ကြွေးမြီသက်သာခွင့်နှင့် ပတ်သက်သည့် ရပ်တည်ချက်ကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲပေးရန် သီရိလင်္ကာက တရုတ်ကို တိုက်တွန်းကြောင်း သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေက Nikkei Asia နှင့် သီးသန့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် ပြောပြီး ထိုကိစ္စသဘောတူညီမှု ရရှိရေးသည် လွယ်ကူမည့်ကိစ္စမဟုတ်ကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားလိုက်သည်။
သီရိလင်္ကာ၏ အကြီးမားဆုံးမြီရှင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ မေတ္တာရပ်ခံရခြင်းသည် သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေအတွက် ကြောက်စရာကောင်းလောက်အောင် ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုဖြစ်နေသည်။ သူသည် နိုင်ငံခြားအရန်ငွေ ပြတ်လပ်ပြီး အခြေအနေဆိုးရွားနေသည့် စီးပွားရေးကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ရာတွင် နိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်နေသည်။ ထိုအားထုတ်မှုသည် ကိုလံဘိုနှင့် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရောက်လာသည့် နိုင်ငံတကာငွေကြေး ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) အကြား ဆွေးနွေးမှု နောက်တကြိမ်ကို အဓိက ပုံဖော်မည့် အလားအလာရှိသည်။
“ကြွေးမြီတွေကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဖို့ လိုတယ်ဆိုတာနဲ့ မြီရှင်အားလုံးအနေနဲ့ အလားတူ လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ လိုတယ်ဆိုတာကို တရုတ်အစိုးရကို ကျနော်တို့ အကြောင်းကြားထားတယ်” ဟု သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေက Nikkei Asia သို့ ပြောသည်။
ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၆ ကြိမ်မြောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သမ္မတရာထူးအတွက် ပါလီမန်၏ ထောက်ခံမှုရကာ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သော သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေသည် ဘေဂျင်း၏ သဘောထားပြောင်းလဲရန် ခက်ခဲမည်ကို ကြိုမြင်နေသည်
သို့သော် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၆ ကြိမ်မြောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သမ္မတရာထူးအတွက် ပါလီမန်၏ ထောက်ခံမှုရကာ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သော သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေသည် ဘေဂျင်း၏ သဘောထားပြောင်းလဲရန် ခက်ခဲမည်ကို ကြိုမြင်နေပြီး ထိုကိစ္စသည် သီရိလင်္ကာ၏ အခြားသော မြီရှင်များအပေါ်တွင်လည်း မူတည်နေသည်။
“တကယ်တော့ တရုတ်နိုင်ငံက မတူညီတဲ့ သဘောထားကို ချမှတ်ထားတယ်။ ဒါကြောင့် အခြားမြီရှင်တွေနဲ့ တရုတ်အကြား ရနိုင်တဲ့ သဘောတူညီချက်က ဘာလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်လာတယ်” ဟု ကိုလံဘို၏ ပင်လယ်ကမ်းခြေကို မျက်နှာမူထားသည် ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံတခုဖြစ်သော သမ္မတရုံးမှ သစ်သား ပြတင်းပေါက်များ တပ်ဆင်ထားသည့် ရုံးခန်းတွင် မိနစ် ၄၀ ကြာ ပြုလုပ်သည့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် ပြောသည်။
တရုတ်သည် ကြွေးမြီများကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ပေးခြင်းနှင့် အရှုံးခံဖြတ်တောက် ဖြေရှင်းခြင်းထက် ကြွေးမြီဟောင်းများကို ကြွေးမြီသစ်ဖြင့် ကျားကန်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် တရုတ်ဘဏ်များတွင် အကြွေးဆပ်ရမည့် နိုင်ငံများ ကြွေးဆပ်ရမည့် ရက်စွဲကို ဆိုင်းငံ့ပေးခြင်း လမ်းကြောင်းကိုသာ ပိုမိုလိုလားနေကြောင်း မေးခွန်းကို ဖြေကြားစဉ် သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေက ပြောသည်။
