လူသစ်စုဆောင်းခြင်းနှင့် ဆက်ကြေးကောက်မှု အပါအဝင် တိုင်စာ ၁၀ ခု ကျော်ရှိနေသော်လည်း ရှမ်းပြည် ပြည်လည်ထူထောင်ရေး ကောင်စီ (RCSS/SSA) ကြောင့် မဖြေရှင်းနိုင်သေးကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အဆင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးဆိုင်ရာ ပူးတွဲ စောင့်ကြည်ရေး ကော်မတီ (JMS – S) ထံမှ သိရသည်။
ကော်မတီလုပ်ထုံးလုပ်နည်းအရ တိုင်ကြားစာများကို ၁ လတကြိမ် ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးများနှင့် အရေးပေါ် အစည်းအဝေးများ ခေါ်ယူ၍ ဖြေရှင်းကြရခြင်း ဖြစ်ပြီး RCSS/SSA က အစည်းအဝေးများတွင် ပါဝင်မှုအား ယာယီရပ်ဆိုင်းထားသည့်အတွက် မဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှမ်းပြည် JMC-S မှ အရပ်သားကိုယ်စားလှယ် ခွန်စိုးထွန်းအောင်က “ကျနော်တို့ ရှမ်းအစည်းအဝေးကတော့ မခေါ်နိုင်သေးဘူး ToR (လုပ်ထုံးလုပ်နည်း) အရ။ တိုင်စာကတော့ များတော့ များနေပြီပေါ့၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းတွေက(၁၀) စောင် ဝန်းကျင်ရှိတယ်။ အခုက တိုင်စာ ဆက်တိုက် ရောက်နေတာ၊ အခက်အခဲကတော့ အများကြီးပေါ့၊ အခုဆို မိုင်းပန်ဘက်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်တယ်၊ ဒေသခံတွေ သွားရေးလာရေး ခက်ခဲတယ်၊ မိုင်းတွေ ပါတွေ ရှိတယ်၊ အဲဒါလေးတွေ ဖြေရှင်းဖို့ ကျနော်တို့မှာအခက်အခဲတွေတော့ အများကြီးရှိတာပေါ့။ ဆက်ကြေးကောက်တာတို့၊ လူသစ်စုတာတို့ အဲဒါလေးတွေက အများဆုံးပါပဲ၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း တခုတည်းမှာပါပဲ” ဟု ဧရာဝတီကို ပြောသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်အဆင့် JMC- S တွင် အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ် ၅ ဦး၊ လက်နက်ကိုင်အစုအဖွဲ့မှ ငါးဦး၊ အရပ်သား အစုအဖွဲ့မှ ၄ ဦး ပါဝင်ကာ အစည်းအဝေး လုပ်မည်ဆိုပါက အစိုးရနှင့် လက်နက်ကိုင်ဘက်မှ ၃ ဦးစီနှင့် အရပ်သား ကိုယ်စားလှယ် ၂ ဦး တက်ရောက်မှသာ အစည်းအဝေး ထမြောက်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
လက်နက်ကိုင် အစုအဖွဲ့တွင် RCSS/SSA က ၃ ဦး ပါဝင်ရာ ၎င်းတို့ဘက်မှ အစည်းအဝေး တက်ရောက်မှုကို ယာယီ ရပ်ဆိုင်းထားသည့်အတွက် အစည်းအဝေး မလုပ်နိုင်ဘဲ ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်ကာ တိုင်ကြားစာ အများစုမှာလည်း RCSS/SSA နှင့် အများဆုံး သက်ဆိုင်နေသည်ဟုလည်း သိရသည်။
အစည်းအဝေး မခေါ်နိုင်သည့် အခြေအနေ ဖြစ်နေကြောင်းကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် (JMC – U) သို့ တင်ပြထားပြီး ဖြစ်သော်လည်း တစုံတရာ အဆုံးအဖြတ် ပေးနိုင်ခြင်း မရှိသေးသည့်အတွက် တိုင်စာများကိစ္စအား ဖြေရှင်းရန် အစည်းအဝေး မလုပ်ဆောင်နိုင်သေးပေ။
