အမှန်အကန်ကျင်းပသော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။ ကော်ဇောနီများ ဖြန့်ခင်းသည်။ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့သည် အမှားအယွင်းမရှိ နေရာယူသည်။ တီယန်ကျင်း နေရောင်အောက်တွင် တောက်ပသော ဇိမ်ခံကားတစီးရှိနေသည်။ မြန်မာမှ ဒုက္ခမီးဝိုင်းနေသော စစ်ခေါင်းဆောင်အတွက် ထိုကြိုဆိုမှုသည် သံတမန်ရေးရာထက် များစွာ ကျော်လွန်နေသည်။
ထိုကိစ္စသည် စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်အတွက် တရားဝင်မှု အသက်သွေးကြောဖြစ်ပြီး အထီးကျန်နီးပါး နှစ်နှင့်ချီ နေထိုင်ရပြီးနောက် ကမ္ဘာ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတခုက ရှားရှားပါးပါး အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းတွင် မင်းအောင်လှိုင် စစ်အုပ်စုကို ဖိနှိပ်မှုဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အတိုက်အခံများကို ချေမှုန်းခြင်း၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ ထိုးစစ်ဆင်ခြင်း၊ နယ်မြေများကို ယခင်မကြုံဖူးသည့်နှုန်းဖြင့် ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ဖြင့် ဖွင့်ဆိုကြသည်။
ဤနေရာတွင် တရုတ်၏ ကြိုဆိုမှုဖြင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် နိုင်ငံရေး အသက်ရှူပေါက် နှစ်ခုလုံးအတွက် အာမခံချက်ရှိသည့် စင်မြင့်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားပြီး ထိုမှတ်ဉာဏ်သည် သူ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကိုးကားပြောဆိုနေမည့် အမှတ်သညာဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
သို့သော် ဤနေရာတွင် တရုတ်၏ ကြိုဆိုမှုဖြင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် နိုင်ငံရေး အသက်ရှူပေါက် နှစ်ခုလုံးအတွက် အာမခံချက်ရှိသည့် စင်မြင့်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားပြီး ထိုမှတ်ဉာဏ်သည် သူ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကိုးကားပြောဆိုနေမည့် အမှတ်သညာဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (SCO) ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတက်ရန် တရုတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တီယန်ကျင်းသို့ သွားရောက်ပြီး စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဘေဂျင်း၌ ကျင်းပသည့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်က ဂျပန်ကို အောင်နိုင်သည့် အောင်ပွဲနှစ် ၈၀ ပြည့် အခမ်းအနားတက်ရောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ထိုစစ်ပွဲကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့တော်လှန်စစ်ပွဲနှင့် ကမ္ဘာ့ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲဟု သိကြသည်။ ထိုသို့အဆင့်မြင့် ကြိုဆိုမှုဖြင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် စည်းကမ်းချက်အချို့ကို၊ အထူးသဖြင့် ထိန်းချုပ်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ အပါအဝင် စစ်အုပ်စု၏ နိုင်ငံရေးလမ်းပြမြေပုံ အကောင်အထည်ဖော်ရေးကို ဖြည့်ဆည်းပြီးဖြစ်သည်ဟု တရုတ်နိုင်ငံက အချက်ပြသည်။
သို့သော် ဒုက္ခမီးဝိုင်းနေသော စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်အတွက် ထိုခရီးစဉ်သည် အဓိကကျသည့် မှတ်သားစရာ ခြောက်ခုပေးသည်။ သံတမန်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် အများအမြင်၊ နိုင်ငံရေး ပရိယာယ်နှင့် သေနင်္ဂဗျူဟာ အာမခံချက်တို ရောနှောပေါင်းစပ်ထားသည့် မှတ်သားစရာများဖြစ်သည်။
တဖက်သတ် တရားဝင်မှုကို ထောက်ခံခြင်း
