ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ဖိုရမ်တခုတွင် နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်က “အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးက ကျမတို့ အစိုးရရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေထဲက တခုပါ” ဟု သူ၏ ကတိကို ထပ်မံ အတည်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုအချိန်တွင် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးကို အဘယ်ကြောင့် ရှေ့ဆက် ဆောင်ရွက်ပါသနည်း။ အဖြေက ၂ မျိုးဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမတခုမှာ တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာ့တပ်မတော်အပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိနေချိန်တွင် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး တွန်းအားပေး တောင်ရွက်ရန် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဆန္ဒရှိနေသည်။ “ကိုင်းကျွန်းမှီ၊ ကျွန်းကိုင်းမှီ” ဆိုသည့် မြန်မာ ဆိုရိုးစကား ရှိပါသည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ လူတဦးတယောက်က အခြားသူတဦးတယောက် လိုအပ်သော အကူအညီကို အပြန် အလှန်ပေးကြခြင်း ဖြစ်သည်။
မကြာသေးမီက ရေးသားခဲ့သော ဆောင်းပါးတွင် နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်က သူ၏ နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များ (အထူးသဖြင့် အခြေခံ ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး) အတွက် တပ်မတော်အပေါ် သြဇာလွှမ်းနိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းမှ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားများ ဖြည့်ဆည်းရာတွင် ကူညီခြင်းအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံကို အသုံးချနေခဲ့သည်ဟု ကျနော် ရေးသားခဲ့ပါသည်။
နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က တရုတ်အစိုးရ၏ ခေတ်သစ်ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်း(BRI) နှင့် သက်ဆိုင် သည့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ လုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ်ရန် ဦးဆောင်ကော်မတီ တခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ တရုတ်နိုင်ငံက ကချင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ မြစ်ဆုံ စီမံကိန်းကို ပြန်လည်စတင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်တွန်း အားပေးလာခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်သူ အများစုက ဆန့်ကျင်ကြသည့်တိုင် အစိုးရက ညှိနှိုင်းမှုတခုကို မကြာသေးမီက သဲလွန် စ ပေး လာခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့က နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့သည့် investment summit တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြား စီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဦးသောင်းထွန်းက အစိုးရ အနေဖြင့် အဖြေတခုကို ရှာဖွေလိုကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို တန်ဖိုးထားသောကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ထစ်ငေါ့နေသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်က လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ်သို့ ရောက်လာသည့် အချိန်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး တွန်းအားပေးလာနိုင်လိမ့်မည်ဟု မကြာသေးမီက ကျနော်ရေးသားခဲ့သည့် အတိုင်းပင်။ ယခုအခါသူက အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး အတွက် အရေးပါသော အခိုက်အတန့်တခုကို အမိအရ ရယူနေသည်။
အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး ဆောင်ရွက်မှုအတွက် သူ၏ အမြင်ကို သတင်းထောက်များက ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့ တွင် မေးမြန်းခဲ့သည့်အခါ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးကို သူက အမြဲတမ်း သဘောတူခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
ထို့ အပြင် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် တပ်မတော်က အပစ်အခတ်ရပ်ဆိုင်းမှုတခုကို ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် အစိုးရ၏ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဗဟိုဌာန(NRPC) နှင့် အချို့တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များကြားမှ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများက စတင်၍ တိုးတက်မှုများ ရှိလာခဲ့သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ တရုတ်ဖဲ ကိုင်ကစားခြင်းက အလုပ်ဖြစ်ခဲ့သည့် အသွင်ရှိပါသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် သူက မြစ်ဆုံ စီမံကိန်း ပြန်လည်စတင်ရန် တရုတ်နိုင်ငံကို ခွင့်ပြုခဲ့ပုံ ရသည်။ မြစ်ဆုံဆည်သို့ အာရုံစူးစိုက်မှုများကို အခြေခံဥပဒေဆီသို့ လွှဲပြောင်းယူရန် အစိုးရက ကြိုးစားကောင်း ကြိုးစားနိုင်ပါသည်။
ဒုတိယအနေဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သူ၏ ပါတီက အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးကို တွန်းအားပေးသည်မှာ နောက် လာမည့်ရွေးကောက်ပွဲက နီးကပ်လာနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာလအတွင်းက ပြုလုပ်ခဲ့သော ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD ပါတီက မျှော်လင့်သည်ထက် လျော့နည်း၍ ၁၃ နေရာတွင် ၇ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့ခြင်းက NLD ကို ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် စတင်ပြင်ဆင်ရန်နှင့် အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်မှုများကို တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ရန် တပ်လှန့်မှုတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း နောက်လာမည့် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သူ၏ ပါတီက အခြေခံ ဥပဒေမှ ပုဒ်မများ အားလုံးကို ပြင်ဆင်နိုင်မည်လားဆိုသည်ကို အချိန်ကသာ ပြောနိုင်ပါလိမ့်မည်။
(Joe Kumbun သည် ကချင်ပြည်နယ် အခြေစိုက် လေ့လာဆန်းစစ်သူ တဦးဖြစ်ပါသည်။ ၎င်း၏ Daw Aung San Suu Kyi Has Seized the Prime Moment to Amend the Constitution ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)
