ပင်လယ်ပြင်တွင်းနှင့် စွမ်းအင်ကဏ္ဍ ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်မှုရပ်ရန် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ရုရှား၊ ယူကရိန်းတို့နှင့် သီးခြား သဘောတူညီချက်များ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရရှိပြီး ရုရှားအပေါ် အရေးယူပိတ်ဆို့မှုအချို့ ရုပ်သိမ်းရန် တွန်းအားပေးရေး အမေရိကန်က သဘောတူသည်။
ထိုပင်လယ်နက် ရေကြောင်း သဘောတူညီချက် မည်သည့်အချိန်တွင် မည်သို့ စတင်မည်ကို မသိရသော်လည်း ဒေါ်နယ် ထရမ့် သမ္မတဖြစ်လာပြီးနောက် စစ်ဖြစ်နေသည့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ပထမဆုံး တရားဝင် ကတိကဝတ်များ ဖြစ်သည်။ ထရမ့်သည် ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရန် တွန်းအားပေးနေပြီး ရုရှားနှင့် လျင်မြန်စွာ ပြေငြိမ်းသောကြောင့် ယူကရိန်းနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် စိုးရိမ်မှုဖြစ်စေသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ရုရှားသဘောတူညီချက်သည် ယူကရိန်းနှင့် သဘောတူညီချက်ထက် ကျော်လွန်ပြီး ရုရှား၏ ကာလကြာရှည် တောင်းဆိုမှုဖြစ်သော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မြေသြဇာပို့ကုန်များကို နိုင်ငံတကာအရေးယူမှု ရုတ်သိမ်းရေးကူညီရန် အမေရိကန်က ကတိပြုသည်။
အမေရိကန်က ကြေညာချက်များ ထုတ်ပြန်ပြီး မကြာမီ ရုရှားဘဏ်အချို့နှင့် နိုင်ငံတကာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ်အကြား ချိတ်ဆက်မှု ပြန်လည်မပေးလျှင် ပင်လယ်နက် သဘောတူညီချက်များ သက်ဝင်မည် မဟုတ်ကြောင်း ရုရှား ကရင်မလင်နန်းတော်က ကြေညာသည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များသည် အရေးယူပိတ်ဆို့မှု လျှော့ပေါ့ခွင့် မလိုအပ်ကြောင်း၊ ချက်ချင်း အသက်ဝင်မည်ဟု နားလည်ကြောင်း ယူကရိန်း သမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇယ်လန်စကီးက ပြောပြီး ကရင်မလင်နန်းတော်၏ ပြောကြားချက်သည် ထိုသဘောတူညီချက်များကို လိုသလို အသုံးချရန် ကြိုးစားမှုဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြောသည်။
“သူတို့က ဒီသဘောတူညီချက်တွေကို ပုံဖျက်ဖို့ ကြိုးစားနေပြီ။ တကယ်တော့ သူတို့က ကျနော်တို့ရဲ့ ကြားခံတွေကိုသာမက တကမ္ဘာလုံးကို လိမ်နေတယ်” ဟု ညစဉ် ဗီဒီယို မိန့်ခွန်းတွင် မစ္စတာ ဇယ်လန်စကီးက ပြောသည်။
အကောင်အထည်ဖော်ရန် အမေရိကန်ကို အားထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ယူကရိန်းနှင့် ရုရှားက ပြောပြီး ထိုသဘောတူညီချက်များကို အခြားတဖက်က လိုက်နာမည်မဟုတ်ဟု သံသယရှိကြောင်းလည်း နှစ်ဖက်လုံးက ပြောသည်။
“ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့ အာမခံချက်တွေ ကျနော်တို့ လိုလိမ့်တယ်။ ကိယက်ဗ်နဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ အတွေ့အကြုံအရ အဲဒီအာမခံချက်တွေဟာ ဇယ်လန်စကီးနဲ့ အဖွဲ့ကို ဒါပဲလုပ်၊ ဟိုဟာတွေ မလုပ်နဲ့လို့ အမိန့်ပေးမှ ရမယ်” ဟု ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေး လက်ဘရော့ဗ်က ပြောသည်။