သံတမန်ရေးတွင် စကားလုံးများသည် အခမ်းအနားများထက် ခွန်အားကြီးမားပြီး တရုတ်၏ စကားလုံး ရွေးချယ်မှုသည် ဂရုတစိုက် ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် မင်းအောင်လှိုင်က လွန်ခဲ့သောနှစ်တွင် သူ့ကိုယ်သူ ပေးထားသည့်ရာထူးဖြစ်သည့် မြန်မာ၏ ယာယီသမ္မတအဖြစ် ရည်ညွှန်းသုံးစွဲသည်။ (ထိုမတိုင်မီက သူသည် သူကိုယ်သူ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားသည်။)
လွန်ခဲ့သော လေးနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံမှ ကြေညာချက်များတွင် မင်းအောင်လှိုင်၏ တရားဝင်ရာထူးများကို အသုံးမပြုဘဲ ဂရုတစိုက်ရှောင်ရှားကာ သေနင်္ဂဗျူဟာဝေဝါးမှု ထိန်းသိမ်းထားရန် “မြန်မာခေါင်းဆောင်” ဆိုသည့် ကြားစကားလုံးကို အသုံးပြုသည်။
ထိုအပြောင်းအလဲသည် တွက်ချက်လုပ်ကိုင်သည့် သံတမန်ရေး မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်က သူ့ကိုယ်သူ ပေးထားသည့် ရာထူးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် တရုတ်သည် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာကို သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် အတည်ပြုပေးပြီး ဒီဇင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲများအတွက် အစီအစဉ်အပါအဝင် သူ၏ နိုင်ငံရေးလမ်းပြမြေပုံကို အတည်ပြုပေးသည်။
သူ၏ အာဏာချုပ်ကိုင်မှုသည် နယ်မြေဆုံးရှုံးမှုများနှင့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကြောင့် ပြင်းထန်သော ဖိအားအောက် ကျရောက်နေချိန်တွင် ထိုသို့လုပ်ခြင်းသည် စစ်ခေါင်းဆောင်အတွက် အရေးပါသော အားပေးမှုဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံအတွက် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်သည် သေနင်္ဂဗျူဟာကျသည့် ရွေးချယ်မှုကို ထင်ဟပ်သည်။ ဝေ့ဝိုက် မနေတော့ဘဲ နေပြည်တော်၏ လက်ရှိအာဏာနှင့် ပိုမိုနီးကပ်စွာ ချိန်ညှိပြီး တရုတ်၏ စီးပွားရေးနှင့် သေနင်္ဂဗျူဟာ အကျိုးစီးပွားများကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် ဖရိုဖရဲပြည်တွင်းအခြေအနေများကို ဖောက်ထွက်ရန်မလိုဘဲ လုံခြုံစေသည်။
သက်ရောက်မှုများသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးထက် ကျော်လွန်သည်။ စစ်အုပ်စုသည် ၎င်း၏အရေးအပါဆုံး အိမ်နီးချင်းထံမှ အသိအမှတ်ပြုသည်ဟု တရုတ်၏ သတင်းစကားကို အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) မြို့တော်များ၊ အိန္ဒိယနှင့် ရုရှားတို့က ဖွင့်ဆိုဖွယ်ရှိသည်။
သက်ရောက်မှုများသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးထက် ကျော်လွန်သည်။ စစ်အုပ်စုသည် ၎င်း၏အရေးအပါဆုံး အိမ်နီးချင်းထံမှ အသိအမှတ်ပြုသည်ဟု တရုတ်၏ သတင်းစကားကို အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) မြို့တော်များ၊ အိန္ဒိယနှင့် ရုရှားတို့က ဖွင့်ဆိုဖွယ်ရှိသည်။
သူ့ကိုယ်သူ ပေးထားသည့် ရာထူးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် မင်းအောင်လှိုင်ကို သံတမန်ရေး အသက်သွေးကြော ပေးလိုက်ရုံသာမက ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံတွင် သူ အထီးကျန်သည်ဆိုသည့် အမြင်ကိုလည်း စိန်ခေါ်ရာရောက်သည်။
စီမံကိန်းများအတွက် သေနင်္ဂဗျူဟာ အာမခံချက်
ယခုခရီးစဉ်အတွင်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နှင့်အတူ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အဖွဲ့ချုပ် (UMFCCI) မှ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် စစ်အုပ်စုထိန်းချုပ် မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ကိုယ်စားလှယ်များ အပါအဝင် အဓိက စီးပွားရေး ခေါင်းဆောင်များ လိုက်ပါသွားကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာ-တရုတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြှင့်တင်ရေး အစည်းအဝေးဖြင့် ဒေသခံစီးပွားရေးအသိုက်အဝန်းနှင့် တွေ့ဆုံရန်အခွင့်အရေး သူ့ကို ဖန်တီးပေးသည်။
