မြင့်မားလာနေသည့် နိုင်ငံတကာ ဖိအားကြောင့် အစ္စရေးနိုင်ငံက ဂါဇာကို လချီကြာသည့် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ ပိတ်ဆို့ခြင်းအား ရုပ်သိမ်းမည်ဟု ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကြေညာသည်။
ဂါဇာကမ်းမြှောင်ဒေသမှ ပါလက်စတိုင်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဆိုးရွားသော စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရစဉ် အငတ်ဘေးကို တားဆီးရန် အစားအစာအခြေခံပမာဏ ပါဝင်မည်ဟု အစ္စရေးအစိုးရပြောသည့် ထိုအကူအညီများ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ဂါဇာတွင် အလွန်များပြားသည့် ပြည်သူများသည် အာဟာချို့တဲ့မှုနှင့် ငတ်မွတ်မှု အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်နေရသော်လည်း အစ္စရေး ၃ ပုံ ၂ ပုံသည် ဂါဇာသို့ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ ခွင့်ပြုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ကြသည်။
ဂါဇာတွင် အလွန်များပြားသည့် ပြည်သူများသည် အာဟာချို့တဲ့မှုနှင့် ငတ်မွတ်မှု အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်နေရသော်လည်း အစ္စရေး ၃ ပုံ ၂ ပုံသည် ဂါဇာသို့ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ ခွင့်ပြုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ကြသည်။
ဟားမတ်စ် သို့မဟုတ် ကုလသမဂ္ဂ အကူအညီပေးရေးအစီအစဉ် (UNRWA) နှင့် ဆက်စပ်မှု မရှိသော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီကို အစ္စရေးအစိုးရက တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားပြီး ပါလက်စတိုင်းဒုက္ခသည်များအတွက် UNRWA နှင့် လက်တွဲလုပ်ဆောင်ရန်လည်း ငြင်းဆိုထားသည်။
အကူအညီပေးရေးကို အစ္စရေးက ဆန့်ကျင်မှုဖြစ်စေသည့် တွန်းအား
ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီကို အလွန်စိတ်ဝင်စားသည့် သုတေသီများအနေဖြင့် မိမိတို့သည် အစ္စရေးများ၏ သဘောထားကို တွန်းအားပေးသည့် အဓိကအချက်တခုမှာ လူသားချင်းစာနာမှု လိုအပ်ချက်အတိုင်းအတာနှင့် ပတ်သက်သည့် မှားယွင်းသော ယူဆချက်များ ဖြစ်နိုင်၊ မဖြစ်နိုင်ကို မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။
လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီအား ဆန့်ကျင်မှုကို မှားယွင်းသော အယူအဆက မည်သည့် အတိုင်းအတာအထိ တွန်းအားပေးသည်ကို သိရှိရန် မိမိတို့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့အတွင်း အသက်အရွယ်အုပ်စုမျိုးစုံ၊ ဒေသမျိုးစုံ၊ ဝင်ငွေအဆင့်မျိုးစုံနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခံယူမှုမျိုးစုံရှိ ဂျူးအစ္စရေး ၃,၀၀၀ နီးပါးကို အွန်လိုင်းစစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့သည်။
ဖြေဆိုသူ အများအပြားက ဂါဇာ လူဦးရေ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ငတ်မွတ်နေသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အများပြည်သူထင်မြင်ချက်နှင့် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှုအဖွဲ့အစည်းများက တင်ပြသည့် အခြေအနေအကြား လုံးဝ အဆက်ပြတ်နေကြောင်း ပြသနေသည်။
လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီကို မည်သည့်အတွက် ဆန့်ကျင်သနည်းဟု မေးသောအခါတွင်လည်း မိမိတို့စစ်တမ်းကို ဖြေဆိုသူတဦးက “သူတို့မှာ စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက်မှုဆိုတာ မရှိဘူး။ ဒါက သူတို့ဘက်က သတင်းတင်ပြတဲ့ နည်းလမ်းသာဖြစ်တယ်” ဟု ဖြေသည်။ အခြားဖြေဆိုသူတဦးကလည်း “ဂါဇာမှာ နေထိုင်တဲ့သူ တော်တော်များများမှာ စားစရာ လုံလုံလောက်လောက် ရှိတယ်။ စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ ဈေးဝယ်စင်တာတွေ ဂါဇာမှာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေကြတာပဲ” ဟု ဖြေသည်။