ရုရှားက ထိုသဘောတူညီချက်များ ချိုးဖောက်လျှင် နောက်ဆက်တွဲ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ရန်နှင့် ယူကရိန်းအတွက် လက်နက်များ ပိုမိုပေးရန် ထရမ့်ကိုပြောမည်ဟု ဇယ်လန်စကီးက ပြောသည်။
“ရုရှားတွေကို ကျနော်တို့ မယုံပေမယ့် အပြုသဘောလုပ်ဆောင်မယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။
ထိုကြေညာချက်များနောက်ပိုင်း နာရီပိုင်းတွင် ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းတို့က ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်သည်ဟု အပြန်အလှန် စွပ်စွဲကြသော်လည်း ပင်လယ်နက်နှင့် စွမ်းအင်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်သည့်သတင်း မရသေးပေ။
သို့သော် ရုရှားသည် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် နှောင့်နှေးအောင် ကြိုးစားနိုင်ကြောင်း သမ္မတ ထရမ့်က Newsmax သတင်းဌာနနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းရာတွင် ဝန်ခံသည်။
“ရုရှားက စစ်ပွဲအဆုံးသတ်တာ မြင်ချင်တယ်လို့ ထင်ပေမယ့် သူတို့ ဒရွတ်စွဲနေနိုင်တယ်။ အဲဒီကိစ္စကို ကျနော်လုပ်နေတာ နှစ်နဲ့ချီကြာပြီ” ဟု မစ္စတာ ထရမ့်ကပြောသည်။
ကျယ်ပြန့်သော အပစ်ရပ်ရေး အလားအလာများ
ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားတွင် တပြိုင်နက် ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ပြီး ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်တွင် သမ္မတ ထရမ့်က သမ္မတ ဇယ်လန်စကီး၊ သမ္မတ ပူတင်တို့နှင့် သီးခြား ဖုန်းပြောဆိုပြီး ထိုသဘောတူညီချက်များ ရခြင်းဖြစ်သည်။
အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ပါက ထိုသဘောတူညီချက်များသည် လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်က ရုရှား၏ အင်အားသုံး ကျူးကျော်မှုကြောင့် စတင်သည့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ထရမ့်၏ ပိုမို ကျယ်ပြန့်သည့် ရည်မှန်းချက်အတွက် အရေးပါသော ပထမဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်နိုင်သည်။
ယူကရိန်းက ယခင်ထောက်ခံထားသည့် ရက်ပေါင်း ၃၀ ကြာ လုံးဝ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် သမ္မတ ထရမ့်၏ အဆိုပြုချက်ကို သမ္မတ ပူတင်က ပယ်ချခဲ့သည်။
“တိုးတက်မှုတွေ အများကြီးရနေပြီ” မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် သတင်းထောက်များကို သမ္မတ ထရမ့်က ပြောပြီး ဆွေးနွေးပွဲများအတွင်း ဒေါသပေါက်ကွဲမှု အလွန်များကြောင်းလည်း ပြောသည်။
“အမုန်းတရားတွေ အရမ်းများတယ်လို့ ခင်ဗျားတို့ ပြောချင်ပြောနိုင်တယ်။ ဒါဟာ လူတွေကို စုစည်းပေးတယ်၊ ကြားဝင်ပေးတယ်၊ ဆုံးဖြတ်ပေးတယ်။ ဒါကို ရပ်တန့်အောင် လုပ်နိုင်၊ မလုပ်နိုင် ကျနော်တို့ ကြည့်ရမယ်။ ဒါ အလုပ်ဖြစ်မယ်လို့ ကျနော်ထင်တယ်” ဟုလည်း ၎င်းကပြောသည်။
