မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေသော စက်သုံးဆီဈေးနှုန်းများမှာ ၁ လီတာ ကျပ် ၂၃၀၀ ကျော်ထိ မြင့်တက်လာ နေပြီး နောက်ဆက်တွဲ အနေဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် များပြားလာမှုကြောင့် အခြေခံစားသောက်ကုန် ဈေးနှုန်း များလည်း အဆမတန် မြင့်တက်လာနေကြောင်း ဈေးကွက်အတွင်းမှ သိရသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်သွင်းနေသည့် စားအုန်းဆီ ဈေးနှုန်းမှာလည်း နိုင်ငံခြားငွေလဲနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ကန့်သတ်တင်သွင်းခြင်းကြောင့် ၁ ပိသာလျှင် ယခင် ကျပ် ၃၀၀၀ ကျော်မှ ယခု ကျပ် ၈၀၀၀ ကျော်ထိ မြင့်တက်လာနေကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကုန်သည်ကြီးတဦးက “ငရုတ်သီးတွေလည်း ဈေးတက်တယ်။ ၁ ပိသာ ကျပ် ၅၀၀၀ ကနေ ကျပ် ၆၀၀၀ အထိ တက်တာ။ ဈေးတက်တာ အဓိကတော့ ကားခတွေနဲ့လည်း ဆိုင်တယ်။ အခုက ဈေးပိုပေးတာတောင် ကားက လိုက်မယ့်သူ မရှိဘူး။ သယ်ယူပို့ဆောင်စရိတ်တွေ မြင့်တက်လို့ ဖြစ်တယ်” ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။
၎င်းကဆက်၍ “စားအုန်းဆီ ကတော့ စစ်ကောင်စီက ဒေါ်လာဈေးမြင့်တော့ သွင်းကုန်တွေ ကန့်သတ်တဲ့အထဲမှာ စားအုန်းဆီလည်း ကန့်သတ်တင် သွင်းလို့ တက်လာရင်းကနေ အခု သယ်ယူစရိတ်တွေ ပိုမြင့်တော့ တက်သွားတာ” ဟု ပြောသည်။
လက်ရှိ စားအုန်းဆီ ၁ ပိသာလျှင် ကျပ် ၇၂၀၀၊ ကြက်သွန်နီ ၁ ပိသာ ၈၇၅ ကျပ်မှ ၁၁၀၀ ကျပ်ထိရှိပြီး ကြက်သွန်ဖြူ ၁ ပိသာ ၆၈၀၀ ကျပ်နှင့် ငရုတ်သီး ၁ ပိသာ ၆၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်ရှိကာ ယင်းဈေးနှုန်းများသည် ဘုရင့်နောင်ကုန်စည်ဒိုင် ရှိ ဈေးနှုန်းများဖြစ်ပြီး ပြင်ပပေါက်ဈေးများမှာ ယင်းဈေးများထက် မြင့်နေကြောင်း ဈေးကွက်အတွင်းမှ သိရသည်။
ကုန်သည်တဦးက “ဆီအသင်းတို့ဘာတို့ ရောင်းပေးတာတော့ ရှိတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ စားအုန်းဆီ ၁ ပိသာ ကျပ် ၅၉၀၀ နဲ့ ၆၀၀၀ မှာ ရှိတယ်။ အပြင်မှာလည်း ကားနဲ့ ရောင်းပေးနေတာ ရှိတယ်” ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံဆီကုန်သည်နှင့် ဆီလုပ်ငန်းရှင်အသင်းက စားသုံးဆီကို ချွေတာသုံးစွဲရန်နှင့် ဆီလျှော့စားချိန်တန်ပြီဟူ၍ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်က ထုတ်ပြန်ထားပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အပေါ် ပြည်သူများက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်နှုန်း မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကန့်သတ်တင်သွင်းရခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ခက်ခဲခြင်းများကြောင့် စားအုန်းဆီ ဈေးနှုန်းမှာ ပြည်တွင်းထုတ် ပဲဆီဈေးနှုန်းများ နည်းတူ မြင့်တက်နေခြင်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း သိရသည်။
