COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ/ရွှေ့ဆိုင်းမည့် ကိစ္စများနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ သဘောတူညီချက် ရယူရန် စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများမဟာမိတ် (UNA)နှင့် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC)အား တိုက်တွန်းလိုက်သည်။
“အရင် ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၅ အခြေအနေတွေနဲ့ မတူဘူးလေ။ အခုလို ကပ်ရောဂါကာလမှာ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ မဆွေးနွေးဘဲ ကော်မရှင်က အရင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း အတိုင်းပဲ ဆက်ပြီးလုပ်သွားမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံရေးပါတီ တော်တော်များများမှာ အခက်အခဲ အကျပ်အတည်းတွေ အများကြီး ဖြစ်သွားနိုင်တယ်” ဟု UNA မိတ်ဖက် နိုင်ငံရေးပါတီ တခုဖြစ်သည့် ညီ ညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ (UNDP) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဒေးဗစ်လှမြင့်က ဧရာဝတီကို ပြောသည်။
UNA အဖွဲ့ဝင်ပါတီများ၊ မိတ်ဖက်နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၊ တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) လက်မှတ် ရေးထိုးထားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs)၊ တသီး ပုဂ္ဂလများ ပါဝင်သည့် အစုအဖွဲ့ ၅ ခုမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၆ ဦးက အွန်လိုင်း အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ပြီးနောက် ၎င်းတို့၏ သဘောထားကို ဇွန် ၁ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဆိုပါက လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို တနိုင်ငံလုံးရှိ နယ်မြေအသီးသီး၌ တပြေးညီ ဖြစ်စေရေး အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပေးရန်၊ ရွှေ့ဆိုင်းခြင်း ပြုမည်ဆိုလျှင်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်မည့် ပါတီများ၏ သဘောတူညီချက်ရယူရန်ဟူ၍ အဓိက တိုက်တွန်းတောင်းဆိုထားသည်။
ကိုဗစ်ကာလ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များကြောင့် လူထုနှင့် ထိတွေ့သည့် နိုင်ငံရေးဟောပြောပွဲများ၊ စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ စသည့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ် အများစု လုပ်ဆောင်၍ မရဘဲ အကန့်အသတ် ဖြစ်သွားနိုင်သည်ဟု UNA မိတ်ဖက် နိုင်ငံရေးပါတီ တခုဖြစ်သည့် ညီ ညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ (UNDP) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဒေးဗစ်လှမြင့်က ရှင်းပြသည်။
“အဲဒီလိုဖြစ်လာရင် နိုင်ငံရေးပါတီ အကြီးတွေအဖို့က ပြဿနာမရှိဘူး။ သူတို့က အစကတည်းက တည်ဆောက်ထားပြီးသားဖြစ်တယ်။ ပါတီအသစ်တွေနဲ့ ပါတီအငယ်တွေ၊ ပါတီအလယ်လတ်တွေကျတော့ အခက်အခဲ လာတွေ့တာပေါ့။ အချိန်ကာလနည်းတာက အဓိက အခက်အခဲပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ကပ်ရောဂါ ကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဆိုလျှင် လူစုလူဝေး ဖြစ်စေနိုင်သည့် မဲစာရင်း ကြေညာပြသခြင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကအစ မဲဆန္ဒရှင် အသိပညာပေး လုပ်ငန်းများအဆုံး မည်သို့ စီစဉ် ပြင်ဆင်ထားပြီ ဆိုသည်တို့ကို ကော်မရှင်အနေဖြင့် အသိပေးပြောကြားသင့်ကြောင်း ရွေးကာက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့တဖွဲ့ဖြစ်သည့် PACE အဖွဲ့ ဒါရိုက်တာ စိုင်းရဲကျော်စွာမြင့်က ထောက်ပြသည်။
ကော်မရှင်အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံကာ ကနဦးဆွေးနွေးမှုများ လုပ်ဆောင်သင့်နေပြီဟုလည်း ၎င်းက အကြံပြု တိုက်တွန်းသည်။
UNA အလုပ်မှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်၊ ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် ဦးစိုးနိုင်သန်းကလည်း “တခြားပါတီတွေနဲ့ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှု မရှိဘဲနဲ့ အကြောင်းကြား မသိရဘဲနဲ့ သူတို့က အာဏာရပါတီဖြစ်တဲ့အတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်တဲ့ အချိန်မှာ ထလုပ်ရင် ကျန်တဲ့ပါတီတွေအတွက် အခက်အခဲတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ပါတီအားလုံး တပြေးညီ ပြင်ဆင်ခွင့်ရအောင် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သင့်တယ်” ဟု ပြောသည်။