သီရိလင်္ကာသို့ မလာရောက်မီ တရက်အလိုတွင် IMF က ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် သီရိလင်္ကာ၏ စီးပွားရေးအခြေအနေကို တရုတ်နှင့်ဆိုင်သည့် ကိစ္စများကသာ ပုံဖော်ပေးတော့မည်ဆိုသည့် အချက်အား သွယ်ဝိုက် မီးမောင်းထိုးပြထားသည်။
သီရိလင်္ကာသို့ ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ အကူအညီပေးမည့် အလားအလာနှင့် ပတ်သက်ပြီး IMF က “သီရိလင်္ကာနိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကြွေးမြီတွေကို ပြန်လည် ပေးဆပ်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့အတွက် ရန်ပုံငွေ တိုးချဲ့ပေးရေး အစီအစဉ်ဆိုင်ရာ IMF အမှုဆောင်အဖွဲ့ရဲ့ ထောက်ခံအတည်ပြုချက် ရ မရက သီရိလင်္ကာရဲ့ ကြွေးမြီအပြည့်အဝ ပြန်ဆပ်နိုင်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးဖို့ မြီရှင်တွေရဲ့ လုံလောက်တဲ့ အာမခံချက်လိုတယ်” ဟု ပြောသည်။
ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် IMF အဖွဲ့သည် ယခုလကုန်အထိ ကိုလံဘိုတွင် နေထိုင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ IMF ၏ ဝန်ထမ်းအဆင့် သဘောတူညီချက်မရမီ သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေအနေဖြင့် တရုတ်ကို ဖျောင်းဖျပြောဆိုရမည်ဟု ဝါရင့် လေ့လာသူများက ပြောသည်။
ဒေါ်လာ ၈၁ ဘီလီယံတန်သည့် သီရိလင်္ကာ စီးပွားရေး၏ မြီရှင်များတွင် အနောက်နိုင်ငံ အစိုးရများ၏ ငွေတိုက်စာချုပ် ဝယ်ထားသူများမှသည် တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် အိန္ဒိယစသည့် နိုင်ငံချင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်ချေးထားသည့် နိုင်ငံများအထိ ပါဝင်သည်။
ဒေါ်လာ ၈၁ ဘီလီယံတန်သည့် သီရိလင်္ကာ စီးပွားရေး၏ မြီရှင်များတွင် အနောက်နိုင်ငံ အစိုးရများ၏ ငွေတိုက်စာချုပ် ဝယ်ထားသူများမှသည် တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် အိန္ဒိယစသည့် နိုင်ငံချင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်ချေးထားသည့် နိုင်ငံများအထိ ပါဝင်သည်။ အနောက်နိုင်ငံ အစိုးရများ၏ ငွေတိုက်စာချုပ် ဝယ်ယူထားသူများ၏ စုစုပေါင်းကြွေးမြီသည် ဒေါ်လာ ၁၄ ဘီလီယံ ရှိသည်။ ထို့အပြင် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (ADB) နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံစုံအဖွဲ့အစည်း မြီရှင်များလည်း ပါဝင်သည်။
သီရိလင်္ကာက ပေးဆပ်ရမည့် ကြွေးမြီပေါင်းသည် ဒေါ်လာ ၅၁ ဘီလီယံအထိရှိပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ တရုတ်က သီရိလင်္ကာသို့ ထုတ်ချေးထားသော ငွေပမာဏသည် ဒေါ်လာ ၉ ဒသမ ၉၅ ဘီလီယံနီးပါး ရှိမည်ဟု လွတ်လပ်သော စီးပွားရေး ပညာရှင်များက ခန့်မှန်းသည်။
သီရိလင်္ကာသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် ပေးဆပ်ရမည့် ပြည်ပကြွေးမြီ ဒေါ်လာ ၆ ဒသမ ၉ ဘီလီယံ ရှိသော်လည်း နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြားအရန်ငွေ ပြတ်လပ်သွားသောကြောင့် ထိုငွေကို ဧပြီလတွင် ကြွေးဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်။ သီရိလင်္ကာသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကြွေးမြီ ပြန်လည် မပေးဆပ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၂၂ သန်းရှိသော သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိသုံးစွဲနိုင်သော နိုင်ငံခြားအရန်ငွေ ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ သာ ရှိသောကြောင့် အစားအစာ၊ လောင်စာနှင့် ဆေးဝါး ပုံမှန်တင်သွင်းရန် မလုံလောက်တော့ပေ။ သန်းခေါင်းစာရင်းနှင့် စာရင်းအင်းဌာန၏ နောက်ဆုံး စာရင်းများအရ ဇူလိုင်လတွင် အစားအသောက် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ယခင်နှစ်ထက် ၈၂ ဒသမ ၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်မားသွားသည်။
ထိုအကျပ်အတည်းကြောင့် ယခင် အဆင်ပြေနေသောသူပေါင်းများစွာ၏ ဘဝများကို တိုက်စားပစ်လိုက်ပြီး ဧပြီလတွင် လပေါင်းများစွာကြာသည့် ဆန္ဒပြပွဲများကို ဖြစ်စေကာ ယခင်သမ္မတ ဂိုတာဘာရာ ရာဂျာပက်ဆာ နုတ်ထွက်ရသည်။
