အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များထံမှ နယ်မြေများကို ပိုမိုသိမ်းပိုက်လာချိန်တွင် သုတေသီများက AA ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစွမ်းရည်ကို မေးခွန်းထုတ်လာသည်။
AA သည် လွန်ခဲ့သောနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်ပြီး ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အစိတ်အပိုင်း စစ်မျက်နှာသစ် ဖွင့်ကာ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ချေမှုန်းရာတွင် အရှိန်ရလာသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ စတင်ပြီး အခြေခံအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များကို တိုက်ခိုက်သည့် ညှိနှိုင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် AA သည် ယခုအခါ နိုင်ငံတွင် အင်အားအကြီးမားဆုံး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအနက် တခု ဖြစ်လာသည်။ AA သည် ရခိုင်ပြည်နယ်တဝန်းတွင် စစ်ဇုန် ၉ ခု ထူထောင်ထားပြီး မဟာမိတ်ဒေသများတွင်လည်း တပ်သား ထောင်နှင့်ချီ ဖြန့်ကြက်ထားသည်။
ရခိုင်ပြည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် AA သည် ယခုအခါ နိုင်ငံတွင် အင်အားအကြီးမားဆုံး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများအနက် တခု ဖြစ်လာသည်။ AA သည် ရခိုင်ပြည်နယ်တဝန်းတွင် စစ်ဇုန် ၉ ခု ထူထောင်ထားပြီး မဟာမိတ်ဒေသများတွင်လည်း တပ်သား ထောင်နှင့်ချီ ဖြန့်ကြက်ထားသည်။
လွန်ခဲ့သောနှစ် နိုဝင်ဘာလ အစောပိုင်းမှစတင်ပြီး AA သည် တနှစ်ကြာ အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း နေရာအများအပြားတွင် တိုက်ခိုက်နေသည်။
ထိုအချိန်မှစတင်ပြီး တိုက်ပွဲများပြင်းထန်နေကာ ကျေးလက်ဒေသများမှ မြို့ပြဒေသများအထိ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းမှ တောင်ပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။ အောက်တိုဘာလလယ်မှ စတင်ပြီး AA သည် ပြည်နယ်မြို့တော် စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်နှင့် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (နပခ) တည်ရှိရာ အမ်းမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများ အပါအဝင် ရခိုင်ပြည်နယ် ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော်ကို သိမ်းပိုက်ထားသည်။
ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်များသည် စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်မှုအောက်မှ ပထမဆုံး လွတ်မြောက်သည့် ပြည်နယ်များ ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းချိန်မှ စတင်ပြီး မြန်မာမှ ပဋိပက္ခလေ့လာသူများက ခန့်မှန်းကြသည်။
သို့သော် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည် စတင်ပြီးနောက် AA ၏ ကြီးမားသော အောင်ပွဲများကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ပထမဆုံး အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်သည့် ပြည်နယ်ဖြစ်မည်ဟူသော ခန့်မှန်းချက်သစ်များ ထွက်ပေါ်လာသည်။
သို့တိုင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် AA က သိမ်းယူထားသည့် ဒေသများ အပါအဝင် ရခိုင်ပြည်နယ် အစိတ်အပိုင်းများကို ရေတပ်မှ အမြောက်များနှင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်နေသောကြောင့် ထိုလွတ်မြောက်မှု၏ အတိုင်းအတာနှင့် ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။
ထို့ပြင် AA နှင့် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ် (ARSA)၊ ရိုဟင်ဂျာ သွေးစည်းခိုင်မာရေးအဖွဲ့ (RSO) နှင့် ရခိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက စုဆောင်းထားသည့် စစ်သားသစ်များ စသည့် ရိုဟင်ဂျာ စစ်သွေးကြွများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဖြစ်နိုင်ခြေကြောင့် ဒေသတွင်း ဆက်လက် မတည်ငြိမ်မှုအတွက် စိုးရိမ်မှုများ ဖြစ်စေသည်။