ထိုခရီးစဉ်သည် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) အနည်းဆုံး ၇ ခု လက်မှတ်ရေးထိုးသည့် ရလဒ်ဖြစ်စေပြီး သိမ်မွေ့သော အာဏာသံတမန်ရေးနှင့် သေနင်္ဂဗျူဟာကျသော စီးပွားရေး စီမံမှုရောနှောမှုကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်များအနက် နှစ်ခုတွင် မြန်မာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် တရုတ်စီးပွားရေးအသင်းများအကြား ပူပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးပါဝင်သည်။
တခုမှာ UMFCCI နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အသေးစားအလတ်စားလုပ်ငန်းများအသင်း (CASME) အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြစ်ပြီး အခြားတခုမှာ မြန်မာ-အိန္ဒိယ-တရုတ် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုအသင်း (MICA) နှင့် CASME အကြား သဘောတူညီချက်ဖြစ်သည်။
သို့သော် သေနင်္ဂဗျူဟာကျသည့် အရေးပါသော သဘောတူညီချက်များတွင် စစ်အုပ်စုနှင့် တရုတ်၏ ရပ်ဝန်းနှင့်လမ်းအစီအစဉ် (BRI) နှစ်ခုလုံးနှင့် နီးစပ်သောကုမ္ပဏီများ ပါဝင်သည်။ ထိုစာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးသူများတွင် စစ်တပ်က ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသည့် ရွှေသံလွင် ဟိုးလ်ဒင်း ကုမ္ပဏီနှင့် China Harbor Engineering Co. Ltd. (CHEC) တို့ ပါဝင်သည်။ တရားဝင်ကြေညာချက်များတွင် ထို MoU များကို ယေဘုယျသဘောသာ မီးမောင်းထိုးပြပြီး စီမံကိန်းအသေးစိတ်များကို ဖော်ပြခြင်းမရှိပေ။
China Communications Construction Company (CCCC) ၏ လုပ်ငန်းခွဲ CHEC သည် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေး စင်္ကြံ (CMEC) အရ မြန်မာတွင် အခြေခံအဆောက်အအုံ တိုးချဲ့ရေးအတွက် အရေးပါကြောင်း ဧရာဝတီက သိရှိရသည်။
စစ်အာဏာမသိမ်းမီက CHEC သည် မန္တလေး-ထီးချိုင့်-မူဆယ် အဝေးပြေးလမ်း၊ ကျောက်ဖြူ-နေပြည်တော် အဝေးပြေးလမ်းနှင့် ဂုတ်ထိပ်တံတားသစ် အပါအဝင် အဓိကကျသည့် စီမံကိန်းများကို စီစဉ်နေသည်။
မန္တလေး-ထီးချိုင့်-မူဆယ် အဝေးပြေးလမ်းတခုတည်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံကုန်ကျပြီး ဂုတ်ထိပ်တံတားသစ်သည် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ကုန်ကျမည်ဖြစ်သည်။ CCCC သည် ရန်ကုန်မြို့သစ် စီမံကိန်းအတွက် စီစဉ်ထားသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလည်းရှိပြီး ဥရောပနှင့်အာရှတဝန်းမှ အတိုင်းအတာကြီးမားသည့် BRI စီမံကိန်းကြီးများ အတွက်ကျော်ကြားသည်။
မန္တလေး-ထီးချိုင့်-မူဆယ် အဝေးပြေးလမ်းတခုတည်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံကုန်ကျပြီး ဂုတ်ထိပ်တံတားသစ်သည် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ကုန်ကျမည်ဖြစ်သည်။ CCCC သည် ရန်ကုန်မြို့သစ် စီမံကိန်းအတွက် စီစဉ်ထားသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလည်းရှိပြီး ဥရောပနှင့်အာရှတဝန်းမှ အတိုင်းအတာကြီးမားသည့် BRI စီမံကိန်းကြီးများ အတွက်ကျော်ကြားသည်။
ထိုစီမံကိန်းကြီးများအနက်အချို့သည် လိမ်လည်မှု၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုစသည့် အငြင်းပွားမှုများ ရင်ဆိုင်နေရသည်။
အခြား နားလည်မှုစာချွန်လွှာတခုကို Yunnan Baoshan Hengyi Industrial Group (HYIG) နှင့် မြန်မာမှ Transland Public Co. Ltd., တို့အကြား လက်မှတ်ရေးထိုးကြပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-တရုတ်-အိန္ဒိယ-မြန်မာ နိုင်ငံတကာစင်္ကြံ (BCIM) ၏ မြန်မာအစိတ်အပိုင်း၊ အတိကျပြောရပါက ကန်ပိုက်တီ (ကံပိုင်တည်)-မြစ်ကြီးနား-ပန်ဆောင် အဝေးပြေးလမ်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို တရားဝင်စေသည်။