ယုံကြည်လောက်သော သတင်းများက အမြင်များကို ပြောင်းလဲစေပါသလား
ဂါဇာမှ ဒုက္ခသည်များအပေါ် အစ္စရေးတို့၏ နားလည်မှုကို ပုံဖျက်ရာတွင် မီဒီယာဘက်လိုက်မှုနှင့် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ပါဝင်ပတ်သက်နိုင်သည့် အခန်းကဏ္ဍကို မိမိတို့၏စစ်တမ်းက ညွှန်ပြနေသည်။
စစ်အတွင်းတွင် မီဒီယာဘက်လိုက်မှုသည် အတွေ့ရများသည့် အခြင်းအရာဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက အစ္စရေး ၁,၁၂၈ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုမှ စတင်ပြီး ဂါဇာစစ်ပွဲအပေါ် မီဒီယာဘက်လိုက်မှုသည် အစ္စရေးတွင် အမြစ်တွယ်လာသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကြောင်းပြချက်များကို ကိုးကားပြီး အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးတပ်များသည် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု အရှိန်မြှင့်တင်ကြသည်။
စစ်အတွင်းတွင် မီဒီယာဘက်လိုက်မှုသည် အတွေ့ရများသည့် အခြင်းအရာဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက အစ္စရေး ၁,၁၂၈ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုမှ စတင်ပြီး ဂါဇာစစ်ပွဲအပေါ် မီဒီယာဘက်လိုက်မှုသည် အစ္စရေးတွင် အမြစ်တွယ်လာသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကြောင်းပြချက်များကို ကိုးကားပြီး အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးတပ်များသည် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု အရှိန်မြှင့်တင်ကြသည်။
မကြာသေးမီက လေ့လာဆန်းစစ်မှုအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးမီဒီယာမှ ဆောင်းပါးများ၏ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းကို တစိတ်တပိုင်းအားဖြင့် ဖယ်ရှားထားပြီး ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို အပြည့်အဝ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ကြောင်း သိရသည်။
အစ္စရေးများသည် နိုင်ငံတကာသတင်းများကို လွတ်လပ်စွာ ဖတ်ရှုနိုင်ကြသော်လည်း အများအပြားသည် ဘာသာစကား အတားအဆီးနှင့် အစ္စရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် ဘက်လိုက်မှုဟု ၎င်းတို့ယူဆသည့် အမြင်ကြောင့် နိုင်ငံတကာသတင်းများကို မဖတ်ကြပေ။
ထို့ကြောင့် အစ္စရေးနိုင်ငံသားများသည် အစိုးရ၏ အကျိုးစီးပွားကို ပိုမိုထင်ဟပ်လာသည့် ပြည်တွင်းသတင်းများကိုသာ ဖတ်ရှု၊ နားထောင်၊ ကြည့်ရှုကြသည်။
ထို့ပြင် Facebook နှင့် X တို့သည် အသုံးပြုသူများတွင် ယခင်ကတည်းကရှိနေသည့် ထင်မြင်ယူဆချက်များကို ပိုမိုအားဖြည့်ပေးသည့် ပို့စ်များကို အားပေးရန် ရည်ရွယ်ပြီး ပြည်သူများကို မတူကွဲပြားသည့် အမြင်များနှင့် ထိတွေ့မှုပေးခြင်းထက် သုံးစွဲသူ၏ ပဲ့တင်သံကိုသာ ကြားရသည့်နေရာများ ဖြစ်စေသည်။
ဆိုးရွားသော လူသားချင်းစာနာမှု အခြေအနေကို သိရှိစေသောအခါ
သို့သော် ဂါဇာမှ ဒုက္ခအဆင့်ကို သံသယဝင် ဖော်ပြသူများကို ယုံကြည်လောက်သော သတင်းများနှင့် ထိတွေ့စေသောအခါ မည်သို့ဖြစ်သနည်း။
ထိုကိစ္စကို စမ်းသပ်ရန်အတွက် မိမိတို့သည် ပါဝင်ဖြေကြားသူများအနက် ကျဘမ်း ရွေးချယ်ထားသူ အုပ်စုငယ်တခုကို အစ္စရေးမှ လူသုံးအများဆုံး အွန်လိုင်းသတင်းရင်းမြစ်ဖြစ်သည့် Ynet က ဖော်ပြသည့် ဂါဇာမှ လူသားချင်းစာနာမှုအခြေအနေ ဆိုးရွားသည့် သတင်းဆောင်းပါး အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ဖတ်ခိုင်းခဲ့သည်။
ထိုသတင်းဆောင်းပါးများတွင် ကိုယ်အလေးချိန် ထက်ဝက်ကျဆင်းသွားသည့် ကလေးများအကြောင်းနှင့် မြက်နှင့် အမှိုက်ပုံမှ စားကြွင်းစားကျန်များစားပြီး ဆက်လက် ရှင်သန်အောင် ရုန်းကန်ရသည့် မိသားစုများအကြောင်း ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု လွတ်အောင် လုပ်ထားသည့်သတင်းများ ပါဝင်သည်။