စစ်ကောင်စီတပ်များကို မောင်းထုတ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများအပေါ် AA ၏ လက်တွေ့ထိန်းချုပ်မှု ထူထောင်ခြင်းသည် ပြည်နယ်၏ အခြေခံ လူမှု-စီးပွား လိုအပ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် စိန်ခေါ်မှုများ ရင်ဆိုင်ရမည့် သဘောဆောင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာ အကျပ်အတည်း လေ့လာရေးအုပ်စု (ICG) က အကဲဖြတ်သည်။
စစ်ကောင်စီတပ်များကို မောင်းထုတ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများအပေါ် AA ၏ လက်တွေ့ထိန်းချုပ်မှု ထူထောင်ခြင်းသည် ပြည်နယ်၏ အခြေခံ လူမှု-စီးပွား လိုအပ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် စိန်ခေါ်မှုများ ရင်ဆိုင်ရမည့် သဘောဆောင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာ အကျပ်အတည်း လေ့လာရေးအုပ်စု (ICG) က အကဲဖြတ်သည်။
ရခိုင်၊ ချင်းပြည်နယ်များနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အိန္ဒိယတို့သည် မြန်မာမှ လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရမည်ကို စိုးရိမ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် တိုက်ရိုက် စီးပွားရေး သို့မဟုတ် ကုန်သွယ်ရေး မရှိကြပေ။
ထို့ပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းပန်း မကောင်းသောကြောင့် ဒေသခံများသည် အခြေခံကုန်စည်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဘဏ်ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အကြီးအကျယ် မှီခိုရသည်။
မည်သို့ဆိုစေ AA ၏ မကြာသေးမီက အောင်ပွဲများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ဒေသခံများ၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို အားရစေသည်။ အတိတ်တွင် စစ်တပ်က ရခိုင်လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ ဖိနှိပ်နှိမ်နင်းခြင်းအား ရခိုင်ပြည်နယ်မှ အများစုက ပြန်လည် အမှတ်ရနေကြသည်။
ထိုသို့ နှိမ်နင်းမှုများအနက်တခုမှာ ၁၉၉၈ ခုနှစ်က မြန်မာစစ်တပ်နှင့် အိန္ဒိယထောက်လှမ်းရေးတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် Lech စစ်ဆင်ရေးဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်လိုသည့် ရခိုင်ပြည်သူများ၏ ကာလကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော ဆန္ဒသည် ပြည်နယ်အတွင်း သီးခြားအစိုးရ ဖြစ်နိုင်ခြေ အရေးပါမှုကို တိုးလာစေသည်။
AA ၏လက်ရှိ စစ်ရေးအောင်မြင်မှုမှာ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်သည် မန္တလေးမှ ဗမာ့ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ပိုင်နက်အဖြစ် ကျရောက်သည့်နောက်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော အကြီးအကျယ်အောင်မြင်မှု ဖြစ်သည်ကို အငြင်းပွားစရာ မလိုပေ။
AA တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ရန် ပြည့်ဝသော စွမ်းရည် မရှိနိုင်သော်လည်း ကြီးထွားတိုးတက်နိုင်သည့် စွမ်းရည်ရှိကြောင်း ပြသပြီးဖြစ်သည်။ AA သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လူ ၂၆ ယောက်သာရှိရာမှ ယခုအခါ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ သောင်းခန့်အထိ ကြီးထွားလာသည်။
AA သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာမသိမ်းမီကပင် ရခိုင်ပြည်နယ် အစိတ်အပိုင်း အများအပြားတွင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် AA တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအတွေ့အကြုံအချို့ ရှိသည်။
AA သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာမသိမ်းမီကပင် ရခိုင်ပြည်နယ် အစိတ်အပိုင်း အများအပြားတွင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် AA တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအတွေ့အကြုံအချို့ ရှိသည်။
AA သည် ဝန်ထမ်းများကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်း၊ ပညာတတ်ရခိုင်များက သင်ကြားပေးသည့် အများပြည်သူအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မူဝါဒကျောင်း ထူထောင်ခြင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေး အားနည်းချက်များကို အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ကြိုးစားသည်။ သင်တန်းများတွင် ပြည်သူ့ရေးရာမူဝါဒ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ ခေါင်းဆောင်မှုပညာနှင့် နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ ပါဝင်သည်။