JMC-U အတွင်းရေးမှူး (၁) ဒေါက်တာရွှေခါးရ်က “သူတို့က JMC ကနေ ထွက်တာလည်း မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ပြောတာက အဓိက နယ်မြေသတ်မှတ်တာတို့။ ဒါကို အသေအချာလုပ်ပြီးမှပဲ ပြန်လာမယ်ဆိုတဲ့အတွက်ကြောင့် ဆိုင်းငံ့ထားတာတော့ ရှိတာပေါ့။ အဲဒါတွေကို ကျနော်တို့က ပိုပြီးတော့ ဂရုစိုက်ပြီးတော့ အမြန်ဆုံး သူတို့ Bilateral (နှစ်ဖက်) တွေ့နိုင်အောင်ရယ်၊ ခုနကလိုမျိုး တင်ပြထားတဲ့ဟာတွေ တပ်မတော်ဘက်မှာလည်း တင်ပြထားတာ ရှိမှာပေါ့။ RCSS ဘက်ကလည်း ရှိမှာပေါ့။ အဲဒါတွေကို အရင်လုပ်ပြီးတော့မှ အဲဒီက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ရလဒ်နဲ့အညီ လုပ်တာ ပိုကောင်းမှာပေါ့။ သူတို့ မပါဘဲလုပ်ရင် မကောင်းဘူးပေါ့” ဟု ပြောသည်။
တိုင်ကြားစာများ ရှိနေခြင်းနှင့် အစည်းအဝေး မတက်ရောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ RCSS/SSA မှ တာဝန်ရှိသူ တဦးဖြစ်သည့် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး စိုင်းဦးထံ ဧရာဝတီက ဆက်သွယ်ခဲ့သော်လည်း ဖုန်းပိတ်ထားသဖြင့် ဆက်သွယ်၍ မရခဲ့ပေ။
RCSS/SSA အတွင်းရေးမှူး (၃) ဗိုလ်မှူးကြီးစိုင်းငင်း ကမူ “ကျနော်တို့ JMC ရဲ့စုဖွဲ့မှုပုံသဏ္ဌာန်နဲ့လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပြန်ပြီးတော့ ဆွေးနွေးမယ်။ ပြီးတော့ JMC မှာပါတဲ့လုပ်ငန်းလမ်းညွန် (ToR) ကိုလည်း အဖွဲ့အတွင်းမှာ ဆွေးနွေးရဦးမယ်။ ပြီးတော့ နိုင်ငံတကာ အသိသက်သေတွေ ပါဝင်မှုအခန်းကဏ္ဍအပေါ်မှာလည်း ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ပြီးမှ JMC အဆင့်ဆင့် အစည်းအဝေးတွေမှာ ပြန်တက်နိုင်မယ်။ မဟုတ်ရင်တော့ ကျနော်တို့ မတက်နိုင်သေးဘူး” ဟု နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်က ဧရာဝတီသို့ ပြောထားသည်။
RCSS သည် တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) လက်မှတ်ထိုးထားသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်ကာ ရှမ်းပြည်နယ်အဆင့် JMC-S အစည်းအဝေးများသည် တရားမျှတမှု မရှိခြင်းနှင့် တဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်မှုများရှိနေခြင်းကြောင့် JMC အဆင့်ဆင့် အစည်းအဝေးများသို့ ပါဝင်မှုအား ယာယီဆိုင်းငံ့ကြောင်း နိုဝင်ဘာလအစောပိုင်းက ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ကာ ရပ်ဆိုင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် RCSS/SSA မှာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ဒေသအချို့တွင် တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်(TNLA) ၊ ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ(SSPP)တို့ဖြင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ အောက်တိုဘာ၁၆ ရက် ကလည်း ပအို့ဝ် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (PNLO) နှင့်လည်း တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သေးသည်။
