စင်္ကာပူနိုင်ငံသည် မြန်မာသို့ လက်နက်မရောင်းသည်မှာ ကာလကြာမြင့်ပြီဖြစ်ပြီး မြန်မာတွင်လက်နက်ရောင်းချခြင်းကိုလည်း ပိတ်ပင်ထားကြောင်း စင်္ကာပူနိုင်ငံခြားရေး ဗီဗီယန် ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က ပါလီမန်တွင် ပြောကြားလိုက်သည်။
မြန်မာစစ်တပ်က စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ကုန်ကြမ်းများအပါအဝင် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း အများအပြားဝယ်ယူရာတွင် စင်္ကာပူသည် အရေးပါသည့် ကြားခံစခန်းဖြစ်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ အစီရင်ခံစာတွင် မကြာသေးမီက ဖေါ်ပြခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဟောင်ဂန်မဲဆန္ဒနယ်မှ အလုပ်သမားပါတီ ပါလီမန် ကိုယ်စားလှယ် ဒင်းနစ်တန်၏ မေးမြန်းချက်ကို ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် စင်္ကာပူ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးက အထက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခြင်းဖြစ်သည်။
လက်နက်လွှဲပြောင်းပေးပို့ပိတ်ပင်ခြင်းကို လိုက်နာစေရန် ထိုအစီရင်ခံစာတွင် စွပ်စွဲခံရသည့် ကုမ္ပဏီများအပါအဝင် စင်္ကာပူမှ ကုမ္ပဏီများကို အာဏာပိုင်များက စစ်ဆေးခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ဒင်းနစ် တန်က မေးမြန်းခဲ့သည်။
မြန်မာသို့ လက်နက်များ သို့မဟုတ် စစ်ရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်ခြေရှိသော ပစ္စည်းများကို လွဲပြောင်းခွင့် ပေးမထားကြောင်း ထိုအစီရင်ခံစာနှင့်ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်တစောင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စင်္ကာပူနှင့်ပတ်သက်သည့် ပြောဆိုချက်များသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာမသိမ်းမီက စီးပွားရေး လုပ်ဆောင်မှုများသာဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဖေါ်ပြသည်။
ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်သည့် ထိုအစီရင်ခံစာတွင် စစ်လက်နက်များ ထုတ်လုပ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းသို့ ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယူဆရသည့် ကုမ္ပဏီများကို လက်ခံထားသည့်နိုင်ငံများတွင် စင်္ကာပူနှင့် အခြားနိုင်ငံများကို ဖေါ်ပြခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် အာဏာသိမ်းပြီး စစ်တပ်နှင့် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်သူများအကြား တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားနေသည်။ အတိုက်အခံများကို ဖြိုခွဲရာတွင် လူပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရကြောင်း လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့များက ဖေါ်ပြထားသည်။
ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီက ပြောကြားသောအချက်များသည် စစ်အဏာသိမ်းမှုမတိုင်မီက စီးပွားရေး ဆောင်ရွက်ချက်များဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။
ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က မြန်မာသို့လက်နက်ရောင်း၊ မရောင်း နှင့်ပတ်သက်သော မေးခွန်းတခုကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဖြေကြားရသည့် စင်္ကာပူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဂျော့ယိုးကိုလည်း ကိုးကားပြောဆိုသည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ယိုးက “ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းရောင်းချမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစိုးရက လူသိရှင်ကြား မပြောတဲ့ မူဝါဒရှိပါတယ်။ မြန်မာကို ကုလသမဂ္ဂက လက်နက်ပိတ်ပင်ထားခြင်း မရှိဘူး။ ကုလသမဂ္ဂက အရေးယူထားတာရှိရင် စင်္ကာပူက လိုက်နာမယ်” ဟုပြောခဲ့ဖူးသည်။
“ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျနော်ပြောနိုင်တာက မြန်မာကို လက်နက်ရောင်းတာ ကြီးကြီးမားမား မရှိတာ ကြာပြီဖြစ်ပြီး အရပ်သား ဆန္ဒပြပွဲတွေကို ချေမှုန်းဖို့ လက်နက်မဖြစ်အောင် အမြဲဂရုစိုက်ခဲ့တယ်” ဟုလည်း ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က ပြောသည်။
“မကြာသေးမီနှစ်တွေမှာ မြန်မာကို ဘာလက်နက်မှ မရောင်းဘဲနဲ့ ရှေ့ဆက်ပြီး ကျနော်တို့က တာဝန်သိသိ လုပ်ကိုင်သွားမှာဖြစ်တယ်” ဟုလည်း သူပြောသည်။
ယခင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ကိုးကားပြောဆိုရာတွင် ဘာလာခရစ်ရှ်နန်က “အခု ၁၆ နှစ်ကြာတဲ့အခါ ကျနော်တို့ အဲဒီသဘောထားအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်တယ်။ နိုင်ငံတကာ လက်နက်ရောင်းချ လွှဲပြောင်းမှုတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စင်္ကာပူဟာ ကျနော်တို့ရဲ့ နိုင်ငံတကာ တာဝန် ဝတ္တရားတွေကို ဆက်လက်လိုက်နာတယ်။ ဘယ်နိုင်ငံကိုမဆို ကုလသမဂ္ဂအရေးယူမှု၊ လက်နက်ပိတ်ဆို့မှုနဲ့ပတ်သက်တာ အားလုံးလိုက်နာတယ်” ဟုလည်း သူပြောသည်။
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် မြန်မာသို့ လက်နက်စီးဆင်းမှုကို တားမြစ်သည့် အထွေထွေ ညီလာခံဆုံးဖြတ်ချက်ကို စင်္ကာပူက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ကြောင်းလည်း သူပြောသည်။
“ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက ဥပဒေအရ လိုက်နာဖို့ တာဝန်မရှိပေမယ့် စင်္ကာပူအစိုးက မြန်မာကို လက်နက်လွှဲပြောင်းပေးအပ်မှု ပိတ်ပင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။ မြန်မာမှာ စစ်ဘက်က အသုံးပြုနိုင်တယ်လို့ ယူဆရတဲ့ စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် နှစ်မျိုးသုံးပစ္စည်းတွေကို လွှဲပြောင်းပေးတာကို ခွင့်မပြုဖို့ ကျနော်တို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်” ဟုလည်း သူပြောသည်။
တန်က မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကော်မရှင် အစီရင်ခံစာထွက်လာပြီးနောက် ကုမ္ပဏီများကို စစ်ဆေးခြင်းရှိ မရှိနှင့် ကုမ္ပဏီများ လိုက်နာမှုရှိအောင် မည်သည်တို့ဆောင်ရွက်ထားသနည်း ဆိုသည့်မေးခွန်းကို ဆက်လက်မေးမြန်းသည်။
ဘာလာခရစ်ရှနန်က “ကျနော်ပြောနိုင်တာက ဂျော့ယိုးရဲ့ အဖြေအတိုင်းပဲ ကျနော်တို့ သဘောထားတယ်။ လက်နက်မရောင်းတာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီ။ ကျနော်တို့ အဲဒါပြောနေတာ ဆယ်စုနှစ် တခုခွဲလောက်ကြာနေပြီ” ဟုလည်းသူပြောသည်။
လက်ရှိအစိုးရနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဘာလာခရစ်ရှနန်က စင်္ကာပူသည် လက်နက်ရောင်းချလွှဲပြောင်းမှု ပိတ်ပင်ထားကြောင်း ပြောသည်။
“သွင်းကုန်ပို့ကုန်တင်ပြမှုအားလုံးကို ကျနော်တို့စစ်ဆေးပြီး စစ်လက်နက်ပစ္စည်းပါရင် ပို့ခွင့်မပေးဘူး” ဟု သူပြောသည်။
“အဲဒီထက်မက လုပ်ထားတာတွေလည်း ရှိတယ်။ လက်နက်မဲ့အရပ်သားတွေကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေမယ့် စစ်ဘက်အရပ်ဘက် ၂ မျိုးသုံးပစ္စည်းလို့ ကျနော်တို့သိရင်တောင် တားမြစ်တယ်” ဟုလည်း သူပြောသည်။
ကိုးကား ။ ။ CNA သတင်း No sales of arms to Myanmar for ‘a very long time’: Vivian Balakrishnan
You may also like these stories:
Chevron ထွက်ပြီးနောက် MOGE ကိုအရေးယူရန် တောင်းဆိုမှု အားကောင်းလာ
မြန်မာက စီမံကိန်းသစ်ကို ထိုင်းကုမ္ပဏီ PTTEP ရွှေ့ဆိုင်း
ပါကစ္စတန် စစ်အာဏာရှင်ဟောင်း မူရှာရက်ဖ် ကွယ်လွန်
ယူကရိန်းစစ်ပွဲတွင် ကျဆုံးသည့် ရုရှားဗိုလ်ချုပ်အရေအတွက် “မယုံနိုင်အောင် များပြား”