AA သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် စစ်တပ်ကို စတင်တိုက်ခိုက်ကတည်းက ရခိုင်ပြည်သူများထံမှ ထောက်ခံမှု အများအပြား ရရှိသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေး ထူထောင်ပြီးနောက် AA သည် ရိုဟင်ဂျာအပါအဝင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကွဲပြားခြားနားသော လူမှုအသိုက်အဝန်းများ အကြားတွင် တရားဝင်မှု ထူထောင်ရန် ကြိုးစားသည်။
AA သည် ရိုဟင်ဂျာကိုယ်စားလှယ်များကို အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသို့ ဖိတ်ခေါ်ပြီး မိုခါဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် ဦးဆောင်အခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ အားလုံးအကျုံးဝင်သည့် အားထုတ်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်အပေါ် AA ထိန်းချုပ်မှု ကျယ်ပြန့်လာလျှင် အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့နှင့် AA ၏ လက်ရှိ အကန့်အသတ်ဖြင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ အိန္ဒိယ၏ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ကိုယ်စားလှယ်များသည် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် AA ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
သို့သော် ထို နှစ်နိုင်ငံအနက် မည်သည့်နိုင်ငံမှ AA ကို နိုင်ငံတော်အဆင့်အဖြစ် အပြည်အဝ အသိအမှတ်ပြုဖွယ် မရှိပေ။ ရှေ့ကိုမျှော်ကြည့်မည်ဆိုပါက ဒုက္ခသည် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-AA ဆက်ဆံရေးတွင် အဓိက စိန်ခေါ်မှုဖြစ်နိုင်ပြီး ကုလားတန် ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစင်္ကြံ စီမံကိန်းသည် အိန္ဒိယနှင့် AA အကြား အနာဂတ်ဆက်ဆံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
AA သည် ယခုအခါ စစ်ရေးအောင်မြင်မှုများသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဆီသို့ အလားအလာရှိသော တိုးတက်မှုဖြစ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ဘက်စုံစိန်ခေါ်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဆိုသည့် လမ်းဆုံလမ်းခွသို့ ရောက်နေသည်။
AA သည် ယခုအခါ စစ်ရေးအောင်မြင်မှုများသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဆီသို့ အလားအလာရှိသော တိုးတက်မှုဖြစ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ဘက်စုံစိန်ခေါ်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဆိုသည့် လမ်းဆုံလမ်းခွသို့ ရောက်နေသည်။
ထိုစိန်ခေါ်မှုများကို AA က မည်သို့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမည်ဆိုသည်မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အနာဂတ်လမ်းကြောင်းနှင့် မြန်မာမှ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲအခင်းအကျင်းအပေါ် အကျိုးဆက်များ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
(South China Morning Post ပါ ကျော်ဆန်းလှိုင်၏ Is Myanmar’s Arakan Army capable of governing Rakhine state? ကို ဘာသာပြန်သည်။ ကျော်ဆန်းလှိုင်သည် အမေရိကန်၊ ကော်နဲလ်တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပါရဂူဘွဲ့ကျောင်းသား ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးကို ISEAS တွင်လည်း ဖော်ပြပြီးဖြစ်သည်။)
You may also like these stories:
AA ၏ “အားလုံးအကျုံးဝင် အုပ်ချုပ်ရေး” အစီအစဉ် ရိုဟင်ဂျာများအကြား သဘောထား ကွဲလွဲနေ
AA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်ကို လေ့လာခြင်း
ရခိုင်တွင် စစ်ရှုံးနေသော စစ်ကောင်စီ လူမျိုးရေး အမုန်းတရား မီးရှို့
ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ကာကွယ်ပေးရန် အိန္ဒိယ တောင်းဆို