မကြာသေးမီ ရက်များအတွင်း အမေရိကန်သည် ရုရှားနှင့်ပတ်သက်သည့် စကားများ ပျော့ပျောင်းလာပြီး သမ္မတ ထရမ့်၏ အထူးသံတမန် မစ္စတာ စတိဝစ်ကော့ဖ်က “ပူတင်ကို လူဆိုးဟု မသတ်မှတ်ကြောင်း” ပြောသောကြောင့် ရုရှားခေါင်းဆောင်ကို အန္တရာယ်များသည့် ရန်သူတဦးအဖြစ် သတ်မှတ်သည့် ဥရောပအရာရှိများအကြား စိုးရမ်ပူပန်စေသည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်ကတည်းက ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဦးဆောင်သည့် ဝါရင့်သံတမန် မစ္စတာ လက်ဘရော့ဗ်ကလည်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး မကြာမီ ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟုပြောသည့် မစ္စတာ ဝစ်ကော့ဖ်၏ အကောင်းမြင်မှုသည် ယူကရိန်း၏ ဥရောပမဟာမိတ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မရှိကြောင်း ပြောသည်။
“ဇယ်လန်စကီးရဲ့ ဥရောပ အထက်တန်းနိုင်ငံတွေကို အရမ်းတွက်ထားတာ။ သူတို့က ဇယ်လန်စကီး အလျှော့ပေးဖို့ ခွင့်မပြုဘဲ သူ့ကို မနိုင်တဲ့တာဝန်တွေ ထမ်းစေချင်ကြတယ်” ဟု မစ္စတာ လက်ဘရော့ဗ်က ပြောသည်။
ယူကရိန်းနှင့် ၎င်း၏ ဥရောပမဟာမိတ်များက သမ္မတ ထရမ့်သည် ၎င်းတို့လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေပြီး မြောက်အတ္တလန္တိတ်စာချုပ်အဖွဲ့ (နေတိုး) သို့ ယူကရိန်း ဝင်ရောက်ရေးနှင့် ရုရှားက တောင်းသည့် ပိုင်နက်များပေးရေး အပါအဝင် သမ္မတ ပူတင်၏ တောင်းဆိုမှုများကို အလျင်စလို အလျှော့ပေး သဘောတူညီမှု လုပ်မည်ကို စိုးရိမ်ကြသည်။
စွမ်းအင်အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲခြင်း
ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းမှ စွမ်းအင်ပစ်မှတ်များ တိုက်ခိုက်မှုကို သမ္မတ ပူတင်နှင့် သမ္မတ ထရမ့် စတင်ဆွေးနွေးသည့် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့မှစတင်ပြီး ရက်ပေါင်း ၃၀ ရပ်စဲရန် သဘောတူခဲ့ကြောင်း၊ ထိုသဘောတူညီချက်ကို တိုးချဲ့ရန် လမ်းဖွင့်ထားကြောင်း ကရင်မလင်နန်းတော်က မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ပြောသည်။
ထိုသို့သော ရပ်နားမှုကို တရားဝင် သဘောတူညီချက်ရရှိပြီးပါက လက်ခံမည်ဖြစ်ကြောင်း ယူကရိန်းက လွန်ခဲ့သောအပတ်တွင် ပြောသည်။
ရုရှားသည် ယူကရိန်း၏ မဟာဓာတ်အားလိုင်းများကို ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများဖြင့် ပစ်ခတ်နေပြီး ယူကရိန်းကလည်း ရုရှား၏ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ ပစ်မှတ်များကို တာဝေးမှ ပစ်ခတ်မှုပြုလုပ်နေကာ ထိုတိုက်ခိုက်မှုများသည် တနိုင်ငံစီ၏ စစ်ရေးအားထုတ်မှုများကို ထိခိုက်စေသည့် စစ်ပွဲ၏ အဓိကအချက် ဖြစ်လာသည်။