ထို့နောက် ထိုသတင်းများကို ဖတ်ရသူများသည် ထိုသတင်းများကို မဖတ်ရသူများလောက် အကူအညီပေးပို့ရေးကို ထောက်ခံမှုအဆင့် ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်း ရှိ၊ မရှိ မိမိတို့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သည်။ ဂါဇာမှ လူသားချင်းစာနာမှုအခြေအနေ သတင်းများကို ထိတွေ့ခွင့်ရသူများသည် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီကို ထောက်ခံမှု တိုးလာသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသော ၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ တိုးလာကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဂါဇာမှ စစ်ပွဲအပေါ် အစ္စရေးအများအပြား၏ အမြင်များသည် မည်မျှနက်ရှိုင်းစွာ စွဲထင်နေသည်နှင့် အခြေခံ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီနှင့် ပတ်သက်သောအခါတွင်ပင် သဘောထားအမြင် ပြောင်းလဲရေးကို မည်သို့ ခုခံဆန့်ကျင်သည်ကို ထိုသို့ အကန့်အသတ်ရှိသော အပြောင်းအလဲက မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။
ဂါဇာမှ စစ်ပွဲအပေါ် အစ္စရေးအများအပြား၏ အမြင်များသည် မည်မျှနက်ရှိုင်းစွာ စွဲထင်နေသည်နှင့် အခြေခံ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီနှင့် ပတ်သက်သောအခါတွင်ပင် သဘောထားအမြင် ပြောင်းလဲရေးကို မည်သို့ ခုခံဆန့်ကျင်သည်ကို ထိုသို့ အကန့်အသတ်ရှိသော အပြောင်းအလဲက မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။
ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း တစိတ်တပိုင်းသည် ဟားမတ်စ်က ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့် လူအများ တုန်လှုပ်မှု၊ ဒေါသနှင့် တစိတ်တပိုင်း ပတ်သက်နေသည်ကို နားလည်နိုင်ပေသည်။ ထိုစဉ်က သတ်ဖြတ်မှုများအပြင် လူ ၂၅၀ ကျော်ကိုလည်း ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးသွားပြီး ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသည် ဆက်လက် ဖမ်းဆီးခံနေရဆဲဖြစ်သည်။
ဂါဇာသားများကို စာနာမှုနှင့် မထိုက်တန်သူများအဖြစ် မြင်သည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောပုံစံနှင့် ကိုက်ညီစွာပင် မိမိတို့၏ စစ်တမ်းတွင် အစ္စရေး ၃ ပုံ ၁ ပုံကျော်က ဂါဇာမှ ပါလက်စတိုင်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဟားမတ်စ်ကို ထောက်ခံသူများဖြစ်သည်ဟု မြင်ကြသည်။
မိမိတို့ မကြာခဏကြားရသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ဂါဇာတွင် “မပါဝင်၊ မပတ်သက်သူ မရှိ” ဆိုသည့်စကားဖြစ်သည်။ ဖြေကြားသူ အများအပြားက လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီအပေါ် ၎င်းတို့၏ ဆန့်ကျင်မှုကို အောက်ပါ ပြောကြားချက်များဖြင့် အကြောင်းပြကြသည်။
“အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေမှာ ဂါဇာက လူတိုင်းလူတိုင်း ပါဝင်ပတ်သက်တယ်”၊ “သူတို့က ကျနော်တို့အပေါ် လုပ်ခဲ့တာတွေကို ပျော်ရွှင်ခဲ့ပြီးနောက်မှာ သူတို့ကို စောင့်ရှောက်ဖို့ မထိုက်တန်ဘူး” ဆိုသည့် စကားများ ပါဝင်သည်။
သို့သော် ထိုအမြင်သည် ဂါဇာအတွင်း ဟားမတ်စ်တို့ကို အကြီးအကျယ် ဆန့်ကျင်သည့် အထောက်အထားများနှင့် လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ အစောပိုင်းတွင် ပါလက်စတိုင်းမူဝါဒနှင့် စစ်တမ်းဌာနက ကောက်ယူသည့် နောက်ဆုံး စစ်တမ်းအရ ဂါဇာမှ ပါလက်စတိုင်းများ၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းကသာ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုသည် မှန်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဇာမှဖြေကြားသူ ထက်ဝက်ကျော်က ဂါဇာကို ထိန်းချုပ်မှု စွန့်လွှတ်ရန် ဟားမတ်စ်အား တောင်းဆိုသည့် မကြာသေးမီက ဆန္ဒပြပွဲများကို ထောက်ခံကြသည်။