COVID-19 ဖြစ်ပွားမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားဒေသ တချို့တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် တိုက်ပွဲများကြောင့် ယခင် ရွေးကောက်ပွဲများ ကဲ့သို့ မဲဆန္ဒနယ်တချို့၌ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းမျိုး မဖြစ်စေချင်တော့ဘဲ တတိုင်းပြည်လုံး တပြေးညီ မည် သည့်နေရာမှ ကွက်မကျန်ဘဲ ဆောင်ရွက်ပေးစေချင်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် UNA နှင့် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ သဘောထား ကြေညာချက်တွင် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များ၊ ရောဂါ ကပ်ဘေးဒုက္ခသည်များ၊ ပြည်တော်ပြန် အလုပ်သမားများ၊ ပြည်ပရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများ လွတ်လပ်စွာ၊ ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက် အစီအမံများ ကြိုတင်ဆောင်ရွက်ထားရန် ထည့်သွင်း တိုက်တွန်းထားသည်။
လတ်တလော ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည့် COVID-19 အခြေအနေကြောင့် ဆန္ဒမဲပြုကြမည့် ပြည်သူလူထု၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး စနစ်များ တပြည်လုံး တပြေးညီ စီစဉ်ပေးထားရန် လိုအပ်သည်ဟုလည်း အကြံပြု ထားသည်။
ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD)၏ ပြောရေး ဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးစိုင်းလိတ်ကလည်း “ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ မလုံလောက်ဘဲနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကာလ ရောက်လို့ တခြားနိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့လည်း တိုင်ပင် နှီးနှောခြင်း မရှိဘဲနဲ့ အာဏာရအစိုးရ သဘောတခုတည်းနဲ့ လုပ်ဆောင်သွားမယ်ဆို ဝေဖန်ပိုင်းခြားစရာတွေ၊ ဝိဝါဒကွဲ ပြားစရာတွေ အများကြီး ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ပါတယ်” ဟု သုံးသပ်သည်။
၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ယခင်ကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲ အချိန်ဇယားများအတိုင်း နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပသွားနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ကော်မရှင်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးမြင့်နိုင်က ဧပြီ ၂၈ ရက်က မြန်မာ့အသံနှင့် မေးမြန်းချက်တွင် ထည့်သွင်းပြောကြားထားသော်လည်း ယနေ့အချိန်ထိ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် ရက်အတိအကျကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း မရှိသေးပါ။
ကော်မရှင်သည် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမှုဆိုင်ရာဖြစ်စေ၊ အခြားသော မူဝါဒများကို ဆွေးနွေးရေးဆိုင်ရာဖြစ်စေ နိုင်ငံရေး ပါတီများနှင့် ထိတွေ့မှု အလွန်အားနည်းသည်ဟု ဝေဖန်မှုများရှိသလို UEC အနေဖြင့် မည်သည့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ် သည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံရေးပါတီ၊ အရပ်ဖက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဝိုင်းဝန်းဆွေးနွေးပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကသာ ပိုမိုကောင်းမွန်မည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်း က ထောက်ပြလျက်ရှိသည်။
ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မေလအတွင်း ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းများအရ တည်ဆဲမှတ်ပုံတင်ထားသည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၉၇ ပါတီရှိကြောင်း သိရသည်။
You may also like these stories:
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ပုံမှန်အချိန်တိုင်း ကျင်းပနိုင်မလား
ဝ ဒေသမှာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်မှာလား
