ကုန်သွယ်ရေး လိုငွေမပြစေဖို့ လက်ခစား အထည်ချုပ် (CMP) ပို့ကုန်များ ပိုမိုတင်ပို့နိုင်ရေးကြိုးပမ်းကြရန် စစ်ကော်မရှင်၏ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန တိုက်တွန်းသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ကုန်ကြမ်းရရေး အခက်အခဲများ ရှိနေကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။
ယခုလဆန်းပိုင်း၌ ပြုလုပ်သော ကုန်သွယ်မှုနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ မှန်ကန်မြန်ဆန်စေရေး ဗဟိုကော်မတီ အစည်းအဝေး အတွင်း စစ်ကော်မရှင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးချစ်ဆွေက လုပ်ငန်းရှင်များအား တိုက်တွန်း ပြောဆို ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ စစ်ကော်မရှင်က လုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ကြမ်း တင်သွင်းခွင့်လိုင်စင် တင်းကျပ်ထားသလို ချထားပေးမှုလည်း နည်းပါးကြောင်း၊ ထို့အတူ ပို့ကုန်ရငွေများကို အမေရိကန် တဒေါ်လာလျှင် ၃၆၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်ဖြင့် ဖြတ်ယူခြင်း၊ အမေရိကန်နိုင်ငံမှလည်း သွင်းကုန်နှုန်းထားများ တိုးမြှင့်ထားခြင်း အစရှိသည့် အခြေအနေများကြောင့် ပြည်ပကုန်အမှာစာ (အော်ဒါ) များ ရရှိမှုနည်းပါးနေသလို ပို့ကုန်တိုးမြှင့်ပို့ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သေးဟု CMP လုပ်ငန်းရှင်များထံက သိရသည်။
လှိုင်သာယာစက်မှုဇုန်ရှိ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်တဦးက “ပို့ကုန် တိုးမြှင့်ဖို့ ဖြစ်နိုင်မလားဆို ကျနော်တော့ သိပ်အများကြီး မပြောချင်ဘူး။ ဒီဘက်က ကျနော်တို့အခြေအနေက ပြောရခက်တဲ့ အနေအထားမှာ ရှိတယ်။ အရင်ထက်စာရင်တော့ သူတို့ဖြတ်တဲ့ ဈေးက အပြင်ဈေးနဲ့တော့ နီးနီးစပ်စပ် ဖြစ်လာပေမယ့် စရိတ်တွေက ပုံမှန်ထက် ပိုတက်တယ်။ တချို့ ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းတွေက ဝယ်လို့ မရဘူး။ တိုးပို့နိုင်မယ့် ပေါ်လစီ ချတာတော့ မတွေ့သေးဘူး” ဟု သုံးသပ် ပြော ဆိုသည်။
အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းများအတွက် အဓိက လိုအပ်နေသော ချည်လုံးကိုပင် ယခင်ကဲ့သို့ ပြည်တွင်းမှာ ဝယ်ယူ၍ မရဘဲ အချောထည် အလုံးလိုက် ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရပြီး တင်သွင်းရာတွင်လည်း သွင်းကုန်လိုင်စင် ချပေးမှု နည်းပါးသော ကြောင့် အခက်အခဲများရှိနေကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်တို့က ပြောပြသည်။
ယခင်က ချည်လုံး ကုန်ကြမ်းကိုသာ တင်သွင်းပြီး ပြည်တွင်းမှာပင် ပြန်လည်၍ လိုချင်သည့် အရောင်ဆိုးကာ ကုန်ချော ထုတ်လုပ်သော်လည်း ယခုအခါ ကုန်ကြမ်းမရသဖြင့် လုပ်ငန်း မလည်ပတ်နိုင်သည့် စက်ရုံများလည်းရှိကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။
“ချည်လုံးကုန်ကြမ်းတွေနဲ့ ဆေးဆိုးတဲ့လုပ်ငန်းတွေ တော်တော် ဒုက္ခ ရောက်တယ်။ ဒီကိစ္စက ကျနော်တို့ အထည်ချုပ် လုပ် ငန်းတွေအတွက် တော်တော်ထိခိုက်မှု ရှိတယ်။ နိုင်ငံခြားက တိုက်ရိုက်သွင်းရတော့ ပို့ဆောင်စရိတ် ထောင်းတာပေါ့။ အခုက ဒီကုန်ကြမ်းက သွင်းရ တော်တော် ခက်နေတာ ၆ လနီးပါးရှိပြီ။ ဒါက အရင်ခေတ် နောက်ပြန်သွားသလို ဖြစ်နေတယ်။ ချည်လုံးကုန်ကြမ်းကို ပေးမသွင်းဘဲ ချည်လုံးလုပ်ပြီးသား (အချောထည်) ကို ပေးသွင်းတော့ စရိတ်စက ပိုကုန်တာ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