စွမ်းအင်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲခြင်းသည် အစီအစဉ်သစ်ဖြစ်သော်လည်း ပင်လယ်နက် ရေကြောင်းလုံခြုံရေး သဘောတူညီချက်သည် စစ်ပွဲအစောပိုင်းက အရေးပါသော ပြဿနာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရုရှားသည် ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး ကောက်ပဲသီးနှံတင်ပို့သည့် နိုင်ငံများအနက် တနိုင်ငံဖြစ်သည့် ယူကရိန်းကို ထိထိရောက်ရောက် ရေကြောင်းပိတ်ဆို့ထားပြီး ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။
ယူကရိန်းက အောင်မြင်သော တိုက်ခိုက်မှု အများအပြား လုပ်နိုင်သောကြောင့် ရုရှားသည် ပင်လယ်နက် အရှေ့ပိုင်းမှ ရေတပ်များ ရုပ်သိမ်းထားပြီး မကြာသေးမီက ရေကြောင်းစစ်ပွဲများ အနည်းငယ်သာ ဖြစ်ပွားသည်။
ကုလသမဂ္ဂက ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးထားသည့် ပင်လယ်နက် သင်္ဘောသွားလာရေး သဘောတူညီချက် ပျက်စီးသွားပြီး ဆိပ်ကမ်းများသည် ရုရှားလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပုံမှန်ခံနေရသော်လည်း ယူကရိန်းသည် ၎င်း၏ ဆိပ်ကမ်းများကို ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်နိုင်ကာ ပြည်ပတင်ပို့ခြင်းကို စစ်မဖြစ်မီက အဆင့်သို့ ပြန်လည် မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ဇယ်လန်စကီးက သဘောတူညီချက်သည် ယင်းသို့သော တိုက်ခိုက်မှုများကို တားမြစ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ပြောသည်။
ပင်လယ်နက်အရှေ့ပိုင်း ပြင်ပတွင် ရုရှားစစ်သင်္ဘောများ၏ မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုကိုမဆို ချိုးဖောက်မှုနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုဟု ယူဆမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထိုသို့ဖြစ်ပါက အပြည့်အဝ ကာကွယ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ယူကရိန်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ ရပ်စတန် ယူမာရော့ဗ်က ပြောကြားထားသည်။
ထိုသဘောတူညီချက်သည် ရုရှား၏ စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်ဘဏ်ကို SWIFT နိုင်ငံတကာ ငွေပေးချေမှုစနစ်နှင့် ပြန်လည် ချိတ်ဆက်ပေးသည့် အရေးယူပိတ်ဆို့မှု လျှော့ပေါ့ခွင့် လိုမည်ဟု ရုရှားက ပြောသည်။ ထိုအချက်နှင့် အခြားခြေလှမ်းများသည် ဥရောပနိုင်ငံများမှ သဘောတူညီချက် လိုအပ်နိုင်သည်။
ကိုးကား ။ ။ Reuters သတင်း Russia, Ukraine agree to sea, energy truce; Washington seeks easing of sanctions
You may also like these stories:
အမေရိကန်-ယူကရိန်း ထိပ်တိုက်တွေ့မှုနှင့် မြန်မာ့အပေါ် ရိုက်ခတ်မှု ဆန်းစစ်ချက်
အမေရိကန်မပါဘဲ ပူတင်ကို တိုက်ရမည့် ဥရောပ၏ အိပ်မက်ဆိုး
အိမ်ဖြူတော်ရန်ပွဲ အလွန် ယူကရိန်းစစ်ပွဲ (ရုပ်/သံ)
ယူကရိန်းစစ်ပွဲတွင် ကျဆုံးသည့် ရုရှားဗိုလ်ချုပ်အရေအတွက် “မယုံနိုင်အောင် များပြား”
ရေပိုင်နက် ကျူးကျော်သည်ဆိုကာ ယူကရိန်းစစ်သင်္ဘောများ ရုရှားပစ်ခတ်ဖမ်းဆီး