ထိုပကတိအခြေအနေကြောင့် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုအတွက် အစ္စရေးက စုပေါင်းတာဝန်ခံအောင် လုပ်ခြင်းသည် ပါလက်စတိုင်းအရပ်သားများ ခံစားရသည့် ဒုက္ခများက တရားကြောင်း ယူဆသည့် စိတ်ပျက်စရာကောင်းသော ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ရှုမြင်မှုဖြစ်သည်။ ထိုအချက်သည် လက်ရှိ ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခနှင့် နောက်ဆက်တွဲ လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်းတွင် မှားယွင်းသော ထင်မြင်ယူဆချက်များ ပါဝင်နေသည့် အခန်းကဏ္ဍကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။
ထိုလူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်းကို အတိအကျ သတင်းတင်ပြပေးခြင်း၏ အကန့်အသတ်ရှိသော သက်ရောက်မှုအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အခြားအကြောင်းရင်းတခုမှာ အစ္စရေးအများစု ထိတွေ့ရသော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် သတင်းအချက်အလက် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ရေပုံးအတွင်းမှ ရေတစက်မျှသာ ဖြစ်သည်။
တခုတည်းသော သတင်းတပုဒ်သည် မည်မျှပင် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်ဖြစ်စေ လပေါင်းများစွာ စိတ်ခံစားမှုပြင်းထန်ခြင်း၊ တစိတ်တပိုင်း ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ထားသည့် မီဒီယာ၊ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် အယုံအကြည်ကင်းမဲ့မှုကို ဇောင်းပေးသည့် နိုင်ငံရေးသတင်းစကားများနှင့် လူမှုကွန်ရက် အရေးအသားများ၏ စုပေါင်းသက်ရောက်မှုကို ကျော်လွှားနိုင်မည့်အခြေအနေ မရှိပေ။
တခုတည်းသော သတင်းတပုဒ်သည် မည်မျှပင် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်ဖြစ်စေ လပေါင်းများစွာ စိတ်ခံစားမှုပြင်းထန်ခြင်း၊ တစိတ်တပိုင်း ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ထားသည့် မီဒီယာ၊ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် အယုံအကြည်ကင်းမဲ့မှုကို ဇောင်းပေးသည့် နိုင်ငံရေးသတင်းစကားများနှင့် လူမှုကွန်ရက် အရေးအသားများ၏ စုပေါင်းသက်ရောက်မှုကို ကျော်လွှားနိုင်မည့်အခြေအနေ မရှိပေ။
ထိုကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေသော အမြင်များကို ပြောင်းလဲရန် ခက်ခဲသည်။
ဤနေရာတွင် သတင်းတိုတပုဒ်ကို ဖတ်ခြင်းသည် သက်ရောက်မှု တစုံတရာရှိခြင်းအတွက် အားတက်စရာဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျပြီး စဉ်ဆက်မပြတ်သည့် သတင်းအချက်အလက် ပတ်ဝန်းကျင်၊ တနည်းအားဖြင့် ဂါဇာမှ လူသားချင်းစာနာမှု ဒုက္ခများ၏ စစ်မှန်သောအတိုင်းအတာနှင့် အများပြည်သူ ခံစားချက်များ၏ ရှုပ်ထွေးမှုကို ဖော်ပြသော သတင်းအချက်အလက် ပတ်ဝန်းကျင်သည် အစ္စရေးအများပြည်သူ ထင်မြင်ချက်များအပေါ် ပိုမိုကြီးမားသော သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
(The Conversation ပါ Jori Breslawski နှင့် Carlo Koos တို့၏ Israelis have a skewed view on extent of Gaza’s hunger plight − driven by censorship and media that downplay humanitarian crisis ကို ဘာသာပြန်သည်။ ဂျိုရီ ဘရက်စ်လောစကီးသည် တဲလ် အဗစ် တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ လက်ထောက်ပါမောက္ခဖြစ်ပြီး ကာလို ကူးစ်သည် ဘာဂင် တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ တွဲဖက်ပါမောက္ခဖြစ်သည်။)
You may also like these stories:
ထရမ့်ရဲ့ ဂါဇာ AI ဗီဒီယိုကြောင့် ပါလက်စတိုင်းတွေ ဒေါသထွက်
ဂါဇာမှ ကလေးငယ်များ အနာဂတ်ကို စစ်က ဖျက်ဆီးနေ
ဂါဇာတွင် ၁၀ မိနစ်တိုင်း ကလေးတဦးနှုန်း သတ်ဖြတ်ခံနေရဟု WHO ပြော
သတင်းစီးဆင်းရေး အသက်အန္တရာယ်ကြားက ဂါဇာသတင်းထောက်များ
အစ္စရေး- ဟားမတ်စ် စစ်ပွဲအကြောင်း သိကောင်းစရာ