“ပြည်သူတွေမှာ သူတို့ဘဝကို ထိခိုက်စေတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပူပန်ဖို့အခွင့်အရေး ရှိတယ်” ဟု သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေက ပြောသည်။ “လူနေမှုအဆင့်အတန်းတွေ ကျဆင်းနေတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဝယ်လိုအားတွေ ကျဆင်းတယ်။ ကျနော်တို့ အခုကြံနေရတာက မြန်ဆန်တဲ့ စီးပွားရေးကျုံ့သွားခြင်း ဖြစ်တယ်” ဟုလည်း ၎င်းက ပြောသည်။
ရာဂျာပက်ဆာထံမှ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေသည် စုတ်ပြတ်သတ်နေသည့် စီးပွားရေးအပြင် အခြား ပြဿနာများကိုလည်း အမွေဆက်ခံ ရရှိထားသည်။ တရုတ်လိုလားသည်ဟု တချိန်က အမြင်ခံရသော ယခင်အစိုးရသည် ပြဿနာများစွာအတွက် ဘေဂျင်းသံတမန် ဆက်ဆံရေးတွင် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ရာဂျာပက်ဆာထံမှ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေသည် စုတ်ပြတ်သတ်နေသည့် စီးပွားရေးအပြင် အခြား ပြဿနာများကိုလည်း အမွေဆက်ခံ ရရှိထားသည်။ တရုတ်လိုလားသည်ဟု တချိန်က အမြင်ခံရသော ယခင်အစိုးရသည် ပြဿနာများစွာအတွက် ဘေဂျင်းသံတမန် ဆက်ဆံရေးတွင် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုပြဿနာများတွင် သင်္ဘောတစီးစာ တရုတ်ဓာတ်မြေသြဇာများကို ကိုလံဘိုက ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် အဝေးပြေးလမ်းတခု တည်ဆောက်ရာတွင် တရုတ်ကုမ္ပဏီတခု၏ အခန်းကဏ္ဍကို လက်မခံခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ရာဂျာပက်ဆာအစိုးရသည် သီရိလင်္ကာမြောက်ပိုင်း ရေပိုင်နက်မှ ကျွန်းစုများ၏ ကံကြမ္မာကို တရုတ်သို့ ကနဦးတွင် ကမ်းလှမ်းပြီးနောက် အိန္ဒိယလက်သို့ ထိုးအပ်ပြီး မူဝါဒ တဆစ်ချိုး ပြောင်းလဲမှုတခုကိုလည်း လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းများသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် တရုတ်နှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး သြဇာအားပြိုင်နေသည့် အိန္ဒိယနှင့် နီးကပ်သည့် ကျွန်းများဖြစ်သည်။
တရုတ်က ကျေနပ်အောင် လုပ်ပေးခြင်းသည် အကြွေးကိစ္စအတွက် တရုတ်ကို ဖျောင်းဖျရန် ကြိုးစားနေရသည့် ဝါရင့်နိုင်ငံခြားရေး ကျွမ်းကျင်သူ သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေကို စမ်းသပ်မည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။ ယခုလ အစောပိုင်းတွင် အိန္ဒိယက ကန့်ကွက်သောကြောင့် တရုတ် စစ်ဘက်လေ့လာရေး သင်္ဘောကို ဆိုက်ကပ်ခွင့် ဆိုင်းငံ့ထားရန် သီရိလင်္ကာက ပြောရသောအခါတွင် ထိုကိစ္စသည် အထင်အရှားဖြစ်လာသည်။ ထိုလုပ်ရပ်ကို ဘေဂျင်းက ဒေါသတကြီး တုံ့ပြန်ပြီး ထိုကိစ္စသည် အကြွေးများ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး ဆွေးနွေးပွဲများကို ထိခိုက်စေမည်ဟု ပြောသည်။
နောက်ဆုံးတွင် သီရိလင်္ကာသည် ထိုသင်္ဘောကို ဆိုက်ကပ်ခွင့် ပေးလိုက်ရသည်။
“အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာက ပထဝီနိုင်ငံရေး အခြေအနေ အပူချိန်တက်နေပေမယ့် ကျနော်တို့ ဒီကိစ္စကို ဘေးဖယ်ထားပြီး ကျနော်တို့ ကြွေမြီပြဿနာကို စီးပွားရေး ပုံစံသက်သက်ဖြေရှင်းဖို့ ခုချိန်ထိတော့ ကျနော်တို့ လုပ်နေနိုင်သေးတယ်” ဟု သမ္မတ ဝစ်ခရီမေဆင်ဂေက ပြောသည်။
“ဒါပေမယ့် ကြွေးမြီတွေကို ဘယ်လို သဘောထားမလဲဆိုတာနဲ့ ကြွေးမြီသက်သာခွင့်ကို ဘယ်လို သဘောထားမလဲဆိုတဲ့ ပြဿနာတွေ ရှိလာလိမ့်မယ်။ အဲဒါတွေမှာတော့ ပထဝီနိုင်ငံရေး သက်ရောက်မှု တချို့ ရှိလာနိုင်တယ်” ဟုလည်း သူကပြောသည်။
ကိုးကား ။ ။ Nikkei Asia သတင်း Sri Lanka president urges China to change tune on debt as IMF visits
You may also like these stories:
အခြားအာရှနိုင်ငံများကို သီရိလင်္ကာ သတိပေးနေဟု IMF ပြော
သီရိလင်္ကာစီးပွားရေး မည်သည့်အတွက် ပြိုလဲပြီး မည်သည်တို့ ဆက်ဖြစ်မည်နည်း
သီရိလင်္ကာတွင် လောင်စာဆီ ခွဲတမ်းချ