BRI အစီအစဉ်အောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် BCIM စင်္ကြံ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံဘက်တွင် ပေါင်ရှန်-ထန်ချုံ အဝေးပြေးလမ်းကို ဟိုချောင်အထိ တိုးချဲ့ရန်နှင့် ထိုမှတဆင့် ကန်ပိုက်တီ၊ ထိုမှတဆင့် မြစ်ကြီးနားသို့ ဆက်သွယ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်မှ ကန်ပိုက်တီသည် မြန်မာ-တရုတ်-အိန္ဒိယ စီးပွားရေး စင်္ကြံမှ အဓိက ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထန်ချုံမှ ဟိုချောင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဇုန်နှင့်လည်း ချိတ်ဆက်မည်ဖြစ်သည်။
စစ်အာဏာသိမ်းမှု မဖြစ်ပွားမီက HYIG သည် လုပ်ငန်းခွဲများမှတဆင့် မြစ်ကြီးနား စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဇုန်၊ မဒေးကျွန်းဆိပ်ကမ်း၊ ကန်ပိုက်တီကဲ့သို့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဇုန်များကို တည်ဆောက်ရန် သဘောတူညီချက်များ ရရှိထားပြီးဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် မြစ်ကြီးနား စီးပွားတိုးတက်ရေးဇုန်သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် လီဒိုလမ်း (စတီးဝဲလ်လမ်း) တလျှောက် ဒေါ်လာ သန်း ၄၀၀ တန် သဘောတူညီချက်မှ ဖြစ်လာသည်။
ထိုလမ်းသည် အရှေ့မြောက် အိန္ဒိယကို ကချင်ပြည်နယ်မှတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အသစ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည့် ကန်ပိုက်တီ-မြစ်ကြီးနား-ပန်ဆောင် အဝေးပြေးလမ်း နားလည်မှုစာချွန်လွှာသည် ထိုအခြေခံအုတ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အရေးကြီးသော ကိစ္စမှာ စတီးဝဲလ်လမ်းကို တိုးချဲ့ရန် အိန္ဒိယက တိတ်တဆိတ် သဘောတူညီမှု မရှိလျှင် ထိုနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို အပြီးသတ် လက်မှတ်မထိုးနိုင်ဘဲ ထိုစီမံကိန်း၏ ပထဝီနိုင်ငံရေး ရှုပ်ထွေးမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်ဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။
ထိုစီမံကိန်းများ၏ သေနင်္ဂဗျူဟာကျသည့် အနေအထားသည် ပိုမိုကြီးမားသော စင်္ကြံများနှင့် ပေါင်းစည်းလိုက်သောအခါ အရေးပါသည့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်ကြောင်းများ၊ အိန္ဒိယနှင့်အရှေ့တောင်အာရှ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးရန် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရည်မှန်းချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။
ထိုစီမံကိန်းများ၏ သေနင်္ဂဗျူဟာကျသည့် အနေအထားသည် ပိုမိုကြီးမားသော စင်္ကြံများနှင့် ပေါင်းစည်းလိုက်သောအခါ အရေးပါသည့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်ကြောင်းများ၊ အိန္ဒိယနှင့်အရှေ့တောင်အာရှ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးရန် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရည်မှန်းချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။
ပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများအကြား ထိုနားလည်မှုစာချွန်လွှာများကို လက်မှတ်ထိုးခြင်းဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် စစ်အုပ်စုနှင့် တရုတ်၏ ရည်မှန်းချက် ကိုက်ညီစေရန် သိမ်မွေ့စွာ ဖိအားပေးပြီး အကောင်အထည်ဖော်ရေးကို ဦးဆောင်ရန် နေရာယူနေသည်။
သံတမန်ရေးကစားပွဲမှာ အိန္ဒိယလည်း ပါဝင်လာ
မြန်မာ၏ အိန္ဒိယနှင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းသည် ရှုပ်ထွေးမှုအလွှာ နောက်တခုကို ဖြစ်စေသည်။ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရင်ဒရာမိုဒီနှင့် တီယန်ကျင်းတွင် တွေ့ဆုံစဉ်အတွင်း မင်အောင်လှိုင်က အလားအလာရှိသော မြေရှားသတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ စွမ်းအင်နှင့်လုံခြုံရေးကိစ္စများကို ဆွေးနွေးသည်။