ပြည်တွင်းမှ စားသောက်ကုန်များကို ချက်ပြုတ်ပြီး ထုပ်ပိုးရောင်းချသူတဦးက “အခြေခံစားကုန်တွေ အရင်ထက် သိသိသာသာ တက်လာတယ်။ အဓိက ဆီပေါ့။ နေကြာဆီ ၁ ပိသာကို အရင်က ၇၆၀၀ ကျပ် ၀န်းကျင်ဆို အခု ၉၀၀၀ ကျော်ပြီ။ ရက်ပိုင်းအတွင်း ကျပ် ၁၅၀၀ လောက် ခုန်တက်သွားတာ။ စားဆီလည်း တအားတက်ပဲ။ လိုသလောက်လည်း ဝယ်မရတော့ဘူး။ အချို့နေရာတွေဆိုရင် ခွဲတမ်းနဲ့ပဲ ရောင်းတော့တယ်” ဟု ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။
၎င်းကဆက်၍ “ဆန်ဆိုရင်လည်း ၂၃၀၀ ကျပ်တန် ဆန်ချော ၁ ပြည်က အခု ၂၈၀၀ ကျပ် ဖြစ်နေပြီ။ ၁ ပြည် ၅၀၀ လောက်ကို တက်လာတာ။ အဲဒီတော့ အိမ်သုံးစရိတ်တွေက ပိုကုန်ပြီ။ ဒါတင်မဟုတ်ဘူး။ လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီ၊ ဆပ်ပြာ ဒါတွေကအစ တက်တာ။ ပန်းကန်ဆေးဆပ်ပြာ ဖူဂျီ တဗူး ၅၀၀ ကနေ အခု ၁၀၀၀ ကျပ် ဖြစ်နေပြီ။ အရင်က ၁ လ ဈေးဖိုး ၁၅၀၀၀၀ ကုန်ရင် အခု နှစ်ဆပဲ” ဟု ပြောသည်။
ထို့သို့ အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာသလို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော စက်သုံးဆီ ဈေးနှုန်းမှာလည်း ယနေ့ ဈေးနှင့် နက်ဖြန်ဈေးမှာ တဆထက်တဆ မြင့်တက်ခြင်းများကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် များက ပို၍ များပြားလာသည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။
၎င်းက “ကားဆီဖြည့်ရတာလည်း အရင်က (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နဲ့ နှိုင်းယှဥ်ရင်) ၁ ပတ်ကို ၁၅၀၀၀ ထက် ပိုမကုန်ဘူး။ အခု ၁ ပတ်ကို ကျပ် ၅၀၀၀၀ ထည့်ရတယ်။ ဆီဖိုးကလည်း တော်တော်ထိတယ်။ ဝင်ငွေကတော့ နိုင်ငံရေးနဲ့ ကပ်ရောဂါကြောင့် တိုးမလာဘူး။ လျော့သွားတယ်။ အသုံးစရိတ်ပဲ တိုးလာတယ်” ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။
ထိုအခြေအနေများကြောင့် စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများမှာ အခက်အခဲဖြစ်နေပြီး ယခုထက် အခြေခံ စားကုန်ဖြစ်သော ဆီဈေးများ ထပ်မံမြင့်တက်လာပါက လုပ်ငန်းများ မကြာခင် ရပ်နားရမည့် အခြေအနေသို့ ဆိုက်နေကြောင်း သိရသည်။
စားသောက်ကုန် ချက်ပြုရောင်းချနေသူ တဦးကလည်း “ဒီနေ့ ရောင်းရတဲ့အမြတ်က မနက်ဖြန်အတွက် အရင်းဖြစ်နေ တော့ ကိုယ့်မှာအလုပ်လုပ်ရပြီး အချိန်ကုန်တာပဲ ရှိတော့တယ်။ အကျိုးမရှိသလို ခံစားရတယ်။ အွန်လိုင်းက ရောင်းတာ ဖြစ်လို့ ၀န်ထမ်းစရိတ် မရှိပေမယ့် မီးပျက်တော့ ဝိုင်ဖိုင်မရ၊ မိုဘိုင်းဒေတာက ဈေးကြီးနဲ့ တော်တော်လေး အဆင်မပြေ ဖြစ်တယ်။ ဒီတိုင်းဆက်သွားရင် နောက် တလနှစ်လဆို လုပ်ငန်းရပ်ပစ်ရတော့မယ် ထင်တယ်” ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။
စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းအရင်းတခုဖြစ်သော ပြည်ပမှ တင်သွင်းသည့် စက်သုံးဆီ ဈေးနှုန်းများမှာလည်း လက်ရှိ ရုရှား၏ ယူကရိန်းအပေါ် ကျူးကျော်စစ်ကြောင့် ပို၍ မြင့်တက်လာပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် စက်သုံးဆီ ၁ လီတာလျှင် ကျပ် ၂၃၀၀ ကျော်သွားပြီ ဖြစ်သည်။
စက်သုံးဆီတင်သွင်းသည့် ကုမ္ပဏီတခုမှ တာဝန်ရှိသူတဦးက “အခုတက်တဲ့ ၁ လီတာ ကျပ် ၂၃၀၀ ကျော်ဆိုတာ ဆိုင် ဈေးပေါ့။ အဲ့ဒီထက် ထပ်တက်အုံးမှာ ကျပ် ၂၅၀၀ လောက်အထိ ရောက်မယ်။ မနက်ဖန် သဘက်ခါဆိုရင် ရောက် လောက်ပြီ။ ရုရှားကို ဆန်ရှင်လုပ်လိုက်တော့ သူဆီက ဘယ်သူမှ မသုံးတော့ဘူး။ အဲ့ဒီတော့ အမေရိကန်ဘက်ကဆီကို ပြန်သုံးတော့ ဈေးက တက်သွားတာ။ အရင်ကတော့ ရုရှားရော မျှသုံးတယ်။ အခုကျတော့ တဦးထဲဆီက ယူတာ ဆိုတော့ ဝယ်လိုအားများပြီး တက်သွားတာ” ဟု သုံးသပ်ပြောပြသည်။
လက်ရှိ အခြေအနေအရ ဖြစ်ပေါ်နေသော ဈေးနှုန်းများထက် ထပ်တက်ရန် အလားအလာများ ရှိနေရာ သယ်ယူပို့ဆောင် ရေးစရိတ်များ ထပ်မံ မြင့်တက်လာမည့်အန္တရာယ် ရှိနေကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် စက်သုံးဆီ တင်သွင်းသည့် အဓိက မိတ်ဖက်နိုင်ငံများမှာ စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ ထိုင်း၊ အာရပ် စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ရေနံစိမ်းပေါ် အခြေခံထားကာ စက်သုံးဆီ ထုတ်လုပ်သော ကြောင့် ယခုအခါ ရုရှား ကျူးကျော်စစ်ပွဲ၏ သက်ရောက်မှု အနေဖြင့် ရေနံစိမ်းဈေးများ မြင့်တက်ရာတွင် စက်သုံးဆီ ဈေးများပါ လိုက်လံမြင့်တက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
လတ်တလော ဈေးကွက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော စက်သုံးဆီဈေးနှုန်း အပါအဝင် အခြေခံစားသောက်ကုန် ဈေးနှုန်းများ သည် ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အမြင့်ဆုံး တက်လာသည့် ဈေးနှုန်းများ ဖြစ်သည်။
စစ်ကောင်စီ၏ ဗဟိုဘဏ်က ပြည်တွင်းငွေကြေးဈေးနှုန်း တည်ငြိမ်စေရေးနှင့် ပြည်ပမှ တင်သွင်းသည့် ကုန်စည်များ ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုကို ထိန်းရန်ဟုဆိုကာ စက်သုံးဆီ ကဏ္ဍအတွက် ဇန်နဝါရီ ပထမပတ်အထိ ဒေါ်လာ ၁၄၀ သန်းခန့် ရောင်းချပေးသလို စားသုံးဆီများကို လုပ်ငန်းရှင်များအား ခွဲတမ်းနှင့် ရောင်းချပေးကာ လက်လီ ကားနှင့် လှည့်လည် ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်နေသော်လည်း ဈေးကွက်အတွင်း ထိရောက်မှု မရှိလှကြောင်း သိရသည်။
