၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၆ နိုင်ငံနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေးရှိပြီး ၃၇ နိုင်ငံမှာ သံရုံးတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင် အပါအဝင် ထိပ်တန်းအရာရှိတွေဟာ နိုင်ငံလက်တဆုပ်စာကိုပဲ ခရီးသွားလာနိုင်ကြပါတယ်။
အဲဒီနိုင်ငံတွေထဲမှာ ထိုင်း၊ လာအိုနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားလို အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) အသင်းဝင်တွေနဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကြီး နှစ်ခုဖြစ်တဲ့ တရုတ်နဲ့အိန္ဒိယတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ မှတ်သားစရာကောင်းတာက အီရန်ကလည်း စစ်ခေါင်းဆောင်တွေအတွက် တံခါးဖွင့်ထားပေးပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီကို အနောက်နိုင်ငံတွေက ရှောင်ရှားကြပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနဲ့ ဗြိတိန်လို နိုင်ငံတွေက သံတမန်ရေးအဆင့် လျှော့ချကာ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမှတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင်တွေဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေကို သွားရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံထားရပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတို့ဟာ တရုတ်နဲ့ရုရှားကို မကြာခဏ သွားရောက်ကြပြီး တယောက်ကို အကြိမ် တဒါဇင်လောက် သွားရောက်ကာ စစ်ကောင်စီရဲ့ အဓိက မဟာမိတ်နဲ့ လက်နက်ထောက်ပံ့သူတွေဆီက ထောက်ခံမှု တောင်းဆိုကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတို့ဟာ တရုတ်နဲ့ ရုရှားကို မကြာခဏ သွားရောက်ကြပြီး တယောက်ကို အကြိမ် တဒါဇင်လောက် သွားရောက်ကာ စစ်ကောင်စီရဲ့ အဓိက မဟာမိတ်နဲ့ လက်နက်ထောက်ပံ့သူတွေဆီက ထောက်ခံမှု တောင်းဆိုကြပါတယ်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ သံတမန်ရေး မီးမောင်းထိုးပြစရာကတော့ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဒု စစ်ခေါင်းဆောင် စိုးဝင်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တင်အောင်စန်းနဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ရာပြည့်တို့ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်များ ဖြစ်ပါတယ်။ တင်အောင်စန်းကိုတော့ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီးအဖြစ် မကြာသေးမီက လွှဲပြောင်းခဲ့ပါတယ်။
အခုနှစ် မကြာသေးမီကအထိ တရုတ်ဟာ စစ်ကောင်စီကို ခပ်ကင်းကင်းနေပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနဲ့ အရေးမပါတဲ့ ဝန်ကြီးတွေကိုသာ တရုတ်ပြည်ကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီနှစ်မှာတော့ စစ်ကောင်စီကို ထောက်ခံကြောင်းပြသဖို့ စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်၊ ဒု ခေါင်းဆောင် စိုးဝင်းနဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးတို့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။
စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မင်းအောင်လှိုင်ကို အာဆီယံ ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတွေက ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နိုဝင်ဘာလက တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းမှာ ကျင်းပတဲ့ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင်ဟာ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနဲ့ လာအို ဝန်ကြီးတွေနဲ့တွေ့ဖို့ အခွင့်အလမ်းရခဲ့တယ်။
နေပြည်တော်နဲ့ တရုတ်နိုင်ငံအကြား သွားလာနေတဲ့ အခြားအရာရှိတွေထဲမှာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ရာပြည့်နဲ့ အရင်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တင်အောင်စန်းလည်း ပါဝင်ပြီး ရာပြည့်ကို တရုတ်က လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ ယွမ် သန်း ၅၀၀ ပေးခဲ့ပြီး တင်အောင်စန်းကတော့ ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆွေးနွေးပါတယ်။
ရုရှားကတော့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မကြာမီ စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ပထမအကြိမ် ကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတွေနဲ့ အဆင့်မြင့်အရာရှိတွေက မော်စကိုကို မကြာခဏ သွားကြပါတယ်။
ရုရှားကတော့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မကြာမီ စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ပထမအကြိမ် ကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတွေနဲ့ အဆင့်မြင့်အရာရှိတွေက မော်စကိုကို မကြာခဏ သွားကြပါတယ်။