မစ္စတာမိုဒီက လွတ်လပ်မျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲများ၏ အရေးပါမှုကို အလေးထားပြောသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် စစ်အုပ်စုသည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းတွင် အာဏာရနေသောကြောင့် အိန္ဒိယ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ဝေဖန်သည်ထက် လိုက်လျောမှု ပိုများပြီး စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်သည့် အစိုးရကို စိန်မခေါ်ဘဲ ထိတွေ့ဆက်ဆံရန် စိတ်အားထက်သန်မှုကို ဖော်ပြနေသည်။
ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အညာတို့သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသောကြောင့် ထိုဆွေးနွေးမှုများ၏ လက်တွေ့ သက်ရောက်မှု အကန့်အသတ်ရှိပြီး ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်သည့် ကတိကဝတ်များသည် ရည်မှန်းချက် ကြီးမားလွန်းသည်။
မည်သို့ဆိုစေ ထိုထိတွေ့ဆက်ဆံမှုက အိန္ဒိယသည် စစ်ကောင်စီရွေးကောက်ပွဲ အစီအစဉ်များကို တိတ်တဆိတ် ထောက်ခံကြောင်း ပြသနေပြီး နယူးဒေလီ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် တရုတ်၏ မြန်မာအပေါ် အကြီးအကျယ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအကြား သေနင်္ဂဗျူဟာ ချိန်ညှိမှုကို ထင်ဟပ်နေသည်။
SCO ဝှက်ဖဲ သို့မဟုတ် သံတမန်ရေးအောင်ပွဲ
ထိုခရီး၏ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်အများဆုံး ရလဒ်မှာ တရုတ်နှင့်ရုရှားတို့ ဦးဆောင်သည့် ယူရေးရှားလုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံ တင်းပြည့် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားမှုကို ထောက်ခံမည့် သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကတိဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် မြန်မာကို တရုတ်နှင့် ရုရှားလွှမ်းမိုးပြီး ဒီမိုကရက်တစ် စံနှုန်းများထက် အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရေးကို ဦးစားပေးသည့် အုပ်စုတခုတွင် အခြေခိုင်စေမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ အထီးကျန်မှုနှင့် ရုန်းကန်နေရသည့် စစ်အုပ်စုတခုအတွက် ထိုကိစ္စသည် အရေးပါသော အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် မြန်မာကို တရုတ်နှင့် ရုရှားလွှမ်းမိုးပြီး ဒီမိုကရက်တစ် စံနှုန်းများထက် အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရေးကို ဦးစားပေးသည့် အုပ်စုတခုတွင် အခြေခိုင်စေမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ အထီးကျန်မှုနှင့် ရုန်းကန်နေရသည့် စစ်အုပ်စုတခုအတွက် ထိုကိစ္စသည် အရေးပါသော အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။
SCO အဖွဲ့ဝင် အပြည့်အဝဖြစ်ခြင်းသည် မင်းအောင်လှိုင်ကို လုံခြုံရေးနှင့် စီးပွားရေးစင်မြင့်သစ်များသို့ ချဉ်းကပ်ခွင့်ရေးပြီး အနောက်တိုင်း ဝေဖန်မှုများမှ အကာအကွယ်နှင့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အခွင့်အလမ်းများကို ဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။
ထိုကိစ္စသည် စစ်အုပ်စု၏ ဒေသတွင်း တရားဝင်မှုကို မြှင့်တင်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခနှင့် လူ့အခွင့်အရေး စိုးရိမ်ပူပန်မှုများရှိသော်လည်း အဓိက အင်အားကြီးနိုင်ငံများသည် ၎င်း၏အာဏာကို အသိအမှတ်ပြုကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။
အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခြင်းသည် BRI နှင့် CMEC စသော တရုတ်ဦးဆောင်သည့် အစီအစဉ်များသို့ မြန်မာကို ပိုမိုပေါင်းစည်းစေပြီး တရုတ်၏ သေနင်္ဂဗျူဟာ ရည်မှန်းချက်များအတွက် အရေးပါသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ တိုးတက်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများနှင့် စက်မှုဇုန်များကို အရှိန်မြှင့်တင်ပေးသည်။