အဆိုပါ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သော ချည်လုံးကုန်ကြမ်းကို တရုတ်၊ ထိုင်း၊ ထိုင်ဝမ်တို့မှ တင်သွင်းသော် လည်း ယခု ကုန်ကြမ်းတင်သွင်း၍ မရသဖြင့် ချည်လုံးစက်ရုံ တော်တော်များများ ရပ်သွားသည့် အနေအထားဖြစ်နေပြီး ယခင်က ပြည်တွင်းရှိ CMP လုပ်ငန်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ပြည်တွင်းထုတ် ချည်လုံးစက်ရုံများက ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သော်လည်း လက်ရှိ နိုင်ငံခြားမှသာ ရှာဖွေ၍ ကုန်ချောကို တိုက်ရိုက် တင်သွင်းရသည့် အခြေအနေ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ပြည်တွင်းရှိ အထည်ချုပ်စက်ရုံ ပိုင်ရှင်တဦးက “ပို့ကုန် တိုးမြှင့်ဖို့ကတော့ တောက်လျောက် ပြောနေတာပဲ။ အခုက ရွေး ကောက်ပွဲ လုပ်မယ်ဆိုတော့ အခြေအနေ စောင့်ကြည့်တဲ့အနေအထားရှိတယ်။ နောက်တခုက အခွန်အခပေါ့။ အမေရိကန် အော်ဒါတွေကျတော့ CMP လုပ်ငန်းမှာ အထည်ချုပ်တော့ အရမ်းမထိပေမယ့် ကျန်တဲ့ဟာ တော်တော်များများ ထိကြ တာပေါ့။ အဲဒီတော့ အခွန်အခ မပြောင်းလဲရင် ဆက်ခက်ခဲနေဦးမှာပဲ။ ပြောမယ်ဆို မြန်မာပြည်က အမေရိကန်အော်ဒါတွေ အထည်မှာ နည်းနည်းလျော့လာပြီး ကျန်တဲ့ အိတ်ချုပ်၊ ဖိနပ်ချုပ်တို့မှာတော့ အမေရိကန်အော်ဒါကတော် တော်လေးကို ကျသွားတယ်” ဟု ပြောသည်။
ယခင် အမေရိကန်နိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံမှ အထည်ချုပ်တင်ပို့မှုကို အခွန် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ကောက်ခံရာမှ လက်ရှိ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အခွန်နှုန်း ထက်ဝက် တိုးမြှင့်ကောက်ခံလာခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်သည် မြန်မာ့အထည်ချုပ်ကဏ္ဍ၏ စတုတ္ထအကြီးဆုံး ဈေးကွက်တခုဖြစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (MGMA) က သိရသည်။
လက်ရှိတွင် ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ အရှေ့ ဥရောပ အစရှိသည့် နိုင်ငံများမှ အော်ဒါများရှိသော်လည်း ယခင်ထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့ကျနေပြီး CMP ကဏ္ဍရှိ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းထက် အိတ်ချုပ်၊ ဖိနပ်ချုပ်လုပ်ငန်းများမှာ ပို၍ ထိခိုက်မှုများ ရှိနေသဖြင့် စက်ရုံတချို့ ပိတ်လိုက်ရသည်များ ရှိကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။
ထို့ပြင် စစ်ကော်မရှင်အနေဖြင့် မြန်မာကျပ်ငွေတန်ဖိုး မြင့်လာစေရန် သွင်းကုန်လုပ်ငန်းများကို ပိတ်ဆို့ခြင်းများကြောင့် လည်း လက်ရှိတွင် ကျပ်ငွေတန်ဖိုးမြင့်လာသော်လည်း ကုန်ကြမ်းများတင်သွင်းရခက်ခြင်း၊ သွင်းကုန် ကုန်ကြမ်းလိုင် စင် ရရှိမှုနည်းပါးခြင်း၊ ဆိပ်ကမ်းတွင် ထုတ်ယူရသည့် အချိန်ကြာမြင့်ခြင်းတို့ကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်များ တက်လာနေဆဲဖြစ် သလို ပို့ကုန်ရငွေကို သတ်မှတ်ဈေးဖြင့်သာ ဖြတ်တောက်သောကြောင့် တိုးမြှင့် တင်ပို့ရန်မှာ ခက်ခဲသည့် အနေအထား ရှိနေကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စာရင်းများအရ နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော်သို့ အထည်ချုပ်အပါအဝင် CMP လုပ်ငန်းများမှ နှစ်စဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံခန့် တင်ပို့လျက်ရှိပြီး တင်ပို့သည့် နိုင်ငံများတွင် ပိုလန်၊ စပိန်၊ ဂျာမနီ၊ ယူကေ၊ နယ်သာလန်၊ အီတလီ၊ ပြင်သစ်၊ ဒိန်းမတ်၊ ဘယ်ဂျီယံ၊ အမေရိကန်နှင့် အာရှတွင် ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ တရုတ်နိုင်ငံ များသို့ တင်ပို့နေခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၂- ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အထည်ချုပ်ကဏ္ဍမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဒသမ ၃ ဘီလီယံတင်ပို့ထားပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်က အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းမှ ပို့ကုန်ရငွေ ၄ ဒသမ ၄၆ ရရှိထားသည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (MGMA) ၏ ၁၀ နှစ်တာ မဟာဗျူဟာအစီစဉ်၌ ဖော်ပြထားသည်။
You may also like these stories:
သွင်းကုန်ပိတ်၍ ကျပ်ငွေတန်ဖိုး မာလာသော်လည်း ကုန်စျေးနှုန်းတက်
ထရမ့်အခွန်က မြန်မာ့အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း ဆုတ်ယုတ်စေသော်လည်း အလဲမထိုးနိုင်
နှစ်ကုန်၌ အထည်ချုပ်အပါအဝင် CMP လုပ်ငန်း ၇ ခုခန့် ပိတ်သိမ်း