ဒီနှစ်အတွင်း မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားကို မသွားပေမယ့် အပယ်ခံ နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဟာ ကဏ္ဍအများအပြားမှာ ခိုင်မာနေတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ရုရှားကို သွားရောက်တဲ့ စစ်ကောင်စီအရာရှိတွေထဲမှာ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကို၊ စစ်ထောက်ချုပ် ကျော်စွာလင်း၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး ဦးမိုးအောင်နဲ့ အဆင့်မြင့် စစ်အရာရှိတွေ၊ လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စက်မှု၊ ကျန်းမာရေး၊ ဥပဒေရေးရာနဲ့ ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားဝန်ကြီးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ တတိယနေရာကို မကြာသေးမီက ရာထူးတိုးပေးခံရတဲ့ ကျော်စွာလင်းဟာ လုံခြုံရေး၊ လေ့ကျင့်ရေးနဲ့ စစ်ဘက်နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဆွေးနွေးဖို့ ဒုတိယအကြိမ် ရုရှား-မြန်မာ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးအစည်းအဝေးကို ဧပြီလက တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဘက်စုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့အစည်း (ဘင်မ်းစတက်- BIMSTEC) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး အပါအဝင် အိန္ဒိယက စစ်ကောင်စီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်က နှစ်ကြိမ် လက်ခံကြိုဆိုခဲ့တယ်။ အိန္ဒိယဟာ စစ်ကောင်စီနဲ့ ခိုင်မာတဲ့ဆက်ဆံရေး ထိန်းသိမ်းထားပြီး ရွေးကောက်ပွဲအစီအစဉ်ကို ကူညီနေပါတယ်။
ဒါပေမယ့် စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတွေနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေ အဓိကသွားတဲ့ ပြည်ပနိုင်ငံတွေကတော့ ထိုင်း၊ လာအိုနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား ဖြစ်ပါတယ်။ အာဆီယံ ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲကို နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ် ပိတ်ပင်ခံထားရတော့ စစ်ကောင်စီဟာ အခုနှစ် အဲဒီအစည်းအဝေးတွေကို အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်တွေပဲ စေလွှတ်ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတဝန်း တော်လှန်ရေးအင်အားစု ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ ဒေသတွေမှာ အရပ်သားတွေ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေကို ပစ်မှတ်ထား သိမ်းကြုံးဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုတွေအတွက် တာဝန်ရှိတဲ့ လေတပ်ခေါင်းဆောင် ထွန်းအောင်ကို ကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတဝန်း တော်လှန်ရေးအင်အားစု ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ ဒေသတွေမှာ အရပ်သားတွေ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေကို ပစ်မှတ်ထား သိမ်းကြုံးဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုတွေအတွက် တာဝန်ရှိတဲ့ လေတပ်ခေါင်းဆောင် ထွန်းအောင်ကို ကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ပထမပိုင်း ၁၀ လအတွင်းမှာတင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေး ၁၀၉ ဦး အပါအဝင် လူပေါင်း ၅၀၄ ဦး သေဆုံးတယ်လို့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) ရဲ့ စာရင်းအရ သိရပါတယ်။
ဒီဇင်ဘာလမှာ ထိုင်းကို သွားရောက်ခဲ့သူတွေအထဲ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေလည်း ပါဝင်ပြီး တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ လာအိုနဲ့ ထိုင်းက အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ အလွတ်သဘော ဆွေးနွေးပွဲတက်ပြီး စစ်ကောင်စီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအစီအစဉ်ကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။
စစ်ကောင်စီရဲ့ သံတမန်ရေးကွန်ရက်ကို ချဲ့ထွင်ဖို့ ဦးသန်းဆွေရဲ့ အားထုတ်မှုတွေမှာ အရှေ့တောင်အာရှ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများ၊ ရုရှား၊ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယသာမက အီရန်နဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ သူဟာ ဇွန်လက အီရန်နိုင်ငံ၊ တီဟီရန်မှာ ကျင်းပတဲ့ ၁၉ ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး (ACD) ဝန်ကြီးအဆင့် အစည်းအဝေးကို သွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခရီးအတွင်း သူဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ရှင်းပြဖို့နဲ့ ဆက်ဆံရေးမြှင့်တင်ဖို့ အီရန်နဲ့ ကာတာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။
ပြည်တွင်းမှာ အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားနေစဉ် စစ်ကောင်စီက ပြည်ပထောက်ခံမှုကို တောင်းဆိုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုနှစ်အတွင်း စစ်ကောင်စီဟာ နောက်ထပ်မြို့ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာနဲ့ စစ်တိုင်း ၁၄ ခုအနက် နှစ်ခု ဆုံးရှုံးပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုလက်မှာ မြို့ပေါင်း ၉၀ ဆုံးရှုံးပါတယ်။
စစ်ကောင်စီကို ကမ္ဘာတဝန်း ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတွေက ရှောင်ကျဉ်ကြပြီး တရုတ်နဲ့ရုရှားလို အာဏာရှင် နိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကိုသာ မှီခိုနေရပါတယ်။
(ဧရာဝတီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းပါ မောင်ကဝိ၏ Myanmar Junta’s Desperation Diplomacy in 2024 ကို ဘာသာပြန်သည်။)
You may also like these stories:
ဂျပန်က စစ်ကောင်စီနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးအဆင့် လျှော့ချ
အယူအဆမှားများထဲ သံတမန်တွေ တဝဲလည်လည်
ဝါရင့်အမေရိကန် သံတမန်နှင့် စစ်ကောင်စီ ရေတပ်အရာရှိ ဗီယက်နမ်တွင် တွေ့ဆုံ
စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အိန္ဒိယ ဆွေးနွေး
အမြဲလို နွေးထွေးနေတဲ့ စစ်သွေးဆာ မြန်မာစစ်ကောင်စီနှင့် ရုရှားကြား ဆက်ဆံရေး
အာဏာသိမ်း မြန်မာစစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို အိန္ဒိယက လူရာသွင်းနေဆဲ
အီရန်က မြန်မာစစ်ကောင်စီကို လက်နက် ထပ်ရောင်းမှာ စိုးရိမ်ရ