ထိုကတိကဝတ်သည် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး သတင်းစကားလည်းဖြစ်သည်။ တရုတ်သည် ဒေသတွင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းအပေါ် သြဇာထူထောင်ပြီး မြန်မာ၏ အဓိက လုံခြုံရေးနှင့် စီးပွားရေး အာမခံသူအဖြစ် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကို အားဖြည့်ပေးသည်။
ထို့ကြောင့် SCO ဝှက်ဖဲသည် စစ်အုပ်စုကို အကာအကွယ်ပေးရုံသာမက တရုတ်နှင့် ချိန်ညှိသည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် နက်ရှိုင်းစေရန်လည်း တွန်းအားပေးပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် တရုတ်၏ ခြေရာကို ခိုင်မာစေသည်။
တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအတွက် ရှင်းလင်းသော သတင်းစကား
နယ်စပ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရန် သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ မှတ်ချက်သည် ထက်မြက်ပြီး လေသံလျှော့ချထားသည့် သတိပေးချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြကာ မြန်မာ့ပြည်တွင်းရေးတွင် တရုတ်သြဇာ ပိုမိုလွှမ်းမိုးမှုကို ပြသနေသည်။
တရုတ်သည် တရုတ်စီမံကိန်းများကို ကာကွယ်ရန် EAO များကို ဖိအားပေးပြီး အဟန့်အတားမဲ့ ကုန်သွယ်ရေးကို ထိန်းထားကာ မင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်၏ “အပြုသဘောဆောင်သည့် အခန်းကဏ္ဍ” ကို လူသိရှင်ကြား ဝန်ခံစေသည်။ ထိုစကားသည် ကြားဝင်စေ့စပ်ခြင်းနှင့် အတင်းအကျပ် သြဇာလွှမ်းမိုးခြင်းတို့ နှစ်ခုလုံးပါဝင်သည့် စကားဖြစ်သည်။
တရုတ်သည် တရုတ်စီမံကိန်းများကို ကာကွယ်ရန် EAO များကို ဖိအားပေးပြီး အဟန့်အတားမဲ့ ကုန်သွယ်ရေးကို ထိန်းထားကာ မင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်၏ “အပြုသဘောဆောင်သည့် အခန်းကဏ္ဍ” ကို လူသိရှင်ကြား ဝန်ခံစေသည်။ ထိုစကားသည် ကြားဝင်စေ့စပ်ခြင်းနှင့် အတင်းအကျပ် သြဇာလွှမ်းမိုးခြင်းတို့ နှစ်ခုလုံးပါဝင်သည့် စကားဖြစ်သည်။
တရုတ်ဖိအားအောက်တွင် ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) က မဟာမိတ် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA)၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့၏ စစ်ဆင်ရေးများကို ထောက်ပံ့မှု ရပ်ဆိုင်းကြောင်း တရားဝင် ကြေညာစေသည်။
ထိုလုပ်ရပ်သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ တိုင်းရင်းသားတပ်များကိုသာမက မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းမှ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကိုပါ ရိုက်ခတ်သောကိစ္စဖြစ်သည်။
ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ပဋိပက္ခများကြောင့် ဖြစ်စေသည့် အနှောင့်အယှက်များကို ကိုးကားပြီး အဓိကမြို့နယ်များကို ပြန်လည် တောင်းဆိုမှုများတွင် တရုတ်က ကြားဝင်ရန် စစ်အုပ်စုက တောင်းဆိုသည်။
စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲများ မတိုင်မီ ထိုအရွေ့များသည် တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု နှစ်ဖက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဖိအားများကို တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ ရင်ဆိုင်ရသည်။ ထိုကိစ္စသည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဒေသများအပေါ် တရားဝင်မှုရရန် ကြိုးစားပြီး အကောင်းဆုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး မည်သို့လုပ်မည်ကို ဂရုတစိုက် စဉ်းစားရစေသည်။
မြင့်မားသည့် သေနင်္ဂဗျူဟာလောင်းကြေး
စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို တီယန်ကျင်းတွင် အခမ်းအနားဖြင့် ကြိုဆိုခြင်းသည် ထိုအခမ်းအနား၏ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဆင့်မြင့်အရာရှိများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာ သတင်းဖော်ပြချက်များက ထိုသို့ ကြိုဆိုခြင်းသည် သမိုင်းမှတ်တိုင်အဖြစ် ရေးကြပြီး တရုတ်က မင်းအောင်လှိုင်ကို လုံခြုံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင် တရားဝင် အာဏာပိုင်အဖြစ်မြင်ကြောင်း အိမ်နီးချင်းများ၊ အနောက်တိုင်းနှင့် ပြည်တွင်းပြိုင်ဘက်များကို ပြသလိုက်သည်။
စစ်ကောင်စီက တရုတ်ကို အားထားခြင်း၊ အိန္ဒိယကို အနည်းငယ်အားထားခြင်းသည် အနောက်တိုင်း မဟုတ်သည့် အင်အားကြီးနိုင်ငံများသို့ သေနင်္ဂဗျူဟာ ချိန်ညှိမှုကို ထင်ဟပ်ကာ စီးပွားရေအသက်သွေးကြောကို ခိုင်မာစေပြီး ပြည်တွင်း ဒီမိုကရက်တစ် ရည်မှန်းချက်များနှင့် မကိုက်ညီသော ပြင်ပနိုင်ငံများအပေါ် မှီခိုမှု နက်ရှိုင်းစေသည်။
တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအပေါ် တရုတ်ဖိအားသည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကွဲစေပြီး ကုန်သွယ်ရေး စင်္ကြံများကို လုံခြုံစေသည့် ဒေသအလိုက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးများကို ဖြစ်စေသော်လည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ပဋိပက္ခများကို မဖြေရှင်းနိုင်ပေ။
တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအပေါ် တရုတ်ဖိအားသည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကွဲစေပြီး ကုန်သွယ်ရေး စင်္ကြံများကို လုံခြုံစေသည့် ဒေသအလိုက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးများကို ဖြစ်စေသော်လည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ပဋိပက္ခများကို မဖြေရှင်းနိုင်ပေ။
ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများသည် စီးပွားတိုးတက်မှုကို အာမခံသော်လည်း မှီခိုမှုအန္တရာယ်ရှိကာ ကြွေးမြီမြင့်မားခြင်းနှင့် ပြည်တွင်းဆန့်ကျင်မှု အန္တရာယ်ရှိသည်။
မြန်မာစစ်အုပ်စုခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်၏ တီယန်ကျင်းခရီးသည် ဆက်လက်ရှင်သန်ရေး၊ တရားဝင်မှုနှင့် သေနင်္ဂဗျူဟာ အကာအကွယ်အတွက် တွက်ချက်အားထုတ်မှုဖြစ်သည်။ တရုတ်အတွက် မြန်မာသည် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာသို့ ထွက်ပေါက်သာမက အနောက်တိုင်းသြဇာအတွက် ကြားခံနယ်မြေလည်းဖြစ်သည်။
သို့သော် တရုတ်က မြန်မာအပေါ် ချုပ်ကိုင်မှု တင်းကျပ်လာစဉ် ထိုသေနင်္ဂဗျူဟာ အလောင်းအစားသည် ကြီးမားသော အန္တရာယ်များကိုလည်း ဆောင်ယူလာပြီး စစ်အုပ်စုအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီတွင် လွတ်လပ်သော လမ်းကြောင်းကို လျှောက်လှမ်းနိုင်သည့် စစ်အုပ်စု၏ စွမ်းရည်ကို အကန့်အသတ်ဖြစ်စေသည်။
(ဧရာဝတီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းပါ Athena Awn Naw ၏ Myanmar Junta’s Tianjin Gambit: Six Key Takeaways ကို ဘာသာပြန်သည်။ )
You may also like these stories:
မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကို လိမ်တာလား (ရုပ်/သံ)
မြစ်ဆုံနဲ့ တရုတ်လိုချင်တဲ့ စီမံကိန်းတွေ မင်းအောင်လှိုင် ထိုးကြွေးတော့မလား (ရုပ်/သံ)
တရုတ်အားကိုး မင်းအောင်လှိုင်က ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ပြည်ပစွက်ဖက်မှုကို ရှုတ်ချ
တရုတ်သမ္မတ ရှီနဲ့ မော်စကိုမှာတွေ့ပြီး မင်းအောင်လှိုင် သံတမန်ရေး အသာစီးရ
တရုတ်ကို ဒူးထောက်လိုက်ရတဲ့ မင်းအောင်လှိုင် (ရုပ်/သံ)
တရုတ်ကိုပေးသည့် မင်းအောင်လှိုင် ကတိသည် ပရိယာယ်မျှသာဖြစ်
မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်သွားတောလား (သို့မဟုတ်) အပယ်ခံမှ လတ်တလော တရားဝင်မှုဆီသို့
